LAJMI I BUJSHËM: TETOR 1972,  FAMILJA HIMARIOTE ME 28 ANËTARË, E ARRATISUR NGA SHQIPËRIA, ARRITI NË NJU JORK ME 29 ANËTARË(NJË “U SHTUA”RRUGËS)-/

Ishte lajmi më i bujshëm i arratisjeve nga vendet komuniste të Lindjes. Gazetat Njujorkeze e kishin gjurmuar lajmin dhe e kishin përcjellë së bashku me fotografitë që në momentin e mbërritjes. Ata mbërritën në Nju Jork me 5 tetor 1972. Ikja kishte qenë e bujshme për familjen me 29 anëtarë të Thoma Malos. Gazeta Dielli e botoi kronikën në numrin 31 tetorit 1972, ndërkohë që gazetat amerikane kishin shkruar kronika dhe reportazhe e intervista, që në momentin e arritjes së tyre. Ishte marrë me këtë ngjarje gazeta e madhe The New York Times, Daily News dhe gazetat të tjera të Staten Island. Familja pasi ishte arratisë në mënyrë spektakolare nga Himara, kishte udhëtuar nga Korfuzi drejt Nju Jork-ut me vaporin “Kristofor Kolombo”. Familja u vendos menjëherë në Staten Island të Nju Jork-ut. Familja MALO përbëhej nga kryefamiljari Thoma Malo, zonja e Tij-Aleksandra, katër djemtë e tyre, katër nuset, dy vajza, një dhëndër, nipër e mbesa; plot 29 veta.

Familjes i ishin dashur 1 vit dhe 2 muaj për të arritur në Tokën e Ëndrrave, në Amerikë. Ata ishin arratisur nga Shqipëria diku nga fillimi i muajit gusht të vitit 1971.

Familja u tregoi gazetarëve amerikanë se ishte arratisur nga një fshat i Himarës, ku ata jetonin me bujqësi dhe vecanërisht merreshin me kultivimin e ullinjëve. Z. Thoma Malo u tregoi gazetarëve se familja e tij kishte rreth 400 rrënjë ullinj dhe punonte tokën e tij me përkushtim, pasion e dashuri. Por ëndërrat e tij për të shtuar pasurinë u ndërprenë më 1951, kur qeveria komuniste i mori tokën, ullinjtë, dhe e detyroi të punontë në kooperativë.

Vendimin për t’u larguar një ditë nga Shqipëria, ai e mori në mendjen e tij që në momentin kur i kolektivizuan pasurinë dhe e detyruan forcërisht të hyntë në kooperativë: priste vetëm rastin e përshtatshëm, për të marrë të gjithë familjen me qëllim që shteti komunist të mos hakmerrej.Arratisja vlerësohej si tradhëti dhe dënimet ishin të ashpra dhe binin mbi cdo pjestarë ët familjes, burg dhe internime. Ishte kjo arsyeja që Thomai dhe Aleksandra e kishin marrë vendimin të prerë:O të gjithë, o asnjë!

E gjithë familja, me djem e vajza, me nuse, me nipër e mbesa duhej ta linin fshatin për të mos lënë asnjë gjurmë pas.

Po si arritën që të arratiseshin?  Momenti i përshtatshëm erdhi në gusht të vitit 1971.Një nga djemtë e Thoma Malos, Vasili, ishte kapiten i një barke peshkimi në portin e vogël të Himarës. Plani u hartua me detaje dhe një mbrëmje gushti, e tërë familja Malo zbriti në breg të detit dhe zuri vend në barkën DE RADA pasi kishin bërë të pamundur reagimin e gjashtë rojeve, që ruanin barkën dhe morën kursin e lundrimit drejt Korfuzit. Në Greqi arritën shëndoshë e mirë të 28 pjestarët e familjes, e cila në tokën e Helene, u bë edhe me një pjestare më shumë; në qershor 1972 u shtua me një vajzë dhe kur familja mbërriti në Nju Jork me 5 tetor 1972, numëronte 29 vetë.

Gazeta “Dielli” e 31 tetorit 1972, komentonte:”Të gëzuar të gjithë i faleshin Zotit, që arritën shëndoshë e mirë në Amerikë. Zoti Thoma Malo dhe djemtë e tij janë punëtorë, plot vullnet e dëshirë për punë.  Ai i tha gazetës Daily  News se kishin vuajtur shumë, por tashti cdo gjë do të normalizohej. Ia vlen që të vuash për të gjetë Lirinë. Ne deshëm të vijmë në një vend të lirë si Amerika, dhe erdhëm;-këtu do të  punojmë ndershmërisht, do të dërgojmë fëmijët nëpër shkolla, të mësojmë gjuhën e vendit dhe të gjithë do të jemi të lumtur”.

Sic njofton The New York Times dhe gazeta tjetër Daily News, familja shqiptare u prit shumë mirë, dhe me shumë ngrohtësi nga amerikanët  në Statin Island dhe nuk iu nkursyen ndihmat nga :Kryqi i Kuq Amerikan, nga Salvation Army, e Organizatat Kishtare e të tjerë.

Gazeta Dielli uronte:”Ne urojmë zotin Thoma Malo, zonjën e tij Aleksandra, dhe të gjithë pjestarët e familjes me 29 anëtarë:Pacit ardhë me këmbë të mbarë dhe u qoftë jeta e Lumtur në këtë vend të Lirë e të Bekuar!”.

Në seksionin e anglishtes Dielli i 31 tetorit  botonte shkrimin e datës 6 tetor 1972 të gazetës Daily New, shkrimi zinte tri kolona (Dielli botohej atë kohë me format të madh), dhe në mes ishte vendosur fotografia e plotë e familjes prej 29 anëtarësh, me diciturën: Thoma dhe Aleksandra Malo me të gjithë pjestarët arritën në Pier 86 në bordin e anijes Cristofor Colombo.(Përgatiti:D Greca)