Dielli | The Sun

Albanian American Newspaper Devoted to the Intellectual and Cultural Advancement of the Albanians in America | Since 1909

NË DOBI TË KOMBIT DHE KOMUNITETIT SHQIPTAR NË AMERIKË

by

Imer Laçaj, kryetar i shoqatës Shqiptaro-Amerikane “Skenderbej” Inc., në një rrëfim ekskluziv për gazetën Delli, Organ i Federatës Panshqitare të Amerikës Vatra në New York, dhënë Editorit Sokol Paja, rrëfen veprimtarinë e shoqatës dhe objektivat për të ardhmen si shoqatë në dobi të komunitetit shqiptar dhe çështjes kombëtare. Nga bashkëpunimi me Federatën Vatra dhe shoqatat tjera në Amerikë deri te ruajtja e identitetit kombëtar, zhvillimi i shkollës shqipe, ndihmat në projektet e komunitetit shqiptar dhe mbajtja ngushtë e lidhjeve me Shqipërinë, Kosovën e trojet shqipfolëse.

GJUHA SHQIPE, KULTURA DHE IDENTITETI KOMBËTAR

Në vazhdimësi të veprimtarive në dobi të çështjes kombëtare dhe komunitetit shqiptar në Amerikë e kryesisht në New York, do ta kem primare në veprimtarinë time si kryetar dhe si shoqatë atdhetare ruajtjen e traditave dhe vlerave të popullit shqiptar, dhe veçanërisht  të gjuhës shqipe, identitetit kulturor dhe kombëtar, nëpërmjet organizimit të takimeve me karakter patriotik dhe kulturor në komunitetin shqiptar, festimin e ngjarjeve të shënuara të historisë së popullit e kombit tonë si: shpalljen e pavarësisë, etj. dhe promovimin e figurave të shquara të popullit tonë në shekuj. Respekti ndaj heronjve e martirëve të kombit tonë lartëson çdo shqiptar. Heronjtë dhe martirët tanë janë pika kryesore e historisë sonë të lavdishme dhe e identitetit tonë historik e kulturor autentik.       

SHQIPTARË TË BASHKUAR, SHQIPTARË MË TË FORTË

Është domosdoshmëri që shqiptarët të jenë të bashkuar, kudo ata veprojnë e punojnë. Nuk mund të jemi një zë i fuqishëm nëse forcat tona nuk bashkohen për qëllimin e përbashkët të angazhimit ndaj çështjes kombëtare dhe mirëqënies së komunitetit shqiptar në Amerikë. Si kryetar bashkë me shoqatën tonë do ta kemi objektiv parësor bashkëpunimin e ngushtë dhe të pandërprerë me të gjitha shoqatat që veprojnë në SHBA, dhe më gjërë, veçanërisht me VATRËN, për arritjen e misionit të shoqatës tonë si dhe forcimin e miqësisë shqiptaro-amerikane. Si shoqatë do të mbështesim përpjekjet e popullit heroik shqiptar të Kosovës për njohjen e pavarësisë, liberalizimin e vizave dhe anëtarësimin në NATO, do ndihmojmë në demokratizimin e mëtejshëm dhe promovimin e Shqipërisë turistike dhe do të bashkëpunojmë me bisnesmenët shqiptarë dhe jo vetem, për rritjen e donacioneve që do të vihen në shërbim të misionit të shoqatës tonë e aktiviteteve në dobi të komunitetit e marrëdhënieve shqiptaro-amerikane. Ne duhet ti jemi përjetë mirënjohës popullit e kombit mik amerikan. Falë mbështetjes së Amerikës ne ekzistojmë si shtet e si komb. Pa mbështetjen amerikane shqiptarët nuk janë të sigurtë në Ballkan. Lavdi përjetë SHBA dhe ndihmës së pa kursyer tash e më shumë se një shekull për popullin shqiptar e për dy shtetet tona Kosovën e Shqipërinë. Këtë vit ne festojmë 100 vjetorin e marrëdhënieve shqiptaro-amerikane dhe duhet të jetë një festë mbarë kombëtare për të gjithë shqiptarët si shenjë mirënjohjeve dhe vlerësimi për Shtetet e Bashkuara të Amerikës.                      

E ARDHMJA E SHOQATËS SHQIPTARO-AMERIKANE “SKENDERBEJ” INC

Një drejtues që nuk sheh nga e ardhmja është një një drejtues i dështuar. Me qëllim që shoqata jonë të forcohet dhe të kryejë misionin e saj, të gjithë bashkë do të punojmë fort që dhe gjithë energjitë tona do ti bashkojmë me qëllim që të punojmë me përkushtim për rritjen e aktiviteteve në komunitet, për pjesëmarrje masive në aktivitetet e komunitetit shqiptar, për rritje numrit të antarësisë, dhe veçanërisht të të rinjve, nëpërmjet aktiviteteve të ndryshme, si biseda të lirë, shëtitje me biçikletë, vizita në muzeume si dhe piknik në natyre dhe në parqet e ndryshme në NYC dhe më gjërë. Kryesia o shoqatës sonë atdhetare e përbërë nga patriotë dhe ekspertë të fushave të ndryshme si Lekë Preçi Nënkryetar, Alketa Veshi Ktona Sekretare, Adrian Tahiri Financier, Arta Xhaferri, Bujar Sadikaj dhe Qerim Gjocaj anëtarë, kam bindjen se do të jenë një mbështetje e fortë dhe përfaqësues dinjitozë të shoqatës dhe komunitetit shqiptar në New York. Do të përkrahim dhe mbështesim mësimin e gjuhës shqipe dhe do të bashkëpunojmë veçanërisht me shkollën shqipe AlbaLife, duke motivuar jo vetëm fëmijët e anëtarëve të shoqatës, por edhe të komunitetit shqiptar për mësimin e gjuhës mëmë. Ne do të jemi aktivë në çdo organizim dhe mbështetje për talentet shqiptare në New York e më gjërë me qëllim që bijtë e bijat tona të krenojnë jo vetëm veten e tyre me arritjet e tyre por edhe komunitetit e kombin tonë.

MIRËNJOHJE TË VEÇANTË PËR PATRIOTIN MARK QEHAJA E BASHKIM SHEHU

Patrioti Mark Qehaja dhe Bashkim Shehu për punën e bërë dhe kontributin e dhënë meritojnë respekt të veçantë jo vetëm nga si shoqatë: kryetari, kryesia e deri te anëtari më i ri por edhe nga komuniteti për punën e jashtëzakonshme që këta drejtues kanë bërë nën udhëheqjen e tyre në krye të Shoqatës Shqiptaro-Amerikane “Skenderbej” Inc. Pa lidershipin e tyre, pa forcën dhe energjitë e tyre të jashtëzakonshme ne nuk do kishim arritur të shkëlqenim dhe të mbesim në memorien e komunitetit për aktivitetet e arritura dhe sukseset e shënuara. Për vitin 2021 aktivitetet kanë qenë të kombinuara. Ato të karakterit patriotik me aktivitete argëtuese, sportive e kulturore. Megjithëse Pandemia e Covid-19, ka përfshirë gjithe globin edhe gjatë vitit 2021, nuk e ka penguar shoqatën tonë të zhvillojmë aktivitete të ndryshme në shërbim të anëtarëve dhe komunitetit në përgjithësi si: Është përkujtuar, on line 13 vjetori i pavarësisë së Kosovës me 21 shkurt 2021,  me të ftuar nga diaspora dhe aktivistë të diasporës, duke mbajtur disa kumtesa, mbi luftën heroike të popullit të Kosovës kundër agresorëve serbe, më 29 Gusht 2021, kemi organizuar me klubin e çiklistëve të shoqatës, marrjen pjesë në maratonën e lëvizjes me biçikletë në 5 lagjet e NYC (Bike marathon) 40 mile (60Km), më 20 Nëntor 2021 kemi organizuar me madhështi festimin e ditëlindjes së Heroit Legjendar të Kosoves, Adem Jashari, me pjesëmarrjen e shumë aktivistëve patriotike e politikë në diasporë dhe më gjërë, kemi marrë pjesë në festimin madhështor të 109 vjetorit të shpalljes së pavarësisë së Shqipërisë, organizuar nga Federata Panshqiptare Vatra, me 28 Nëntor 2021 e shumë aktivitete të tjera të cilat i dhanë kuptim veprimtarive tona në dobi të çështjes kombëtare dhe komunitetit shqiptar.   

KUSH ËSHTË IMER LAÇAJ?

Ka mbaruar shkollën e mesme ushtarake Skënderbej në vitin 1978 dhe akademinë e lartë  ushtarake në Tiranë, dhe është diplomuar në vitin 1983, në specialitetin  e artileri  tokësore. Nga viti 1983 deri në vitin 1992 ka punuar në divisionin e Shkodrës me detyra të ndryshme, nga komandant baterie, komandant grupi artilerie, asistent shef zbulimi artileri brigade, dhe në vitin 1992 është transferuar në Divizionin e 5- të, në Tiranë. Ka emigruar në Shtetet e Bashkuara të Amerikës në vitin 1995, përqendruar në lagjen Staten Island, të New York City, si resident i rregullt dhe ka fituar nënshtetësinë amerikane në vitin 2000. Ka vazhduar studimet e larta në universitetin e qytetit të NY në Staten Island. Në vitin 2005, është graduar me Associate degree në Acounting dhe në vitin 2006 graduar me bachelor’s degree në Economiks dhe financë. Tani punon në administratën e një spitali në Staten Island dhe përkatësisht në departamentin e rakordimit dhe të manaxhimit të informacionit të pacientëve. Ka marrë pjesë në aktivitete të ndryshme të komunitetit shqiptar në New York City, deri ne Washington DC, është pjestar i Shoqatës Shqiptaro-Amerikane “Skenderbej” Inc. që nga krijimi i saj në vitin 2017, prej më shumë se 4 vitesh dhe zgjedhur si anëtar i kryesisë, që në krijimin e saj.

“AMBASADOR I PUSHTETIT TË BUTË”, PROMOVIM MADHËSHTOR NË VATËR

by

Sokol Paja/

New York me 15 Mars 2022, Federata Panshqiptare e Amerikës Vatra organizoi një promovim madhështor të librit të Ambasador Mal Berishës “Ambasador i pushtetit të butë”. Studiues, vatranë, miq, media, artistë, diplomatë e personalitete shqiptare në diasporë, drejtues shoqatash të komunitetit shqiptar në New York e më gjërë nderuan me pjesëmarrjen e tyre aktive duke e kthyer këtë promovim libri në një festë të vërtetë libri e takimi mes miqsh, patriotësh dhe komunitetit shqiptar në Amerikë. Nën drejtimin e gazetares Marjana Bulku dhe organizimin ekskluziv të Vatrës e Diellit, ky promovim shënoi një rekord për nga pjesëmarrja, interesi, kumtesat shkencore dhe mesazhet e forta diplomatike në një kohë kur bota vuan mungesën e diplomacisë aktive dhe paqes globale. Me pjesëmarrjen e posaçme të Ministrit Shqiptar të Diasporës në Republikën e Maqedonisë së Veriut Dr. Xhemail Çupi, të Shoqatës Atdhetare Dibra, Shoqatës Kraja, Skenderbej, Batalioni Atlantiku, Open Hands, Shkolla Shqipe e Bronxit, Shkolla Shqipe Children Of the Eagle, Liga Shqiptaro-Amerikane e shumë pjesëtarë të organizatave e shoqatave shqiptare nderuan me pjesëmarrjen aktive në promovim duke treguar edhe një herë se Vatra është lokomotiva tërheqëse e krejt komunitetit shqiptar në Shtetet e Bashkuara të Amerikës. Miq të veçantë të Ambasador Berishës në këtë promovim ishin edhe Orhan Sakiqi, Bashkim Ahmeti – Izano dhe Pranvera Ahmeti. Fjalën e hapjes e mbajti Presidenti i Nderit të Vatrës z.Agim Rexhaj i cili kujtoi njohjen me Ambasador Mal Berishën dhe kontributin e tij në dobi të çështjes së Kosovës dhe shërbimin që i ka bërë Mal Berisha çështjes kombëtare e shtetit shqiptar me veprimtarinë e tij diplomatike e patriotike. Libri “Ambasador i pushtetit të butë” erdhi në Vatër pas një serie promovimesh në Tiranë, Durrës, Korçë, tregues ky i rëndësisë dhe efekteve ndikuese që kjo vepër ka në mjediset akademike, mediatike dhe pa dyshim edhe në  ato diplomatike. “Pushteti i butë ambasadorial në kushtet e një realiteti kërcënues plot konflikte ndërkombëtare, kriza, pragluftë, e bën edhe më të domosdoshme këtë lloj diplomacie të butë pasi siç pohojnë manualet e shkencave politike fuqia e përqëndruar  në vlera dhe parime është ajo që prodhon nder e normalitet dhe jo frikë e terror siç ndodh kur fuqia shtyp dhe kërcënon liri” theksoi në fjalën e saj gazetarja Marjana Bulku. Ky libër sipas zonjës Bulku përcjell mjaft mesazhe qytetarie në një  botë të trazuar ku çdo individ pavarësisht detyrave që ushtron mundet të jetë patriot që e do kombin, respekton bashkëkombasin dhe mbi të gjitha historinë e tij me çdo të vërtetë të bukur apo të hidhur. Autori sipas gazetares Bulku na mëson se çdokush mundet  të jetë “ambasador” i vendit të tij pavarësisht territoreve ku jeton apo funksioneve që ushtron. Gazetari Frank Shkreli në fjalën e tij deklaroi se Ambasadori Mal Berisha gjatë karrierës së tij diplomatike ka kontribuar me punë të mëdha dhe të vogëla, por të vyera, duke përdorur “pushtetin e butë” dhe “gojën e embël”, për të projektuar interesat e vendit që përfaqësonte në botën e huaj. Përdorimi i “pushtetit të butë” sipas z.Shkreli mund të ishte edhe e vetmja mënyrë për Ambasadorin Berisha dhe të tjerë si ai, për të shprehur talentet, energjinë dhe emocionet, në shërbim të Atdheut. “Miku i ynë Ambasador Mal Berisha (ashtu si të gjithë ambasadorët kudo në botë) mund mos të ketë qenë fuqiplotë, siç thotë edhe Konica, por qëllon të ketë qenë i jashtëzakonshëm, si ushtrues i pushtetit të butë në shërbim të Atdheut të vet dhe si përfaqësues i denjë i diplomacisë kulturore të shqiptarëve” tha ndër të tjera në fjalën e tij Frank Shkreli. Studiuesi Idriz Lamaj theksoi në fjalën e tij rëndësinë historike dhe shkencore që ka libri dhe mbi të gjitha u ndal në disa detaje të rolit të jashtëzakonshëm që ka pasur Mal Berisha si diplomat në dobi të çështjes së Kosovës dhe promovimit të vlerave kombëtare në shtet ku ka shërbyer. Editori epokal i Diellit z.Dalip Greca deklaroi në fjalën e tij se libri “Ambasador i Pushtetit të Butë” i diplomatit par exellent Mal Berisha i kalon kufijtë e një ditari me shënimet dhe mbresat e një diplomati,ai është më shumë se kaq, është një libër për dashurinë dhe devocionin ndaj Kombit, është një libër për diplomacinë dhe miqësinë, për historinë, humanizmin, mbi të gjitha siç ka titullin është një libër për Diplomacinë kulturore ose Pushtetin e butë, një libër që të mëson se si t’i duash njerëzit dhe vendin tënd me përkushtim dhe si t’i kapërcesh situatat e vështira pa u kthyer mbrapsht. “Në këtë libër voluminoz prej 537 faqesh, të organizuar në gjashtë kapituj-nga Kreu  1 tek 6-shti, shkruar me një stil original që e dallon autorin se është vetja, një stil rrëfimtar, emocional, përmes të cilit ambasadori Berisha e mbanë lexuesin të mbërthyer pas ngjarjeve, shumë prej të cilave të japin tronditje të fortë emocionale” citoi ndër të tjera z.Greca. Studiuesi Dr. Paulin Marku u shpreh në fjalën e tij se libri “Ambasador i pushtetit te bute” është një libër shumë i rëndësishëm dhe shërben edhe si një udhërrëfyes për diplomatet e rinj dhe të karrierës, gjithashtu edhe për studiuesit, albanologët, profesorët, polititologët, gazetarët dhe më gjërë. Jemi mësuar të lexojmë, libra, ditare, shënime e dokumente diplomatike me autorësi kryesisht te huaj, ndërsa sot kemi në dorë një libër të një diplomati të lartë shqiptar. “Në këtë libër autori është treguar i kujdesshëm dhe mjaft detajist qe te përshkruajë punën dhe rolin e një diplomati, qëndrimin dhe momentin e duhur se kur duhet  te ndërhyje një diplomat për çështje te caktuara, qe cenojnë apo dëmtojnë imazhin e atdheut. Libri trajton një gamë të gjërë të aktiviteteve të shërbimit diplomatik që nga udhëtimi i tij drejt Stambollit, te aktiviteteve diplomatike, kulturore dhe artistike, ku një vend te rëndësishëm zënë përkushtimi ndaj atdheut dhe çështjes se Kosovës e deri ne largimin e tij si diplomat. z. Berisha nuk reshti se promovuari kulturën dhe artin shqiptar qe nga Turqia, Britania e Madhe e deri ne Amerike. Ambasador Berisha ishte jo vetëm promovues i vlerave kombëtare por dhe organizator i takimeve e shkëmbimeve me qëllim promovimin e interest të kombit shqiptar” tha ndër të tjera studiuesi Dr. Paulin Marku. Ministri Shqiptar i Diasporës në Republikën e Maqedonisë së Veriut Dr. Xhemail Çupi si pjesëmarrës nderi në këtë promovim theksoi rëndësinë shkencore të librit, rolin e diplomacisë në shuarjen e konflikteve dhe mbi të gjitha vlerësoi figurën e jashtëzakonshme të Ambasador Mal Berishës në Diplomacinë shqiptare. Ministri Çupi gjithashtu i dhuroi Vatrës një pllakatë mirënjohje në emër të shtetit të Maqedonisë, të cilën ia dorëzoi Presidentit të Nderit z.Agim Rexhaj. Në përfundim të kumtesave Ambasador Mal Berisha falenderoi të gjithë të pranishmit, Vatrën e Diellin për organizmin model dhe solli ndërmend detaje nga shërbimi i tij në diplomacinë shqiptare dhe episode që kanë shënuar rrugëtimin e tij diplomatik. Mbrëmja vëllazërore vazhdoi deri në orët e vona me një koktejl festiv të përgatitur nga patrioti Toni Musaj dhe biseda të gjata mes miqsh e patriotësh që e kthyen Vatrën në një shtëpi të vërtetë patriotike për të gjithë shqiptarët në mergatën e Amerikës.

SHOQATA ATDHETARE KRAJA MODEL ORGANIZIMI DHE VEPRIMTARIE NË SHËRBIM TË KOMUNITETIT DHE KOMBIT

by

Sokol Paja/


Në Federatën Panshqiptare të Amerikës Vatra ishin për vizitë zyrtare drejtuesit e rinj të Shoqatës Atdhetare Kraja të cilët morën pjesë aktive në promovimin e librit “Ambasador i pushtetit të butë” dhe zhvilluan biseda konstruktive me drejtuesit e Vatrës dhe Editorin e Diellit për projektet serioze që kjo shoqatë ka në të ardhmen e afërt. Kryetari Sami Kanaqi së bashku me drejtuesit Musa Lukoliç, Armend Gjeçbritaj, Drita Popoviq dhe studiuesin krajan Hamid Alaj nderuan Vatrën dhe vatranët me vizitën e tyre dhe premtimin për një angazhim sa më të fortë në dobi të komunitetit shqiptar në Amerikë. Me rastin e vizitës zyrtare, kryetari Sami Kanaqi u anëtarësua në Vatër dhe kështu lidhja organike dhe bashkëpunimi i frytshëm mes kësaj shoqatë e Vatrës do të jetë e fortë dhe e përhershme. Vatra i shpreh mirënjohje të thellë drejtuesve të Shoqatës Atdhetare Kraja të cilët së bashku me Vatrën dhe shoqatat e tjera shqiptare në Amerikë e veçanërisht në New York do të bëjnë të mundur që çështja shqiptare dhe interesi i shqiptarëve në trojet shqipfolëse do të jetë kurdoherë në krye të veprimtarive, axhendave dhe angazhimeve primare të diasporës shqiptare në Amerikë.  Shoqata Atdhetare Kraja është e formuar që në vitin 1991 në Neë York, USA me synim mbajtjen gjallë të lidhjeve shpirtërore e tradicionale mes patriotëve krajanë që jetojnë në Amerikë dhe vendlindjes së tyre në Krajë. Në fokus të aktiviteteve dhe veprimtarisë së shoqatës është ruajtja e traditave kombëtare, ruajtja  e identitetit kombëtar shqiptar, ruajtja e gjuhës, forcimin e lidhjeve shpirtërore të patriotëve krajanë në vendlindje dhe mergatë. Shoqata Atdhetare Kraja ka një model organizimi të shkëlqyer dhe për organizatat e tjera shqiptare që veprojnë në Amerikë. Shoqata Atdhetare Kraja është shumë pranë veprimtarive patriotike të diasporës shqiptare në Amerikë ku ka marrë pjesë gjithmonë masivisht në të gjitha aktivitetet patriotike si festa e Flamurit Kombëtar, Pavarësia e Kosovës, Parada Shqiptare dhe organizime të tjera atdhetare në New York, Uashington, New Jersey etj. Kjo shoqatë kryen aktivitete bamirësie, patriotike dhe edukative në vendlindje duke promovuar talentet nëpërmjet dhënies së bursave për studentët. Shoqata Kraja çdo vit organizon Piknikun dhe  festivalin e fëmijëve të titulluar “Tradita” ku këndohet, kërcehet dhe vallëzohet vetëm shqip. Kjo shoqatë loboi në Uashington te instancat qeveritare shqiptare dhe amerikane për hapjen e pikës së kufirit Zogaj-Skje në Shkodër. Shoqata Kraja mori pjesë aktivisht në promovimin e librit për “Veshjen e Nuses Krajane” të studiuesit krajan Hamid Alaj, ka marrë pjesë në Kuvendin e Vatrës si edhe në festimet për Nënë Terezën në Vatër. Shoqata Atdhetare Kraja është një prej shoqatave më të organizuara dhe aktive në komunitetin shqiptar në New York.  Në mandatin dy vjeçar struktura e re e Shoqatës Kraja është me këtë përbërje: Kryetar: – Sami Kanaqi, Nënkryetar:  -Venera Gjenashaj, Musa Luka, Sekretar: -Armend Gjeçbritaj, Drita Popopviq, Agim Gjenashi, Arkatar: -Urim Draga. Programin Vallzimin për fëmijë do ta udhëheqin Venera Gjenashaj dhe Teuta Draga. Aktivitetet Sportive janë nën drejtimin e Bekim Berjashit ku me datë 15 maj 2022 do të organizohet një turne memorial në futboll në New Jersey kushtuar të ndjerit kapitenit legjendar të Krajës prof. Xhafer Cuka. Pikniku vjetor do të jetë nën drejtimin e Safet Doçit. Lulzim Popi do të jetë organizator i mbrëmjeve muzikore për grumbullimin e fondeve për nevojat e Shoqatës. Koordiantore për bashkëpunim me shoqatat shiqiptaro amerikane është Dafina Demiri. Koordinatore për bashkëpunim mes Shoqatës Kraja dhe shoqatave ndërkombëtare me seli në Shqipëri zonja Xhuljeta Perashi. Shoqata Kraja ka falenderuar dhe shprehur mirënjohje të gjithë aktivistëve ri e të vjetër të cilët kanë kontribuar në aktivitete komunitare dhe patriotike të Shoqatës Atdhetare Kraja. Fokusi i punës 2 vjeçare do të jetë perspektiva për të rritur fodet për bursat e studentëve, bashkëveprimi me faktorë të rëndësishëm në komunitetin shqiptar për të avancuar çështjen kombëtare dhe forcimi i lidhjeve me shoqata që forcojnë bashkëpunimin dhe angazhimin për të mirën e shqiptarëve në Amerikë dhe trojet shqipfolëse.

DIELLI ME SHQIPTARËT E ZVICRËS, SHKOLLA SHQIPE E WINDISCH-IT NË KANTONIN AARGAU

by

Eshtrefe Sefiu-Nuhiji, mësuese në Shkollën shqipe të Windisch-it në Kantonin Aargau të Zvicrës, në një bashkëbisedim me Editorin e Diellit të Vatrës në New York Sokol Paja, rrëfen organizimin e mësimit shqip në Zvicër, aktivitetet patriotike, kulturore dhe edukative, sfidat për ruajtjen e gjuhës, kulturës, traditës dhe identitetit kombëtar në mërgatën shqiptare të Zvicrës.

SHKOLLA SHQIPE E WINDISCH-IT NË KANTONIN AARGAU TË ZVICRËS

Shkolla shqipe e Windisch-it është ndër shkollat e para të hapura në Kantonin Aargau të Zvicrës, qysh nga vitet 1991-1992. Kjo shkollë punon dhe vepron në kuadër të Lidhjes së Arsimtarëve dhe Prindërve Shqiptarë (LAPSH) këtu në Zvicër. Për hapjen e kësaj shkolle u angazhuan veprimtarë, mësues e prindrër të shumtë, të cilët edhe sot e asaj dite ndihmojnë e kontribojnë edhe më tutje në çështje të ndryshme kombëtare. Ndër të dalluarit ishin Fetah Sheholli, Femzi e Vjollca Braha, Hamzë Morina etj. Sot kjo paralele shkollore ka 25 nxënës të grupmoshave të ndryshme. Mësimi organizohet në tri nivele. Punojmë me fletoret tematike të botuara enkas për mësimin plotësues të gjuhës shqipe, por punojmë edhe me materiale të ndryshme që marrim nga interneti dhe libra të tjerë. Nxënësit mësojnë kryesisht shkrim-lexim, historinë dhe gjeografinë e trojeve shqipëtare, folklorin dhe kulturën tonë kombëtare. Përdorim metoda të ndryshme mësimore si puna në dyshe, në grupe, individuale, poster me tema të ndryshme, etj.

ORGANIZIMI I MËSIMIT SHQIP, KURRIKULA, TË VEÇANTAT E SHKOLLËS SHQIPE NË WINDISCH

Shkolla shqipe në Windisch ashtu edhe si shkollat tjera në Zvicër punojnë me kurrikulën e hartuar në bashkëpunim me shkollën e lartë të Zürich-ut, që departamenti i Zürich-ut pat përgatitë për kurset e gjuhës dhe kulturës në Zvicër. Dhe planprogramet e mësimit shqip bazohen po në atë kurrikul. Tashmë kemi edhe fletoret tematike për tri nivelet e shkollimit,të botuara dhe të hartuara nga ministria e Shqipërisë dhe ajo e Kosovës, të cilat shpërndahen falas për nxënësit.

GJUHA SHQIPE SI FORMË E IDENTITETIT KOMBËTAR

Gjuha është mjet i rëndësishën i komunikimit prandaj edhe një popull pa gjuhë konsiderohet si popull pa identitet. Kur një person gëzon identitet kombëtar, ai gëzon ndjenjën e përkatësisë së një race, territori, kulture dhe historie të përbashkët. Gjuha dhe diskursi i saj janë elementet thelbësore të kombit. “Një komb pa gjuhë është si një lis pa rrënjë“ ka thënë një dijetar i huaj. Prandaj mësimi dhe kultivimi i gjuhës amtare në shtetet e huaja, përbën rëndësi të veçantë, në njërën anë kryerja e një obligimi moral që kemi ndaj atdheut dhe në anën tjetër njohja e gjuhës amtare ndihmon dhe lehtëson mësimin e gjuhëve tjera të huaja. Me një fjalë gjuha amtare ndihmon integrimin dhe zhduk asimilimin. Të dashur bashkëatdhetarë jepni rëndësi njohjes së gjuhës amtare sidomos për fëmijët tuaj. Bëhuni ju çelës suksesi për fëmijët tuaj, duke i`u mësuar gjuhën amtare, duke i dërguar në shkolla shqipe, që nesër ata mos të kenë vështirësi kur flasin me bashkëmoshatarët e familjarët e tyre në atdhe dhe të mburren me identitetin e tyre, kudo që ata gjenden.

BASHKËPUNIMI PRINDËR NXËNËS DHE E ARDHMJA E SHKOLLËS SHQIPE

Falë bashkëpunimit të prindërve, kjo shkollë vazhdon të funksionojë e të shpërndajë rreze diturie për të gjithë atdhedashësit që vazhdojnë ta duan atdheun edhe duke qenë larg tij. Megjithatë nuk mund të themi që është numër i kënaqshëm i nxënësve, duke marrë parasysh numrin e përgjithshën të shqipëtarëve që jetojnë në këtë rrethinë. Sido që të jetë dyert e shkollës do të vazhdojnë të jenë të hapura për çdo nxënës shqiptarë. Përveq aktivitetit arsimorë, ne si paralele organizojmë edhe shëtitje e aktivitete tjera, në mënyrë që nxënësit ndonjëherë të kalojnë kohë sëbashku duke u argëtuar. Por, mos të harroj të përmend edhe revistën që del nga kjo paralele shkollore. Në bashkëpunim me prindër, çdo vit shkollorë, botojmë revistën “Atdhetarët e vegjël“. Kjo revistë përmban kryesisht punime dhe aktivitete që zhvillojnë nxënësit gjatë gjithë vitit. Tashmë është numri i tretë që është botuar dhe do të vazhdojë të botohet sa të ketë nxënës shqiptarë. Prindërit janë model për fëmijët e tyre, prandaj duke i dërguar fëmijët në shkollë shqipe ata bëhen shembull që në të ardhmen edhe fëmijët të vazhdojnë të bëjnë të njejtën me gjenratat e reja. Dhe kështu gjuha shqipe do të jetojë dhe identiteti ynë kombëtarë nuk do të humb kurr vlerën e tij.

SFIDAT E MËSIMIT SHQIP MES TEKNOLOGJISË, PANDEMISË DHE VËSHTIRËSIA E FËMIJËVE ME DY GJUHË

Tashmë kemi filluar të lirohemi nga të qenit të izoluar, gjë që na detyroi situata pandemike që në fillimet e saja edhe i mbylli shkollat. Ashtu si të gjithë edhe ne në kushte shtëpie e pandemie, mbanim orë mësimore përmes telefonit. Por është për tu admiruar vullneti i nxënësve që të mbanin edhe mësim online dhe mos të ndalonin së mësuari gjuhën shqipe. Ishte vërtet një situatë jo e këndshme. Përveç mbylljes dhe çrregullimit të çdo gjëje, na pamundësoi edhe mbajtjen e tubimeve që mbajmë çdo vit me rastin e përfundimit të vitit shkollor dhe me rastin e festave kombëtare. Tubime këto që mbushin sallat dhe jehon kënga e poezia shqipe, si të ishin në zemër të Kosovës e Shqipërisë. Vetë fakti që punojmë me grupmosha të ndryshme, tregon që nuk është e lehtë aspak puna që ne bëjmë, shpesh paraqitet edhe nevoja që të hartojmë program të veçantë për nxënësit që vijnë me nivel shumë të ulët të njohjes së gjuhës amtare. Por gjithmonë me një bashkpunim të ngushtë dhe të mirëfilltë me prindër, arrijmë të tejkalojmë çdo vështirësi që na del përpara.

GJUHA SHQIPE SI TRASHËGIMI SHPIRTËRORE DHE IDENTITARE KOMBËTARE

Populli shqiptar ka pas vetes një histori të lavdishme e të pastër, që nga koha e Skënderbeut e deri në ditët e sotme. Lufta dhe rrugëtimi që bënë rilindasit tanë me fillet e saja që nga Lidhja e Prizerenit, e deri tek lufta e fundit ndaj pushtuesve serb ishte një rrugë e gjatë dhe e përgjakshme. Nganjëherë na rrëzuan, nganjëherë i rrëzuam, por asnjëherë nuk u dorëzuam. Por ajo qka mbeti dhe u trashëgua që nga Ilirët e deri më sot ishte gjuha. Gjuha është e vetmja trashëgimi që mban të gjallë kombin dhe identitetin kombëtar. Duke rrënjosur gjuhën në zemrat e brezave të rinj, i bëjmë nder atdheut dhe vazhdojmë rrugën e rilindasve tane, por që ata ishin të detyruar ta ruanin gjuhën në kushte lufte, kurse ne në kushte paqe e demokracie.

KUSH ËSHTË ESHTREFE SEFIU-NUHIJI?

Unë jam Eshtrefe Sefiu-Nuhiji e lindur në Gjilan më 27.09.1987. Shkollimin fillorë, atë të mesëm dhe studimet i përfundova në qytetin e Gjilanit. Në vitin 2008 u shpërngula në shtetin Zvicëran për të vazhduar jetën me aktivitete tjera interesante. Që nga viti 2012 punoj si mësuese e mësimit shqip në paralelen shkollore të Windisch-it. Përveç mësimdhënies, udhëheq edhe projektin që ka të bëjë poashtu me ruajtjen dhe kultivimin e gjuhës shqipe që nga viti 2015 e që quhet “Më dhuro një përrallë“, projekt ky që realizohet në bashkëpunim me shoqatën për inegrim të të huajve dhe bibliotekës së qytetit të Brugg-it. Kam vizituar dhe vazhdoj të vizitoj edhe seminare të ndryshme që organizon Lidhja e Arsimtarëve dhe Prindërve Shqipëtarë(LAPSH) këtu në Zvicër si dhe departamenti i arsimit Zvicëran për të huajt. Juve dhe redaksinë e gazetes “Dielli“ ju falënderoj nga zemra që zgjodhët paralelen tonë për intervistë. Madje me shumë bindje them se profesionet tona janë të shenjëta, mësuesit përhapin dije e civilizojnë popuj kurse gazetat kujdesen që të përhapin informacione e të promovojnë njerëz, ngjarje e aktivitete arsimore që ndonjëherë mbesin nën hije. Ashtu siç me të drejtë quhet gazeta juaj “Diell“ uroj të lëshojë rreze dhe të ngrohë çdo skaj të botës.

GJUHA SHQIPE DHE IDENTITETI KOMBËTAR I SHQIPTARËVE TË HAMILTONIT NË KANADA

by

Ardita Qeriqi Morina, mësuese e gjuhës shqipe në klasat e shkollës shqipe të Hamiltonit në Kanada, rrëfen ekskluzivisht për gazetën “Dielli”, Organ i Federatës Panshqiptare të Amerikës VATRA, New York, ruajtjen e identitetit, historisë, gjuhës, kulturës dhe traditës shqiptare në Kanada nëpërmjet mësimit të gjuhës shqipe. Me Ardita Qeriqi Morinën bisedoi Editori i “Diellit” Sokol Paja. 

KLASAT E GJUHËS SHQIPE NË HAMILTON, KANADA

Klasa shqipe në Hamilton (Hess Street School) ka filluar punën fatmirësisht para se unë të filloj punën atje. Klasat shqipe kanë filluar punën nëse nuk gaboj në vitin 2010 në kuadër të Shoqatës Shqiptare të Hamiltonit. Me ndihmën e shoqatës, klasat vazhdojnë punën falas për çdo femijë nga mosha 4-14 vjeç. Bordi i shkollës ka një pagesë vjetore që kërkohet për secilin nxënës të regjistruar për këto klasa shtesë. Mësimi zhvillohet gjatë vitit shkollor dmth nga Shtatori deri ne Qershor. Po ashtu këto klasë janë në dispozicion edhe për femijët e kombeve tjera përveç  femijëve me prejardhje nga vendet shqiptare, nëse për disa arsye ata duan ti ndjekin klasat e gjuhës shqipe. Atje kam filluar të punoj në Shtator 2013, me shumë nxënës, për mkrekulli. Unë dhe instruktorja tjetër kolegeja ime e nderuar Festa Tahiri Rexhepi kemi punuar për disa vite bashkë, pastaj disa vite kam punuar vetëm, pas një kohe është punësuar instruktorja tjetër kolegeja ime e nderuar Shkëndije Ibishi Shala dhe tani së fundmi jam vetëm unë, punoj me fëmijët e moshës 8 vjeçare përmes aplikacionit  Teams që programi ynë ka vendos të jetë on line për vitin e dytë me radhë për shkak të pandemisë. Pjesëmarrja ka rënë dukshëm siç e dimë, për shkak që s’jemi në objektet e shkollës, shumica e fëmijëve nuk dëshirojnë të punojnë nga shtëpia. Klasat janë në kuadër të programit HëDSB(Hamilton ëentëorth District School Board) nën programin International and Indigenous Language Elementary (IILE). Instruktorët duhen t’i nënshtrohen intervistës për pranim si çdo tjetër punëtor i bordit, dhe duhet t’i kalojnë të gjitha trajnimet që bordi i shkollës i nënshtron për çdo punonjës. Ne mundohemi që të përfshijmë sa më shumë fusha mësimore në programin mësimor, por duke e pasur kohën e shkurtër  të zhvillimit të mësimit online që është 1.5 ore në javë (çdo të shtunë) është vështirë të jap aq sa kam deshirë për nxënësit. Siç e dimë, qëllimi i çdo klase shqipe jashtë Kosovës, Shqipërisë dhe trevave shqiptare është zhvillimi dhe ruajtja e identitetit kombëtar përmes mësimit të gjuhës, kulturës së prejardhjes, si dhe njohja me trashëgiminë dhe thesarin kulturor, natyror dhe historik kombëtar, duke përdorur të gjitha mjetet e mundshme që na ofrohen dhe po ashtu bëj një kombinim edhe me metodat e arsimit të vendit në Kanada. Fatmirësisht posedojmë librat fizik që kemi marr nga të dy ministritë e arsimit (Shqipërisë dhe Kosovës) dhe po ashtu ekzistojnë dhe librat elektronik për fëmijët tanë. Mundohem gjithmonë të bëj një kombinim sa më tërheqës dhe të lehtë për ta kuptuar duke u bazuar në njohuritë dhe moshën e fëmijëve që unë punoj. 

ORGANIZIMI I MËSIMIT SHQIP DHE NDIHMA E SHOQATËS SHQIPTARE TË HAMILTONIT 

Siç e përmenda me lart, mësimi organizohet kryesisht me ndihmën e Shoqatës Shqiptare të Hamiltonit duke bërë të mundshme vijimin e fëmijëve pa pagesë, nga HëDSB dhe vullneti i instruktorëve dhe po ashtu prindërve që gjithmonë janë mbështetje e sigurtë. Po ashtu kemi pasë edhe studentë  vullnetarë për disa vite me radhë kanë dhënë kontributin e tyre. Klasa jonë është gjithmonë e lidhur ngushtë me organizimin dhe pjesëmarrjen në të gjitha festat kombëtare që ne festojmë në Hamilton dhe është pjesë aktive dhe ndihmon zhvillimin e tyre për çdo vit. Fëmijët janë shumë të lumtur kur marrin pjesë në këto festa dhe gjithmonë ka interesim nga ana tyre për të recituar ose kënduar. Është madhështore të shohësh angazhimin e tyre të pandërprerë.

GJUHA SHQIPE SI FORMË E IDENTITETIT KOMBËTAR

Ne së bashku mësojmë gjuhën shqipe, duke lexuar, përsëritur atë që kemi lexuar dhe shkruar  kështu ruajmë të gjalla gjithmonë lidhjet me atdheun e origjinës sonë. Gjithmonë kujtojmë nxënësit tanë se kudo që të jemi duhet të përpiqemi ta ruajmë traditën dhe gjuhën tonë të bukur shqipe. Po ashtu të mësosh shqip është një krenari dhe nder edhe për brezat që vijnë pas nesh, që shpresoj që me lehtësi do të bartet e tëra edhe te fëmijët  e tyre. Duke kujtuar gjithmonë fëmijët dhe nxënësit tanë, theksojmë se mësimi i gjuhës shqipe nuk është vetëm me të folurit shqip në shtëpi, gjuha e shkruar është forma më e mirë e ngulitjes së gjuhës te çdo njeri. Kështu duke e shkruar gjuhen e vet, nxënësi do e përmirësojë atë çka ka mësuar në familje, duke e ilustruar me historinë do mësojë kush jemi dhe cila është prejardhja jonë, duke përdorur dhe parë veshjen tradicionale gjatë mësimit dhe veprimtarive që shkolla ka në programin e saj. Kështu komunikimi, angazhimi dhe njoftimi në orën e mësimit me traditën, gatimin, instrumentet, vizatimin me tematikat tradicionale, krijojmë një formacion të mundshëm dhe përgatisim një  brez të ri me identitetin dhe prejardhjen e kombit tonë.

BASHKËPUNIMI PRINDËR-NXËNËS DHE E ARDHMJA E MËSIMIT SHQIP

Bashkëpunimi prindër nxënës është mjaft i mirë dhe i kënaqshëm nëse shihet nga ana ime, nëse prindërit nuk do të ishin kaq bashkëpunues nuk besoj që klasa do të ishte e suksesshme kur dimë se ata janë shtytja kryesore që femijët të vijojnë mesimin në gjuhën shqipe. Ata janë tërë javën në kontakt me ne duke ditur se disa nga nxënësit e kanë të veshtirë të komunikojnë lirshëm në gjuhën shqipe. Mendoj se në të vertetë kemi femijë më shumë në këtë pjesë të Ontarios ku jetojmë, por vijimi i fëmijëve tregon të kundërtën, ne duhet të kemi më shumë lokacione me klasa shqipe sesa që kemi tani, dhe shpresoj që në të ardhmen do të kemi klasa shtesë në gjuhën shqipe nga shtëpia (on line) dhe në shkolla apo edhe në lokalet e shoqatës tonë në Hamilton, kështu që të kemi orë të mjaftueshme për zhvillimin e mësimit. Duke parë si gjërat po ndryshojnë për ditë dhe sa lehtë është që të zhvillojmë mësimin nga shtëpia, mendoj dhe shpresoj që për klasat shqipe është një pike shumë pozitive jo vetëm për të mos u ndalur por të kemi shtrirje edhe më te gjërë të klasave shqipe në këtë pjesë të Ontarios. Kështu ne duhet të jemi më shumë se kurrë të bashkuar e të veprojmë e të gjejmë rrugë të duhura që të mbajmë mësimin e gjuhës shqipe sa më të fortë e sa më aktive dhe te gjallë. 

SFIDAT E MËSIMIT SHQIP MES TEKNOLOGJISË, PANDEMISË DHE VËSHTIRËSIA E FËMIJËVE ME DY GJUHË

Fillimi sikur për çdo njeri tjetër ka qenë i vështirë edhe për mu edhe për fëmijët e klasës time por pas pak jemi mësu me të rejat e teknologjisë dhe mendoj se kemi përparuar shumë mirë në atë drejtim dhe nuk kemi asnjë problem tani, mësojmë për çdo ditë diçka të re dhe tani është vertetë shumë argëtuese. Idea ime është se nëse përdoren të dy gjuhët kur jemi duke zhvilluar mësimin është më e lehtë për femijët, natyrisht duke u bazuar në nivelin e njohurive të çdo fëmiu. Është vështirë për femijët të punojnë nga shtëpia sepse ata gjithmonë më kujtojnë sa shumë ju mungon loja ne klasë dhe takimi me shoqet dhe shokët, mundohem ti inkurajoj dhe siguroj se shumë shpejt do të kthehemi në klasë në ambientet e Hess Street School. 

GJUHA SHQIPE SI TRASHËGIMI SHPIRTËRORE DHE IDENTITARE KOMBËTARE

Kujtojmë se mjetet mësimore qëpërdoren në klasat shqipe të mësimit plotësues janë libra të përbashkëta Shqipëri-Kosovë. Kështu, gjatë orëve mësimore ne gjithmonë hasim në fjalë që përdoren më shumë në Shqipëri ose Kosovë dhe duhet të diskutojmë më gjatë rreth tyre, e në shumë raste kemi ndihmën e prindërve gjë që e bën orën mësimore edhe më të këndshme dhe po ashtu më të lehtë. E dimë se gjuha është një ndër faktorët kryesorë të ruajtjes së identitetit kombëtar dhe kulturor të një shteti e kombi. Ruajtja e gjuhës përbën një nga vlerat më të mëdha që ne gëzojmë si komb. Asnjë komb nuk mund t’iu mbijetojë kohërave pa një gjuhë të vetën. Kështu e dimë po ashtu se një popull që nuk ruan, zhvillon dhe përcjellë gjuhën e tij nëpër breza, është i rrezikuar që të zhduket. Shpresoj që këtë fat kombi ynë kurrë mos ta ketë. 

KUSH ËSHTË MËSUESE ARDITA QERIQI – MORINA?

Unë jam, nëna e Erines (14 vjeç) dhe Erisit (9 vjeç) dhe bashkëshorte e Astrit Morinës. Kam përfunduar studimet në Universitetin e Prishtinës në Fakultetin Filozofik dega Pedagogji, jam Bachelor i Pedagogjisë, po ashtu kam përfunduar studimet në programin e quajtur RECE (Registered Early Childhood Educator) studime 2 vjeçare këtu në Kanada  dhe jam edukatore në kuadër të edukimit parashkollor. Vij nga Kosova, nga një fshat i vogël i quajtur  Krojmir i komunës së Lipjanit, ky fshat është në trevën e Drenicës, dhe në të vertetë jam krenare sa shumë ka dhënë ky vend për lirinë e Kosovës. Tani jetoj në Kanada në qytetin Brantford të provincës Ontario që nga viti 2007 ku punoj me femijët (19 muajsh e lartë) e të sapoardhurve në Kanada në programin e quajtur Care for Neëcomer Children që është në kuadër të GEDSB (Grand Erie District School Board ). Si edukatore e regjistruar për fëmijërinë e hershme (Registered Early Childhood Educator) puna ime me femijët e kombësive të ndryshme është shumë interesante dhe argëtuese për mua por po ashtu kërkon edhe durim dhe përkushtim. Jam shumë e kënaqur me punën këtu duke ditur se kam mundësinë t’iu ndihmoj të tjerëve në mënyrë të duhur, atyre që kanë nevojë më së shumti, që para 15 viteve kam qenë njëra ndër ta.