Sokol Paja – Page 44 – Dielli

SHOQATA ATDHETARE KRAJA MODEL ORGANIZIMI DHE VEPRIMTARIE NË SHËRBIM TË KOMUNITETIT DHE KOMBIT

March 16, 2022 by s p

Sokol Paja/

Në Federatën Panshqiptare të Amerikës Vatra ishin për vizitë zyrtare drejtuesit e rinj të Shoqatës Atdhetare Kraja të cilët morën pjesë aktive në promovimin e librit “Ambasador i pushtetit të butë” dhe zhvilluan biseda konstruktive me drejtuesit e Vatrës dhe Editorin e Diellit për projektet serioze që kjo shoqatë ka në të ardhmen e afërt. Kryetari Sami Kanaqi së bashku me drejtuesit Musa Lukoliç, Armend Gjeçbritaj, Drita Popoviq dhe studiuesin krajan Hamid Alaj nderuan Vatrën dhe vatranët me vizitën e tyre dhe premtimin për një angazhim sa më të fortë në dobi të komunitetit shqiptar në Amerikë. Me rastin e vizitës zyrtare, kryetari Sami Kanaqi u anëtarësua në Vatër dhe kështu lidhja organike dhe bashkëpunimi i frytshëm mes kësaj shoqatë e Vatrës do të jetë e fortë dhe e përhershme. Vatra i shpreh mirënjohje të thellë drejtuesve të Shoqatës Atdhetare Kraja të cilët së bashku me Vatrën dhe shoqatat e tjera shqiptare në Amerikë e veçanërisht në New York do të bëjnë të mundur që çështja shqiptare dhe interesi i shqiptarëve në trojet shqipfolëse do të jetë kurdoherë në krye të veprimtarive, axhendave dhe angazhimeve primare të diasporës shqiptare në Amerikë. Shoqata Atdhetare Kraja është e formuar që në vitin 1991 në Neë York, USA me synim mbajtjen gjallë të lidhjeve shpirtërore e tradicionale mes patriotëve krajanë që jetojnë në Amerikë dhe vendlindjes së tyre në Krajë. Në fokus të aktiviteteve dhe veprimtarisë së shoqatës është ruajtja e traditave kombëtare, ruajtja e identitetit kombëtar shqiptar, ruajtja e gjuhës, forcimin e lidhjeve shpirtërore të patriotëve krajanë në vendlindje dhe mergatë. Shoqata Atdhetare Kraja ka një model organizimi të shkëlqyer dhe për organizatat e tjera shqiptare që veprojnë në Amerikë. Shoqata Atdhetare Kraja është shumë pranë veprimtarive patriotike të diasporës shqiptare në Amerikë ku ka marrë pjesë gjithmonë masivisht në të gjitha aktivitetet patriotike si festa e Flamurit Kombëtar, Pavarësia e Kosovës, Parada Shqiptare dhe organizime të tjera atdhetare në New York, Uashington, New Jersey etj. Kjo shoqatë kryen aktivitete bamirësie, patriotike dhe edukative në vendlindje duke promovuar talentet nëpërmjet dhënies së bursave për studentët. Shoqata Kraja çdo vit organizon Piknikun dhe festivalin e fëmijëve të titulluar “Tradita” ku këndohet, kërcehet dhe vallëzohet vetëm shqip. Kjo shoqatë loboi në Uashington te instancat qeveritare shqiptare dhe amerikane për hapjen e pikës së kufirit Zogaj-Skje në Shkodër. Shoqata Kraja mori pjesë aktivisht në promovimin e librit për “Veshjen e Nuses Krajane” të studiuesit krajan Hamid Alaj, ka marrë pjesë në Kuvendin e Vatrës si edhe në festimet për Nënë Terezën në Vatër. Shoqata Atdhetare Kraja është një prej shoqatave më të organizuara dhe aktive në komunitetin shqiptar në New York. Në mandatin dy vjeçar struktura e re e Shoqatës Kraja është me këtë përbërje: Kryetar: – Sami Kanaqi, Nënkryetar: -Venera Gjenashaj, Musa Luka, Sekretar: -Armend Gjeçbritaj, Drita Popopviq, Agim Gjenashi, Arkatar: -Urim Draga. Programin Vallzimin për fëmijë do ta udhëheqin Venera Gjenashaj dhe Teuta Draga. Aktivitetet Sportive janë nën drejtimin e Bekim Berjashit ku me datë 15 maj 2022 do të organizohet një turne memorial në futboll në New Jersey kushtuar të ndjerit kapitenit legjendar të Krajës prof. Xhafer Cuka. Pikniku vjetor do të jetë nën drejtimin e Safet Doçit. Lulzim Popi do të jetë organizator i mbrëmjeve muzikore për grumbullimin e fondeve për nevojat e Shoqatës. Koordiantore për bashkëpunim me shoqatat shiqiptaro amerikane është Dafina Demiri. Koordinatore për bashkëpunim mes Shoqatës Kraja dhe shoqatave ndërkombëtare me seli në Shqipëri zonja Xhuljeta Perashi. Shoqata Kraja ka falenderuar dhe shprehur mirënjohje të gjithë aktivistëve ri e të vjetër të cilët kanë kontribuar në aktivitete komunitare dhe patriotike të Shoqatës Atdhetare Kraja. Fokusi i punës 2 vjeçare do të jetë perspektiva për të rritur fodet për bursat e studentëve, bashkëveprimi me faktorë të rëndësishëm në komunitetin shqiptar për të avancuar çështjen kombëtare dhe forcimi i lidhjeve me shoqata që forcojnë bashkëpunimin dhe angazhimin për të mirën e shqiptarëve në Amerikë dhe trojet shqipfolëse.

DIELLI ME SHQIPTARËT E ZVICRËS, SHKOLLA SHQIPE E WINDISCH-IT NË KANTONIN AARGAU

February 28, 2022 by s p

Eshtrefe Sefiu-Nuhiji, mësuese në Shkollën shqipe të Windisch-it në Kantonin Aargau të Zvicrës, në një bashkëbisedim me Editorin e Diellit të Vatrës në New York Sokol Paja, rrëfen organizimin e mësimit shqip në Zvicër, aktivitetet patriotike, kulturore dhe edukative, sfidat për ruajtjen e gjuhës, kulturës, traditës dhe identitetit kombëtar në mërgatën shqiptare të Zvicrës.

SHKOLLA SHQIPE E WINDISCH-IT NË KANTONIN AARGAU TË ZVICRËS

Shkolla shqipe e Windisch-it është ndër shkollat e para të hapura në Kantonin Aargau të Zvicrës, qysh nga vitet 1991-1992. Kjo shkollë punon dhe vepron në kuadër të Lidhjes së Arsimtarëve dhe Prindërve Shqiptarë (LAPSH) këtu në Zvicër. Për hapjen e kësaj shkolle u angazhuan veprimtarë, mësues e prindrër të shumtë, të cilët edhe sot e asaj dite ndihmojnë e kontribojnë edhe më tutje në çështje të ndryshme kombëtare. Ndër të dalluarit ishin Fetah Sheholli, Femzi e Vjollca Braha, Hamzë Morina etj. Sot kjo paralele shkollore ka 25 nxënës të grupmoshave të ndryshme. Mësimi organizohet në tri nivele. Punojmë me fletoret tematike të botuara enkas për mësimin plotësues të gjuhës shqipe, por punojmë edhe me materiale të ndryshme që marrim nga interneti dhe libra të tjerë. Nxënësit mësojnë kryesisht shkrim-lexim, historinë dhe gjeografinë e trojeve shqipëtare, folklorin dhe kulturën tonë kombëtare. Përdorim metoda të ndryshme mësimore si puna në dyshe, në grupe, individuale, poster me tema të ndryshme, etj.

ORGANIZIMI I MËSIMIT SHQIP, KURRIKULA, TË VEÇANTAT E SHKOLLËS SHQIPE NË WINDISCH

Shkolla shqipe në Windisch ashtu edhe si shkollat tjera në Zvicër punojnë me kurrikulën e hartuar në bashkëpunim me shkollën e lartë të Zürich-ut, që departamenti i Zürich-ut pat përgatitë për kurset e gjuhës dhe kulturës në Zvicër. Dhe planprogramet e mësimit shqip bazohen po në atë kurrikul. Tashmë kemi edhe fletoret tematike për tri nivelet e shkollimit,të botuara dhe të hartuara nga ministria e Shqipërisë dhe ajo e Kosovës, të cilat shpërndahen falas për nxënësit.

GJUHA SHQIPE SI FORMË E IDENTITETIT KOMBËTAR

Gjuha është mjet i rëndësishën i komunikimit prandaj edhe një popull pa gjuhë konsiderohet si popull pa identitet. Kur një person gëzon identitet kombëtar, ai gëzon ndjenjën e përkatësisë së një race, territori, kulture dhe historie të përbashkët. Gjuha dhe diskursi i saj janë elementet thelbësore të kombit. “Një komb pa gjuhë është si një lis pa rrënjë“ ka thënë një dijetar i huaj. Prandaj mësimi dhe kultivimi i gjuhës amtare në shtetet e huaja, përbën rëndësi të veçantë, në njërën anë kryerja e një obligimi moral që kemi ndaj atdheut dhe në anën tjetër njohja e gjuhës amtare ndihmon dhe lehtëson mësimin e gjuhëve tjera të huaja. Me një fjalë gjuha amtare ndihmon integrimin dhe zhduk asimilimin. Të dashur bashkëatdhetarë jepni rëndësi njohjes së gjuhës amtare sidomos për fëmijët tuaj. Bëhuni ju çelës suksesi për fëmijët tuaj, duke i`u mësuar gjuhën amtare, duke i dërguar në shkolla shqipe, që nesër ata mos të kenë vështirësi kur flasin me bashkëmoshatarët e familjarët e tyre në atdhe dhe të mburren me identitetin e tyre, kudo që ata gjenden.

BASHKËPUNIMI PRINDËR NXËNËS DHE E ARDHMJA E SHKOLLËS SHQIPE

Falë bashkëpunimit të prindërve, kjo shkollë vazhdon të funksionojë e të shpërndajë rreze diturie për të gjithë atdhedashësit që vazhdojnë ta duan atdheun edhe duke qenë larg tij. Megjithatë nuk mund të themi që është numër i kënaqshëm i nxënësve, duke marrë parasysh numrin e përgjithshën të shqipëtarëve që jetojnë në këtë rrethinë. Sido që të jetë dyert e shkollës do të vazhdojnë të jenë të hapura për çdo nxënës shqiptarë. Përveq aktivitetit arsimorë, ne si paralele organizojmë edhe shëtitje e aktivitete tjera, në mënyrë që nxënësit ndonjëherë të kalojnë kohë sëbashku duke u argëtuar. Por, mos të harroj të përmend edhe revistën që del nga kjo paralele shkollore. Në bashkëpunim me prindër, çdo vit shkollorë, botojmë revistën “Atdhetarët e vegjël“. Kjo revistë përmban kryesisht punime dhe aktivitete që zhvillojnë nxënësit gjatë gjithë vitit. Tashmë është numri i tretë që është botuar dhe do të vazhdojë të botohet sa të ketë nxënës shqiptarë. Prindërit janë model për fëmijët e tyre, prandaj duke i dërguar fëmijët në shkollë shqipe ata bëhen shembull që në të ardhmen edhe fëmijët të vazhdojnë të bëjnë të njejtën me gjenratat e reja. Dhe kështu gjuha shqipe do të jetojë dhe identiteti ynë kombëtarë nuk do të humb kurr vlerën e tij.

SFIDAT E MËSIMIT SHQIP MES TEKNOLOGJISË, PANDEMISË DHE VËSHTIRËSIA E FËMIJËVE ME DY GJUHË

Tashmë kemi filluar të lirohemi nga të qenit të izoluar, gjë që na detyroi situata pandemike që në fillimet e saja edhe i mbylli shkollat. Ashtu si të gjithë edhe ne në kushte shtëpie e pandemie, mbanim orë mësimore përmes telefonit. Por është për tu admiruar vullneti i nxënësve që të mbanin edhe mësim online dhe mos të ndalonin së mësuari gjuhën shqipe. Ishte vërtet një situatë jo e këndshme. Përveç mbylljes dhe çrregullimit të çdo gjëje, na pamundësoi edhe mbajtjen e tubimeve që mbajmë çdo vit me rastin e përfundimit të vitit shkollor dhe me rastin e festave kombëtare. Tubime këto që mbushin sallat dhe jehon kënga e poezia shqipe, si të ishin në zemër të Kosovës e Shqipërisë. Vetë fakti që punojmë me grupmosha të ndryshme, tregon që nuk është e lehtë aspak puna që ne bëjmë, shpesh paraqitet edhe nevoja që të hartojmë program të veçantë për nxënësit që vijnë me nivel shumë të ulët të njohjes së gjuhës amtare. Por gjithmonë me një bashkpunim të ngushtë dhe të mirëfilltë me prindër, arrijmë të tejkalojmë çdo vështirësi që na del përpara.

GJUHA SHQIPE SI TRASHËGIMI SHPIRTËRORE DHE IDENTITARE KOMBËTARE

Populli shqiptar ka pas vetes një histori të lavdishme e të pastër, që nga koha e Skënderbeut e deri në ditët e sotme. Lufta dhe rrugëtimi që bënë rilindasit tanë me fillet e saja që nga Lidhja e Prizerenit, e deri tek lufta e fundit ndaj pushtuesve serb ishte një rrugë e gjatë dhe e përgjakshme. Nganjëherë na rrëzuan, nganjëherë i rrëzuam, por asnjëherë nuk u dorëzuam. Por ajo qka mbeti dhe u trashëgua që nga Ilirët e deri më sot ishte gjuha. Gjuha është e vetmja trashëgimi që mban të gjallë kombin dhe identitetin kombëtar. Duke rrënjosur gjuhën në zemrat e brezave të rinj, i bëjmë nder atdheut dhe vazhdojmë rrugën e rilindasve tane, por që ata ishin të detyruar ta ruanin gjuhën në kushte lufte, kurse ne në kushte paqe e demokracie.

KUSH ËSHTË ESHTREFE SEFIU-NUHIJI?

Unë jam Eshtrefe Sefiu-Nuhiji e lindur në Gjilan më 27.09.1987. Shkollimin fillorë, atë të mesëm dhe studimet i përfundova në qytetin e Gjilanit. Në vitin 2008 u shpërngula në shtetin Zvicëran për të vazhduar jetën me aktivitete tjera interesante. Që nga viti 2012 punoj si mësuese e mësimit shqip në paralelen shkollore të Windisch-it. Përveç mësimdhënies, udhëheq edhe projektin që ka të bëjë poashtu me ruajtjen dhe kultivimin e gjuhës shqipe që nga viti 2015 e që quhet “Më dhuro një përrallë“, projekt ky që realizohet në bashkëpunim me shoqatën për inegrim të të huajve dhe bibliotekës së qytetit të Brugg-it. Kam vizituar dhe vazhdoj të vizitoj edhe seminare të ndryshme që organizon Lidhja e Arsimtarëve dhe Prindërve Shqipëtarë(LAPSH) këtu në Zvicër si dhe departamenti i arsimit Zvicëran për të huajt. Juve dhe redaksinë e gazetes “Dielli“ ju falënderoj nga zemra që zgjodhët paralelen tonë për intervistë. Madje me shumë bindje them se profesionet tona janë të shenjëta, mësuesit përhapin dije e civilizojnë popuj kurse gazetat kujdesen që të përhapin informacione e të promovojnë njerëz, ngjarje e aktivitete arsimore që ndonjëherë mbesin nën hije. Ashtu siç me të drejtë quhet gazeta juaj “Diell“ uroj të lëshojë rreze dhe të ngrohë çdo skaj të botës.

GJUHA SHQIPE DHE IDENTITETI KOMBËTAR I SHQIPTARËVE TË HAMILTONIT NË KANADA

February 15, 2022 by s p

Ardita Qeriqi Morina, mësuese e gjuhës shqipe në klasat e shkollës shqipe të Hamiltonit në Kanada, rrëfen ekskluzivisht për gazetën “Dielli”, Organ i Federatës Panshqiptare të Amerikës VATRA, New York, ruajtjen e identitetit, historisë, gjuhës, kulturës dhe traditës shqiptare në Kanada nëpërmjet mësimit të gjuhës shqipe. Me Ardita Qeriqi Morinën bisedoi Editori i “Diellit” Sokol Paja.

KLASAT E GJUHËS SHQIPE NË HAMILTON, KANADA

Klasa shqipe në Hamilton (Hess Street School) ka filluar punën fatmirësisht para se unë të filloj punën atje. Klasat shqipe kanë filluar punën nëse nuk gaboj në vitin 2010 në kuadër të Shoqatës Shqiptare të Hamiltonit. Me ndihmën e shoqatës, klasat vazhdojnë punën falas për çdo femijë nga mosha 4-14 vjeç. Bordi i shkollës ka një pagesë vjetore që kërkohet për secilin nxënës të regjistruar për këto klasa shtesë. Mësimi zhvillohet gjatë vitit shkollor dmth nga Shtatori deri ne Qershor. Po ashtu këto klasë janë në dispozicion edhe për femijët e kombeve tjera përveç femijëve me prejardhje nga vendet shqiptare, nëse për disa arsye ata duan ti ndjekin klasat e gjuhës shqipe. Atje kam filluar të punoj në Shtator 2013, me shumë nxënës, për mkrekulli. Unë dhe instruktorja tjetër kolegeja ime e nderuar Festa Tahiri Rexhepi kemi punuar për disa vite bashkë, pastaj disa vite kam punuar vetëm, pas një kohe është punësuar instruktorja tjetër kolegeja ime e nderuar Shkëndije Ibishi Shala dhe tani së fundmi jam vetëm unë, punoj me fëmijët e moshës 8 vjeçare përmes aplikacionit Teams që programi ynë ka vendos të jetë on line për vitin e dytë me radhë për shkak të pandemisë. Pjesëmarrja ka rënë dukshëm siç e dimë, për shkak që s’jemi në objektet e shkollës, shumica e fëmijëve nuk dëshirojnë të punojnë nga shtëpia. Klasat janë në kuadër të programit HëDSB(Hamilton ëentëorth District School Board) nën programin International and Indigenous Language Elementary (IILE). Instruktorët duhen t’i nënshtrohen intervistës për pranim si çdo tjetër punëtor i bordit, dhe duhet t’i kalojnë të gjitha trajnimet që bordi i shkollës i nënshtron për çdo punonjës. Ne mundohemi që të përfshijmë sa më shumë fusha mësimore në programin mësimor, por duke e pasur kohën e shkurtër të zhvillimit të mësimit online që është 1.5 ore në javë (çdo të shtunë) është vështirë të jap aq sa kam deshirë për nxënësit. Siç e dimë, qëllimi i çdo klase shqipe jashtë Kosovës, Shqipërisë dhe trevave shqiptare është zhvillimi dhe ruajtja e identitetit kombëtar përmes mësimit të gjuhës, kulturës së prejardhjes, si dhe njohja me trashëgiminë dhe thesarin kulturor, natyror dhe historik kombëtar, duke përdorur të gjitha mjetet e mundshme që na ofrohen dhe po ashtu bëj një kombinim edhe me metodat e arsimit të vendit në Kanada. Fatmirësisht posedojmë librat fizik që kemi marr nga të dy ministritë e arsimit (Shqipërisë dhe Kosovës) dhe po ashtu ekzistojnë dhe librat elektronik për fëmijët tanë. Mundohem gjithmonë të bëj një kombinim sa më tërheqës dhe të lehtë për ta kuptuar duke u bazuar në njohuritë dhe moshën e fëmijëve që unë punoj.

ORGANIZIMI I MËSIMIT SHQIP DHE NDIHMA E SHOQATËS SHQIPTARE TË HAMILTONIT

Siç e përmenda me lart, mësimi organizohet kryesisht me ndihmën e Shoqatës Shqiptare të Hamiltonit duke bërë të mundshme vijimin e fëmijëve pa pagesë, nga HëDSB dhe vullneti i instruktorëve dhe po ashtu prindërve që gjithmonë janë mbështetje e sigurtë. Po ashtu kemi pasë edhe studentë vullnetarë për disa vite me radhë kanë dhënë kontributin e tyre. Klasa jonë është gjithmonë e lidhur ngushtë me organizimin dhe pjesëmarrjen në të gjitha festat kombëtare që ne festojmë në Hamilton dhe është pjesë aktive dhe ndihmon zhvillimin e tyre për çdo vit. Fëmijët janë shumë të lumtur kur marrin pjesë në këto festa dhe gjithmonë ka interesim nga ana tyre për të recituar ose kënduar. Është madhështore të shohësh angazhimin e tyre të pandërprerë.

GJUHA SHQIPE SI FORMË E IDENTITETIT KOMBËTAR

Ne së bashku mësojmë gjuhën shqipe, duke lexuar, përsëritur atë që kemi lexuar dhe shkruar kështu ruajmë të gjalla gjithmonë lidhjet me atdheun e origjinës sonë. Gjithmonë kujtojmë nxënësit tanë se kudo që të jemi duhet të përpiqemi ta ruajmë traditën dhe gjuhën tonë të bukur shqipe. Po ashtu të mësosh shqip është një krenari dhe nder edhe për brezat që vijnë pas nesh, që shpresoj që me lehtësi do të bartet e tëra edhe te fëmijët e tyre. Duke kujtuar gjithmonë fëmijët dhe nxënësit tanë, theksojmë se mësimi i gjuhës shqipe nuk është vetëm me të folurit shqip në shtëpi, gjuha e shkruar është forma më e mirë e ngulitjes së gjuhës te çdo njeri. Kështu duke e shkruar gjuhen e vet, nxënësi do e përmirësojë atë çka ka mësuar në familje, duke e ilustruar me historinë do mësojë kush jemi dhe cila është prejardhja jonë, duke përdorur dhe parë veshjen tradicionale gjatë mësimit dhe veprimtarive që shkolla ka në programin e saj. Kështu komunikimi, angazhimi dhe njoftimi në orën e mësimit me traditën, gatimin, instrumentet, vizatimin me tematikat tradicionale, krijojmë një formacion të mundshëm dhe përgatisim një brez të ri me identitetin dhe prejardhjen e kombit tonë.

BASHKËPUNIMI PRINDËR-NXËNËS DHE E ARDHMJA E MËSIMIT SHQIP

Bashkëpunimi prindër nxënës është mjaft i mirë dhe i kënaqshëm nëse shihet nga ana ime, nëse prindërit nuk do të ishin kaq bashkëpunues nuk besoj që klasa do të ishte e suksesshme kur dimë se ata janë shtytja kryesore që femijët të vijojnë mesimin në gjuhën shqipe. Ata janë tërë javën në kontakt me ne duke ditur se disa nga nxënësit e kanë të veshtirë të komunikojnë lirshëm në gjuhën shqipe. Mendoj se në të vertetë kemi femijë më shumë në këtë pjesë të Ontarios ku jetojmë, por vijimi i fëmijëve tregon të kundërtën, ne duhet të kemi më shumë lokacione me klasa shqipe sesa që kemi tani, dhe shpresoj që në të ardhmen do të kemi klasa shtesë në gjuhën shqipe nga shtëpia (on line) dhe në shkolla apo edhe në lokalet e shoqatës tonë në Hamilton, kështu që të kemi orë të mjaftueshme për zhvillimin e mësimit. Duke parë si gjërat po ndryshojnë për ditë dhe sa lehtë është që të zhvillojmë mësimin nga shtëpia, mendoj dhe shpresoj që për klasat shqipe është një pike shumë pozitive jo vetëm për të mos u ndalur por të kemi shtrirje edhe më te gjërë të klasave shqipe në këtë pjesë të Ontarios. Kështu ne duhet të jemi më shumë se kurrë të bashkuar e të veprojmë e të gjejmë rrugë të duhura që të mbajmë mësimin e gjuhës shqipe sa më të fortë e sa më aktive dhe te gjallë.

SFIDAT E MËSIMIT SHQIP MES TEKNOLOGJISË, PANDEMISË DHE VËSHTIRËSIA E FËMIJËVE ME DY GJUHË

Fillimi sikur për çdo njeri tjetër ka qenë i vështirë edhe për mu edhe për fëmijët e klasës time por pas pak jemi mësu me të rejat e teknologjisë dhe mendoj se kemi përparuar shumë mirë në atë drejtim dhe nuk kemi asnjë problem tani, mësojmë për çdo ditë diçka të re dhe tani është vertetë shumë argëtuese. Idea ime është se nëse përdoren të dy gjuhët kur jemi duke zhvilluar mësimin është më e lehtë për femijët, natyrisht duke u bazuar në nivelin e njohurive të çdo fëmiu. Është vështirë për femijët të punojnë nga shtëpia sepse ata gjithmonë më kujtojnë sa shumë ju mungon loja ne klasë dhe takimi me shoqet dhe shokët, mundohem ti inkurajoj dhe siguroj se shumë shpejt do të kthehemi në klasë në ambientet e Hess Street School.

GJUHA SHQIPE SI TRASHËGIMI SHPIRTËRORE DHE IDENTITARE KOMBËTARE

Kujtojmë se mjetet mësimore qëpërdoren në klasat shqipe të mësimit plotësues janë libra të përbashkëta Shqipëri-Kosovë. Kështu, gjatë orëve mësimore ne gjithmonë hasim në fjalë që përdoren më shumë në Shqipëri ose Kosovë dhe duhet të diskutojmë më gjatë rreth tyre, e në shumë raste kemi ndihmën e prindërve gjë që e bën orën mësimore edhe më të këndshme dhe po ashtu më të lehtë. E dimë se gjuha është një ndër faktorët kryesorë të ruajtjes së identitetit kombëtar dhe kulturor të një shteti e kombi. Ruajtja e gjuhës përbën një nga vlerat më të mëdha që ne gëzojmë si komb. Asnjë komb nuk mund t’iu mbijetojë kohërave pa një gjuhë të vetën. Kështu e dimë po ashtu se një popull që nuk ruan, zhvillon dhe përcjellë gjuhën e tij nëpër breza, është i rrezikuar që të zhduket. Shpresoj që këtë fat kombi ynë kurrë mos ta ketë.

KUSH ËSHTË MËSUESE ARDITA QERIQI – MORINA?

Unë jam, nëna e Erines (14 vjeç) dhe Erisit (9 vjeç) dhe bashkëshorte e Astrit Morinës. Kam përfunduar studimet në Universitetin e Prishtinës në Fakultetin Filozofik dega Pedagogji, jam Bachelor i Pedagogjisë, po ashtu kam përfunduar studimet në programin e quajtur RECE (Registered Early Childhood Educator) studime 2 vjeçare këtu në Kanada dhe jam edukatore në kuadër të edukimit parashkollor. Vij nga Kosova, nga një fshat i vogël i quajtur Krojmir i komunës së Lipjanit, ky fshat është në trevën e Drenicës, dhe në të vertetë jam krenare sa shumë ka dhënë ky vend për lirinë e Kosovës. Tani jetoj në Kanada në qytetin Brantford të provincës Ontario që nga viti 2007 ku punoj me femijët (19 muajsh e lartë) e të sapoardhurve në Kanada në programin e quajtur Care for Neëcomer Children që është në kuadër të GEDSB (Grand Erie District School Board ). Si edukatore e regjistruar për fëmijërinë e hershme (Registered Early Childhood Educator) puna ime me femijët e kombësive të ndryshme është shumë interesante dhe argëtuese për mua por po ashtu kërkon edhe durim dhe përkushtim. Jam shumë e kënaqur me punën këtu duke ditur se kam mundësinë t’iu ndihmoj të tjerëve në mënyrë të duhur, atyre që kanë nevojë më së shumti, që para 15 viteve kam qenë njëra ndër ta.

ANTIKUSHTETUTSHMËRIA E SHKATËRRIMIT TË PRONËS PRIVATE NË SHQIPËRI PREJ VETË SHTETIT

February 3, 2022 by s p

Editorial nga SOKOL PAJA/

Çështja e pronës private në Shqipëri dhe pronës në tërësi është një ndër problemet më madhore me të cilat është përballur qytetari, shteti, shoqëria dhe ekonomia shqiptare që pas shembjes së komunizmit. Pamjet e tmerrshme të dhunës policore ndaj qytetarëve që mbronin pronën nga shëmbja prej fadromave të shtetit, pushtuan median në Tiranë dhe hapsirën mbarë shqipfolëse. Pleq, plaka, gra shtatzëna, fëmijë, gra e burra tërhiqen zvarrë prej shtetit në mes të ftohtit të janarit. Mundi i qyetarëve ndër dekada shembet me goditjen brutale të një fadrome shtetërore. Nënë Liza Marku teksa u filmua kur policia e tërhiqte zvarrë tek “5 Maji”, në dëshminë e saj në Komisionin Parlamentar të Ligjeve tregoi barbarinë dhe makabritetin e ndërhyrjes shtetërore mbi pronën private të banorëve te “5 Maji” në Tiranë. Liza Marku nxori para shqiptarëve fytyrën e vërtetë të shtetit përbindësh në Shqipëri. Investimi, mundi e djersa e secilës familje shqiptare nuk mund të shkatërrohet me një të rënë të lapsit, por duhet të mbrohet, konvertohet dhe shpërblehet me vlerën reale të tregut e për çdo transformim duhet të drejtësi ashtu si çdo familje e nderuar shqiptare e meriton. Shembjet selektive, hakmarrjet me anë të shtetit, devijimet e projekteve me anë të korrupsionit, dhuna, presioni, tërheqja zvarrrë, paniku, frika, tensioni nuk duhet të jenë mënyra qeveritare të zgjidhjes së halleve të qytetarëve, por dialogu, dëgjesa publike dhe prirja për zgjidhjen më të mirë të mundshme në dobi të interesit qytetar dhe ligjit, jo shtetit korruptiv dhe oligarkëve të pallateve. Në emër të zhvillimit urban dhe rural, pas çdo pojekti shkatërrimesh të pronës private prej shtetit në Shqipëri, fshihet mafja e tenderave, mafja e betonit, përqindjet e oligarkëve etj. Çdo transformim për projektet zhvëllimore të qytetit duhet përkrahur kur këto projekte vijnë për të mirën e qytetarëve dhe të komunitetit, por kur nuk ka transparencë në marrëdhënien shtet-qytetar-plan-projekte zhvillimesh, përzier kjo me arrogancën dhe dhunën shtetërore, janë të papranueshme në një shoqëri demokratike. Nëse i referohemi ligjit, shkatërrimet e pronës si në rastin e “5 Majit” janë të kundraligjshme pasi Kushtetuta e Republikës së Shqipërisë si ligji themeltar i shtetit shqiptar në Nenin 11 pika 1 thuhet: “Sistemi ekonomik i Republikës së Shqipërisë bazohet në pronën private e publike, si dhe në ekonominë e tregut dhe në lirinë e veprimtarisë ekonomike”. Neni 11 në pikën 2 thuhet: “Prona private dhe publike mbrohen njëlloj me ligj”. Neni 37 i Kushtetutës së Republikës së Shqipërisë në pikën 1 thuhet: “ Paprekshmëria e banesës është e garantuar”. Neni 41 i Kushtetutës në pikën 1 thuhet: “E drejta e pronës private është e garantuar”. Neni 42 i Kushtetutës në pikën 1 thuhet: “ Liria, prona dhe të drejtat e njohura me Kushtetutë dhe me ligj nuk mund të cenohen pa një proces të rregullt ligjor”. Trajtimi mizerabël i qytetarëve prej institucioneve shtetërore duke filluar nga Bashkia e Tiranës e institucionet zinxhir, janë në kapje flagrante të paligjshmërisë. Jo më kot Ambasadorja Amerikane në Shqipëri Yuri Kim duke ditur kaosin me pronat në Shqipëri, i pat kërkuar drejtorit të Agjencisë Kadastrale Lame gjatë takimit më 8 Qershor 2021, ligje dhe rregullore të qarta, procese transparente dhe gjykata të pastra që të tërheqin investime më të mëdha dhe do të hapin mundësi më të mëdha ekonomike për më shumë njerëz dhe investitorë të huaj. Sjellja arrogante dhe brutale e shtetit ndaj qytetarëve shqiptarë ka rritur numrin e padive të pronësisë në Gjykatën e Strasburgut duke i shkaktuar buxhetit të shtetit një dëm të madh ekonomik. Kryeqyteti i shqipërisë Tirana është kthyer në një metropol supër e shtrenjtë dhe e pa aksesueshme për njerëzit normal të qytetit. Tirana, një qytet i ndërtuar në mënyrë të shëmtuar dhe të tmerrshme nga pikëpamja arkitekturore, urbanistike dhe infrastrukturore. Qeveria e zhytur dhe e kapur në korrupsionin e Inceneratorëve pasi që kontrollon mediat, opozitën e përçarë, shoqërinë civile, opinionin publik të kamufluar me propagandë qeverisëse, favorizon çdo akt të dhunshëm shtetëror dhe e zvogëlon pasojën dhe ndikimin e reagimin në sytë e publikut. Gjuha urryese, fyese e denigruese e kryetarit të Bashkisë Veliaj duke i quajtur qytetarët e tij si zaptues e shpellarë, përbëjnë një akt të paprecedentë në historinë e qeverisjes vendore, një akt jo njerëzor dhe jo human, mizori e rracizëm ndaj qyetarëve të tij. Tirana e zhytur në trafik, smog dhe helme, është shëndërruar në një qytet që të vret, pa ajër, pa hapsira rekreative, pa oksigjen. Në çdo cep të kryeqytetit shqiptar shfaqet tmerrshëm fytyra e pangopësisë, grykësisë dhe makutërisë së këtij sistemi oligarkik dhe korruptiv me prapavijë shtetërore. Përgjimet e tmerrshme të kryetarit të Bashkisë së Tiranës Erjon Veliaj në tentativë për të zaptuar Federatën Shqiptare të Futbollit tregon kapjen e shtetit prej kryetarit të Bashkisë teksa në përgjime flet se Bashkiaku Veliaj ka në dorë SPAK-un, policinë, prokurorinë etj. Ndërsimin e institucioneve të Pavarura Ligjzbatuese Kushtetuese ndaj kundërshtarëve nuk e bën askush tjetër vetëm ai që e ka kapur shtetin kokë e këmbë. Beteja e Veliajt kundër FSHF në të vërtetë është betejë për fushat e sportit që ti kthejnë pallate korruptive për miqtë e tyre oligarkë. Fotografimi i Ministres Elisa Spiropali me biznesmenin Salillari që merr tenderat kryesore shtetërore tregon edhe një herë kapjen korruptive të shtetit prej oligarkëve të qeverisë. Shteti i së drejtës dhe shteti ligjor nuk mund të ngrihet mbi padrejtësitë që u bëhen qytetarëve të pambrojtur prej “fadromës” dhe arrogancës së shtetit që shkatërron të drejtën kushtetuese të pronësisë individuale. Akti i shëmtuar, i tmerrshëm, përbuzës dhe i neveritshëm i dhunës bashkiake, shtetërorë dhe policore mbi banorët e “5 Majit” duhet të ngrejë në protesta masive të gjithë qytetarët e Tiranës të cilët kërcënohen prej fadromave të Bashkiakut Veliaj ku në emër të zhvillimit, këto shkatërrime mbajnë erë korrupsion dhe oligarki që kap shtetin prej fyti çdo ditë e më fort, çdo ditë e më shumë.

KLASA E GJUHËS SHQIPE NË KISHËN E SHEN PALIT, ROCHESTER HILLS, MICHIGAN

January 29, 2022 by s p

Vera Ivanaj, mësuese e gjuhës shqipe në klasën e gjuhës shqipe që zhvillohet në Kishën e Shën Palit, Rochester Hills, Michigan, në një rrëfim për Diellin e Vatrës në New York, dhënë Editorit Sokol Paja, shpjegon për lexuesit: organizimin e mësimit shqip në Michigan, përpjekjet e prindërve për t’iu mësuar gjuhën shqipe fëmijëve, gjuhën shqipe si një ndër faktorët kryesorë të ruajtjes së identitetit kombëtar dhe kulturor, sfidat e mësimit shqip mes teknologjisë, pandemisë dhe vështirësia e fëmijëve me dy gjuhë dhe gjuhën shqipe si trashëgimi shpirtërore dhe identitare kombëtare.

KLASA E GJUHËS SHQIPE NË KISHËN E SHEN PALIT, ROCHESTER HILLS, MICHIGAN

Si fillim, dua t’ju falenderoj për këtë intervistë, për interesin që ju shprehni ndaj gjuhës sonë. Do të ishte një mrekulli të kishim një shkollë, por aktualisht kemi vetëm një klasë të gjuhës shqipe, e cila zhvillohet në Kishën e Shen Palit, Rochester Hills këtu në Michigan. Në vazhdimësi, janë bërë përpjekje nga bashkëatdhetarët tanë këtu, për t’iu mësuar gjuhën shqipe fëmijëve të tyre. Në disa qytete të ndryshme këtu në Michigan, janë hapur klasa të gjuhës shqipe. Për mua është viti i tretë që jap mësim. Fëmijët mësojnë alfabetin, si të shkruajnë dhe si të lexojnë gjuhën tonë të bukur, marrin njohuritë elementare të komunikimit të përditshëm.

ORGANIZIMI I MËSIMIT SHQIP, TEKSTI BAZË: ABETARJA E PËRBASHKËT SHQIPËRI-KOSOVË

Në klasën e gjuhës shqipe mësimi zhvillohet për moshën 8-16 vjeç, një herë në javë, dy orë. Kohëzgjatja e mësim dhënies është 9 muaj, shtator – maj. Teksti bazë është Abetarja e përbashkët Shqipëri-Kosovë, e Shtëpisë Botuese “Pegi”. Do të ishte shumë më frutdhënëse po të zhvillohej mësim 2-3 herë në javë, por fëmijët përveç shkollës, angazhohen edhe në aktivitete të tjera sportive e artistike dhe e kanë të pamundur më shumë. Praktikimi i gjuhës shqipe në familje është shumë i rëndësishëm, kjo është pika e dobët që unë diskutoj gjithmonë me prindërit. Fëmijët që kanë ecuri të mire, kalojnë në nivelin e dytë në vitin pasardhës. Materiali për këtë klasë është marrë nga libri “Gjuha Shqipe” për klasën e dytë, por pjesërisht e jo i plotë, sepse duhet përshtatur me nivelin e njohurive të marra nga fëmijët.

GJUHA SHQIPE SI FORMË E IDENTITETIT KOMBËTAR

Gjuha, është një ndër faktorët kryesorë të ruajtjes së identitetit kombëtar dhe kulturor. Ruajtja e gjuhës përbën në mënyrë absolute një nga vlerat më të mëdha që ne gëzojmë si komb, dhe përbën elementin parësor kombformues. Asnjë komb nuk mund t’iu mbijetojë kohërave pa një gjuhë të tijën. Nëpërmjet gjuhës shpalos vlerat kombëtare si historinë, kulturën, traditat e me rradhë. Një popull që nuk ruan, zhvillon dhe përcjell gjuhën e tij ndër breza, herët a vonë, është i destinuar të zhduket.

A KANË PRINDËRIT INTERES TË MADH QË FËMIJËT E TYRE TË MËSOJNË GJUHËN SHQIPE ?

Kjo pyetje ngre shumë pikëpyetje brënda kokës time, kryesisht për të ardhmen, nëse do të kemi një shkollë të mirëfilltë të gjuhës shqipe apo jo. Është folur shpesh për këtë, pasi komuniteti shqiptar në Michigan është shumë i madh, dhe shkolla shqipe shihet prej shumicës së prindërve si e domosdoshme për fëmijët e tyre. Të shpresojmë që në një të ardhme të afërt të konkretizohet në vepër dhe jo të mbetet thjesht një bisedë rreth tavolinës. Vullneti për një bashkëpunim të mirë e frutdhënës mes prindërve e nxënësve nuk mungon, por që të jem e sinqertë, faktori “Kohë” e zbeh pak atë. Shumica e prindërve janë shumë të zënë me punë, sidomos në këtë periudhë. Koha u mungon të gjithëve, duhet të vraposh që të kapësh kohën. Megjithatë, është për tu vlerësuar shumë, që pavarësisht kësaj, prindërit kanë një interes shumë të madh që fëmijët e tyre të mësojnë gjuhën shqipe.

SFIDAT E MËSIMIT SHQIP MES TEKNOLOGJISË, PANDEMISË DHE VËSHTIRËSIA E FËMIJËVE ME DY GJUHË

Në rrethanat e emigrimit jashtë vendlindjes, gjuha është faktor kyç në mbijetesën e komunitetit shqiptar, në ekzistencën e tij dhe mos asimilimin. Diaspora shqiptare, e në veçanti arsimi shqip jashtë vendit, përballet me shumë sfida dhe vështirësi. Pa dyshim se ekzistojnë shume faktorë që janë të ndërlidhur me këtë gjendje, por problemet më të mëdha janë të lidhura me faktorin njeri. Ndihet një mungesë e theksuar e vetëdijësimit të një pjese të konsiderueshme të prindërve shqiptarë, për rëndësinë e ruajtjes së gjuhës shqipe si formë e vetme e ruajtjes së identitetit kombëtar jashtë shtetit. Shumë familje shqiptare emigrante janë në dilemë se: a duhet të dërgohen fëmijët e tyre në mësimin e gjuhës shqipe apo jo? Njëra prej arsyeve të shpeshta është se fëmijët duhet të mësojnë gjuhën e vendit ku jetojnë dhe se dygjuhësia është pengesë dhe ngarkesë për ata, gjë që për mendimin tim nuk është aspak e vërtetë, përkundrazi, fëmijët që flasin dy gjuhë kanë një zhvillim më të theksuar të intelektit të tyre dhe rritje të ndjenjës së krenarisë kombëtare. Në lidhje me teknologjinë…, është e dhimbshme ta them, por sipas mendimit tim, efekti i saj te fëmijët është shumë negativ. Pjesën më të madhe të fëmijëve i sheh të lidhur ngushtë me internetin, ku shpeshherë marrin informacion që më shumë i dëmton se i ndihmon. Interesi për të lexuar libra, çka ndikon shumë pozitivisht në formimin e tyre, është tepër i zbehtë. Pandemia po ashtu, ka dhënë efektin e saj negativ, si kudo tjetër. Kur përhapja e saj ishte në pikë kritike, jemi detyruar të ndërpresim mësimin komplet. Shpëshherë fëmijët vazhdojnë të mungojnë për këtë arsye, kur ata vetë ose një pjesëtar i familjes së tyre është infektuar. Normal që kjo ka pasojat e veta, por shpresojmë dhe lutemi që kjo situatë të kalojë sa më shpejt dhe jeta në tërësinë e saj t’i kthehet normalitetit.

GJUHA SHQIPE SI TRASHËGIMI SHPIRTËRORE DHE IDENTITARE KOMBËTARE

Gjuha jonë shqipe është një nga gjuhët më të lashta të Gadishullit të Ballkanit, ilirishtes. Gjuha është elementi kryesor dhe më i rëndësishëm që mban gjallë një komb. Nëpërmjet gjuhës, manifestohen kultura, traditat dhe zakonet e tij, ç’ka përbëjnë trashëgiminë kulturore shpirtërore kombëtare. Që të ndihemi dhe të identifikohemi shqiptarë, duhet që gjuhën shqipe, të dimë ta ruajmë dhe t’ua përcjellim brezave. Duke e ruajtur dhe përcjellë ndër breza gjuhën e bukur shqipe, ne kemi ruajtur identitetin, kulturën dhe krenarinë tonë kombëtare, e si rrjedhojë kjo bën që të jemi më të nderuar e më të respektuar përballë kombësive të tjera, por mbi të gjitha ndaj vetvetes tonë, të parëve tanë si dhe brezave që do të vijnë.

KUSH ËSHTË VERA IVANAJ, FORMIMI, KARRIERA, POZICIONI, ANGAZHIMET…

Unë jam nga një fshat i vogël por shumë i bukur i qytetit të Lezhës, Ishull Shëngjin, i cili rrethohet nga lumi Drin, deti Adriatik, Laguna e Kunes dhe qyteti i Lezhës, me kalanë e Skenderbeut në sfond. Zoti më ka bekuar që të rritem dhe edukohem nga dy prindër vërtetë të jashtëzakonshëm, malësorë të ndershëm e fisnikë, Gjok dhe Gjyste Ivanaj, të cilëve do t’iu jem mirënjohëse gjithmonë, duke u munduar t’iu ngjaj sa më shumë. Në vitet 70-të, kur Shqipëria përjetonte kulmin e ferrit të diktaturës komuniste, e cila depërtonte thellë si një hije e frikshme në çdo familje shqiptare, ata pavarësisht kësaj, si mua edhe vëllezërit e mi, na rritëm me shumë dashuri. Gjithmonë na thonin; “Kurrë mos harroni se kush jeni dhe nga vini”. Si malësorë e katolikë të devotshëm, na mësuan se si ta duam njëri tjetrin, vendin, gjuhën, zakonet e traditat e të parëve. Shkollën fillore, 8-vjeçare dhe gjimnazin i kam kryer në qytetin e Lezhës. Kam kryer studimet e larta në Universitetin e Tiranës, Fakulteti Histori Filologji në degën Gjeografi. Jam diplomuar në Master Shkencor për Trashëgimi Kulturore po në të njëjtin Universitet. Mbetet një peng për mua që nuk arrita të studioja në Akademinë e Arteve të Bukura në Tiranë si dy vëllezërit e mi, piktorë të mirënjohur, Nikolin e Frederik Ivanaj, por gjithsesi e kam ushtruar pikturën me shumë pasion. Kam punuar gjithashtu edhe në gazetën e pavarur “Koha Jonë” në Lezhë dhe në Tiranë. Vitet e fundit para se të vija në Shtetet e Bashkuara, kam punuar në Ministrinë e Kulturës në Tiranë për një periudhë disa vjeçare, fillimisht si asistente e zëvendësministrit të kulturës dhe më pas, po në këtë ministri, si specialiste e trashëgimisë kulturore. Aktualisht, përveçse përpiqem t’iu mësoj fëmijëve gjuhën tonë të bukur shqipe, punoj si Sekretare e Kishës së Shen Palit në Rochester Hills, si dhe në një kompani shqiptare shumë të suksesshme, NIKO’S Home Design Center. Pasionet e mia janë piktura, natyra dhe udhëtimet.