Sokol Paja – Page 73 – Dielli

QYTETET FANTAZMA NË PANDEMI

December 16, 2020 by dgreca

Brixhita Deda arkitekte, në një rrëfim ekskluziv dhënë gazetarit Sokol Paja, për gazetën DIELLI, Organ i Federatës Panshqiptare të Amerikës VATRA, New York, analizon qytetet dhe qëndrat urbane të metropoleve në kushtet e pandemive, karantinës, fatkeqësive dhe katastrofave natyrore. Arkitektja Deda analizon Tiranën dhe “vrasjen” e qyteteve prej betonit, mungesës së planeve të zhvillimit, planeve urbanistike dhe projektimeve dinjitoze për qytetet e së nesërmes. Babëzia dhe makuteria i ktheu qytetet në fantazma.

PANDEMIA TREGOI SI I KEMI VRARË QYTETET

Qyteti në pandemi është temë e trajtuar shumë pak nga mediat, arkitektët dhe urbanistët në Shqipëri. Nuk reflektohet mbi pasojat e zhvillimit kaotik në Shqipëri, por dominon shqetësimi se sa po mund ta dëmtojë sektorin e pasurive të palujtshme kjo situatë pandemie. Shqetësimet nga industria e projektimit dhe ndërtimit ishin të llojit : a do e pengojë pandemia procesin e dhënies së lejeve apo punën në kantjere, a do ndërpriten investimet etj.

Pandemia ka qenë një rast i mirë ndërgjegjësimi por edhe provë e pakontekstueshme që secili qytetar, por edhe ne që merremi me projektim apo planifikim urban të shohim se si i kemi vrarë qytetet, se sa të pajetueshme janë bërë në aspektin ekologjik (ndotja e mjedisit nga automjetet dhe aktivitetet e tjera, ndotja akustike), psikologjik (stresi dhe ankthi i shtuar nga të jetuarit në qytet, nga ndërtimet pa kriter, uzurpimi i parqeve dhe hapësirave të përbashkëta, hapësirat e kufizuara të jetesës brenda apartamenteve, pamjet e palakmueshme nga dritarja, distancat e pamjaftueshme ndërmet ndërtesave), faktorë këta që ndikojnë në mirëqënien e njerëzve duke ua kufizuar hapësirën e të vepruarit, të menduarit, të çlodhurit dhe të argëtuarit.

Duke marrë rastin e Tiranës, fakti pse ky qytet është mbipopulluar dhe ka marrë zhvillimin kuturu të sotëm, vjen si pasojë e mungesës së investimeve në zonat rurale dhe qytetet e tjera të Shqipërisë. Centralizimi i zhvillimit ekonomik, e po ashtu edhe shëndetësor në rastin e pandemive, sjell në kolapsimin e qytetit. Ndaj një mësim i mirë i marrë nga pandemia është që në qëndrueshmërinë dhe jetueshmërinë në qytete do të ndihmonte decentralizimi i ekonomisë dhe zhvillimit të përgjithshëm, mbështetja e bizneseve lokale, pra e komunitetit dhe ekonomisë lokale.

Ajo që e konsideroj tragjike është që në Tiranë, gjatë karantinës, u ndërmor një politikë shkatërruese nga instancat e qeverisë lokale. U shembën në mënyrë të fshehtë dhe në kundërshtim me ligjin shumë vila të Tiranës (mund të numërohen rreth 30-40 vila gjatë karantinës), vila këto ndër të fundit në tipologjinë e tyre. Pra, në vend të reflektohej mbi urbanizmin, përkundrazi gëluan ndërtimet katlarta në Tiranë. Shumë profesionistë të fushës përveçse nuk ngrenë zërin për këto vila që u rrënuan, ashtu siç edhe për Teatrin Kombëtar, kauzë për të cilin u zhvilluan protesta të vazhdueshme, nuk kanë madje as guximin që edhe pas aktit shkatërrimtar të shprehin një mendim të tyrin profesional objekiv. Shoqëruar kjo edhe me shembullin e Ministres së Kulturës, e cila ka mbaruar studimet për restaurim në Itali dhe nuk ka pasur asnjë reagim zyrtar për këto veprime fatale për trashëgiminë tonë kulturore. I përmenda vilat e Tiranës, sepse ky proces ka shumë vite që ka filluar kundrejt shpërblimeve qesharake për pronarët, të cilët besoj fort që sidomos në kohën e karantinës i kanë kujtuar me nostalgji dhe lakmuar shtëpitë e tyre të dikurshme, me kthimin e lagjeve të vjetra te nënkateshet, Rr. e Dibrës, Kont Urani, Mihal Duri dhe e gjithë zona qendrore në zonë me ndërtime të larta rezidenciale, afariste, komerciale, pasuar me fryrjen e çmimeve të blerjes apo qerasë. Një situatë të ngjashme e hasim edhe në rastin e zgjatimin e Bulevardit të Ri dhe Unazës së Re, ku edhe përmes politikës së densifikimit përmes gjentrifikimit, banorët e këtyre zonave i kanë detyruar me dhunë të shpërngulen nga shtëpitë e tyre për t’i lënë vend një popullsie më të pasur që përballon financiarisht jetesën në pallate më luksoze në të ardhmen.

GJATË KARANTINËS QYTETET U KTHYEN NË QYTETE FANTAZMA

Gjatë karantinës qytetet u kthyen në qytete fantazma, si të ishin simotra të Pripyat në Ukraninën veriore pas shpërthimit te centralit nuklear të Çernobilit. Jeta zhvillohej brenda 4 mureve të banesës. Të jetuarit në qytete në kohë pandemie i bën njerëzit më vulnerabël. Puna nga shtëpia, pasiguria financiare dhe shëndetësore shoqërohej me probleme të shëndetit mendor, në ulje të përqëndrimit dhe produktivitetit. Njerëzit u bënë si hija e njëri-tjetrit, ose ferri siç do të thoshte Sartri (“Ferri janë njerëzit e tjerë”). Çdo njeri në rrugë përceptohej si një transmetues potencial i virusit, edhe nëse ishte disa metra larg. Shumë njerëz zhvilluan ankthin social gjatë dhe pas karantinës.

Ne jemi dëshmitarë të trazirave sociale dhe ekonomike të shkaktuara prej COVID sidomos në karantinë. Qendrat komerciale dhe biznesore të tejmbushura më përpara me njerëz u boshatisën. E njëjta gjë ndodhi me zyrat, duke qenë se puna nga shtëpia u caktua si në një praktikë e rekomandueshme, përmes përdorimit të teknologjisë si video-konferencat. Baret, dyqanet dhe restorantet u mbyllën gjatë dhe pas karantinës sipas valës së pandemisë në vende të ndryshme, ose nuk punojnë në kapacitetet të plotë. E njëjta masë është ndërmarrë edhe për objektet fetare, kulturore, artistike, sportive. Po ashtu transporti publik evitohet sa më shumë të jetë e mundur. Nga ana tjetër vërehet përdorimi gjithmonë në rritje e komunikimit virtual përmes medias sociale, gati gati si e vetmja mënyrë argëtimi dhe takimi, ndonëse virtual, për njerëzit. E gjithë kjo të jep përshtypjen sikur qëndrat urbane nuk janë më motorri i lidhjeve ekonomike dhe sociale.

MIGRIMI DREJT FSHATIT

Në këtë ankth të të jetuarit në zona urbane, dukej sikur pandemia po shkakton ose mund të sjellë një rivlerësim të jetesës urbane, me një numër të banorëve gjithnjë e në rritje që arratisen nga qytetet për t’iu drejtuar zonave rurale. Por kjo nuk është hera e parë që ndodh. Historikisht, të pasurit ne Europë kanë ikur gjithmonë në fshat në kohë krizash ose murtaje, duke lënë në qytet shtresën e varfër dhe punëtore. Gjatë karantinës, u rrit kërkesa për shtëpi në fshat, psh. në disa qytete të Britanisë, më shumë se 2.5 herë në krahasim me vitin e kaluar, të shtyrë nga kostoja e lartë e pronave në metropole, por kryesisht me qëllimin për të gjetur privatësinë, për të luftuar klaustrofobinë e hapësirave në qytet, dhe për të praktikuar më lehtësisht distancën fizike ndërnjerëzore.

Migrimi drejt fshatit mund të perceptohet si një skenar i thjeshtë dhe i shpejtë në mendim të parë, por është shumë i vështirë për t’u realizuar e në të njëtën kohë edhe për t’u përqafuar sidomos nga banorët që janë mësuar me jetën sociale në qytet. Pikësëpari zonat rurale, nuk kanë infrastrukturën që përdorin banorët ne qytete, internetin, shkollat, shërbimin mjekësor etj.

Sipas statistikave, në vitin 2018, 44.8 përqind e popullsisë së BE-së jetonte në qytet, 36 për qind në të ashtuquajturat zona të ndërmjetme si qyteza dhe periferi, ndërsa 19.2 për qind në zonat rurale. Fati i qyteteve, do të varet kryesisht nga vendimet që do të marrin politikëbërësit ne bashkëpunim me komunitetin dhe profesionistë për të ndërmarrë politikat e duhura në të ardhmen. Nëse do të kemi migrime të vazhdueshme drejt fshatit, fondet e BE-së do të duhej të shkonin drejt investimeve te tilla si ne rrjetin e transportit dhe infrastrukturen digjitale në zonat rurale.

Pasojat që mund të ketë migrimi drejt fshatit me sjellin ndërmend Garden cities ose qytetet kopesht, nje koncept dhe praktikë më e hershme, që në fund të 1800tës, ku 2 qytete angleze u konceptuan me shtëpi individuale të rrethuara me greenbelt (një brez i gjelbërt, zonë buferike) me të gjitha facilitetet dhe industrinë e përfshirë në qytet. Por kjo mënyrë zhvillimi doli jashtë kontrolli pasi nuk parashikonte zgjerimin e qytetit. Po ashtu në Amerikë, jetesa në zona periferike në shtëpi individuale dhe puna në qytet është praktikë shumë e përhapur duke qenë një shoqëri e orientuar nga makina, por solli pasoja të mëvonshme në rëndimin e trafikut, shtimin e infrastrukturës bazë, disintegrimin social etj. Kështuqë, pavarësisht sa tërheqëse mund të tingellojë ideja e të jetuarit në fshat, ose rikthimi në fshat, mund të mos jetë afatgjatë, nuk mund të bëhet në hapa shumë të shpejtë, dhe pasojat mund të jenë goxha të mëdha si nga ana infrastrukturore, ashtu edhe sociale, ekonomike dhe mjedisore.

Sic ka ndodhur deri në ditët e sotme, mundësitë për punësim, zhvillim personal dhe arsimim që ofrojnë zonat urbane bën që çdo brez i të rinjve të preferojë qytetin. Të rinjtë ka më shumë të ngjarë të jetojnë në qytet për të arritur progres më të shpejtë në karrierë dhe më vonë të largohen për të krijuar familje ose në moshën e pensionit. Thënë këto, tendenca për të migruar drejt fshatit nuk mendoj që do jetë një praktikë e së ardhmes. Përkundër hedhjes në dyshim të avantazheve të jetësës në xhunglën urbane sidomos gjatë krizës pandemike, mendoj që nëse përmirësohet cilësia e ndërtimit, nëse sheshohet pabarazia dhe sigurohet strehim i përballueshëm dhe i sigurt për të gjithë, nëse përmirësohen hapësirat publike, hapësirat e gjëlbërta dhe rregullohen problemet e mobilitetit, qyteti do vazhdojë të jetë tërheqës për shkak të jetës së pasur sociale, kulturore, artistike, mundësive më të mëdha për ndërveprim, për rekreacion, për risi, për shkëmbime, për ndryshim të staus quosë etj.

PERIFERIA E TIRANËS

Në Shqipëri jemi mësuar jo të adaptojmë, por të sjellim në mënyrë bukëfale praktika të huaja, pa marrë në konsideratë pasojat në të ardhmen, pa bërë një studim fizibiliteti në kontekstin shqiptar, pa hedhur asnjë fije dyshimi mbi funksionimin e një praktikë të tillë në vendet e huaja. Pas viteve 2005, në periferitë e Tiranës kryesisht në Lundër, Mullet janë ndërtuar lagje periferike me hyrje të kufizuar vetëm për banorët (gated communities) . Në këtë mënyrë është bërë me qëllim një zonim për shtresa shoqërie sipas të ardhurave, sepse çmimet e shitjes së këtyre shtëpive individuale janë goxha të kripura. Këto grupe shoqërore përveçse jetojnë tërësisht të izoluara nga shtresat e tjera, sjellin një pjesë të madhe të trafikut në hyrje të qytetit të Tiranës. Një gjë është të jetosh në fshat dhe t’i kthehesh agrikulturës, pra të merresh me bujqësi e blegtori, një gjë tjetër është në fshat vetëm të jetohet dhe të mos ndodhë asgjë tjetër (kemi lagje të fjetjes), kështu shtohet infrastruktura në zona periferike apo rurale për elektricitet, ujë, kanalizime, rrugë, dhe gjithashtu shtohet trafiku për në qytet.

SI NDIKOJNE KRIZAT EPIDEMIKE DHE EKONOMIKE NE QYTET?

Pandemia ka nxjerrë në pah shumë problematika të mëparshme të të jetuarit në qytete. Krizat historike konsiderohen si momente për ndryshime të rëndësishme urbane, por jo gjithmonë janë afatgjata apo gjithëpërfshirëse. Për shembull pandemitë e shekullit XIX ndihmuan në përmirësimin e standardit të ndërtimit dhe arkitekturën e drejtuar nga shëndetësia, sidomos në sistemin e ujit dhe kanalizimeve, pavaresisht se u deshën shumë vite për të siguruar infrastrukturën e nevojshme. Tuberkulozi ndikoi në lëvizjen moderne në arkitekturë – dritare të mëdha për dritë natyrale, duke qenë se sugjerohej ekspozimi ndaj rrezeve të diellit dhe ajrit. “Një shtëpi është e banueshme vetëm kur është plot dritë dhe ajër” Le Corbusier.

Në Shekullin 21 deri më tani kemi qenë dëshmitarë të përhapjes së Sars, Ebola, gripit të pulave, gripit të derrit dhe së fundmi pandemisë së shkaktuar nga COVID, e ashtuquajtur World War Virus ngaprofesionistë të fushave të ndryshme, që potenciojnë se mund të shënohet si ndarje historike paracovid and pascovid, në rast se do të ketë implikime afatgjata në shoqëri.

Në rastin e COVID, jo të gjitha qytetet janë njësoj të prekura. Shumë mite qarkullojnë mbi densitetin, se si lidhet densiteti me mundësinë më të madhe për të trasmetuar këtë virus, por në thelb nuk varet vetëm nga densiteti. Nese bëjmë një krahasim, në fakt vdekjet në qytete nuk kanë qenë universalisht më të larta se në zonat më pak të populluara. Varfëria ka luajtur një rol më të rëndësishëm sesa dendësia. Disa qytete kanë reaguar shumë mirë, psh.Hong Kongu, një qytet me densitet të lartë, por me një meaxhim shumë të mirë të qytetit. Ndryshe ndodh në vendbanimet me planifikim të dobët ose informale, në qytetet më pak të zhvilluara ekonomikisht, siç mund të përmendim slums në Nairobi, Kenia, ose Ahmadabad, Mumbai, Bangalore, Kolkata në Indi, Dhaka në Bangladesh, apo në favelat e Brazilit. Në vendet që nuk kanë kanalizime të rregulluara ose qasje në ujë të pastër, epidemitë kanë më shumë potencial për t’u përhapur. Parashikohet që për 10 vite, nje shifër alarmante për rreth 20% e popullsisë e botës do të jetojë në mjedise urbane me qasje të kufizuar në ujë, shëndet dhe infrastrukturë të papërshtatshme shëndetësore.

Nga ana tjetër jo çdo krizë ka sjellë përmirësime të jetesës urbane, kujtojmë këtu krizën financiare të 2008, që goditi ekonomitë në të gjithë botën por nuk arriti të ndryshojë rrënjësisht trajektoren e zhvillimit të zonave urbane. Ndërtesat shumëkatëshe vazhduan të ndërtoheshin, dhe paralelisht me rritjen e pagave në vendet e zhvilluara ose mega-qytetet, u rritën dhe çmimet e pasurive të paluajtshme, e bashkë me to edhe pabarazia.

SI DO NDRYSHOJNË QYTETET?

Duke parë rrjedhën e historisë, ka pak gjasë që pandemia e koronavirusit të ketë ndikim afatgjatë në qytete, dhe rrjedhimisht nuk do të mundë të ndryshojë rrënjësisht qytetet, por mund të përshpejtojë trendet e filluara që përpara pandemisë, sic janë arkitektura e qëndrueshme ose dizajni biofilik që ka në thelb përdorimin e materialeve ekologjike, të padëmshme për njeriun, dhe që sjell njerëzit më pranë natyrës duke ulur impaktin në mjedis, apo transporti i qëndrueshëm me anë të përdorimit të mjeteve të reja të transportit si biçikletave, skuterëve dhe makinave elektrike, përdorimi i të cilëve bëhet më e preferueshme në momentin e vendosjes së një takse më të lartë për parking të automjeteve të deritanishme, ose e subvencioneve në rast të përdorimit të transportit të qëndrueshëm.

Krahas politikave të reja të ndërtimit dhe transportit, një ndikim të rëndësishëm do të mund të ketë përhapja dhe zbatimi i bujqësisë urbane ose fermave urbane (urban farming), mbjellja e parcelave private, për të prodhuar vetë ushqimin ose e kopshteve që menaxhohen nga komuniteti në lagje të ndryshme për të prodhuar / shitur për banorët e asaj lagjeje. Kjo nënkupton që bujqësia të zhvillohet edhe në qytete, si një nga mënyrat që zonat urbane të mund të bëhen më të gjelbërta, më atraktive për jetesë, dhe më elastike ndaj çështjeve të shëndetit në të ardhmen duke krijuar lagje më të qeta, më të pastra, më të sigurta, më të ecshme. Nga ana tjeter prodhimi lokal do të ulte cmimet e ushqimeve, e për pasojë edhe varfërinë, do të prodhonte vende të reja pune etj.

Një tjetër projekt pilot që po zbatohet në disa qytete të mëdha është krijimi i njësive të vogla bërthamore, secila me burimet e veta, i ashtuquajturi qytet 15 ose 20-minutësh, që do të thotë që për gjithçka për të cilën një banor në qytet ka nevojë, që nga ushqimi, kujdesi shëndetësor, deri te aktivitet fizike, kulturore, argëtuese, gjenden brenda një perimetri që përshkruhet për 15 ose 20-minuta në këmbë ose biçikletë. Një shembull i tillë është startuar në Melburn, po ashtu në Brazil dhe Francë para dhe gjatë pandemisë së koronavirusit.

Pavarësisht këtyre propozimeve, dua të theksoj se sot nuk kemi një model të saktë se si mund të funksionojë një qytet i së ardhmes, për të cilin do të duhej të bashkëpunonin arkitektë, urbanistë, ekonomistë, ambientalistë, inxhinierë, sociologë, psikologë, mjekë e eskpertë të fushave të tjera, shoqëria civile dhe komuniteti. Përpos gjithëpërfshirjes, do të duhej që secili vend në bazë të demografisë, shtrirjes urbane, klimës, resurseve, gjendjes ekzistuese dhe elementeve të tjerë të studiohej si rast më vete. Uroj që situata e COVID19 të na bëjë të reflektojmë mbi qytetet e shtrenjta dhe shumë të ndotura, mbi cilësinë e dobët të ndërtimit dhe planifikimit urban.

Të mos harrojmë që popullsia aktuale e botës është 7.6 miliardë, dhe sipas parashikimeve nga Kombet e bashkuara do të arrijë në 9.7 miliardë për 30 vite. Nëse kemi shtime të popullsisë me këtë ritëm, dhe përballje me katastrofa të tjera natyrore, do të duhej të sinkronizonim qasje të reja duke marrë parasysh të gjithë faktorët shëndetësor, ekonomik, mjedisor dhe social.

ARRESTIMET E LUFTËTARËVE TË UÇK PËR TË NJOLLOSUR KOSOVËN DHE LUFTËN

December 15, 2020 by dgreca

Pren Marashi, Anëtar i kryesisë qëndrore të Organizatës së Veteranëve të Luftës së UÇK në Prishtinë, në një rrëfim ekskluziv dhënë gazetarit Sokol PAJA, për gazetën “DIELLI”, Organ i Federatës Panshqiptare të Amerikës VATRA, New York, deklaron se: Akuzat e Prokurorisë Speciale ndaj krerëve të UÇK -ës janë të përpiluara me të vetmin qëllim që UÇK të paraqitet si ndërmarrje kriminale dhe të zhvlerësohet roli i saj çlirimtar në betejat e lavdishme për liri e pavarësi.

ARRESTIMET PËR TË NJOLLOSUR KOSOVËN

Arrestimet e fundit nga ana e Prokurorisë Speciale i shoh si një vazhdimësi e disa qarqeve anti shqiptare me qëllim që të njollosin luftën tonë çlirimtare për liri e pavarësi por edhe shtetin e Kosovës. Që nga nisma e themelimit të kësaj Gjykate me mandat të skaduar, ne si veteranë të luftës për liri e pavarësi në Kosovë, ishim kategorikisht kundër dhe vazhdojmë edhe sot që të jemi kundër kësaj padrejtësie. Mjerisht edhe përkundër thirrjeve të pa ndërprera, protestave dhe peticionit me mbi 230 mijë nënshkrimeve dërguar Parlamentit Evropian, Kuvendi i Kosovës me shumicë votash e ka miratuar ndryshimin kushtetues dhe ka themeluar një Gjykatë e cila aspak nuk është e Kosovës dhe nuk bashkëpunon me organet e sigurisë e as të drejtësisë së Kosovës, përkundrazi të vetmin burim të informacioneve e ka nga organet kriminale serbe, e kuptohet se çfarë shënimesh dhe akuzash janë në gjendje të përpilojnë ata.

AKUZAT NDAJ UÇK PËR TË ZHVLERËSUAR LUFTËN

Akuzat e Prokurorisë Speciale ndaj krerëve të UÇK -ës janë te përpiluara me të vetmin qëllim që UÇK të paraqitet si ndërmarrje kriminale dhe të zhvlerësohet roli i saj çlirimtar. Vetë fakti se në një pikë të aktakuzës ceket se kinse cak i UCK-së ishin katolikët e dëshmon cqartë se kjo është e Serbisë dhe se qëllimi është të nxitet urrejtja ndërfetare në mes të shqiptarëve. Akuzat janë të poshtra, të pavërteta dhe kurdoherë të papranueshme. Këto akuza janë përbaltje dhe kanë synim të destabilizojnë Kosovën.

EUROPA PO LUAN LOJËN E RUSISË DHE SERBISË

Bashkimi Evropian nën presionin e Rusisë, dhe disa shteteve të tjera të cilat ishin dhe vazhdojnë të jenë kundër pavarësisë së Kosovës e progresit të Kosovës. Duke u bazuar në dëshmi të rrejshme dhe me ndihmën e raportit të Dick Martit, përpiluan akuza me të cilat çdo njeri normal rrënqethej nga përshkrimi dhe imagjinata e tyre fantastiko-shkencore. Kjo fanta-imagjinatë ka bërë që të futen në lajthitje edhe deputetët e Kosovës, SHBA-ja e cila insistonte që për shkak të këtij raporti të themelohej gjykata, por tani të gjithë jemi veç dëshmitar se u mashtruan dhe ranë në grackën e përgatitur nga rusët, kinezët, Serbia dhe disa shtete të cilat nuk e njohin pavarësinë e Kosovës. Është pra pikërisht kjo Evropa që për mëse një shekull e ushqente nacionalizmin shovinist serb dhe i mbyllte sytë për padrejtësitë që u bëheshin shqiptarëve dhe në fund përkundër dëshmive të cilat i ka parë e tërë bota, ngriti një gjykatë vetëm kundër shqiptarve si vazhdimësi e miklimit të Serbisë dhe miqve të saj, turp. Një padrejtësi e vazhdueshme dhe e papranueshme.

KOSOVA KALON DITË TË VËSHTIRA

Sot në Kosovë situata është jo stabile në shumë aspekte, kemi një ekonomi më të dobtën në rajon, dhe mbi 30% të popullsisë që jeton në varfëri të skajshme, në anën tjetër skena politike shqiptare është e përçare deri në maksimum si pasojë e dëshirës për pushtet e jo për shkak të koncepteve të ndryshme politike, kishte një reagim kundër veprimeve të kësaj gjykate por mungoi guximi i deputetëve të Kuvendit të Kosovës që të rishqyrtohet kushtetutshmëria e kësaj gjykate të cilës në momentin që bëri arrestimet në Kosovë ishte pa afat kushtetues. Në ditët në vazhdim Këshilli Drejtues i OVL të UCK-së së bashku me organizatat simotra do të vendosë për mënyrën e veprimit me qëllim të kundërshtimit të kësaj gjykate e prokurorie antikushtetuese.

Ambasador Frymëzim Isufaj, Konsull i Përgjithshëm i Kosovës në New York, vizitoi VATRËN

December 14, 2020 by dgreca

Sokol PAJA – DIELLI/

Ambasador Frymëzim Isufaj, Konsull i Përgjithshëm i Republikës së Kosovës në Shtetin e New Yorkut, USA, i shoqëruar nga Albesjana Iberhysaj Kapitaj, Ministër Këshilltar pranë Konsullatës së Përgjithshme të Republikës së Kosovës në New York, vizituan Federatën Panshqiptare të Amerikës Vatra. Në këtë takim të përzemërt diplomatët shqiptarë nga Kosova u pritën nga kryetari z.Elmi Berisha dhe përfaqësia më e lartë e VATRËS. Në përshëndetjen vëllazërore të mikpritjes, kryetari i Vatrës z.Elmi Berisha u shpreh: “I nderuar Shkëlqësi Ambasador z.Isufaj, e nderuar diplomate e nderuar zonja Iberhysaj Kapitaj. Jam shumë i gëzuar që ju sot vizitoni Vatrën, shtëpinë e të gjithë shqiptarëve. Vatra nuk është thjeshtë një Federatë, por një institucion shpirtëror, patriotik dhe atdhetar që ka punuar ditë e natë për kombin shqiptar. Vatra ka qenë dhe do të jetë kurdoherë në çdo qëndër diplomacie si në Uashington dhe në Perëndim ku merren vendime në dobi të çështjes kombëtare. Prej më shumë se një shekulli, Vatra ka zhvilluar fuqishëm diplomacinë e saj në dobi të kombit shqiptar. Jo më larg se dy muaj më parë, unë personalisht në emër të Vatrës nënshkrova me Ministren e Jashtme të Kosovës zonjwn Haradinaj Stublla, një memorandum, së shpejti do ta nënshkruaj edhe në Tiranë me Ministrinë e Diasporës për një bashkëpunim mes Vatrës dhe këtyre digastereve diplomatike, një bashkëpunim të thellë, të sinqertë, të plotë dhe dinjitoz me qëllim që ta çojmë përpara çështjen kombëtare, zhvillimin dhe bëgatinë e shteteve tona. Është domosdoshmëri për kombin tonë që të krijojmë miq dhe ura bashkëpunimi me Perëndimin dhe Uashingtonin. Vatra do jetë në çdo moment aty për të luajtur rolin e saj historik e shekullor. Vatra është shtëpija e juaj z.Ambasador. Ne do ju ndihmojmë me çdo kusht për të çuar përpara fuqinë tuaj diplomatike dhe misionin tuaj. Jam i gëzuar dhe i privilegjuar që të punojmë me një diplomat me cilësi të veçanta si ju” përfundoi fjalën e tij kryetari i Vatrës z.Elmi Berisha. Ambasador Frymëzim Isufaj, Konsull i Përgjithshëm i Republikës së Kosovës në Shtetin e New Yorkut u shpreh shumë i entuziazmuar për mikëpritjen dhe atë që i ofroi Vatra në të ardhmen. Ndër të tjera diplomati Isufaj tha: “Jam shumë i lumtur që gjendem në mesin tuaj. U jam mirënjohës për mikëpritjen. Kjo është vizita ime e parë në organizatat dhe shoqatat shqiptare në New York. Jo më kot kam zgjedhur Vatrën të parën sepse ju jeni të parët. Roli dhe kontributi juaj në histori është i jashtëzakonshëm. Shpreh vlerësim dhe nderim për Federatën Panshqiptare të Amerikës Vatra, për historinë e saj dhe kontributin e saj tash një shekull. Veç kur shikon rreth e rrotull gjithë këto figura të larta të kombit e shtetit shqiptar, ndjehesh shumë krenar dhe mirënjohës për rolin dhe kontributin e diasporës. Shqiptarët e Amerikës kanë dhënë një kontribut të jashtëzakonshëm që nga lufta, Pavarësia e shtetndërtimi në Kosovë. Ju keni mbajtur zjarrin ndezur dhe keni kontribuar në proceset historike të shtetit të Kosovës. Falë jush ne kemi miq shumë të fuqishëm në Senat dhe Kongres. Progresi dhe suskesi i Kosovës dhe institucioneve ka edhe rolin tuaj të jashtëzakonshëm. Si diplomat dhe si Ministri, ne do të bashkëpunojmë jashtëzakonisht shumë ngushtë me Vatrën. Konsullata e Kosovës në New York do jetë derë e hapur për Vatrën e çdo vatran e çdo shqiptar. Sëbashku me Vatrën do ulemi e do punojmë me axhendë të përbashkët në fushat specifike diplomatike si shkenca politike, ekonomi politike e dipomaci ekonomike. Ne si Konsullatë dhe ju si Vatër do bëjmë një punë të shkëlqyer në vazhdim duke ftuar dhe bërë pjesë të pandashme tonën të rinisë shqiptare në New York sidomos. Jemi me fat se rinia jonë studion në universitetet më të mira në USA. Kjo rini do të rrisë kapacitetet tona diplomatike dhe kombëtare” u shpreh Ambasador Frymëzim Isufaj. Sekretarja e Përgjithshme e Vatrës, Nazo Veliu përshëndeti takimin duke deklaruar: “Sot Kosova ka shumë nevojë për mbështetje dhe njohje ndërkombëtare. Puna juaj si Ambasador do të ndihmojë që në Kosovë të vihet drejtësi dhe shteti i Kosovës e progresi i saj të pasqyrohet kudo. Të gjithë së bashku në vendet ku jemi ti tregojmë botës së sa mund të bëjmë për vendin, për shtetin për kombin tonë. Ju urojmë sukses në këtë mision fisnik. Respekt dhe për punën e diplomatëve të shkëlqyer që ka pasur Kosova më përpara jush në Uashington dhe në New York. Ju jeni gjeneratë e re në politikë e diplomaci. Kjo është diçka fantastike sepse ju i jepni shpresë brezit të ri për themelet e shtetit të ri e të fortë të Kosovës. Ju e fituat lirinë me gjak e shtetin e ndërtuat me sakrifica. Në Hagë duhet të jenë kriminelët e Serbisë e jo trimat e luftëtarët e Kosovës. Në këtë pikë lypet shumë diplomaci e përpjekeje që të zbardhim faqen e luftës, lirisë e pavarësisë së Kosovës”. Arkëtari i Vatrës Marjan Cubi u shpreh në takim se: “Komunizmi në Shqipëri dhe Serbia në Kosovë kanë lënë pasoja të mëdha që na takon neve dhe ju brezit të ri të punoni fort. Unë kam besim se ju do të bëni një punë të shkelqyer. Ju do ta çoni përpara diplomacinë e Kosovës dhe ju premtoj se Vatara do ju mbështesë fuqishëm në çdo hap”. Mark Mrnaçaj, Anëtar i Kryesisë së Vatrës përshëndeti takimin patriotik dhe u shpreh se: “Ju uroj sa më shumë sukses në punën tuaj diplomatike. Ju falenderoj për mirënjohjen që i tregoni Vatrës. Si vatranë ne do të bëjmë gjithçka për të përparuar kombi shqiptar dhe shteti i Kosovës e Shqipërisë dhe çdo shqiptar kudo në botë”. Zef Balaj, Anëtar i Kryesisë së Vatrës u shpreh se: “Vatra ka punuar dhe do të punojë gjithmonë në dobi të çështjes shqiptare dhe në dobi të zhvillimit të Kosovës. Është kënaqësi që Vatra do jetë dera juaj e hapur në çdo kohë. Ju dëshirojmë sukses dhe punë të mira. Qofshi faqebardhë në punën tuaj. Paçi vetëm të mira”. Dr. Pashko Camaj, Nënkryetar i Vatrës deklaroi në takimin vëllazëror: “U jemi mirënjohës për vizitën dhe ju dëshirojmë sukseset më të larta në misionin tuaj. Vatra ka qenë gjithmonë një shtëpi e vogël e veprave të mëdha, veprave të jashtëzkaonshme në dobi të çështjes shqiptare. Edhe për Kosovën dhe Vatrën, bashkëpunimet në të ardhmen do të jenë një punë fantastike. Ardhja e rinisë në Vatër dhe Konsullatë do të na ndihmojë shumë në punët e mrekullueshme që ne si Vatër dhe ju si mision diplomatik do të bëjmë në të ardhmen. Rinia dhe intelektualët janë një potencial i madh për shtetet tona dhe të ardhmen e mirë të shqiptarëve në hapsirat shqipfolëse. Në çdo pikëpamje ju mbështesim dhe ju garantojmë se Vatra do të jetë përkrah nismave tuaja në dobi të shtetit dhe çështjes kombëtare”. Takimi u përmbyll shumë vëllazërisht dhe u la në të ardhmen e afër një tjetër tryezë vëllazërore për të vazhduar sëbashku axhendën diplomatike të shtetit të Kosovës e çështjes kombëtare e prosperitetit të shqiptarëve që jetojnë e punojnë në Kosovë, Shqipë, New York, Shtetet e Bashkuara të Amerikës e kudo në botë.

GJUHA DHE IDENTITETI KOMBËTAR SHQIPTAR NË SPANJË

December 11, 2020 by dgreca

Flora Andona Sallabanda, mësuese e gjuhës shqipe në Madrid, Spanjë, rrëfen ekskluzivisht për gazetën “DIELLI”, Organ i Federatës Panshqiptare të Amerikës VATRA, New York, ruajtjen e identitetit, gjuhës, kulturës dhe traditës shqiptare në Spanjë nëpërmjet mësimit të gjuhës shqipe. Me Flora Andona Sallabandën bisedoi gazetari i “Diellit” Sokol PAJA.

NGA SHQIPËRIA NË SPANJË

Unë u largova nga Shqipëria në mars të vitit 1997. Siç dihet, në atë periudhë situata u bë kaq e vështirë sa në Tiranë, ku unë jetoja, u vendos shtetrrethimi. Në atë periudhë bashkëshorti im kishte nënshtetësinë spanjolle meqenëse nëna e tij ishte me origjinë nga Spanja. Si pasojë e atyre rrethanave të krijuara, Qeveria spanjolle ju bëri thirrje të gjithë qytetarëve me nënshtetësi spanjolle që të linin Shqipërinë e të shkonin në Spanjë. Jo vetëm kaq, por nëpërmjet Ambasadës së Mbretërisë së Spanjës në Romë, u organizua dhe u bë i mundur largimi ynë. Duke qenë se bashkëshorti im kishte familje në Spanjë, duke filluar nga vitet 90 të shekullit të kaluar, ne vajtëm disa herë atje për të njojtur familjen e tij. Në këtë mënyrë ne patëm mundësi të njohim diçka nga jeta në atë vend. Natyrisht, të shkosh për vizitë në një vend tjetër dhe të jetosh atje, janë dy gjëra të ndryshme.

SHOQATA “PETRO NINI LUARASI GJUHA DHE KULTURA SHQIPTARE NË SPANJË”.

Me kalimin e viteve dhe për faktin se unë në Shqipëri punova si mësuese, më lindi dhe po më piqej ideja që të bëja diçka në mënyrë që fëmijët e qytetarëve spanjollë me origjinë shqiptare që kanë lindur këtu, të kenë mundësi të mësojnë gjuhën shqipe dhe të njihen me kulturën shqiptare. Për të materializuar këtë ide dhe në mënyrë që të shërbente si bazë për çfarë mendoja për të ardhmen, krijova Shoqatën “Petro Nini Luarasi Gjuha dhe Kultura shqiptare në Spanjë”. Si hap i parë dhe brënda aktiviteteve që do të zhvillonte Shoqata, me ndihmën e pakursyer të ambasadorit të Shqipërisë këtu, Zotit Gazmend Barbullushi, në Nëntor të vitit 2019 hapëm shkollën e parë shqipe në Spanjë. Nga ana tjetër, me përkrahjen e Ministrisë së Diasporës, Qëndra e Botimeve për Diasporën na mundësoi dërgimin e materialeve shkollore të nevojshme për këtë fazë.

MËSIMI I GJUHËS SHQIPE NË SPANJË

Proçesi mësimor është i ndërtuar mbi dy themele kryesore, mësimi i gjuhës shqipe duke përdorur si material bazë Abetaren dhe njohja e kulturës shqiptare nëpërmjet mësimit të vjershave dhe këngëve në shqip. Duke përdorur Abetaren, jemi përpjekur t´ju mësojmë fëmijëve jo vetëm se si shqiptohen gërmat në gjuhën shqipe por edhe fjalë të thjeshta të krijuara me ato gërmat të cilat ata mësojnë. Jemi përpjekur, gjithashtu, që ata të përpiqen të krijojnë fjali të thjeshta me fjalët e mësuara. Në kuadrin e kulturës shqiptare, në darkën e organizuar me rastin e festave të fundit të Vitit 2019, fëmijët kënduan këngë për Vitin e Ri dhe vallëzuan valle shqiptare. Këtë vit me rastin e 8 Marsit, ditës së mësuesit, organizuam një festë në selinë e shkollës. Fëmijët ishin protagonistët kryesorë të kësaj feste. Po kështu këtë vit, me rastin e ditës së Flamurit, u mblodhëm, përveç të tjerëve, me fëmijët e shkollës dhe kaluam një paradite të gëzueshme në parkun kryesor të Madridit. Situata e krijuar si pasojë e COVID-19, na detyroi që përkohësisht ta kemi të mbylluar dhe presim që autoritetet spanjolle të na lejojnë të vazhdojmë normalisht atë që nisëm në Nëntor të vitit të kaluar.

SHQIPTARËT NË SPANJË

Hapja e shkollës u prit me entuziazëm nga prindërit e fëmijëve të lindur në Spanjë, të cilët me kënaqësi dhe dedikim filluan ti sillnin në shkollë. Përveç kësaj prindërit janë pjesëmarrës aktivë si në aktivitetet e lidhura me mësim dhënien ashtu dhe në ato që kanë të bëjnë me kulturën shqiptare. Grupmoshat e regjistruara janë nga 4 deri në 13 vjeç. Shoqëria spanjolle reagoi pozitivisht ndaj kësaj nisme. Në këtë kuadër autoritetet zyrtare të Njësisë Bashkiake Tetuán, na ofruan gratis një ambjent në qendrën e tyre kulturore. Shumë nga miqtë tanë spanjollë kanë dëshirë të mësojnë gjuhën shqipe, pavarësisht se e kanë të vështirë ta shqiptojnë atë, si dhe të njohin historinë dhe kulturën shqiptare. Roli dhe pesha në Spanjë e shqiptarëve është mjaft e vogël për faktin se komuniteti shqiptar, sipas të dhënave zyrtare, përbëhet nga më shumë se 3000 persona.

NJË VLERËSIM PËR SHQIPTARËT E AMERIKËS

Duke u bazuar në ato që unë di, Diaspora shqiptare ne SHBA është shembull për nivelin e organizimit dhe përkrahjes që ju ofron shqiptarëve. Shkollat për të mësuar shqip dhe aktivitetet e ndryshme që organizon përbëjnë garancinë e nevojshme për të mbajtur gjallë gjuhën dhe kulturën shqiptare. Po ashtu, për fëmijët e lindur atje, shërbejnë për tju kujtuar se rrënjët e familjeve të tyre ndodhen në Shqipëri.

EUROPA TË HETOJË DHE DËNOJË KRIMET SERBE NË KOSOVË…

December 10, 2020 by dgreca

LUFTA E UÇK E DREJTË DHE E PASTËR/

Enver Hajdari, kryetar i degës së Organizatës së Veteranëve të Luftës së UÇK në Drenas, në një rrëfim ekskluziv dhënë gazetarit Sokol Paja, për gazetën “DIELLI”, Organ i Federatës Panshqiptare të Amerikës VATRA, New York, deklaron se: Hashim Thaçi, Kadri Veseli, Jakup Krasniqi, Rexhep Selimi, Hysni Ngucati, Nasim Haradinaj e Salih Mustafa dhe çdo pjesëtar i UÇK-së do të jenë fitimtarë ashtu siç ishin në luftë. Sipas Enver Hajdarit, akuzat e Prokurorisë janë bazuar mbi dëshmi të rreme të sponsorizuara nga lobi sllav. Europa sipas Hajdarit duhet të hetojë si fillim krimet e tmerrshme të serbëve në Kosovë.

ARRESTIMET SKANDALOZT TË KRERËVE TË SHTETIT TË KOSOVËS DHE TË LUFTËS

Arrestimet e krerëve të Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës nga Prokuria Speciale, kanë qenë të pa pranueshme dhe skandaloze. Kjo që po ndodh, është e papranueshme, kjo është edhe një tentim për të barazuar kriminelin dhe Çlirimtarin. Ne si çdo popull luftuam për liri, prandaj aktakuzat e tilla, janë të pa drejta, janë thjeshtë politike, akuza të pa baza, janë akuza të dirigjuara nga Beogradi e fatkeqësisht të zbatuara nga disa gjyqtarë e prokuror ndërkombëtar. Këto arrestime nga kjo e ashtuquajtur “prokurori” sepse si të tillë nuk e njohim ne dhe nuk do e njohim asnjëherë, sepse ne e konsiderojmë që gjykata speciale është një etnike dhe nuk ka qëllim tjetër vetëm të barazojë kriminelin me Çlirimtarin. Ushtria Çlirimtare ka dalë nga gjiri i popullit për ta mbrojtur popullatën e pafajshme, për ne lufta si e tillë na është imponuar, sepse nuk kemi pasur deshirën për të luftuar sepse njerëzit normal nuk i duan luftrat por paqen e zhvillimin. Serbia e ka dëshmuar edhe në të kaluaren se ajo është shtet i cili ka nxitur luftra dhe njëherazi e ka përdorur makinerinë shtetërore për të vrarë gra, fëmijë e pleq dhe për të debuar qytetarët dhe kryer masakra çnjerëzore si në Kosovë. Prandaj me bindje të plotë deklaroj se UÇK-ja nuk ka bërë krime, sepse kjo nuk ka ekzistuar në kauzën dhe udhëheqjën e UÇK-së, ideja për të kryer krime, misioni i jonë si pjestarë të UÇK-së ka qenë çlirimi i Kosovës. Dhe ne kemi qenë kundër pushtimit, ne kemi zhvilluar luftë kundër makinerisë pushtuese çetnike serbe, dhe ballafaqimi i jonë ka qene me armikun gjakatar serb. Asnjë, ama asnjë civil të pambrojtur serb ose cili do qoftë ai, UÇK-ja nuk ka ushtruar as dhunë ose presione, ballafaqimi ynë ka qenë në front të luftës.

EUROPA, NJË PADREJTËSI NË DËM TË SHQIPTARËVE TË KOSOVËS

Evropa, dhe kushdo që ka ushtruar presion mbi Kosovën për themelimin e gjykatës speciale, ka berë një padrejtësi të madhe. Evropa padrejtësi ndaj Kosovës ka berë edhe në të kaluarën, mirëpo kjo e fundit është e pafalshme dhe e pa drejtë. Sepse, gjatë luftës Ushtria Çlirimtare e Kosovës i kishte aleatë të Çlirimit edhe ShBA-të, NATO-në dhe një pjesë të Evropës, por si duket Kosova, do ballafaqohet ende me padrejtësi për ti kënaqur orekset e Rusisë dhe Serbisë. Arrestimet dhe akuzat i shoh si një padrejtësi që po i bëhët Kosovës. Sepse që nga çlirimi i Kosovës përgjegjësinë për gjyqësinë në Kosovë e kanë pasur evropianet me misionet e tyre në Kosovë, Unmiku, Eulexi e shumë misione ndërkombëtare.

AKUZAT NDAJ UÇK ME DOSJE FALSE DHE GËNJESHTRA TË NDYRA

Akuzat janë krejtësisht të paqëndrueshme dhe ta pa baza, akuza të fabrikuara nga Beogradi, dhe një tentativë për barazimin e çlirimtarit me agresorin. Agresori në Kosovë ka qenë serbia, ajo ka kryer masakra në Kosovë, ajo ka dhunuar gra në Kosovë, ajo ka dëbuar shqiptarë, ajo ka vrarë fëmijë, gra e pleq. Por, me bindje të plotë e them se pjestarët e UÇK-së dhe krerët e saj, do të kthehën faqebardhe dhe do të dalin fitimtarë nga kjo betejë politike. Besoj që ju e dini se kjo gjykatë është themeluar në bazë të një raporti të sponzorizuar nga Beogradi, tashmë ekzistojnë edhe dëshmi për këtë gjë, raporti i përpiluar nga Dick Marty është komplet i sponzorizuar nga Beogradi me dosje false. Kur e lexojmë aktakuzën sot që i’u është ngritur udhëheqjës së UÇK-së, aty as nje pikë nuk është përmendur ai raport sepse është totalishtë i pa vërtetë, por, edhe këto akuza do të hidhën poshtë, sepse janë të fabrikuara dhe të pa qëndrueshme.

BARAZIMI I AGRESORIT ME VIKTIMËN, NJË TURP I MADH

Turpi më i madh i botës është që të tentohet të kemi barazim të agresorit me viktimën, një gjë është e sigurtë se ushtarët e UÇK-se, në sytë dhe vedijën e popullit janë çlirimtarë, po ashtu edhe në sytë e aleatëve tanë kemi qenë dhe do mbesim çlirimtarë. Tentimi për barazim në mes një agresori dhunuesi me viktimën nuk do mund të arrihet sepse shokët tanë do ia bëjnë të qartë gjithë botës së janë çlirimtarë dhe do dalin të pafajshëm. Beogradi dhe Rusia, vetëm një qëllim e kanë pasur që të ketë balanca në mes agresorit dhe viktimës, mirëpo kjo nuk do arrihet asnjëherë sepse ende i kemi deshmitë e freskta të masakrave që i ka shkatuar pushteti kriminal sllavë.

SITUATA NË KOSOVË E PAQËNDRUESHME

Situata në Kosovë është jo fortë e kënaqshme dhe e paqëndrueshme sepse mungojnë udhëheqësit e Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës dhe mungojnë udhëheqësit shtetërorë. Kjo situatë nuk është aspak e qëndrueshme. Që nga tentimi për themelimin e gjykatës speciale ka pasur kundërshtime, kundërshtimi më i madh ka ardhur nga organizatat e luftës, për këtë jam në ngjarje me gjitha përjekjet që janë bërë pasi jam kryetar i degës së OVL-së në Drenas dhe anëtar i kryesisë qendrore të OVL-së, e kemi kundërshtuar me gjitha mjetet të cilat i kemi pasur në dispozicion, kemi qenë atëhere kundër dhe do vazhdojmë të jemi kundër dhe mos ta njohim këtë gjykatë. Gjykata dhe Prokuroria janë një etnike, kemi të bëjmë vetëm me hetimet e krimeve të supozuara nga UÇK-ja, është shumë e pa drejtë, ne jemi për hetime të çdo krimi, por krimet kanë ndodhur nga regjimi i Sllobodan Millosheviqit, kriminelit të ballkanit.

PROTESTA, PETICIONE, ORGANIZIME MBARËPOPULLORE KUNDËR GJYKATËS SPECIALE

Ne jemi koordinuaar se bashku si OVL e UÇK-së, po ashtu kemi organizuar një protestë me datën 9 korrik 2020 në çdo komunë nga 99 veta, ku kjo ka pas simbolikën e saj, po ashtu kemi zhvilluar biseda me deputet e kësaj legjislature për të dërguar këtë gjykatë për interpretim kushtetues, sepse konsiderojmë se i ka skaduar mandati. Gjithashtu kemi mbledhur nënshkrime e peticione kundër kësaj gjykate, janë derguar në kuvend. Po ashtu më 25 janar 2011 nga delegacioni i organizatave të dala nga lufta e UÇK-së, sekretarit të përgjithshëm të Asamblesë Parlamentare të Këshillit të Evropës, i është dorëzuar peticioni me mbi 230 mijë nënshkrime kundër raportit të Dick Marty. Mirëpo ne duke pasur parasyesh rrethanat aktuale që gjendet bota dhe Kosova, në këtë kohë pandemie me virusin COVID-19, ende nuk kemi organizuar ndonjë protestë gjithëpopullore, po presim që kjo të kaloj, dhe nuk përjashtojme një opsion të protestës si shenjë revolte lidhur me këto arrestime e gjykime. Por, dijeni një gjë se : Hashim Thaçi, Kadri Veseli, Jakup Krasniqi, Rexhep Selimi, Hysni Ngucati Nasim Haradinaj e Salih Mustafa dhe çdo pjestarë i UÇK-së do të jeni fitimtar ashtu siç ishit në luftë.