Fejton nga Rafael Floqi
Ka mungesa që duken në statistika dhe ka mungesa që ndihen në trup. Uji bën pjesë tek të dytat. Kur mungon uji, nuk mungon thjesht një shërbim; mungon normaliteti, higjiena, qetësia, dinjiteti. Dhe kur kjo ndodh për katër apo pesë ditë rresht, nuk kemi më të bëjmë me një defekt teknik, por me një provë të karakterit të pushtetit.
Vlora që ka ujë sa mund ta eksportojë në Itali. Vlora që ka Ujin e Ftohtë s’ka ujë pёr nevojat më elementare. Bashkia punonjësit e së cilës që nga kryetarja i caktoi vetë Rama bën gala (gallatë) Fshati digjet e bashkia socialiste krihet.
Në Vlorë, këtë fund dhjetori, qytetarët e mësuan se sa e gjatë mund të jetë një ditë pa ujë dhe sa e shkurtër është durimi i atyre që qeverisin vetëm nga kolltuku. Në shtëpitë e zakonshme, bidonët bosh u bënë orë matëse e ditëve. Në zyrat e pushtetit, ora vazhdoi të ecte normalisht, mes planifikimesh festive, ftesash elegante dhe mbrëmjesh gala.
Kontrasti ishte brutal: nga njëra anë, njerëz që pyesnin “kur do vijë uji?”; nga ana tjetër, institucione që silleshin sikur pyetja nuk ekzistonte. Sepse në Shqipëri, shpeshherë, pushteti nuk e sheh mungesën e ujit si emergjencë, por si zhurmë.
Në vend që të shpallej gjendje emergjence, në vend që të kishte komunikim të përditshëm, transparencë dhe mobilizim serioz, Bashkia e Vlorës zgjodhi një rrugë tjetër: normalitetin artificial. Një gala në mes të thatësirës urbane. Një festë në mes të ankesës. Një shfaqje në mes të mungesës.
Mbrëmja gala nuk ishte thjesht një aktivitet kulturor i keqvendosur. Ishte një mesazh. Një mesazh i qartë, edhe nëse i pavetëdijshëm: “Ne vazhdojmë jetën tonë. Ju rregullohuni vetë.” Dhe kur pushteti dërgon këtë mesazh, nuk ka më rëndësi se sa ditë do zgjasë defekti teknik; dëmi tashmë është politik dhe moral.
Qytetarët e Vlorës, për herë të rrallë, vendosën ta prishin këtë normalitet të rremë. Me bidonë bosh në duar, ata hynë aty ku pushteti po festonte dhe sollën brenda sallës atë që ishte lënë jashtë: realitetin. Nuk ishte një akt dhune. Ishte një akt simbolik. Një përplasje mes dy botëve që zakonisht nuk takohen: asaj të qytetarit që pret dhe asaj të pushtetit që feston.
Pamjet ishin të mjaftueshme për të kuptuar gjithçka: drita, muzikë, kostume dhe përballë tyre, bidonë plastikë bosh që përplaseshin në dysheme. Një simfoni e çuditshme, ku heshtja e përgjegjësisë mbyste çdo tingull tjetër.
Por nëse gala ishte tallja e parë, e dyta erdhi nga më lart. Më e rafinuar në formë, më e rëndë në përmbajtje.
Nga Tirana, kryeministri vendosi të flasë. Jo për të kërkuar ndjesë. Jo për të marrë përgjegjësi politike. Jo për të treguar empati. Por për të shpjeguar gjithçka me një fjali që do të mbetet gjatë në kujtesë: “plasi më në fund edhe syri i keq”.
Kjo nuk ishte thjesht një shprehje popullore e përdorur pa menduar. Ishte një zgjedhje fjalori. Dhe fjalori, në politikë, nuk është kurrë i pafajshëm. Ai tregon se si e sheh pushteti qytetarin.
Kur një kryeministër shpjegon mungesën e ujit me “syrin e keq”, ai nuk po flet si drejtues i një shteti modern. Ai po flet si dikush që mendon se qytetarët e tij i besojnë tersit më shumë se përgjegjësisë institucionale. Si dikush që supozon se një shpjegim gjysmë-magjik është i mjaftueshëm për të mbuluar një dështim konkret.
Në atë fjali kishte ironi, por jo humor. Kishte folklor, por jo ngrohtësi. Kishte një nëntekst të qartë: “Mos kërkoni llogari. Këto gjëra ndodhin.” Dhe kur pushteti i normalizon dështimet, ai i përsërit ato.
E gjithë kjo arrogancë nuk vjen rastësisht. Ajo ka një shpjegim të thjeshtë politik: sigurinë elektorale. Vlora ka qenë për dekada bastion i së njëjtës forcë politike. Në një territor ku rotacioni nuk ekziston, pushteti fillon të sillet jo si shërbëtor, por si pronar. Dhe pronari nuk ndien nevojën të justifikohet.
Në këto kushte, qytetari nuk trajtohet si sovran, por si zakon. Si diçka e dhënë. Si dikush që do të ankohet sot, do të harrojë nesër dhe do të votojë sërish pasnesër. Prandaj edhe tallja bëhet e mundur. Prandaj edhe mungesa e ndjeshmërisë nuk ndëshkohet.
Por bidonët bosh janë kujtesë e fortë. Ata nuk mbushen me fjalë. As me statuse. As me shprehje popullore. Ata mbushen vetëm me ujë. Dhe uji vjen vetëm kur institucionet funksionojnë, jo kur festojnë.
Në fund, defekti teknik do të riparohet. Tubacioni do të rregullohet. Uji do të vijë. Por pyetja që mbetet nuk është teknike. Është politike: çfarë mbetet pas?
Mbetet një qytet që pa se si trajtohet kur ka nevojë. Mbetet një pushtet që u zbulua më shumë se ç’do të donte. Dhe mbetet një fjali – “plasi syri i keq” – që do të kujtohet si simbol i një distance të rrezikshme mes qeverisjes dhe qytetarit.
Sepse krizat nuk tregojnë sa të forta janë tubacionet. Ato tregojnë sa i fortë është karakteri i pushtetit. Dhe në Vlorë, këtë herë, uji mungoi, por arroganca ishte me tepri.
Dhe tubi tha Rama do na vijë nga Turqia, he po elbete “mall turk” të gjitha të këqijat nuk vijnë nga turqit , ja aeroporti, ja tuneli…tani të besojmë të mbajë.