Archives for January 2026

U bënë 12 vite që kur ustai i sazeve të Përmetit, i është bashkuar varganit të gjatë të atyre; zëri, përkushtimi dhe vepra e të cilëve është shprehje e thesarit tonë kombëtar. Po, është dhe do të mbetet një tempull i lartë i vetëdijes dhe përkatësisë sonë. Është ajo çfarë ushqen shpirtin e gjithësisë me vezullimin e aktit sublim të krijimit. Është zëri dhe thirrja e thellë e gjeneratave që na fton në kujtesë dhe përshpirtje, nderim dhe mirënjohje, sepse ishin ata, dhe Laver Bariu mes tyre, që e bënë muzikën tonë më autentike, më të pasur, më përfaqësuese,

Edhe pse kanë kaluar dymbëdhjetë vite nga ndarja e tij nga jeta, Laver Bariu nuk i përket së shkuarës. Ai vazhdon të jetojë në ndërgjegjen e gjallë të kulturës sonë, si një prani që nuk shuhet, por përforcohet me kohën. Tingulli i gërrnetës së tij nuk ishte thjesht muzikë, ishte një frymë, një gjuhë e padukshme që lidhi njerëzit me kujtesën, mallin, dhimbjen dhe bukurinë. Sot, ai është përjetësuar edhe në bronz, në një statujë që e tregon ashtu siç ishte gjithmonë, duke i rënë gërnetës, sikur të mos kishte pushuar kurrë.

Ai është aty, në zemër të Përmetit të luleve dhe dashurisë, në qytetin ku u lind ai tingull që mbushi eterin dhe u shndërrua në kujtesë shpirtërore të një kombi. Aty ku tradita nuk tretet, por merr frymë; ku muzika nuk është argëtim, por identitet; ku bukuria nuk shihet, por dëgjohet. Përmeti është gjeografia e zërit të tij, ndërsa gërrneta, alfabeti i shpirtit të tij.

Laver Bariu lindi më 2 maj 1929 dhe u shua më 26 janar 2014, por jeta e tij nuk u mat me vite, por me tinguj. Ai ishte dhe mbetet një nga figurat më të ndritura të muzikës popullore shqiptare, mjeshtër i pakontestuar i gërnetës dhe një nga zërat më autentikë të këngës tradicionale të Toskërisë. Si themelues dhe udhëheqës i Sazeve të Përmetit, ai e çoi këtë formacion në një shkallë të re artistike, duke i kthyer në ambasadorë të kulturës sonë brenda dhe jashtë kufijve.

Që në fëmijëri, muzika ishte për të një instinkt. Veglat e para i ndërtonte vetë, nga degë pemësh, kallam gruri, nga çdo material që mund të shndërrohej në zë. Pas zhvendosjes së familjes në Korçë, ai përthithi ndikime vendimtare nga mjeshtër të njohur dhe, rreth moshës dhjetëvjeçare, nisi të formësonte atë që do të bëhej më vonë gjuha e tij muzikore. Kthimi në Përmet në fund të vitit 1944 shënoi kthimin në rrënjë, por edhe nisjen e një udhe të re: aty ku gërneta u bë zëri i shpirtit të tij.

Me themelimin e Sazeve të Përmetit në vitin 1951 dhe fitoren në Festivalin e parë Folklorik Kombëtar më 1952, nisi një rrugëtim i gjatë dhe i ndritur. Regjistrimet historike, kabatë përmetare të incizuara në Radio-Tirana, pjesëmarrjet në festivale kombëtare dhe ndërkombëtare, e kthyen emrin e Laver Bariut në një pikë referimi të pakapërcyeshme të folklorit shqiptar.

Formacioni i tij i konsoliduar, i njohur si “Bilbilat e Përmetit”, ishte unik jo vetëm për virtuozitetin, por për autenticitetin: saze që këndonin vetë, që rrëfenin përmes veglave dhe zërave një botë të tërë ndjenjash. Ai ishte krijues, riformatues, mësues. Nga duart e tij dolën hyrje këngësh, kaba, valle dhe reinterpretim i trashëgimisë së vjetër, duke formësuar identitetin e këngës popullore përmetare.

Laver Bariu ishte gjithashtu një shpirt kërkues. I apasionuar pas astronomisë dhe parapsikologjisë, ai shihte përtej dukjes, sikur edhe muzika për të të ishte një mënyrë për të depërtuar në misteret e qenies. Bashkëpunoi me estradën, me artistë të rinj, dhe performoi me emrat më të mëdhenj të këngës popullore shqiptare për më shumë se katër dekada.

Muzika e filmit “Gjeneral Gramafoni”, dokumentari “Këngët e zemrës”, disqet e realizuara në Angli, Greqi e Australi, janë dëshmi se vepra e tij e tejkaloi hapësirën lokale dhe u bë pjesë e trashëgimisë kulturore shqiptare në diasporë. Dekorimet dhe titujt nderues ishin vetëm një formalitet institucional për atë që populli e kishte shpallur prej kohësh: një mjeshtër të madh.

Laver Bariu mund të quhet me të drejtë i fundit i ustallarëve të traditës së madhe të sazeve të Jugut. Ai nuk ishte thjesht interpretues i muzikës popullore; ai ishte ruajtësi i një fryme, arkitekti i një identiteti muzikor dhe dëshmia se tradita, kur bie në duar të tilla, nuk ngurtësohet, por rilind. Sot, kur tingulli i gërinetës së tij dëgjohet ende në kujtesën kolektive, Laver Bariu mbetet një figurë emblematike, jo vetëm mjeshtër i sazeve, por simbol i shpirtit krijues shqiptar, që di të ruajë rrënjët dhe t’i kthejë ato në art të përjetshëm.

Albert Vataj

Të nderuar klerikë! Të nderuar dibranë dhe bashkombast të mitë – Sot shënojmë një ditë të shënuar dhe historike për kombet, një ngjarje që kujton guximin dhe sakrificën e këtyre dibranëve trima e të mirë, atdhetar, fisnik dhe që lartësuan me veprën e tyre të humanizmin kombin shqiptar në plejadën botërore. 

Sot bota e qytetruar e ka kthyer këtë datë, në një ditë simbol të kujtesës botërore, për mos të harruar krimet që i ndodhen njerzimit në luftën e dytë botërore. Shqipërisë nuk mund të i mungonte dhe kontributi dibran në mbrotje të jetëve njerzore, Dibra krahina që ka qënëgjithmonë në kuvendin e të ardhmes së atdheut tonë të dashur.

Pikrishtë këtu nga kjo rrugë në dimrin e vitit 1943 patrioti Imer Ndregjoni do të merte në dorzim nga patriotët Tiranës Xhemal Herri, dhe Avdulla Mëniku në dorzim familjen hebraike të Emanuel Rubenit të përbërë prej 7 vetash që kishin ardhur nga Beogradi në Tiranë. Besa e shqiptarit është betim që shpiae tije është e mikut dhe e Zotit. Dhe kështu do të vazhdonte rrugëtimi dy ditor nga ky vend drejt fshatit të bukur dhe të egër të Katërgrykëve të Dibrës Lukani përball malit të Runjës, i rrethuar me pyje shekullore të Vanasit e të Bungës. Aty do ti priste Kapiten luftëtari kundra serbëve, i plagosur nga ky armik shekullor, burri i shquar i Lukanit dhe Katërgrykëve Llan Ndregjoni në shtëpinë e tij tre katshe. Por në shërbim të hebrjve do të ishin i gjithë fisi Ndregjonë, do të ishin i gjithë fshati Lukan fiset Brucet, Dervishët, Ndreka e Buci, Totrakët e Lleshët, Loshët e Kokët e Bushet. Por e gjithë krahina e Katërgrykëveme Qafmurrën, Selishtën, Kacninë, të gjithë ishin në gadishmëri për të shpëtuar miqtë që ishin vendosur tek Ndregjonët. Dhe në fund të vitit 1945 këtë familje e mbajti me krenari Trimi i Qafmurrës mikpritësi dhe humani Ramadan Biba në katundin e vjetër të Murrës dhe i cili i përcolli drejt Tiranës ku shkuan në vendin nga kishin ardhur. Dhe kështu u mbyll kjo histori qendrese e humane.  Mirnjohjekatërgrykëve të Dibrës, për mbrotjen që u banë hebrenjve! Venerim atyre burrave e grave, që ndanin bukën dhe ushqimin me miqtë e largët por të kërkuar nga nazizmi gjerman, Mirnjohje këtyre burrave e grave që u banë pjesë e mbrotjes së miqve. Jam krenar që jam Lukanjak, Katërgrykas, Dibranë.Ndregjonet, Biba dhe katërgrykët u banë lavdi e Dibrës për këto vlera kombëtare.

Ne e nderojmë këtë ditë , sepse ajo është një dëshmi  e lavdisë së kombit shqiptar dhe e qëndresës ndaj çdo pushtuesi, pamvarsishtregjimit dhe ideologjisë që mund të imponoheshim.

Ne sakrifikuam për të ju siguruar lirinë dhe jetën hebrenjve, por me largimin e trupave naziste ne u ndodhëm vetë si kombe përball një diktaturë të egër si nazizmi diktatura e kriminelit Enver Hoxha. Cfarë u ndodhi këtyre qëndrestarve, humanistëve, dhe fisnikëve të Dibrës, Patrioti Llan Ndregjoni do të vritej në vitin 1946 në përpjekje me kriminelin Shefqet Peçi, do të i vritshin djalin Xhevitin, 18 vjeçar, dhe djalin e xhaxhit Xhetanin 24 vjeçare, atë kullë që kishte mbrojte hebrejtë barbarët komuniste do ta digjnin si kulle e armikut të komunisteve. Ramadan Bibën sëbashku me Imer Ndregjonin do ti arrestonin dhe do të i dënonin me dhjetra vite burg, duke i dërguar në kënetën e Vloqishtit në Korçe ku do të dilnin të sakatuar nga ai gulak ku kryeheshintortura çnjerzore. Dhe ne trashgimtarët e tyre do të provonim luftën e klasve një torturë çnjerzore që vetëm komunizmi enverist shqiptar e provuam. Ne antikomunistët fisnikët shqiptar provuam dhe mbas pluralizmit një përcundim të kësaj klase politike. Askush nuk e ka çuar ndërmend se 35 vite  më vonë pasardhësit e Byrosë Politike do të drejtojnë vendin, do të kenë në dorë ekonominë do të bënin ligje dhe do të vijonin të vendosnin fatin e shqiptarve. Askush nuk e mendonte se drejtuesi Partisë që Ekzekutoi Llan Ndregjoni, dënoi me dhjetra vite burg Ramadan Bibën dhe Imer Ndregjoni do të ishte sot në Izrael duke folur për antisimetizmi, pa i nderuar këto burra që nderuan Shqipërinë, dhe pa u kërkua falje për ekzekutimet dhe burgimet që u kishte bërë partia e tije. Askush nuk e kishte menduar se 6000 shqiptarë sdo të kishin një varr në tokën e tyre se partia që i zhduki, do të sundonte me pasardhësit e enveristëve. As kush se kishte menduar se Partia e parë opozitare që u krijua në dhjetor të 90 do të i bashkohej Partisë sundues rilindjes komuniste, që mos ti dënonte krimet e komunizmit siç bëri europa. Nuk mund të ndërtohet demokracia me muratorë të ferrit komunistë, nuk mund të mbrohet liria me dhunuesit e drejtave të njeriut. Sot flitet për drejtsi për dëshmorët e partisë, dhe jo për vlerat e larta të kombit shqiptar siç janë këto dibranë trima e fisnikë

Po e mbyll fjalën time  me një shprehje të Martin Luter Kingut Një padrejtsi në çfardo vendi, është një kërcnim për drejtësinë kudo!