• Home
  • Politics
  • Opinion
  • Culture
  • Sports
  • Economy
  • Interview
  • Reporting
  • Community
  • Vatra

Dielli | The Sun

Albanian American Newspaper Devoted to the Intellectual and Cultural Advancement of the Albanians in America | Since 1909

Klima e dhunës dhe bullizimit

February 20, 2025 by s p

Prof. Lili Sula/

Për Martinin 15 vjeçar, Leon 12 vjeçar, Irsën 17 vjeçare,

për Megin 20 vjeç e fëmijë të tjerë të bullizuar, të dhunuar, të plagosur, të vrarë e të aksidentuar, që shkrumbuan zemra nënash e dhimbjen e bënë kapicë, por sot nuk kanë asnjë përgjigje nga institucionet shtetërore e madje as një ndjesë njerëzore.

Arsimi shqiptar nga turpi i analfabetizmit ka kaluar ne një stad shumë të dhimbshëm: ai po përgjaket me histori konfliktesh, aksidentesh, vrasjesh e vetëvrasjesh të vijueshme; arsimi i fëmijëve tanë ka shënuar rekordet më të zeza të historisë së tij, por asnjë institucion nuk ndjehet e nuk shprehet e aq më pak të mbajë përgjegjësi.

Klima e dhunës dhe bullizimit ka shënuar një zinxhir ngjarjesh shumë të rënda në arsimin parauniversitar publik dhe jopublik. Goditja me thikë e 17 vjeçarit në shkollën Gjergj Kastrioti, në fshatin Bazë të Matit gjatë orës së fizkulturës me pasoja të rënda, pason konfliktin mes dy bashkëmoshatarëve të shkollës së mesme Cakran Fier ku dy 17 vjeçarët u plagosën me mjetë prerëse.

Këto ngjarje kulmojnë në tragjedinë e Gjirokastrës ku gjimnazistja 17 vjeçare, Irsa M. nxënëse e shkollës Siri Shapllo i dha fund jetës, sipas të dhënave në medie, për shkak të bullizimit nga mjedisi shkollor, sepse ishte e varfër. Ngjarja e kobshme e Gjirokastrës pason atë të 15-vjeçarit Martin C. në një hark kohor në më pak se tre muaj duke i ngulur thellë vulën e zezë të turpit strukturave drejtuese të ministrisë së arsimit dhe ministres O. Manastirliu dhe duke shënuar përfundimisht kalbjen dhe dekompozimin e një sistemi të tërë.

Izolimi dhe ankthi që ndjente Irsa, të shprehura në letrën para se t’i jepte fund jetës: ‘’O Zot, përse po vuaj kështu vallë? Unë jam kjo që jam dhe miqtë dhe shokët kërkoj të më respektojnë. Por ata tallen më mua. Unë ndihem kaq e vetmuar në vetminë time. Nuk më vjen turp për veshjen time. Kaq mundësi kanë prindërit e mi… Po përse u dashka të jem kaq e veçuar? Ku të ankohem? Kujt t’i drejtohem? Kujt t’ia hap zemrën time? Tek askush nuk kam besim….’’ janë akuzë e fuqishme ndaj shtetit dhe posaçërisht ministrisë së arsimit, znj. O. Manastirliut që e ka kallur arsimin në institucion frike e pasigurie për nxënësit.

Asnjë prononcim institucional dhe, si në raste të tjera, asnjë shprehje apo mbajtje përgjegjësie nuk pati për ikjen nga kjo jetë të gjimnazistes nga Gjirokastra.

Asnjë reagim nga institucionet e arsimit as për shuarjen e jetës në moshë 20 vjeçare të studentes Megi Xh. në aksident rrugor, për të cilin mediet njoftojnë se në segmentin rrugor fatal është derdhur vaj qëllimshëm për të ndodhur aksidente.

Masat e vetme janë fotot dhe regjistrimet entuziaste mediatike për të qarkulluar qindra herë në rrjete sociale.

Heshtja e diktuar nga O. Manastirliu për të mos reaguar për ngjarje të mynxyrshme, si për rastin e shkollës Fan Noli edhe për këtë të Gjirokastrës, nuk kursen as dhimbjen e vrasjes së adoleshentëve, duke shtypur ngjarje kaq të rënda qe as në vendet e botës së tretë nuk ndodhin të tilla, kaq fatale dhe kaq të përsëritura.

Sot fëmijët tanë mbushin sallat e kuvendeve të rilindjes, ndërkohë që, mjediset e shkollave bëhen gjithnjë e më të pasigurta; me rritje të theksuar të numrit të nxënësve të përfshirë në konflikte me pasoja të rënda fizike dhe psikologjike. Shkolla jonë nuk ofron mbështetjen e duhur psikologjike dhe programe këshillimi, duke mos identifikuar dhe adresuar problemet emocionale dhe sociale që përkeqësohen me kalimin e kohës. Nga ana tjetër, nxënësit e perceptojnë si masë ndëshkuese dhe disiplinore shërbimin psikosocial duke shenjëstruar kështu mungesën e profesionalizmit të trupës mësimore dhe administrative.

Ekspertët e arsimit të testimit PISA më 2022 kanë theksuar rritjen e nivelit të konfliktualitetit në shkolla, të dhunës fizike mes nxënësve, të bullizmit, por ende asnjë masë nuk është marrë që shkolla të sigurojë qëndrim të sigurt dhe miqësor për nxënësit dhe bashkëjetesë të paqtë mes tyre.

Këto ngjarje e të tjera denoncime bëjnë të qartë për qytetarët që Ministria e Arsimit dhe Sportit dhe strukturat në varësi të saj po shkelin më këmbë të drejtat e fëmijëve të cilat mbrohen nga Konventa ndërkombëtare mbi të drejtat e fëmijës, neni 3., ku shprehet se ‘’Shtetet Palë marrin masa që institucionet, shërbimet dhe qendrat që përgjigjen për kujdesin dhe mbrojtjen e fëmijëve të veprojnë në përputhje me normat e caktuara nga autoritetet kompetente, veçanërisht në fushën e sigurisë, të shëndetit, të numrit dhe aftësive të personelit të tyre si dhe të kontrollit të duhur.’’

Gjithashtu, Ligji për të drejtat dhe mbrojtjen e fëmijës, Neni 18, pika g, përcakton shprehimisht përgjegjësitë e Ministrisë së Arsimit e të strukturave arsimore parauniversitare që ‘’të ngrenë mekanizma efikase për parandalimin, trajtimin brenda shkollës dhe raportimin tek autoritetet përgjegjëse të situatave të dhunës, duke përfshirë edhe ato ndërmjet vetë fëmijës brenda shkollës (bulizmi).’’

E këta mekanizma rezultojnë të jenë fals, por asesi efikasë.

Shtrohen pyetjet: Kush e monitoron shërbimin psiko-social dhe a ka ndonjë raport mbi punën e deritanishme, që ndryshe, do të thotë: pse numri i punonjësve mbështetës është rritur nëpër shkolla, ndërsa dhuna, konfliktet e bullizimi vetëm shtohen ?

Kontrolli i Lartë i Shtetit ndodhet aktualisht në MAS dhe AKAP për verifikimin e performancës së oficerëve të sigurisë në shkolla, ndaj i bëj thirrje që të ushtrojë detyrën e tij me përgjegjësi të lartë dhe paanshmëri, pasi pesha dhe roli i oficerëve te sigurisë është vendimtare në mbrojtjen e të drejtave te fëmijëve.

Gjithashtu i bëj thirrje Kontrollit të Lartë të Shtetit të verifikojë edhe emërimet politike pa konkurs dhe procedurë të stisura nën petkun e ristrukturimit, që janë bërë në Zyrat vendore të arsimit parauniversitar (ZVAP) dhe drejtoritë arsimore rajonale në rrehet Tiranë, Durrës, Fier, Lezhë, Korçë të deklaruara publikisht nga Paria Demokratike më 1 shkurt 2025.

Arsimi shqiptar po shkon nga humnera në humnerë gjatë këtyre viteve dhe institucionet përgjegjëse vetëm sa i kanë përligjur kobet e humbjes së jetëve të nxënësve e të rinjve dhe rezultatet dërrmuese të testimeve ndërkombëtare. Arsimi ynë e ka humbur qëllimshëm misionin thelbësor të edukimit dhe formimit të qytetarëve të ardhshëm duke mos i përgatitur ata për jetën, për të menduar në mënyrë alternative, duke mos i aftësuar për tregun e punës, por duke investuar në dearsimimin e nxënësve – ndaj sot 47 % e nxënësve shkruajnë e lexojnë me vështirësi.

Dhe dihet, se diktaturat dhe regjimet autokratike, përpos sofistikimit të propagandës, i kushtojnë vëmendje errësimit të mendjes së fëmijëve e të popullit, shtypja e të cilëve do t’u kthehet shumë shpejt në rrungajë përmbysëse.

Filed Under: Sociale

Rinia dhe libri: Kush do ta shkruajë Shqipërinë e nesërme?

February 20, 2025 by s p

Dr. Afrim Shabani/

Sa herë shkoj në libraritë dhe bibliotekat e Tiranës, Prishtinës, Shkupit, dhe Tetovës më përzihet një ndjenjë krenarie me një shqetësim të heshtur. Sallat janë plot. Të rinj që lexojnë, studiojnë, mbushin tavolinat me libra dhe fletore. Një pamje që do ta gëzonte këdo. Por pastaj vështroj raftet, vendet ku vendosen librat më të lexuar, ata që janë të parët që bien në dorë. Janë gjithmonë të njëjtët emra të huaj, të njëjtat histori të botës që pushton mendjen e rinisë shqiptare. Ku janë autorët shqiptarë? Ata janë atje, por shpesh diku më tutje, në një qoshe që duhet kërkuar. E kërkimi ndonjëherë është një përpjekje që pak vetë e bëjnë.

Në diasporë, situata është edhe më e rëndë. Shqiptarët janë të lumtur kur fëmijët e tyre arrijnë të flasin disa fjalë shqip në një vend të huaj. Kjo është arritje, por është gjithashtu një iluzion. Nuk mjafton të flasësh shqip në shtëpi. Një gjuhë nuk është gjallë vetëm kur flitet, por kur lexohet, kur përpunohet, kur bëhet pjesë e mendimit të një kombi. Çfarë do të ndodhë pas një brezi? Kur këta fëmijë që mezi flasin shqip, rriten dhe bëhen prindër? Çfarë do t’u mësojnë fëmijëve të tyre? Nëse nuk lexojnë shqip sot, nesër nuk do ta flasin më fare.

Dhe çfarë lexon rinia shqiptare sot? Ata njohin filozofinë e Nitzsche-s, por sa prej tyre kanë lexuar Pjetër Bogdanin, që i pari shkroi një traktat teologjik e filozofik në shqip? Ata njohin Homerin, por sa dinë për Gjon Buzukun, që në mesjetë, në errësirën e Perandorisë Osmane, hodhi fjalën e parë të shkruar në shqip? Ata lexojnë për histori të largëta, por a kanë dëgjuar për Marin Barletin, i cili shkroi historinë madhështore të Skënderbeut dhe bëri që Europa të lexonte për shqiptarët? Po për Frang Bardhin, që me një fjalor të vogël mbrojti identitetin shqiptar përballë shkrimeve sllave? Po për Pjetër Budin, që në shekullin XVII shkroi në shqip për të mbajtur të gjallë një komb të harruar?

E pastaj vijmë te letërsia e Rilindjes. A e di rinia shqiptare kush është Naim Frashëri, jo si emër shkolle, por si poet i shpirtit shqiptar? A e njohin Çajupin, që me vargjet e tij thërriste për një Shqipëri që ende nuk ekzistonte? Po Ndre Mjedën, që me një poezi të vetme, “Andrra e Jetës”, mund të zgjojë një komb të tërë nga përgjumja?

E vijmë më afër. Gjergj Fishta, që është më shumë se poet, është themeli mbi të cilin mund të ndërtohet vetëdija shqiptare. Fan Noli, që jo vetëm shkroi, por edhe veproi, për të sjellë jo vetëm fjalën, por dhe politikën, dhe muzikën, dhe qytetërimin. Ernest Koliqi, që kuptoi se pa gjuhën dhe pa letërsinë, Shqipëria mbetet një emër bosh. Martin Camaj, që e mbajti gjallë fjalën shqipe në mërgim, kur Shqipëria vetë nuk donte të dëgjonte për të.

Nëse një popull lexon letërsinë e tij, ai mbetet një popull. Nëse rinia shqiptare vazhdon të jetojë mes librave të huaj dhe të njohë historitë e të tjerëve, por jo të veten, ajo rini nuk do të dijë më kush është. Një komb që nuk lexon veten, është një komb që nesër do të flasë për veten si një kujtim të largët.

Zgjidhja: Rrënjët duhen ujitur.

Çfarë mund të bëjmë? E para, shkollat në Shqipëri dhe shteti Dardan, e po kështu shkollat në Iliridë duhet të rikthejnë fuqishëm leximin e letërsisë shqiptare. Jo thjesht si detyrë, por si kënaqësi. Nuk mund të lëmë që rinia të njohë vetëm atë që vjen nga jashtë dhe të harrojë atë që është brenda vetes së saj.

E dyta, biblioteka dhe libraritë duhet të vendosin autorët shqiptarë në qendër, jo në qoshe. Kur një i ri hyn në një librari, librat e Fishtë, Nolit, Camajt, Koliqit, duhet të jenë të parët që bien në sy.

E treta, diaspora duhet të bëjë më shumë se të ruajë gjuhën e folur. Fëmijët e mërgimtarëve duhet të lexojnë libra në shqip. Nuk mjafton të dinë ta thonë fjalën “shqiptar”. Ata duhet të dinë edhe çfarë do të thotë të jesh shqiptar. Dhe këtë nuk e mësojnë nga televizori, por nga libri.

Dhe mbi të gjitha, vetë shqiptarët duhet ta kërkojnë këtë letërsi, ta duan atë, ta lexojnë jo si një detyrë, por si një nevojë për të mos humbur. Sepse një komb që e lë mënjanë letërsinë e tij, është një komb që ka filluar të shkruhet nga të tjerët.

E ne nuk mund të lejojmë që Shqipëria të shkruhet nga të tjerët. Duhet ta shkruajmë vetë, fjalë pas fjale, brez pas brezi.

Filed Under: ESSE

SHKOLLA SHQIPE “BRIGHT EAGLES”, GJUHË SHQIPE DHE IDENTITET KOMBËTAR TE SHQIPTARËT NË BRITANINË E MADHE

February 20, 2025 by s p

Ardjana Gjoni themeluese e shkollës shqipe “Bright Eagles” Birmingham, në Britaninë e Madhe, rrëfen ekskluzivisht për gazetën “Dielli”, organ i Federatës Pan-Shqiptare të Amerikës “VATRA”, New York, ruajtjen e identitetit kombëtar, historisë, gjuhës, kulturës dhe traditës shqiptare në Birmingham, në Britaninë e Madhe, nëpërmjet mësimit të gjuhës shqipe, historisë, traditës e kulturës shqiptare dhe aktiviteteve patriotiko- kulturore. Me drejtoreshën Ardjana Gjoni bisedoi editori i “Diellit” Sokol Paja.

SHKOLLA SHQIPE “BRIGHT EAGLES” – NJË URË LIDHËSE MES GJUHËS, KULTURËS DHE TRADITËS

Shkolla Shqipe “Bright Eagles” u themelua me 5 nëntor 2022 dhe që atëherë është kthyer në një qendër të rëndësishme për komunitetin shqiptar në mësimin dhe ruajtjen e gjuhës shqipe tek fëmijët/brezi jonë i ri në qytetin e Birmingham-it në Britaninë e Madhe. Çdo të shtunë, nga ora 10:00 deri në 12:00, nxënësit ndjekin mësime të përshtatura për nivele të ndryshme gjuhësore, duke u rritur jo vetëm në aspektin akademik, por edhe në atë kulturor dhe social.

Për të siguruar një proces mësimor efektiv dhe të këndshëm, përdorim Abetaren e Përgjithshme si bazë, ndërsa për fëmijët që kanë nevojë për më shumë mbështetje, shfrytëzojmë abetare fillestare për të lehtësuar të kuptuarit. Në mësim, përfshijmë materiale moderne, si monitorë të cilat ndihmojnë fëmijët të zhvillojnë aftësitë e shqiptimit dhe të kuptojnë më mirë gjuhën shqipe.

Një element i rëndësishëm i metodës sonë janë librat dygjuhësh shqip-anglisht, të cilët ndihmojnë fëmijët të bëjnë lidhje natyrale mes dy gjuhëve. Disa nga librat që kemi përdorur me sukses janë “Dea fillon shkollën” dhe “Eja Dea”, të autores së njohur për fëmijë Merita Isufi. Përveç mësimit të gjuhës, ne i kushtojmë një rëndësi të veçantë bashkëpunimit me prindërit, pasi mbështetja e tyre është kyçe për suksesin e fëmijëve në ruajtjen e gjuhës dhe identitetit shqiptar.

MËSUESET DHE STAFI MBËSHTETËS I SHKOLLËS SHQIPE “BRIGHT EAGLES”

Mësueset e shkollës tonë Dorina Lekgegaj dhe Marsela Hoxha janë profesioniste të kualifikuara, të trajnuara dhe me përvojë të pasur në mësimdhënie. Ato japin një kontribut të çmuar në arsimimin e fëmijëve, duke ofruar mësim të kualitetit të lartë dhe duke u angazhuar me përkushtim dhe pasion për zhvillimin e çdo nxënësi. Me shumë kënaqësi dhe dedikim, ato krijojnë një mjedis të ngrohtë dhe stimulues për mësim, ku fëmijët ndihen të mbështetur dhe të inkurajuar për të mësuar. Puna e tyre është një pasqyrë e angazhimit të thellë për ruajtjen e gjuhës shqipe dhe zhvillimin e brezit të ardhshëm të shqiptarëve në diasporë.Koreografe Zoje Gjoni është e përkushtuar t’u mësojë fëmijëve vallet tradicionale, artin shqiptar dhe më shumë, duke punuar me pasion dhe përkushtim çdo javë me ta. Po ashtu, vullnetarët dhe asistente të shkëlqyera dhe shume te perkushtuara, Anila Diku, Jessica Marku, Juleda Krraba dhe Eriselda Marku, japin një kontribut të madh çdo jave në mbarëvajtjen e klasave. Kemi patur mbështetje dhe nga të rinjtë shqiptarë që jetojnë në Birmingham, të cilët ndihmojnë në krijimin e një ambienti të kendshem dhe mbështesin mësueset dhe nxënësit në çdo hap të procesit dhe organizimin e aktiviteteve dhe eventeve që ne realizojmë. Puna e tyre është jashtëzakonisht e vlefshme për suksesin e shkollës dhe për të siguruar që çdo aktivitet të realizohet me sukses. Kontributi i tyre është thelbësor për krijimin e një mjedisi te kendshem dhe të suksesshëm.

BËHUNI PJESË E BRIGHT EAGLES PËR TË MËSUAR GJUHËN E KOMBIT

Bëjmë thirrje të gjithë prindërve shqiptarë që jetojnë në Birmingam të bëhen pjesë e Shkollës Shqipe Bright Eagles. Këtu, fëmijët e tyre do të mësojnë gjuhën, kulturën dhe traditat tona, duke krijuar një lidhje të fortë me rrënjët e tyre dhe një ndjenjë të thellë të përkatësisë. Së bashku, mund ta mbajmë gjallë gjuhën dhe kulturën tonë për brezat e ardhshëm!

RËNDËSIA E PËRKRAHJA E MËSIMIT TË GJUHËS SHQIPE

Mësimi i gjuhës shqipe është një nga mënyrat më të rëndësishme për ruajtjen e identitetit kombëtar. Gjuha është lidhja jonë kryesore me historinë, kulturën dhe traditat tona. Përmes shkollave shqipe dhe aktiviteteve kulturore, fëmijët jo vetëm që mësojnë të flasin dhe të shkruajnë shqip, por edhe zhvillojnë ndjenjën e përkatësisë ndaj komunitetit shqiptar. Mbështetja e prindërve dhe komunitetit është kyçe në këtë proces, pasi vetëm nëpërmjet përfshirjes së përbashkët mund të sigurojmë që gjuha shqipe të vazhdojë të jetë pjesë e jetës së brezave të rinj në diasporë.

Shoqëria angleze e ka mirëpritur dhe mbështetur këtë iniciativë si një vlerë të rëndësishme kulturore. Gjithashtu, kemi pasur mbështetjen e bashkisë lokale, deputetëve të zonës dhe institucioneve të tjera. Një ndihmë e madhe ka ardhur nga Ambasada e Shqipërisë dhe ajo e Kosovës, të cilat na kanë mundësuar tekstet shkollore për nxënësit tanë dhe kanë marrë pjesë në aktivitete të rëndësishme, si Festa e Abetares dhe Festat e Pavarësisë së Shqipërisë dhe Kosovës.

Gjithashtu, kemi pasur mbështetje nga shoqata të komuniteteve të tjera, me të cilat kemi ndarë përvoja dhe tradita kulturore. Bashkëpunimi me shoqatat shqiptare ka qenë i frytshëm, duke mundësuar shkëmbimin e informacionit dhe eksperiencave të ndryshme, gjë që ka ndihmuar në përmirësimin e procesit të mësimdhënies. Një ndër organizatat që na ka mbështetur që nga fillimi është Successful Mothers, e cila ka luajtur një rol të rëndësishëm në fuqizimin e komunitetit shqiptar në Britani.

KUSH ËSHTË ARDJANA GJONI THEMELUESJA DHE DREJTORESHA E SHKOLLËS SHQIPE “BRIGHT EAGLES”

Ardjana Gjoni ka mbi 25 vite që jeton në Mbretërinë e Bashkuar, një udhëtim i mbushur me sfida, vendosmëri dhe suksese. Ajo u largua nga vendlindja në moshë të re, duke nisur nga e para në Angli, një vend me kulturë dhe mënyrë jetese krejt ndryshe. Si shumë emigrantë, edhe ajo u përball me vështirësi të shumta në fillimet e saj, nga pengesat gjuhësore e deri te përshtatja me një realitet të ri social. Megjithatë, këto sfida nuk e ndaluan; përkundrazi, e motivuan për të ndërtuar një të ardhme më të mirë për veten dhe familjen e saj.

Pas një periudhe të shkurter, Ardjana filloi studimet në kolegj, ku ndoqi degë të ndryshme, duke treguar përkushtim dhe pasion për të arritur më shumë. Me punë dhe këmbëngulje, ajo mbaroi kolegjin me sukses, por ëndrrat dhe ambiciet e saj nuk ndaluan këtu. E motivuar nga dëshira për t’u zhvilluar profesionalisht dhe për të siguruar një të ardhme edhe më të mirë, Ardjana vendosi të ndjekë studimet e larta. Me përkushtim të palëkundur, ajo përfundoi universitetin me rezultate të shkëlqyera, duke u diplomuar me graden më të lartë në Business Enterprise, një arritje e jashtëzakonshme duke pasur parasysh sfidat që e shoqëruan gjatë këtij rrugëtimi.

Gjatë viteve të studimeve, Ardjana jo vetëm që përballoi kërkesat akademike, por gjithashtu punoi në fusha të ndryshme për të mbështetur veten dhe familjen. Pavarësisht angazhimeve të shumta, ajo arriti të menaxhojë kohën dhe përgjegjësitë, duke u bërë një nënë e përkushtuar e katër fëmijëve – dy djemve dhe dy vajzave. Të qenit nënë, studente dhe e punësuar në të njëjtën kohë, ishte një sfidë e madhe, por Ardjana e përballoi me forcë dhe vendosmëri, duke treguar se asgjë nuk është e pamundur kur ke vullnet dhe pasion.

Prej shumë vitesh, Ardjana punon në një organizatë si Punonjëse Sociale për Skllavërinë Moderne, një rol me rëndësi të madhe që kërkon ndjeshmëri, profesionalizëm dhe përkushtim të vazhdueshëm. Në këtë rol, ajo ofron mbështetje për persona që janë shfrytëzuar dhe kanë kaluar një jetë të vështirë, duke ndihmuar ata të gjejnë rrugën e tyre drejt lirisë dhe të integrohen në shoqëri me dinjitet. Përmes këtij angazhimi, Ardjana ka krijuar një lidhje të fortë me komunitetin shqiptar në Mbretërinë e Bashkuar, duke u bërë një pikë referimi dhe mbështetje për bashkëkombësit e saj dhe jo vetëm, që kanë nevojë për ndihmë, udhëzim dhe përkrahje.

Përveç angazhimeve të saj profesionale, Ardjana është një shtyllë e rëndësishme për komunitetin shqiptar në Birmingham dhe më gjerë. Ajo ka organizuar për vite me radhë aktivitete dhe ngjarje kulturore që kanë për qëllim ruajtjen e identitetit shqiptar dhe forcimin e lidhjeve mes bashkëkombësve. Festa e Pavarësisë së Shqipërisë, festa e Mësuesit dhe festa e Nënës janë vetëm disa nga ngjarjet që Ardjana ka ndihmuar të organizohen, duke sjellë së bashku shqiptarët dhe duke krijuar një ndjenjë bashkësie dhe përkatësie.

Si një grua me vizion dhe pasion për edukimin dhe kulturën, Ardjana është gjithashtu anëtare e bordit drejtues të organizatës Successful Mothers, e cila mbështet nënat në rrugëtimin e tyre drejt suksesit personal dhe profesional. Në këtë rol, ajo punon me gra nga komunitete të ndryshme, duke i ndihmuar ato të kapërcejnë sfidat dhe të arrijnë potencialin e tyre të plotë. Falë punës dhe përkushtimit të saj, ajo është vlerësuar si një grua që ka dhënë një impakt pozitiv te shumë njerëz.

Një tjetër arritje e rëndësishme e Ardjanës është themelimi i organizatës Bright Eagles, një shkollë plotësuese në Birmingham që ofron mësim të gjuhës shqipe, valle tradicionale dhe aktivitete të tjera kulturore për fëmijët shqiptarë. Kjo iniciativë ka lindur nga dëshira e saj e thellë për të mbajtur gjallë gjuhën dhe kulturën shqiptare për brezat e rinj që rriten jashtë vendit. Përmes Bright Eagles, dëshira e Ardjanës nuk ishte vetëm që fëmijët të mësonin gjuhën shqipe dhe traditat, por gjithashtu t’i frymëzonte ata të jenë krenarë për rrënjët e tyre dhe të vlerësojnë trashëgiminë e tyre kulturore.

Puna e palodhur dhe përkushtimi i saj i pashoq kanë bërë që Ardjana Gjoni të jetë një figurë kyçe dhe një zë i fuqishëm për komunitetin shqiptar në Mbretërinë e Bashkuar. Historia e saj është një shembull i jashtëzakonshëm i forcës, vendosmërisë dhe dashurisë për kulturën dhe rrënjët e saj. Ardjana vazhdon të punojë çdo ditë për të ndihmuar të tjerët, për të përkrahur komunitetin dhe për të siguruar që gjuha dhe kultura shqiptare të mbeten të gjalla për brezat që vijnë.

Filed Under: Featured Tagged With: Sokol Paja

VATRA TELEGRAM NGUSHËLLIMI MONDI RAKAJT PËR HUMBJEN E XHAXHAIT

February 20, 2025 by s p

E nderuar familja Rakaj

I dashur miku ynë i shtrenjtë Mondi

Me keqardhje mësova lajmin e largimit nga jeta të xhaxhait tuaj të dashur e të paharruar Ndue Rakaj. Në emër të Federatës Pan- Shqiptare të Amerikës VATRA, të gazetës Dielli, në emër të të gjithë vatranëve e të familjes sime ju përcjell ngushëllimet tona më të sinqerta e më të dhimbshme për humbjen e xhaxhait tuaj të dashur e të shtrenjtë Ndue.

Forca, nderi dhe fisnikëria e të ndjerit Ndue Rakaj ishin model udhërrëfyes për familjen e farefisin.

Zoti ju dhashtë forcë për të përballuar dhimbjen për humbjen e njeriut tuaj të zemrës.

Të gjithë bashkë si vatranë jemi pranë jush, familjes e farefisit Rakaj, miqve e dashamirësve tuaj në këto momente trishtimi e lamtumire.

I pikëlluar

Pranë jush dhe me nderime

Kryetari i VATRËS

Dr.Elmi BERISHA

Filed Under: Komunitet

The United States and Kosova: From a Special to a More Complex Relationship

February 20, 2025 by s p

By Elez Biberaj*/

*Presentation at the Conference on “Kosova-U.S. Relations and Public Diplomacy: Looking Into the Future” 

George Washington University 

February 18, 2025

The United States and Kosova have had a unique, multi-faceted, special relationship. As any bilateral, asymmetrical relationship, this one, too, has gone through different phases, experiencing significant transformations – from periods of intensive interactions, convergence of interests, and a high level of cooperation and coordination of policies, to a more complex relationship, which at times has been shaped by discord over fundamental issues.

The United States has been the driving force behind Kosova’s liberation, declaration of independence, and the consolidation of statehood. 

Successive American administrations, Republican and Democratic, have pursued a consistent policy toward Kosova. America’s vision of Kosova has been one of a stable, prosperous and democratic country, with strong independent institutions, good governances, respect for the rule of law and minority rights, and good relations with neighbors. 

For decades, the U.S. has been engaged in a sustained manner in helping Kosova confront its internal and external challenges, promoting its stability and democratization, and providing substantial diplomatic, political, economic, and military support. The U.S. assumed a direct and leading role in securing Kosova’s international standing. American public diplomacy efforts on behalf of Kosova were instrumental in securing recognition from more than 100 countries. The United States also played a critical role in defending Kosova’s case at the International Court of Justice, which ruled that Kosova’s declaration of independence did not violate international law. Kosova enjoyed widespread bipartisan support and was the focus of high-level attention. Kosovar leaders and officials enjoyed unusual access to key American policymakers. In the last decades, the U.S. has provided some $2 billion in assistance. A contingent of American troops is part of KFOR, which provides for Kosova’s security.

For its part, Kosova has been a staunch American ally, an important partner in the Balkans, and a supporter of U.S. foreign policy actions. It has shared the U.S. objectives of countering Russian and Chinese influence and destabilizing efforts in the region. At Washington’s request, it has also accepted Afghan refugees. Kosova is no doubt the most pro-American country in Europe. Many Albanians have come to view the relationship as permanent and crucial to Kosova’s wellbeing.

Thanks in great part to America’s support, Kosova is a success story. It has made significant progress in consolidating its statehood, it has a functioning democratic order, a market economy, and constructive relationships with all its neighbors, with the exception of Serbia. Kosova does not differ substantially from its neighbors in terms of governance, rule of law, independent institutions, protection of minorities, respect for human rights, press freedoms and holding orderly elections.

Despite this progress, Kosova is in a transitional phase. Its biggest challenge is the threat from Serbia. Twenty-five years after the end of the 1999 war, Belgrade continues to undermine Kosova’s sovereignty, supporting parallel structures in the north, instigating violent incidents, and working against Kosova’s membership in international institutions.

While the world has moved on, Albanians and Serbs remain hostage of their troubled past. They still view their relationship in terms of a zero-sum game. With competing visions of their relationship, the two parties have failed to take ownership and advance the reconciliation process. While Kosova seeks recognition from Belgrade, Serbia strives for a de facto partition and thus far has rejected any outcome that would strengthen Kosova’s sovereignty.

The U.S. and the EU have worked closely to facilitate a dialogue between Prishtina and Belgrade, addressing a series of issues with the hope that at the end of the process there would be a reconciliation and Serbia would  recognize Kosova. The EU-facilitated talks resulted in the signing of a series of agreements in 2013 and 2015, providing for the integration of police and judicial authorities in the north into Kosova’s system, reciprocity of license plates, and, most controversial, the establishment of an association of Serbian majority municipalities. 

While some of the accords were implemented, the agreement calling for an association of Serbian majority municipalities became a major point of disagreement. Almost immediately, Belgrade and Prishtina offered different interpretations of the agreement, with Belgrade insisting that the association must have executive powers – a red line for all major political forces in Kosova. Many Albanians came to believe that the agreement was flawed and that the dialogue process was essentially an attempt to re-negotiate independence. In their view, the U.S. and the EU were compelling Prishtina to make concessions, while failing to apply adequate pressure on President Alexandar Vucic to recognize Kosova.

The establishment of the Specialist Chambers at the Hague was also a hugely polarizing issue. Albanians viewed the establishment of the Special Court as an attack on its sovereignty and as an attempt to equate Serbia’s crimes with Albanian crimes. President Hashim Thaci’s indictment in June 2020, while he was on his way to the White House for a meeting with President Trump and President Vucic, was seen by both his supporters and opponents as a hugely humiliating event.

Kosova’s government faced increased challenges in balancing the priority of extending its authority in the north with requests to accommodate Serbian demands, which were clearly aimed at diminishing Kosova’s sovereignty. Prishtina leaders were unable to propose a credible alternate option to the association agreement or develop a coherent policy toward its Serbian minority. Meanwhile, they faced the uncomfortable situation where the U.S., its key ally, was gradually, but unmistakenly, shifting its policies and, in their view, was increasingly siding with Serbia. Many Albanians could not understand Washington’s lack of a display of sympathy for Prishtina’s position and how Western powers, that had launched the military campaign that liberated Kosova, did not view Serbia through their prism. But the U.S. and its European allies had never seen Serbia through the lens of Kosova, and their posture on Kosova was part of a wider, regional context. President Vucic had been rehabilitated – only Albanians remembered his connections with the Milosevic regime – and was now viewed as an important interlocutor on various issues.

Despite emerging disagreements and moments of strain over the stalemate of talks with Serbia, Prishtina worked closely with Washington. Senior leaders, such as presidents Thaci, Fatmir Sejdiu, Atifete Jahjaga, and prime ministers Isa Mustafaj, Ramush Haradinaj, and Avdullah Hoti sustained the image of strong ties, and cooperation continued to expand in all fields.

After his election as president, Hashim Thaci decided that he, rather than the prime minister, as was the practice until then, would lead the talks with Serbia. This became a highly personalized negotiating process, with little input from other local stakeholders. After a series of meetings with Vucic, in summer 2018 Thaci proposed what he termed as a “border correction” with Serbia. His plan fomented internal divisions and serious policy differences emerged between Thaci and Prime Minister Ramush Haradinaj, who denounced the president as the grave digger of Kosova’s independence. The dialogue came to a halt in December 2018, when Haradinaj imposed 100% tariffs on goods from Serbia.

Kosova’s strong and vibrant relationship with the United States was severely tested with Prime Minister Albin Kurti’s accession to power. Kurti scored an impressive victory in the 2021 elections, securing 58 out of 120 seats in the parliament. He had a stronger mandate than any other leader since independence to make tough decisions in advancing the reconciliation process with Serbia.

From the outset, Kurti made it clear that the dialogue was not at the top of his agenda. He reluctantly participated in talks with Serbia, but not much progress was achieved. In March 2023, Kurti and Vucic accepted a EU-mediated agreement, known as the Ohrid Agreement, aimed at the full normalization of relations. The Ohrid Agreement provides a road map for the implementation of previous agreements, foresees a level of self-management for the Serb minority, and mutual recognition of state symbols. The agreement does not require Belgrade to recognize Kosova, but it prevents Serbia from blocking Kosova’s membership in international organizations. While Vucic orally agreed to accept the agreement, he refused to sign it. Prime Minister Ana Brnabic subsequently sent a letter to Brussels, stating that Serbia could not implement some parts of the agreement that implied Belgrade’s de facto recognition of Kosova.

The EU insisted that the agreement was binding and urged both sides to implement it. Kurti expressed a willingness to sign the agreement, but he insisted that Kosova would not proceed with the implementation unless Vucic also signed the agreement and withdrew Brnabic’s letter. 

Meanwhile, the situation in the north deteriorated, with a series of violent incidents. Serb members of the parliament, mayors, judges, prosecutors, and police officers resigned. Kurti responded by taking actions to integrate the north in the country’s legal and administrative system. He dismantled parallel institutions, closed down Serbian banks, mandated the use of the EURO currency, and increased the presence of special security forces. Kurti used nationalist rhetoric and wielded a narrative that justified his measures as having enhanced Kosova’s sovereignty. His actions were popular with his supporters and welcomed by the population at large, but they dealt a strategic setback to Kosova.

Despite repeated requests from American and EU officials to coordinate such controversial actions in the north, Kurti failed to show deference to the U.S., thus seriously undermining relations with Kosova’s most important strategic ally. Both the U.S. and the EU imposed punitive measures on Kosova.

Ironically, Kurti’s term in office coincided with that of Joe Biden. The President was intimately familiar with Albanian-Serbian issues and, as senator and vice president, was one of Kosova’s strongest supporters. Senior members of his administration had played significant roles during the 1999 war and were considered friends of Kosova. Instead of taking advantage of these personal relationships and access to most senior policy makers, Kurti managed to alienate some of Kosova’s most ardent American supporters.

Kurti did not make serious efforts to sustain Kosova’s most important relationship. He dismissed the punitive measures imposed on his country and maintained the illusion that the relationship with the United States was intact. He also failed to engage in public diplomacy efforts to explain his government’s position or offer a credible alternative option that might have been acceptable to Washington. While public diplomacy efforts by themselves could not have shaped policy outcomes favorable to Prishtina, they could have contributed to relationship building and a better understanding of the factors that underpinned Kosova’s policies. 

This contrasted with the approach pursued in the past by Kosova’s leaders. In the 1990s, Ibrahim Rugova engaged in extensive public outreach, explaining Kosova’s positions, and making efforts to garner support and strengthen ties. He succeeded in building valuable relationships and affinity for Kosova’s position. President Rugova also engaged the small, but influential, Albanian-American community, which played a major role in raising public awareness and enlisting U.S. support. Albanian-Americans used a variety of tactics and media outreach to key policy officials – at the White House, the National Security Council, and the State Department. Community activists also secured significant support in the Congress. Powerful legislators, such as Rep. Tom Lantos, Sen. Dennis DeConcini, Sen. Bob Dole, Sen. Joe Biden, Rep. Eliott Engel, and others, became strong supporters of Kosova. After liberation, Rugova and other Kosovar leaders continued to make creative use of public outreach in the American policy and media arena. 

Russia’s brutal invasion of Ukraine in 2022 caused a significant realignment of U.S. foreign policy objectives in the Balkans. The Biden Administration focused on engaging Serbia in the context of Russia’s aggression against Ukraine. Although Serbia under President Vucic had consistently undermined the negotiation process with Kosova, U.S. attitudes toward Serbia shifted in ways that undermined Kosova’s position. Moderating Serbia’s aggressive stance toward Kosova took second place to efforts to convince Belgrade to change its pro-Russia stance.

 There was a widespread recognition that Kurti had mismanaged relations with the United States and perhaps squandered the best opportunity he had during his stint as prime minister to significantly advance his country’s interests. While his actions damaged Kosova’s special relationship with the United States, they do not appear to have measurably improved Kosova’s position. Prishtina’s authority in the north remains tenuous and the integration of Serbs may have become more difficult.

Today, the U.S.-Kosova relationship is at an inflection point. The new Trump administration and the recent elections in Kosova present both challenges and opportunities to get the U.S.-Kosova relationship back on track.

Kosova faces a new geo-political situation, which is not necessarily in its favor. President Trump’s foreign policy view is transactional and he has ushered in deep policy shifts. The emerging thaw in U.S.-Russia relations, the coercive diplomacy being applied against Ukraine to make concessions to Moscow, and other shifts in U.S. strategy, signal a departure from Washington’s previous agenda of promoting democracy, fighting Russia’s push into the Balkans, and challenging growing authoritarianism in the region.

The Trump administration has yet to formulate a clear strategy toward the Balkans and it remains to be seen if Kosova will be the focus of the administration’s attention. The President’s message to President Vjosa Osmani, delivered on February 11, on the occasion of Kosova’s Independence Day was reassuring. He expressed full support for Kosova and said the United States “is looking forward to building a more productive relationship with the Kosovan government in the coming year.”

But Kosova remains most vulnerable to the shift in U.S. policy and the new geo-political landscape. Serbia already feels embolden by Trump’s return to the White House. In a speech at a rally in Sremska Mitrovica on the occasion of Serbia’s Statehood Day, on February 15, Vucic struck an aggressive tone. He declared that Kosova was “part of our territory,” and claimed that the three-month student protests were instigated by foreigners because he refused to “capitulate” on the Kosova issue. He specifically denounced USAID and the National Endowment for Democracy for allegedly sponsoring a “color revolution” aimed at ousting him from power. Vucic could attempt to use the Kosova issue to deflect attention from growing domestic unrest through provocative incidents in the north and by pressing ahead with his demands for a Dayton-like arrangement. Kosova lacks the capacity to provide for its own security and it can no longer take for granted that KFOR would protect its sovereignty and territorial integrity.

Kosova’s recent elections, however, offer an opportunity. The new situation mandates a mature leadership that is able to take concrete and sustained actions to restore Kosova’s tarnished relations with the United States and seek Washington’s help in reaching an accommodation with Serbia that enhances its sovereignty. This necessitates the quick formation of a new government. Regardless of who forms the next government, Kurti or the opposition forces, Kosova needs a cross-party agreement to develop a coherent policy, and pragmatic, heavy-weight senior officials with the necessary skills to navigate complex situations. In the past, lack of consensus on fundamental issues damaged Kosova’s standing and created ill-will among its strongest foreign supporters. Given the uncertainties associated with the current strategic shifts and the fact that Kosova is operating from a weaker position, the country’s main political forces will need to put aside their narrow political interests, develop a unified position on critical issues, and map out a clear way ahead.

The appointment of EU’s new Special Representative for Kosova-Serbia dialogue offers the prospect for a fresh start. But a deal between Kosova and Serbia that would lead to mutual recognition is unlikely in the absence of an intensive American diplomatic engagement. Having made such huge investments in Kosova, the U.S. should now help Kosova get to the finishing line in its efforts to cement its sovereignty and achieve lasting peace with Serbia. 

Washington has the leverage, credibility and ability to help Kosova shape its future. A sovereign, stable, prosperous, and democratic Kosova is in the U.S. national interest.

Filed Under: Politike

  • « Previous Page
  • 1
  • …
  • 646
  • 647
  • 648
  • 649
  • 650
  • …
  • 2946
  • Next Page »

Artikujt e fundit

  • KUJTIME PER ITALIANIN DOM ANTONIO SHARRA
  • MASAKRA E TIVARIT MARS-PRILL 1945
  • Kuptimi i Pashkëve Ortodokse – midis ritualit dhe ringjalljes së ndërgjegjes
  • RIKTHIMI I MUSTAFA MAKSUTIT NË FAQET E HISTORISË
  • Shqipëria në politikën ballkanike të Austro-Hungarisë
  • Eliot Engel, in memoriam…
  • VATRA TELEGRAM NGUSHËLLIMI PËR NDARJEN NGA JETA TË ELIOT ENGEL, MIKUT TË MADH TË KOMBIT SHQIPTAR
  • Përkujtojmë në përvjetorin e lindjes një nga figurat e Rilindjes Kombëtare, Aleksandër Stavre Drenova
  • GËRSHËRA E ARGJENDTË
  • Përgjithmonë vetëm mirnjohës për Kongresmenin Eliot Engel
  • PËRKUJTIM PËR ELIOT ENGEL, NJË MIK I PAZENDËVËSUSHËM, ZËRI I SHQIPTARVE NË SHBA
  • Meditim para varrit të Faik Konicës
  • Bashkimi i Diasporës Shqiptare të Greqisë
  • “Fortifikimi ilir i Komlikut në Fregen dhe Ungrej të Lezhës (Mirdita Etnografike)”
  • “The Real Thing”: A Conversation with Luljeta Lleshanaku

Kategoritë

Arkiv

Tags

albano kolonjari alfons Grishaj Anton Cefa arben llalla asllan Bushati Astrit Lulushi Aurenc Bebja Behlul Jashari Beqir Sina dalip greca Elida Buçpapaj Elmi Berisha Enver Bytyci Ermira Babamusta Eugjen Merlika Fahri Xharra Frank shkreli Fritz radovani Gezim Llojdia Ilir Levonja Interviste Keze Kozeta Zylo Kolec Traboini kosova Kosove Marjana Bulku Murat Gecaj nderroi jete ne Kosove Nene Tereza presidenti Nishani Rafaela Prifti Rafael Floqi Raimonda Moisiu Ramiz Lushaj reshat kripa Sadik Elshani SHBA Shefqet Kercelli shqiperia shqiptaret Sokol Paja Thaci Vatra Visar Zhiti

Log in

This website uses cookies to improve your experience. We'll assume you're ok with this, but you can opt-out if you wish. Cookie settingsACCEPT
Privacy & Cookies Policy

Privacy Overview

This website uses cookies to improve your experience while you navigate through the website. Out of these cookies, the cookies that are categorized as necessary are stored on your browser as they are essential for the working of basic functionalities of the website. We also use third-party cookies that help us analyze and understand how you use this website. These cookies will be stored in your browser only with your consent. You also have the option to opt-out of these cookies. But opting out of some of these cookies may have an effect on your browsing experience.
Necessary
Always Enabled
Necessary cookies are absolutely essential for the website to function properly. This category only includes cookies that ensures basic functionalities and security features of the website. These cookies do not store any personal information.
Non-necessary
Any cookies that may not be particularly necessary for the website to function and is used specifically to collect user personal data via analytics, ads, other embedded contents are termed as non-necessary cookies. It is mandatory to procure user consent prior to running these cookies on your website.
SAVE & ACCEPT