Analiza – Page 182 – Dielli

JOSHJA E PYLLIT TË KUQ

June 27, 2022 by s p

Nga BEPPE SEVERGNINI/

Dëgjoj e lexoj – çdo ditë, prej më shumë se tre muajsh – pohime mahnitëse mbi mësymjen e Ukrainës. Turpi – si duam t’a quajmë? – heshtet; përgjegjësitë, davariten; tmerri, sheqeroset. Me që këta opinione vijnë edhe nga njerëz të zgjuar, pyes veten: a ka diçka që më rrëshqet? Lufta është një breshër që shkatërron mendimet. Ndofta po më ndodh edhe mua , e nuk po e marr vesh.

Ndonjë shëmbull të habisë sime. Carlo Rovelli, fizikant: “ Duhet të dalim nga kjo logjikë, simbas së cilës, duhet qëndruar në një anë apo në tjetrën”. Më falni, profesor, por kjo logjikë duket se është e përpiktë. Duhet të dënojmë agresorin e të mbështesim të mësyemin. Barazlargimi përballë tmerrit që shohim, është një formë përkoreje. Një gabim që e kemi kryer në shekullin e XX, dhe e kemi paguar shtrenjtë.

Ginevra Bompiani, botuese e shkrimtare: “Deri në vitin që shkoi merrnja si njësi matjeje Covidin, por ishte më e lehtë, sepse asnjë nuk kishte një qëndrim të arsyeshëm (…). Sot me luftën është ndryshe, sepse gjysma e Vëndit është kundër qeverisë mbi dërgimin e armëve” dhe “Draghit nuk i bëhet vonë”. Më falni, por ka një parlament që mbështet qëndrimin e qeverisë. Pastaj: nëse nuk ndihmojmë ukrainasit të qëndrojnë, duhet të dorëzohen, me pasojat e rastit. Shtypje për ata, rreziqe të rinj për neve.

Michele Santoro, gazetar televiziv: “Putini nuk është armiku i ynë më i keq, armiku më i përbindshëm është lufta”. Më fal i hijshmi koleg, por vërtetë nuk kuptoj. Kush e ka shpërthyer këtë luftë? Un? Juve? Puffi i madh? Këtë luftë të pakuptimtë – qytete të shkatërruara, civilë të vrarë, fëmijë të shpërngulur, rreziqe botërore – e ka dashur, përgatitur (duke e mohuar) dhe shpërthyer një njeri që quhet Vladimir Putin. Ai mund t’a pushonte: edhe sot. A duam t’a themi?

Zgjodha tre vetë, por mund të rrjeshtonja tridhjetë a treqind, edhe ndërmjet miqsh e të njohurish. A kanë një emërues të përbashkët? Ndoshta po, dhe është biografik. Kam përshtypjen se ata që, në rini kanë parë me siklet Amerikën e me shpresë komunizmin, kanë vështirësi të gjykojnë një regjim që thotë se frymëzohet nga Bashkimi Sovjetik. E dijnë që Putini është një tiran, sigurisht. Por joshja e pyllit të kuq i trazon mendimet.

“Corriere della Sera”, 5 qershor 2022 Përktheu Eugjen Merlika

Nertila Sinameta mes Shqipërisë, Italisë dhe Kinës

June 27, 2022 by s p

Intervistoi: Gazmend Agaj

Nertila Sinameta

Nertila Sinameta ka lindur në Shqipëri, në qytetin e Kavajës, dhe në vitin 2002 ka shkuar bashkë me familjen në Itali. Ajo ka kryer studimet në Universitetin e Gjuhëve të Huaja në Siena, Toscana. Në 2014 ka qenë studente në Beijing Jiaotong University dhe më pas është rikthyer në Itali për të mbaruar studimet në bachelor si dhe për të filluar masterin në fund të dhjetorit të viti 2014. Në vitin 2018 ajo është rikthyer në Kinë dhe jeton në Pekin, ku punon si Marketing Manager në një shkollë private të gjuhës italiane. Nertila flet shtatë gjuhë të huaja dhe i pëlqen të shkruajë, lexojë dhe të udhëtojë. Ajo ka bërë dhe disa bashkëpunime me televizionin shtetëror të Kinës CCTV dhe në kohën e lirë merret me tregëtinë e verës të kuqe.

Nertila Sinameta duke ndihmuar te prekurit me Covid 19

CMG: Përshëndetje Nertila dhe faleminderit për këtë intervistë në Radio Ejani.

Nertila Sinameta: Përshëndetje miqve nga Shqipëria dhe në të gjithë botën!

CMG: Ju jetoni prej vitesh në Kinë dhe këto ditë jeni bërë pjesë e një grupi vullnetarësh për të ndihmuar të prekurit nga Covid-19. Na tregoni pak më shumë për këtë angazhim tuajin?

Nertila Sinameta: Ju e dini dhe keni parë dhe nga lajmet që Pekini është prekur pak sërish nga Covid19 dhe para disa ditësh ne kemi punuar nga shtëpia, kështu që kam dhe pak kohë të lirë të jap një ndihmë në komunitetin ku jetoj. Ata nuk menduan se një e huaj do të bëhej pjesë e një grupi vullnetarësh që t’i ndihmonte, dhe kur më sollën ftesën që të isha pjesë në këtë organizim, unë i thashë po dhe që nuk ka problem. Kjo ishte një mundësi që të kuptoja nga afër se si është të ndihmosh me këto rrobat e bardha ose “engjëlli i bardhë”, si i thonë këtu në Kinë, personave që ndihmojnë për testimet në komunitetin ku jetojnë.

Nertila Sinameta ne nje aktivitet per te ndihmuar kunder Covid

CMG: Sa vite keni që jetoni në Kinë?

Nertila Sinameta: Unë herën e parë kam ardhur si studente në vitin 2015, por ishte vetëm një periudhë shkëmbimi midis universitetit në Itali dhe atij të Kinës. Pastaj përfundimisht erdha të punoj këtu për një periudhë më të gjatë nga viti 2018 deri tani.

CMG: Pse zgjodhët pikërisht Kinën për studimet tuaja, por dhe për të punuar?

Nertiala Sinameta: Unë në bachelor kam kryer studimet në Universitetin e Gjuhëve të Huaja në Siena dhe aty kam zgjedhur si gjuhë të huaj kinezishten, për të cilën bëra një vit shkëmbim studimor në 2015. Pastaj për masterin unë u specializova në Itali dhe Gjërmani, më vonë u ktheva përfundimisht në Itali për të përfunduar tezën e masterit dhe pata një ofertë pune e kështu u riktheva në vitin 2018 për të punuar në Kinë. Zgjedhja e gjuhës kineze faktikisht ka qenë në vitin e parë të studimeve në bachelor, kur zgjodha gjuhët e huaja anglisht, frëngjisht dhe gjermanisht, pastaj kurrikula e bachelor-it ishte në gjuhë të huaj si ruse, japoneze dhe kineze. Unë e mendova në atë kohë si një të ardhme më të gjatë, si një mundësi pune dhe kështu zgjodha gjuhën kineze.

Mami dhe babi atëherë kishin më qejf që të zgjidhja gjuhën ruse sepse siç e dinë të gjithë, kur ata ishin të rinj në Shqipëri mësohej gjuha ruse. Atëhere unë i thashë mamit që në atë kohë ka qenë historia juaj, por që unë do ta ndryshoj pak historinë ose zgjedhjet dhe do të zgjedh gjuhën kineze.

Fillova të studioja gjuhën kineze dhe ka qenë rastësi sepse e kërkonte kurrikula e studimeve. Nuk ishte e domosdoshme, por doja të provoja sepse unë në gjimnaz në Itali kam mësuar gjuhët europiane dhe nuk kam pasur në atë kohë mundësi të studioja një gjuhë kaq egzotike, ose një gjuhë aq të lashtë dhe të largët. Ndoshta në atë kohë si një vajzë e re kisha ëndrrën që të shkoja në një shtet kaq të largët. Kjo ka qenë dhe arsyeja që unë zgjodha gjuhën kineze për studimet.

Nertila Sinameta me babain ne aeroportin e Romes

CMG: Ju keni shkuar në Itali në moshë të vogël. E mbani mend sa vjeç keni qenë në atë kohë?

Nertiala Sinameta: Në atë kohë kam qenë 10-11 vjeçe, nuk isha aq e vogël, por e vogël sepse në atë kohë në Shqipëri kam bërë vetëm disa klasë në shkollën fillore. E mbaj mend se ka qenë dita e Krishtlindjeve. Në 24 dhjetor të vitit 2002 ne jemi larguar nga porti i Durrësit për në Itali me familjen. Babai jetonte prej shumë kohësh në emigracion dhe u bashkuam si familje përfundimisht në Itali, pra unë me prindërit dhe motra me vëllain.

Nertila Sinameta gjate kohes jur ishte studente ne Pekin

CMG: Kanë ardhur ndonjëherë prindërit tuaj për t’ju vizituar në Kinë?

Nertiala Sinameta: Prindërit e mi punojnë shumë dhe ja kushtojnë shumë kohën punës. Kur babai pati rastin që të vinte në Kinë, e kishte bërë si plan që të vinte të më vizitonte mua në prill të vitit 2020 sepse në atë periudhë kishte kohë të lirë, por ky plan u prish prej Covid 19 dhe ndoshta është edhe kjo ajo arsyeja pse unë u bëra pjesë e atyre vullnetarëve.

Ndoshta ne të rinjtë e kemi akoma shpresën që pandemia të mbarojë sa më shpejt dhe sa më mirë, që të bashkohemi prapë me familjen dhe me të dashurit tanë. Besoj se prindërit e mi e kanë akoma atë plan, por do të jetë pak më vonë, duke shpresuar që të hapen kufijtë.

Nertila Sinameta me studentet gjate provimit te gjuhes italiane

CMG: Aktualisht ju punoni si menaxhere marketingu në një kompani në Kinë. Jeni e kënaqur më punë që bëni?

Nertiala Sinameta: Kompania ku unë punoj është italo-kineze sepse është një shkollë private ku merremi me studentët universitarë kinezë që shkojnë në Europë, me aplikimet në universitetet italiane dhe pastaj të vizës. Kjo është një punë që më tërheq sepse këtu ata mësojnë edhe gjuhën italiane dhe unë jam një nga ekzaminuesit që bëj provimet e italishtes. Studentëve kinezë u duhet kjo çertifikatë e gjuhës dhe më vonë bëjnë aplikimin për në Itali.

Ky rol që kam është pak me stres kur shoh studentët që bëjnë provimet, sepse më kujtohen vitet e para kur do të mësoja gjuhën italiane dhe tani kur shikoj ata që mësojnë italishten, sikur shoh historinë e jetës time. Këtu jam mësuese dhe më shkon në mendje jeta që kam pasur në Shqipëri dhe Itali.

CMG: E keni vizituar shpesh Shqipërinë këto vite dhe për çfarë keni më shumë mall për vendlindjen tuaj?

Nertiala Sinameta: Shqipëria është vendi i origjinës time, është vendi i babait dhe mamit, është vendi ku kam lindur dhe i kujtimeve, vendi i fëmijërisë. Faleminderit dhe prindërve të mi sepse kam mësuar se ndoshta origjina është ajo pjesë që të formon karakterin. Unë dhe familja shkojmë shpesh në Shqipëri kur kam fatin të jem në Europë. Një apo dy herë në vit shkoj dhe takoj prindërit sepse ata jetojnë në Itali, por dhe në Shqipëri. Gjithashtu takoj dhe xhaxhallarët, gjyshërit, kështu që kam shkuar gjithmonë të bëj vizitë në Shqipëri. Gjëja që më merr malli janë kujtimet e fëmijërisë, që për mua janë gjëja më e bukur.

Nertila Sinameta si guest speaker ne programin e CCTV ne Pekin

CMG: Një shqiptare që keni emigruar e vogël në Itali dhe tani jetoni dhe punoni në një shtet tjetër të largët, siç është Kina. Ku e shikoni të ardhmen tuaj?

Nertiala Sinameta: Unë e kam thënë shpesh me studentët e mi dhe me miqtë, që duhet të jemi me karakter shumë të hapur për mundësitë. Unë mendoj se i kemi të gjitha mundësitë për gjithçka, dhe besoj se do ta kem një të ardhme ku shpresoj të jetë një bashkëpunim midis Shqipërisë dhe Italisë ose Kinës me Shqipërinë.

Kur më pyesin që jam shqiptare apo italiane, unë them që jam edhe shqiptare dhe italiane. Unë i kam mbajtur të dyja pasaportat dhe shpresoj që edhe në të ardhmen të jenë disa mundësi me disa bashkëpunime midis Shqipërisë, Italisë dhe Kinës. Tani për momentin për një plan të shkurtër ndoshta jam këtu në Kinë, në një afat më të gjatë mbase do jem dhe në Europë, Shqipëri dhe Itali. Këto i kam në program.

CMG: Unë ju falenderoj për këtë intervistë dhe ju uroj shëndet dhe suksese.

Nertiala Sinameta: Faleminderit të gjithëve dhe ju përshëndes nga Kina.

Intervistoi: Gazmend Agaj (albanian.cri.cn)

BISEDA E PRESIDENTIT BILL CLINTON ME HASHIM THAÇIN RUAJTUR NË BIBLIOTEKËN PRESIDENCIALE “WILLIAM JEFFERSON CLINTON”

June 25, 2022 by s p

Dr. Lulzim Nika/

Para 23 vitesh, presidenti B.Klinton, zhvillon një bisedë telefonike me liderin politik të UÇK-së, Hashim Thaçi, për demilitarizimin e UÇK-së. Në dokumentet e mëposhtme ështe biseda origjinale e zhvilluar dhe e përkthyer ndërmjet dy liderëve, marrë nga arkivi i bibliotekës presidenciale “William Jefferson Clinton”. Në këto stenograme, presidenti Klinton, e falënderon Hashim Thaçin, për rolin e tij konstruktiv në transformimin e UÇK-së në TMK dhe po ashtu shpreh zotimin se SHBA-ja, do të jetë përkrah Kosovës, në çdo proces që e formëson të ardhmen e saj. Pra, biseda ndërmjet dy liderëve, e dokumentuar nga stenogramet (shih fotot më poshtë), paraqet rrugën e shndërrimit të UÇK-së, hap pas hapi, në një ushtri moderne dhe e gatshme, jo vetëm për ta mbrojtur Kosovën, por edhe për të dhënë kontributin e vet në ruajtjen e paqes dhe të jetë ndihmesë e aleatëve tanë euroatlantikë. Ushtria e Kosovës, është vazhdimësi e UÇK-së dhe angazhimit tonë të gjatë për liri dhe pavarësi, por në këtë kuadër duhet theksuar rëndësinë e madhe që ka përkrahja amerikane, që Kosova ta formësojë të ardhmen e vet.

25 qershor, 1999

Memorandum për bisedat telefonike

Titulli: Bisedat telefonike me liderin kosovar, Hashim Thacin

Pjesëmarrësit: Presidenti

Lideri kosovar Hashim Thaci

Interpretuesja: Lindita Imami

Marrësi i shënimeve: Lindita Imami

Data, Koha dhe Veni: 20 qershor, 1999, 6:30 – 6:40 pasdite, Hoteli ‘Hyatt’, Cologne, Gjermani

Presidenti: Përgëzime (Urime) për nënshkrimin e marrëveshjes për çmilitarizimin dhe transformimin e UÇK-së. Jam shume i lumtur që ndodhi në të njëjtën ditë kur forcat serbe u tërhoqën plotësisht nga Kosova.

Lideri kosovar, Thaci: Faleminderit. Është një nder që ju po na uroni për çmilitarizimin dhe transformimin e UÇK-së. Për ne ka qenë një kompromis për të punuar drejt paqes dhe qëndrueshmërisë në Kosovë dhe rajon.

Presidenti: E di. Dhe jam mirënjohës për këtë. Mund të ju siguroj se ne do të bashkpunojmë plotësisht për të sjellë siguri, një forcë policore dhe vetë qeverisje për qytetarët e Kosovës. Kjo është një ditë shumë e rëndësishme për Kosovën. Jam shumë i gëzuar që ne kemi mundur të ndërrojmë drejtimin e pastrimit etnik në Kosovë.

Lideri kosovar, Thaci: Ky proces është po ashtu si rrjedhojë e përpjekjeve të juaja. Në të kaluarën ne kemi qenë të përkushtuar në procesin e paqes dhe do të vazhdojmë të jemi të përkushtuar. Ne mund të garantojmë se do të respektojmë të drejtat e njeriut si dhe të drejtat e minoriteteve në Kosovë. Ne jemi të përkushtuar për të sjellë lirinë, paqen dhe demokracinë tek të gjithë grupet etnike në Kosovë. Gjithashtu, ne do të punojmë për një ekonomi të pastër dhe të hapur. Biseda jonë e sotme do të jetë si iniciativë drejt këtyre qëllimeve.

Presidenti: Deklarata juaj për respektimin e të drejtave të njeriut dhe respektimin e të drejtave të minoriteteve është shumë e rëndësishme. Pas vuajtjeve të njerëzve në Kosovë, veprimi i juaj për respektimin e këtyre të drejtave do të ju vërtetoj të gjithëve se premtimi ynë drejt jush është i drejtë. Miloseviç-i nuk është si të tjerët. Ne do të kemi një të ardhme të mirë. Mezi pres të të takoj ty dhe admiroj udhëheqjen tënde.

Lideri kosovar, Thaci: Fakeminderit Zotri President. Beteja jonë e re që po na pret është kthimi i refugjatëve, rindërtimi, themelimi i shoqërisë civile dhe mbajtja e zgjedhjeve të lira dhe të pastërta. Ne do t’a bëjmë këtë përmes mekanizmave tonë por gjithashtu edhe me ndihmën dhe mbështetjen tuaj. Ju dëshiroj shëndet të mirë dhe suksese në punën dhe jetën tuaj.

Presidenti: Faleminderit. Mirëupafshim.

TEPËR VONË DHE SHUMË PAK, TË NDERUAR AMBASADORË PERËNDIMORË NË TIRANË

June 24, 2022 by s p

Nga Frank Shkreli/

Disa ambasada Perëndimore në Tiranë, në portalet zyrtare, shprehën pardje mbështetjen e tyre për një media të lirë në Shqipëri dhe në botë. Kjo deklaratë e përbashkët e këtyre ambasadave perëndimore në Tiranë, në mbështetje të lirisë së medias në Shqipëri, mu duk si diçka tepër vonë dhe shumë pak. Deklarata të tilla, në të kaluarën, nuk kanë penguar aspak qeverinë Rama që gjatë këtyre viteve të fuste nën kontroll një pjesë dërmuese të medias shqiptare dhe të kalojë ligje në parliament duke kufizuar tmersisht lirinë e fjalës dhe të medias në përgjithësi, në kundërshtim me normat dhe standardet ndërkomëtare dhe me mos pëlqimin e Venecias.

Ndonëse besoj se edhe kjo deklaratë e ambasadave perendimdore pardje, në mbeshtetje të fjalës së lirë, është si të thuash — më mirë vonë se kurrë — nuk do të kenë asnjë efekt në planet e Kryeministrit Rama për të vazhduar kontrollin e tij mbi lirinë dhe veprimtarinë e medias. Besoj se kjo deklaratë, ashtu si edhe të tjerat në të kaluarën, bëhen dhe janë bërë, “sa për sy e faqe”, ose përputhet me atë thënjen shqiptare, “më ka çue baba sa me la gojën”. Dëmi është bërë tanimë, pasi është dashur të flisnit me kohë — liria e medias shqiptare është e kufizuar dhe ka shumë pak të përbashkët me mediat e vendeve perëndimore që ju përfaqësoni, anëtare të NATO-s dhe të Bashkimit Evropian. Kjo është, pikërisht, edhe arsyeja që organizata ndërkombëtare të të drejtave të njeriut si dhe vet raportet e qeverive tuaja e cilësojnë gjithnjë Shqipërinë si një vend “pjesërisht i lirë”, 30-vjet “post-komunizëm”.

Megjithë trajnimet që këto ambasada u ofrojnë gazetarëve shqiptarë me fondet e taksapaguesve të këtyre vendeve — brenda dhe jashtë Shqipërisë — aty asgjë nuk ndryshon, se fajin nuk e kanë gazetarët shqiptarë, ndër më të mirët në Evropë — por kufizimet dhe pengesat që ata ndeshin në kryerjen e punës së tyre si rezultat i ligjeve në fuqi dhe presioneve ndaj medias nga qeveria dhe oligarkët e lidhur me qeverinë. Sot, të gjithë e dinë se gjëndja e lirisë së medias në Shqipëri, mjerisht, është më afër vendeve me regjime autoritare, asaj në Turqinë e Erdoganit, Rusinë

e Putinit ose Serbinë e Vuçiqit, se sa t’i përngjas lirisë së medias, siç ushtrohet në vendet perendimore, anëtare të NATO-s dhe të Bashkimit Evropian.

Kam drojë, të nderuar diplomatë, se sinqeriteti juaj në lidhje me shqetësimet që shprehni në deklaratën tuaj rreth lirisë së medias në Shqipëri, vuan shumë nga mungesa e kredibilitetit ndaj qendrimeve tuaja në të kaluarën, në lidhje me lirinë e shtypit në atë vedn nga të gjithë ata, brenda dhe jashtë Shqipërisë, që janë të interesuar për lirinë e shtypit dhe të medias në përgjithësi – sepse kini heshtur kur është dashur të flisni. Ende është e freskët në kujtesën tonë, heshtja e perëndimorëve –me ndonjë përjashtim të, aty këtu — gjatë kohës kur po flitej për ligjin “anti-shpifje” dhe mbi vendimin e qeverisë së Tiranës për krijimin e Agjensisë për Media dhe Informim, që sipas ekspertëve të brendshëm dhe të jashtëm, kufizojnë dukshëm hapësirën e lirisë së medias në Shqipëri. Prandaj në mendimin tim, deklaratat nga përfaqsuesit perëndimorë në Tiranë, në mbrojtje të lirisë së medias në Shqipëri, janë të vonuara, dëmi është bërë tanimë, pa marrë parasyshë mbështetjen e “palëkundur për gazetarët në Shqipëri”, që ofrojnë sot ambasadat perëndimore në Tiranë.

Ja deklarata e Ambasadës së Shteteve të Bashkuara dhe 5 ambasadave të tjera në Tiranë, në mbështetje të medias së lirë në Shqipëri dhe në botë:

“Një media e lirë dhe e pavarur është thelbësore për demokracinë.

Ne ️ shprehim mbështetjen tonë të palëkundur për gazetarët në Shqipëri dhe në mbarë botën, të cilët ndërmarrin hetime dhe raportime të rëndësishme, në emër të bashkëqytetarëve të tyre. Kërcënimet dhe frikësimet ndaj gazetarëve dhe familjeve të tyre janë të papranueshme.

Nuk janë marrë parasysh as shqetësimet e orgnaizataave mbrojhtëse të lirisë së medias as e dashamirsve të lirisë dhe demokracisë në Shqipëri – që janë shprehur shpesh gjatë viteve dhe dekadave – se pa liri të medias nuk ka asnjë liri tjetër, as të drejta të e demokraci të mirëfilltë perëndimore, jo se jo. Mbroni lirinë e medias, të nderuar ambasadorë! | Gazeta Telegraf

“Liria e shtypit është një prej mjeteve mbrojtëse më të forta të lirisë në përgjithësi dhe nuk mund të kufizohet kurrë, veçse nga qeveritë despotike” (Xhorxh Mejson). “That the freedom of the press is one of the bulwarks of liberty and can never be restrained but by despotic governments.”

Sa i përket lirisë së medias, në veçanti, Shqipëria sot, fatkqesisht, është më afër qeverive despotike të botës, për të cilat ka paralajmëruar Xhorxh Mason-i në Qershor të vitit 1776, se sa pranë demokracive perëndimore të sotëme, përfshir Shtetet e Bashkuara – 30 e sa vjet pas shembjes së Murit të Berlinit dhe tranzicionit “post-komunist”.

Ish-Sekretari Amerikan i Shtetit, Zoti James Baker, Qershorin e vitit 1991, gjatë vizitës së tij historike në Tiranë, ka deklaruar se vërtetë, “Liria funksionon”. Një thënje kjo që është bërë e famshme tanimë kur flitet dhe shkruhet për atë periudhë në Shqipërinë e posa dalur nga diktatura komuniste e qoftë largut. Por po t’u fliste sot shqiptarëve, Ish Sekretari Baker, ndoshta, do duhej të plotësonte frazën e tij t; famshme të Qershorit (Freedom works’) të vitit 1991, duke thenë se as liritë dhe as të drejtat bazë të njeriut dhe as demokracia e mirëfilltë e vlerave amerikano-perëndimore, nuk funksionojnë pa lirinë e medias dhe pa lirinë e fjalës – të drejta universale këto për të gjithë dhe pa dallim – të kalitura për gjithmonë edhe në amandamentin e parë të Kushtetutës së Shteteve të Bashkuara të Amerikës.

Frank Shkreli

DRINIT PLAK PO I MARRIN FRYMEN

June 24, 2022 by s p

Dr. Selman Meziu/

Kjo ka ndodhur edhe dhjetra vjet më parë. Dhe vërtet i kanë bërë disa diga për të prodhuar energji elektrike. Por duke shikuar me kujdes se çfarë plagësh po i shkaktohen shpateve të tij pothuajse të virgjëra, habitesh, revolohesh në gjysmën e pare të vitit 2022. Për qindra metro kub dhe e gur që po ndalojn rrjedhjen e qete të ujit të tij. Ato janë prodhuar në shpatin e djathtë me pjerrësi edhe mbi 90 %. Po çfarë po ndodh vallë?

Po hapet një udhë automobilistike e cila fillon zbritjen së paku nga lartësia 500 m dhe pasi merr një kthesë të fortë fillon zbritjen në pyll dushkajash. Pastaj merr një kthesë tjetët të fort, kalon në një shpat krejtësisht shkëmbinjsh gëlqeror duke vazhduar zbritjen e ëmbël. Ndoshta për të takuar shtratin e rrjedhjes së ujët të drinit plak. Ndoshta për ‘’kërkime gjeologjike,,!

Nuk duam të gjykojm se si mund të ndërtohet një udhë e tillë automobilistike në shpate të tilla gurë gëlqeror me pjerrësi pothujse si një mur. As për skrapatat që mund të shkojn edhe 20 -40 metra të larta. Por, na shqetëson fakti se materiali i gërryer i trasesë nuk trasportohet në pika depozitim. Ligji duhet të jetë i tillë. Sigurisht. Kontrata e formuluar dhe firmosur nga Ministria Belinda Balluku Ministre e Infrastrukturës dhe Energjisë duhet të jenë shkruar. Edhe se Qeveria Rama është firmëtaria e disa konventave ndërkombëtare për ruajtjen e mjedisit këtë kushdo e din. Po zbatimi i tyre ku vajti?

Mirë por e çuditshme, e pa besueshme, por ja që udhëtimi i disa dibranave me 09.06.2022 na zbulojn fakte ogurëzeza për natyrën, Drini plak, por….. Gërmimet me parat e kontraktuesve, por edhe të taksave të shqiptarëve të varfër hidhen skrapatave pa pikën e kultures, rregullave apo mëshirës të bimësisë shkurrore që ka mbirë në këto shkëmbinj.

Problem tjetër që na shqetëson është se, puna është në vazhdim, për të shkuar në vendin e caktuar nga projektuesi. Ndërsa do t’i xhvaten shpatit muran shkëmbore edhe qindra e qindra metro kub dhé e zhavorre të prodhuara nga skavator e dinamite të cilat pa dyshim do t’i marrin frymën drinit plak. Pra ato do të mbushin shtrain e ti që sipas matjeve nga fillimi i digës e deri te ura e Dodës ka një gjërsi vetëm 32 m.

Pyetja shtrohet: Ku do të shkojnë këto qindra e qindra, ndoshta edhe mijëra metro kub materiale të ngurta? Uji me enrgjinë e tij të rrjedhjes do të filloi t’a kundërshtoi me forcën e tij të energjisë potenciale, duke e transportuar përgjatë shtratit të tij. Po deri ku vallë? Kuptohet sipas madhësive të zhavorrit dhe sasisë të prurjeve të Drinit plak? Pas jo më shumë se 10 km, ai përfundon në liqenin e Fierzës.

Një ndërmarrje private që ka kontrat me shtetin shqiptar, për punime gjeologjike (së paku kështu thuhet) po i shkurton jetë- gjatësinë liqenit të Fierzës i cili është përfunduar ne vitin 1978 me një gjatësi prej 70 km. Ndërsa dimë, njohim studimin e inxhinierit të mirënjohur të pyjeve, Haki Kola gjashtë mbëdhjetë vjet më parë në ‘’Vdekja e fshehtë e Fierzës.,, do të shkruante: ‘’Një tjetër burim për erozionin, ish-Instituti i Studimit të Tokave, konfirmon që për çdo vit në shkallë vendi humbasin deri 40 tonë/ha shtresë toke dhe në vende të ndjeshme ndaj erozionit deri 100 tonë/ha. Nëse aplikohet në sipërfaqen prej 1.182.900 ha, që është sipërfaqja e basenit të Fierzës, del në liqen vijnë 40 – 100 milionë tonë mbushje në vit, që në moshën 30 vjeçare të liqenit duket se e kanë kaluar sasinë prej 1 miliard m3, groposur në liqen dhe ujit në nivel normal i ka mbetur më pak se gjysma e vëllimit të liqenit për t’u strehuar. Pra, mëse gjysma e liqenit ka vdekur.,,

Përfundimi është i qartë. Kur dihet me siguri të plotë, pra probabilitet qind për qind, nga të dhënat e deri tanishme, nuk kemi asnjë ndërhyrje silvikulturore, ne shpate, kodra, lugina dhe me ndërtime pritash në përrenjt, përroskat, që derdhin ujin me matreiale të ngurta në perimetrin e liqenit të Fierzës. Përkundrazi po kontribuojm, për t’a mbushur sa më shpejt atë me materiale të ngurta për ti shkurtuar jetë gjatësinë.

Veprime të tilla tregojn mjaft qartë, se Qeveria Rama 1. 2, e 3 jo vetëm që nuk e ka vënë ujën ne zjarr, pra nuk i ka shkuar as ndërmend për nderhyrje me ligje rregulla, të detyroi kompaninë energjitike të investoi në shpatet e përrenjtë që derdhen në Fierze e jo vetëm, por po ndihmon

me dashjen e saj, me vullnet keqin e saj, me miopina e saj, me ndihmën e pa kursyer që po u jep oligarkëve, që të hedhin gjithë materialet e ngurta në shtratin e tij që t’a mbushin sa më parë liqenin e fierzës,

Pra po mbytim Dibrën për të bërë hidrocentral të ri me digë 433 m, për të kthyer sa më shpejt në tokë buke, sipërfaqen liqenore të Fierzës. Çfara largëpamësie? Çfarë zgjuarsie dhe njohje të situatës energjitike? Kuptohet më së miri se ku përfundojn taksat e popullit për të dëmtuar të ardhmen e enrgjiktikës e për të varrosur dibrën. Të gjitha këto pa rregullsi, shkelje ligjesh nga shoqëria ‘’Bektel,, tregon se qeveria Rama 3 nuk ka aftësi të realizoi një vepër të tillë ku mbart shumë probleme, mjedisore, shoqërore, pronësish, shpërblime pronash, sistemimin e popullsisë të fshatrave, gjetjen e tokave për varrezat e dhjetra e dhjetra probleme të tjera.

Po analizojm pak sa shkatërrimet e mjedisit, të bioekologjise dhe ekosistemet e virgjëra të natyrës. Traseja e rrugës dëmton bimësinë natyrore, kafshë, insekte, duke ulur ndjeshëm shumëllojshnërinë biologjike, shëmtuar peisazhet e mos realizimin e sporteve të ndryshme. Ndërsa në ujrat e drinit hedhja e vazhdueshme, shqetëson peshqit dhe kafshët e ndryshme ujore. Duke arsyetuar si më sipër dalim në përfundimin se kemi të bëjmë me krime mjedisore të shkaktuar nga mos zbatimin i rregullave e ligjeve për mbrojtjen e mjediseve ekologjike si tregues të një shoqërie të kulturuar.

21. 06. 2022 Dr. Selman Meziu