Nga Mehmet PRISHTINA/

Kosova nuk bën përjashtim në këtë kontekst të zhvillimeve pasi që siguria e saj varet kryesisht nga ambicjet destabilizuese të Serbisë. Duke qenë një mjedis të favorshëm për ndikimin rus në Ballkan, Serbia mund ta përdorë Kosovën si alibi për aventurat e saj të papërfunduara militariste. Kjo është edhe arsyeja se pse Kosova një orë e më parë duhet të bëhet anëtare e plotfuqsihme e NATO-s, duke ia pre Rusisë kanalet e ndikimit në këtë pjesë të Evropës Juglindore, e cila nuk guxon të mbetet e pambuluar nga ombrella e sigurisë së Alenacës Vetriatlantike.

Beogradi vazhdon të gjendet në një pozitë shumë të vështirë – mes marrëdhënieve të ngushta me Moskën dhe detyrimeve ndaj Bashkimit Evropian, veçanërisht në lidhje me sanksionet që BE vendosi ndaj Rusisë. Prova e re për Serbinë në rrugën drejt Bashkimit Evropian është bërë kriza ukrainase, e cila është kthyer në një luftë të ashpër.Ndërkohë që Bashkimi Evropian solli masa të forta kundër Rusisë, Serbia priste dhe peshonte.
Më shumë se 36 orë pas fillimit të pushtimit rus në Ukrainë, autoritetet në Beograd kanë shprehur qëndrimin e tyre se mbështesin integritetin territorial të Ukrainës, por edhe se nuk duan të vendosin sanksione ndaj Rusisë. Presidenti Aleksandar Vuçiq tha se Serbia udhëhiqet ekskluzivisht nga mbrojtja e interesave të saj jetike ekonomike dhe politike.
“Angazhimi strategjik i Serbisë është rruga evropiane, por ne nuk do të nxitojmë në armiqësi vetëm sepse dikush na kërkon”, tha Vuçiq. Me këtë, Beogradi këmbëngul në politikën e vet tradicionale ndaj Rusisë, pa i prishur raportet me të për hirë të Perendimit.
Carl Bildt, bashkëkryetar i Këshillit Evropian për Marrëdhëniet me Jashtë, i ka vënë menjëherë nën vëzhgim deklaratat e Vuçiqit në një postim në llogarinë e tij në Twitter.
“Me këtë qëndrim Serbia de facto është skualifikuar nga procesi i anëtarësimit në BE.
“Nuk duhet të ketë vend për anëtarët e rinj të BE-së që nuk ndajnë vlerat dhe interesat tona thelbësore”, shkroi ai. Qëndrimin e Serbisë dhe vendeve përreth që presin në pragun e BE-së ndaj Ukrainës e ka përmendur edhe shefi i diplomacisë së Bashkimit Evropian, Josef Boreli Ai i bëri thirrje BE-së të monitorojë ndikimin e mundshëm të Rusisë jashtë Ukrainës, në vendet fqinje, Gjeorgjinë dhe Moldavinë, por edhe në Ballkanin Perëndimor.
“Ne duhet të jemi të kujdesshëm kur bëhet fjalë për Ballkanin Perëndimor dhe t’i kushtojmë vëmendje asaj që po ndodh me qëndrimet dhe harmonizimin e vendeve të Ballkanit Perëndimor, të cilat janë kandidate për anëtarësim në BE, me politikën tonë të jashtme”, tha Boreli. Para luftës në Ukrainë, Serbia ishte në provim kur u ngrit çështja e vendosjes së sanksioneve ndaj Bjellorusisë. Në vitin 2021, pasi regjimi bjellorus devijoi një fluturim të avionit për të arrestuar blogerin Roman Protashevich, Bashkimi Evropian vendosi sanksione ndaj Minskut. Së pari, Serbia hezitoi dhe më pas iu bashkua paketës së sanksioneve të BE-së. Lufta në Ukrainë hedh një dioptri krejtësisht të ndryshme në procesin e zgjerimit të Bashkimit Evropian dhe Serbia duhet të përcaktohet nëse është për demokracinë apo tirani. Pas arritjes së një konsensusi në Bashkimin Evropian për tëndihmuar  Ukrainën, Serbia ende nuk po kthjellet, sepse ende nuk e ka të qartë se në çfarë momentihistorik po jeton. Në vend se ta kthejë integrimin evropian në krye të listës së prioriteteve, Serbia po mundohet të mbajë pozicion të dyfisht, duke mos i kthyer shpinën Rusisë, por duke qenë deklarativisht me BE-në. Politika e jashtme aktuale e Serbisë, sidomos qëndrimi ndaj inavizionit rus në Ukrainë,  mund të demotivojë vendet e BE-së për të avancuar politikat e zgjerimit.Nga të gjitha vendet e Ballkanit Perëndimor, Serbia e ka harmonizuar më së paku politikën e saj të jashtme me BE-në dhe kjo dikordancë po shpërfawet edhe tani ndaj krizës në Ukrainë.  Por politikat e tilla konfuze e joevropiane  janë një sinjal i keq, sepse askush nuk dëshiron një vend që mban qëndrim të kundërt dhe që nesër mund të votojë ndryshe në BE nga anëtarët e tjerë. Disponimi prorus asnjëherë nuk ka munguar në popullatën serbe, por kohëve të fundit ai është ngritur disa shkallë më lartë.Me mijëra qytetarë serbë u mblodhën në Beograd të premten në mbështetje të pushtimit rus në Ukrainë. Korrespondenti i Wall Street Journal, Bojan Pancevski i ka komentuar këto protesta, duke thënë se grupet e djathta në Serbi kanë mbledhur një turmë të madhe për ta mbështetur sulmin rus. “Në pjesën tjetër të Evropës, shohim protesta kundër pushtimit. Në Serbi, disa parti të djathta ia dolën ta mbledhin një turmë goxha të madhe për ta mbështetur agresionin”, ka shkruar ai. Folësit në tubim ishin udhëheqës të një lëvizjeje zyrtarisht të ndaluar të së djathtës ekstreme dhe ekstremiste Obraz.Demonstruesit brohorisnin “Serbë, rusë, vëllezër përgjithmonë” dhe “Lavdi Serbisë, lavdi Rusisë”, disa prej tyre mbanin shenjën famëkeqe “Z”, një simbol që shpesh shfaqet në tanket dhe automjetet ruse gjatë pushtimit. Përgjatë këtij tubimi, siç raporton TV N1, u dëgjuan edhe thirrje “Vuçiq, shqiptar, na tradhtove”. Madje disa skena janë parë në Beograd teksa protestuesit e kanë përdhosur flamurin e Bashkimit Evropian, duke e shkelur atë. Këto janë shpërndarë në rrjetin social Twitter. “Ukraina po çlirohet nga neonazistët, nuk ka asgjë më shumë për të thënë. Sistemi perëndimor depërtoi në Ukrainë, rusët, vëllezërit tanë, po e çlirojnë atë. Shpresojmë se po çliron të gjithë botën”, thane folësit në këtë tupim që mbësteste haptazi pushtimin rust ë Ukrainës.
Ndaj këtyre protestave ka reaguar edhe njohësi i çështjeve politike të Ballkanit Perëndimor, Florian Bieber, duke thënë se këto protesta janë produkt i, siç e quan ai, glorifikimit të Putinit nga “mediat e Vuçiqit”. “Vendet fqinje pro-sulmuese dhe bombardimet e tyre turma protestuese në Serbi.Ato janë produkt i promovimit dhe glorifikimit sistematik të Putinit dhe Rusisë nga regjimi dhe media e Vuçiqit për një dekadë rresht”, ka shkruar njohësi i çështjeve politike. Dhe sikur nuk mungoi ky solidarizim prorus, ndërkohë që një mural me figurën e presidentit rus,Vladimir Putin, është pikturuar të premten në orët e vona në rrugën e Njegoshit në Beograd. Serbia duhet të sanksionohet nëse nuk i zvogëlon lidhjet ushtarake me Rusinë, është qëndrim unanim i shumë organizatave e qeverive në botë të cilat e kundërshtojnë invazionin rus në Ukrainë si një goditje flagrante ndaj rendit global të drejtësisë. Për rrjedhojë, Serbia me dinakëri po largohet nga Perëndimi dhe po i thellon marrëdhëniet me sabotuesit e demokracive perendimore – me Rusinë dhe Kinën, prandaj është momenti që Brukseli dhe Washingtoni të rishqyrtojnë qëndrimet e tyre ndaj Serbisë duke mos e trajtuar atë si një fëmijë i llastuar të cilit i ka humbur lodra. Serbia nuk meriton më kurrfarë përkëdheljeje sepse qëndrimet e saj aspak korrekte ndaj krizës në Ukrainë dhe mosslidarizimi me sanksionet kundër Rusisë, mund ta shndërrojnë atë në një ekpsortues të rrezikshëm të destabilitetit në rajon, aq më tepër kur gjashtë shtete të NATO-s, duke përfshirë katër që janë gjithashtu anëtarë të BE-së, kufizohen me Serbinë dhe janë gjithnjë e më të kujdesshëm rreth asaj se si po forcohet ajo ushtarakisht me ndihmën e Rusisë. Kosova nuk bën përjashtim në këtë kontekst të zhvillimeve dhe vlimeve pasi që siguria e saj varet kryesisht nga ambicjet destabilizuese të Serbisë. Duke qenë një mjedis i favorshëm për ndikimin rus në Ballkan, Serbia mund ta përdorë Kosovën si alibi për aventurat e saj të papërfunduara militariste. Kjo është edhe arsyeja se pse Kosova një orë e më parë duhet të bëhet anëtare e plotfuqsihme e NATO-s, duke ia pre Rusisë kanalet e ndikimit në këtë pjesë të Evropës Juglindore, e cila nuk guxon të mbetet e pambuluar nga ombrella e sigurisë së Alenacës Vetriatlantike.  Në të kundërtën  Serbia do të ngelë një ombrellë besnike e politikës pansllaviste të Rusisë në Ballkan.

Prishtinë, 05 Mars 2022

Nga Visar Zhiti

Dear Dmytro Chystiak,

We’ve talked about you, about Ukraine, about the children, about your poetry, we’re keeping you and your loved ones in our pryers…

Ka një javë që ka filluar lufta mes Rusisë dhe Ukrainës dhe unë kam  një javë që i shkruaj një profesori të ri ukrainas në Kiev, është poet, me të cilin jam njohur në Itali, i them që ne ashtu si e gjithë bota jemi të shqetësuar për ju, për Ukrainën, për fëmijët, lutemi që të pushojë lufta, etj, dhe ai më përgjet: 

Dear Visar, thank you so much for your kind words. We are in Kyiv under the air attacks but hoping to survive, pra më falenderon që i shkruaj, është në Kiev nën sulmet e avionëve dhe shpreson të mbijetojë, se e prêt jeta, e presin punët.

Tronditëse dhe e rëndë. Më kujtoi për një çast letrat që dërgonim nga burgu, por nuk kanë të krahasuar, ata janë në luftë, nën bombardime, lidhja me me botën, mund të ndërpritet, ndërkaq tani mund të thonë ç’të duan me guxim, dhe të komunikojnë virtualisht, kurse ne ishim të mbyllur, robër, pa liri dhe s’na lejohej të shkruanim si të donim, por si donte komanda e burgut. Edhe ne ishim të kërcënuar nga vdekjet në minierat e rënda, nga ushtarët me armë në kullat përreth televe me gjëmba, kur kurrsesi nuk ka të krahësuar me luftën. Por burgjet tona ishin sipas atij programi që vinte nga Moska, e cila tani ka nisur ushtrinë e saj të pushtojë Ukrainën. 

Dhe tani me një poet atje ne shkëmbejmë mesazhe, ai më çon pamje nga nata përreth e tij e përflakur nga bombardimet. Jemi njohur në Itali, na bashkoi poezia në qytetin e bukur të Veriut me liqenin parajsor me të njëjtin emër Como, që atij i duket sikur i përket një tjetër jete, kështu me shkruan. Isha me time shoqe, Edën, ishte dhe një tjetër shqiptar mes poetëve nga bota, poeti nga Kosova, Jeton Kelmendi, bisedonim me Dmytro Chystiak dhe me presidenten e festivalit, poeten Laura Garavaglia, bënim plane për shumë poezi mes nesh…

Dhe ka një javë që ka filluar lufta dhe duket sikur ka ndryshuar jo vetëm jetë njerëzish në Ukrainë dhe Rusi, por në të gjithë njerëzimin. Filozofi gjerman  Theodor Adorno tha se pas Aushvicit e si mud mund të shkruash më poezi… Po, për Aushvicin, për Spaçin, për luftën në Ukrainë tani.     

E gjithë bota është e shqetësuar se Ukraina, populli i saj, po luftohet nga shteti ngjitur, Rusia, me delirin stalinist të Bashkimit Sovjetik, të supershtetit  të dikurshëm perandorak komunist. Ukraina po qëndron duke u bombarduar e shkatërruar e djegur, por me dinjitetin njerëzor të atij që nuk do që të bjerë, ka të drejtën e jetës, të lirisë, që ta bëjë si e do populli isaj, pa dëmtuar popuj të tjerë, se shtetet janë si njerëzit, megjithëse Rusia nuk është e gjithë si car Vladimir Putini e përkrahësit e tij. Sa po i dalin kundër?     

Shpesh themi që bota është bërë më e vogël, për të kuptuar që janë shtuar njohjet mes vendeve dhe popujve dhe njerëzve, komunikimi në kohë reale, rrugët drejt njëri-tjetrit, takimet, shpejtësia e tyre marramendëse, të qenit pranë me ndihma, me shpirt, me lutje dhe poezi, pra s’ka si të mos besohet se njerëzorja ka një shtrirje planetare… 

Por bota është bërë e vogël dhe në kuptimin tjetër, ka mbetur e egër në absurdin e saj, e gatshme për mizorira të pabesueshme për shekullin XXI, e vogël në egoizmin e shteteve si të njerëzve të tyre, që edhe pse shtojnë diturinë, mbeten parakë deri dhe në mosmirënjohjen shkatërrimtare ndaj të përditshmes njerëzore, thënë shkurt, në fund të fundit ndaj tjetrit.

U bë java e luftës mes Rusisë euroaziatike dhe Ukrainës evropiane dhe televizionet kanë lajm të parë këtë, deri edhe bisedat e zakonshme në tryezat mes miqsh e ato familjare. Është shqetësimi për të ardhmen e përbashkët. Bota është bërë e vogël. Por Ukraina bombardohet, e sulmon ushtria, që të kujton kryqin e thyer, por të kuq dhe ikin njerëz, dhe nga vendi i sulmuar, për të mbrojtur jetën, por dhe nga vendi që sulmon, intelektualë e qytetarë që nuk e durojnë turpin e të qënit të një vendi vrasës. Shkencëtarë dhe artistë, priftërinj të shumtë të ortodoksisë ruse i shkruajnë letra Putinit, që të heqë dorë nga lufta, nga kjo çmenduri tragjike. Ndërsa në Ukrainë, që nga Presidenti i vendit, e deri te çdo burrë e grua janë mobilizuar të mbrojnë vendin, aty janë dhe artistët, shkrimtarët, balerinë të njohur e deri te vajzat, fituese si mis të bukurisë. Botë moj, mos e vrit bukurinë tënde!

Putin nuk e duron dot afrimin e Natos deri te dera e vendit të tij, kujton dhe një marrëveshje që Nato-ja nuk do të duhej të zgjerohej me vendet e Lindjes ish komuniste, ato të Traktatit të dikurshëm të Varshvës, tani të zhbërë, por më e rëndë është shkelja e sovranitetit të vendeve të tjera, të pavarura, të tradhtosh demokracitë e tyre, kur Nato-ja ka për qëllim dhe mbrojtjen e demokracisë, jo vetëm të anëtarëve të saj, por dhe të popujve që e thërrasin dhe e kërkojnë këtë ndihmë.

Kur Europa po harronte Luftën II Botërore, në Europë po vriten njerëz mes dy shteteve, njëri në rolin e pushtuesit e tjetri të atij që nuk do të pushtohet, që duket sikur duan të afrojnë një luftë të tretë, internacionale, përfundimtare, besohet.

Po vriten njerëz jo vetëm në frontet e luftës, por dhe në rrugë dhe në shtëpitë e tyre, që befas shndërrohen në gërmadha dhe pallatet ndahen përgjysmë e shëmben, ndërsa bodrumeve dhe në metrotë e stërmbushura me njerëz që duan mbrojtje, qan sfida, lindin fëmijë. 

Në shtëpinë e tij në Kiev është dhe Profesori i letërsisë, poeti Dmytro Chystiak, madje nuk lëviz nga tryeza e punës dhe lufta nuk duket se ka një javë që ka filluar, por vite. Edhe shekuj mbase. Brenda njeriut…

Librat i kë venë në dritare, që të mos duket bendësia e shtëpisë, thotë në një intervistë, dhënë një televizioni të Kosovës, linkun e së cilës ma nisi mua. Lufta jonë i ngjan asaj të Kosovës, vazhdon ai, ka po ata heroizma, të fitojmë dhe ne e të bëhemi pjesë e Bashkimin  Evropian. Edhe Kosova është pjese e kulturës evropiane, duhet ta njohë sa më parë shteti i Ukrainës. Ndërkaq shton se ka ndër duar një libër studimor për poezinë shqipe, me shpresë që ta mbarojë, po t’i shpëtojë luftës… Dhe më nis imazhe plot flakë… 

Është ndjellje për mirë, shpresë që në mesazhet që shkëmbejmë me Dmytro Chystiak, ne i kemi dërguar dhe libra njëri-tjetrit, flasim dhe për poezinë dhe unë i kam treguar dhe për meshat në kishën pranë shtëpisë në Chicago, ku vazhdimisht lutemi për Ukrainën, që lufta të ndërpritet sa më parë. Dhe ai beson më shumë në dashurinë njerëzore, kur i them që po përkthej poezi të tij, nga libri “Det në gur”, botuar vitin që shkoi në Itali, është pjesë e luftës për të qenë njerëz, për t’iu gjendur pranë atyre që janë të rrethuar nga lufta dhe shkatërrimi. Natyrisht poezia s’është as bukë e as ilaçe e as gjak e plumba, por poezia është njeriu.

CILI ËSHTË NJERIU DMYTRO CHYSTIAK?

Poet nga Ukraina, prozator i tregimeve të shkurtra, historian i artit dhe i religjionit, kritik letrar, frankofon dhe përkthyes, një fytyrë e pastër rinore, që di të qeshë përzemersiht. Ai është profesor në Universitetin Kombëtar të Kievit, “Taras Shevchenko” (poeti kombëtar i Ukrainës, i përkthyer herët në shqip, shkëlqyer nga Jorgo Blaci, që e çuan burgjeve, më pas diplomat në Rusi). 

Dmitry Chystiak është antar në Qendrën Evropiane të përkthimit letrar në Bruksel, përgjegjës në Shtëpitë botuese ukrainase “Summit-Knyga” dhe franceze “L’Harmattan”. Ka botuar 65 libra, gati dyfishin e moshës së tij, disa prej të cilëve të përkthyer që nga Azerbajxhani pranë, në Belgjikë, Bullgari, Francë, Hungari, Japoni, Maqedoni, Serbi, Moldavi, Rumani dhe Kosovë. Është fitues çmimesh ndërkombëtare. Është dhe Sekretar Ndërkombëtar për Letrat e Akademisë në Universitetin Europian të Shkencave, Arteve dhe Letrave të Parisit. Është emëruar si Kreu i Urdhrit të Arteve të Ukrainës dhe Kalorës i Urdhrit Francez të Palmës akademike.

Dua të them se ka gjithë këto punë. Ç’do lufta në shtëpinë e tij?

Poezia e tij është lirike, e paqtë, ruan dhe format klasike dhe rimën muzikore, ia pashë në origjinal dhe jam mundur të jenë dhe në shqip, ai është trashëgues i traditës së poezisë së vendit të tij, përdorues dhe i vargut të lirë, me imazhe dhe metafora si në poezinë moderne evropiane dhe amerikane. Është i hapur. 

Ja, disa. Nuk janë nga poezitë e kësaj jave lufte, as aq, por më shumë. A është aty parandjenja? Gjithçka ndodh më parë te poetët

DMYTRO CHYSTIAK

10 POEZI

*   *   *

Po të sjell jargavanët e mbrëmjes

Që të vdekurit kishin mbjellë:

Kur shiu i artë do të na bashkojë

Do t’më rrëmbesh me një ëndërr të përflakur

Që do të përziejë çastin dhe do ta ndryshojë

Dhe jargavanët e mi nuk do të kenë më lotë.

*   *   * 

Të ftohtë janë lumenjtë dhe hijet e pemëve Dhe alarmi i erës mbi flatra.

Ti tundesh në gjoks nga kambanat e hershme

Mes syve je tempull përjashta. 

Dhe duart dolën lart mbi ecjen

Dhe Rruga e Qumështit mbi ëndrrën.

Ra kaq shumë shi mbi jetën

Sa qielli dhe toka desh u çmendën.

Gjatë përmbytjes le të kthehen varkat,

Kopshtet rrëzohen në një pikë të ngrirë.

Gjithçka lundron në dashuri si tek fjala

Dhe uji i lartë do na përtërijë.

*   *   *

Kaq shumë duar na mbanin në pranverë,

Por të tuat janë hapur për Pashkë.

Kush e ktheu rrjedhën në humnerë

Dhe tingulli ndrit i dënuar në flakë.

Zëri yt i qetë e ftohu gjakun,

Oferta e rëndësishme e bëri të bukur.

Bisha mes yllësive e kërkon gjahun

Dhe trupi ynë – një rreze e këputur.

Bora bie dhe ç’shtiza vërviten

Dhe tokat shkrihen në ujrat anëve.

Fytyrat dridhen në fjalët që ikën

Dhe lutem në rrjetën e krahëve.

NATA NË VENECIA

Kjo kishë në gjumë mes nxitimeve

Nën erërat kërcënuese, oh!

Në këtë vjeshtë mes shkëlqimeve,

Më puth dhe më mashtro.

Në qiell selvitë fluturojnë

Nën mermer të bardhë gjithë qetësi.

Ëndërroj në qytetin me borë:

Më puth dhe më fshih.

S’je këngë, por jehonë pranvere,

Si vajzat ndrit yllësia e gjerë.

Kur agimi hap krahët prej mjellmë,

Më puth dhe më lerë.

*  *  *

Dritë e agimit do sjellë heshtje.

Ende fle me krahët e hapura,

Fryma gjithnjë e më etëshme

Mes blerimeve të lagura.

Stuhi purpuri janë përqafimet,

Prarime rrushi në dritare,

Fryma e detit në blu hidhet 

Në kufijtë e tu delikate.

Ç’shi do t’na e ndriçojë

Ditën e kuqërremtë erracake.

Përpara se drita të shuhet,

Zëri mbytet në përmbytje balte…

Por nëse dita nuk vjen më

Në kufijtë e tu delikate?

*  *  *

E di që do të mjaftonte gjesti i dorës,

që të zhduken zogjtë fërgëllues

Që pluhurosin me ar shkumën e këtyre ujërave.

Rrugës tënde s’i duhet më jehona,

por nuk di si të të le,

Dhe muri i muzgut lejon

Dritën tënde smerald,

Brigjet hapen në vështrimin tënd,

Pavarësisht psherëtimës së lamtumirës në fjalët e tua

Ndërsa ti i adhuron këta zogj valltarë

Ndjej ngrohtësinë tënde kundër viteve

Që papritmas bërtasin dhe qajnë në brigje,

Por drita jote smerald ende rrjedh

Deri sa ne të kthehemi

Në zogj hijesh dhe floriri mbi lumin ku lindëm.

*  *  *

Mami, ja ku je fundosur në vreshta,

një plagë digjet mbi një plagë tjetër.

Sa shumë pemishte në rrethina,

breshri bie, thyen pasqyrat e bardha,

gjaku blu nuk rrjedh më

nga burimi në kishë.

Fytyrat mavi në netët e vdekura

Dalin si sythat e akullit,

fëmijët shenjohen, flokët e pastër,

puna e rreme e prerjes së gurëve.

Në këtë hënë prej zambaku, ky lot

Duket si shiu, fëmija dhe vesa.

*   *   *

Pret perëndimin e diellit,

po këtu është dielli i korbave

dhe zëri i borës është këtu,

megjithatë kufijtë të lënë të qëndrosh,

kape tingëllimën e qiejve

dhe përndrite kalimin tënd të përulur,

para se të përndriten humnerat.

KAMBANAT E NJË VJESHTE QË ECËN

Për Michel Otten

Ti ecën mbi varre

Dhe zëri i artë i kopshtit

Kumbon për të vdekurit e gjallë:

Guri i varrit të pret me vitin e pagëzimit

dhe e gjithë jeta s’është veçse një rrugë 

drejt gjetheve të vdekura…

Kaloi varret:

shkretëtira të frikës dhe të lojërave

dhe ja, në sytë e tu sërish

është ajo freski e së shkuarës që vjen.

Fëmijë diellorë përshkojnë lumenjtë e fildishtë.

MBI BUZËT TONA BIEN YJE

Përtej fluturimeve, baticave

Kjo heshtje, kjo bardhësi vëllazërore,

Me premtimin e një lumi përjetësie,

Me tmerrin e egër të pamjeve tona:

Kryq na përqafon hardhia e vjetër,

Yjet bien mbi ne, zgjerohet e gjitha.

Nën det qiejsh nga ëndrra në ëndërr

Zërin e saj ka gjetur pemishtja.

Përktheu nga italishtja Visar Zhiti

Kryetari i Kuvendit të Republikës së Kosovës, Glauk Konjufca, i shoqëruar nga nënkryetarja Saranda Bogujevci, diplomati Prindon Sadriu dhe këshilltarët e Kabinetit, priti sot në takim një delegacion parlamentar të Maqedonisë së Veriut të kryesuar nga kryeparlamentari Talat Xhaferi. Në takimin e përzemërt dhe përmbajtjesor me kryetarin e Kuvendit të Maqedonisë së Veriut u diskutuan një mori çështjesh me interes të përbashkët, përfshirë edhe zhvillimet aktuale në rajon e më gjerë, si dhe mënyrat e forcimit të mëtejmë të bashkëpunimit mes të dyja vendeve në të gjitha fushat me interes të përbashkët. Kryetari Konjufca u shpreh i nderuar të pres në takim kryeparlamentarin Talat Xhaferi, duke e falënderuar për kontributin e tij të veçantë në ndërtimin e marrëdhënieve të mira ndërmjet Kosovës dhe Maqedonisë së Veriut që, siç tha, mund të konsiderohen më shumë se marrëdhënie miqësie e partneriteti.
“Besoj se në Kosovë ndjeheni si në shtëpinë tuaj dhe jeni kurdoherë i mirëseardhur”, tha ai. Kreu i Kuvendit njëherë vlerësoi rolin pozitiv të Maqedonisë së Veriut në procesin e anëtarësimit të Kosovës në organizatat ndërkombëtare dhe në rrugën e integrimit evropian, duke shprehur besimin se kjo mbështetje e fqinjit tonë do të vazhdojë edhe në të ardhmen.“Jemi në një rrugëtim të përbashkët. I gjithë Ballkani Perëndimor duhet të pranohet sa më parë në BE dhe në NATO për të mos lënë hapësira destabilizimi në rajonin tonë”, ka thënë kryetari Konjufca.Të dy homologët ndanë pikëpamje të përbashkëta lidhur me nevojën e thellimit të bashkëpunimit bilateral dhe avancimit të mëtejmë të marrëdhënieve ndërmjet dy parlamenteve në funksion të realizimit të agjendave të përbashkëta integruese. Në konferencën për media pas takimit, kryetari Glauk Konjufca tha se relacionet e mira midis dy vendeve diktohen prej vet natyrës së lidhjes që e kanë të dy popujt me njëri-tjetrin dhe bashkëpunimit shumë të mirë që institucionet e të dyjave vendeve kanë midis tyre.Duke veçuar këtu rolin e parlamenteve, Konjufca përmendi miratimin në të njëjtën kohë nga Kuvendi i Kosovës dhe ai i Maqedonisë së Veriut të rezolutës, përkatësisht deklaratës, kundër agresionit rus në Ukrainë, e cila, siç tha ai, po sulmohet padrejtësisht nga Federata ruse, duke shkaktuar shumë humbje të jetëve të civilëve të pafajshëm, duke mos kursyer as fëmijët.
“Ne jemi shumë të gëzuar që në të njëjtën kornizë po veprojmë së bashku me Maqedoninë e Veriut për të qenë plotësisht të përcaktuar për sanksionet për të cilat BE-ja, NATO-ja dhe shtetet më të fuqishme demokratike, në krye me diplomacinë më të fuqishme të botës, SHBA-në, po i vendosin Federatës ruse. Pra, edhe Republika e Kosovës dhe Republika e Maqedonisë së Veriut janë në të njëjtën linjë të përcaktimit properëndimor, prodemokratik dhe protransantlantik”, tha kryetari Konjufca.
Kreu i Kuvendit shtoi se anëtarësimi i Maqedonisë së Veriut në NATO edhe njëherë po e sjell në vëmendje rëndësinë e vet, sidomos pas situatës së krijuar në Ukrainë.
“Të gjithë ata skeptikë që kishin dilema për anëtarësimin e Maqedonisë së Veriut në NATO, si dhe të Malit të Zi e të Shqipërisë më herët, sot e kuptojnë se sa i rëndësishëm ishte ky anëtarësim dhe e kuptojnë po ashtu se edhe Kosova duhet sa më shpejt të bashkohet me këtë familje të ombrellës transantlantike të sigurisë, aty ku përfundimisht e ka vendin”, tha Konjufca.
Duke iu përgjigjur interesimit të gazetarëve, Konjufca tha se nuk duhet përjashtuar kurrë mundësia e agresionit serb mbi Kosovën, duke shtuar se raportet mes Kosovës dhe Serbisë janë më të këqija se ato mes Rusisë e Ukrainës.
“Federata Ruse e ka njohur Ukrainën, ishte pajtuar me shtetësinë e saj dhe prapë e ka sulmuar. Serbia as nuk e njeh Kosovën. Nga ky kuptim unë mendoj se duhet të kemi kujdes të shtuar me Serbinë. Forcat e Sigurisë së Kosovës duhet ta shtojnë nivelin e të drejtës së tyre për llojin e armatimit. Kosova duhet padyshim ta ketë edhe nivelin artilerik të ushtrisë së vet dhe natyrisht që të gjitha këto ne do t’i bëjmë në bashkëpunim me NATO-n”, theksoi kryetari Konjufca.
Ndërkaq, lidhur me mundësinë e mbajtjes së zgjedhjeve të Serbisë në Kosovë, kryetari i Kuvendit të Kosovës, Glauk Konjufca, tha se sipas mënyrës që ato janë mbajtur deri tash, pra ilegale dhe në shpërputhje me praktikat ndërkombëtare, nuk i kontribuojnë stabilitetit të Kosovës. Rrjedhimisht, ai tha, sikurse referendumi Serbisë i cili nuk u lejua të mbahej, edhe zgjedhjet e kanë të njëjtin kuptim dhe ashtu duhet të trajtohen.
Kryetari i Kuvendit të Republikës së Maqedonisë së Veriut, Talat Xhaferi, nga ana e tij, tha se ne jemi më shumë se fqinj dhe se të dy vendet kanë marrëdhënie të shkëlqyeshme bilaterale, që karakterizohen me respekt të ndërsjellë, dialog të hapur dhe konstruktiv.
Ai tha se kjo vizitë është provë konkrete për këtë konstatim, siç ishte edhe mbajtja e mbledhjes së përbashkët të Qeverisë së Maqedonisë së Veriut dhe asaj të Kosovës, në shtator të vitit të kaluar.
Kryetari Xhaferi e konsideroi tejet të rëndësishme pjesëmarrjen e Kuvendit të Kosovës në një varg institucionesh dhe mekanizmash ndërkombëtarë parlamentarë, në të cilat shtrihet edhe bashkëpunimi midis dy parlamenteve.
Po ashtu ai tha se Maqedonia e Veriut, si anëtarëve e plotfuqishme e NATO-s, mbështet aspiratat euro-atlantike të Kosovës, duke qenë në dispozicion të ndajë njohuritë dhe përvojat e fituara nga rrugëtimi euroatlantik i saj.
“Ne si Maqedoni kemi qëndrim afirmativ sa i përket anëtarësimit të Kosovës në të gjitha nismat dhe forumet multilaterale dhe rajonale dhe do të vazhdojmë edhe më tej mbështetjen e anëtarësimit të saj në të gjitha organizatat dhe nismat ndërkombëtare, në të cilat jemi anëtar me fuqi votuese”, theksoi Xhaferi.
Duke folur në lidhje me dialogun ndemjet shtetit të Kosovës dhe Serbisë, Xhaferi tha se Maqedonia i jep mbështetje të plotë këtij dialogut, i cili duhet të ketë në qendër njohjen reciproke.
Sa i përket agresionit rus mbi Ukrainën, Xhaferi përsëriti qëndrimin se Republika e Maqedonisë e dënon në mënyrën më të ashpër dhe pa rezerva këtë akt të paarsyeshëm, të pandërgjegjshëm dhe të paprovokuar, cili tanimë mori shumë jetë njerëzore dhe i cili, sipas tij, paraqet shkelje flagrante të së drejtës ndërkombëtare dhe njëherësh kanosjen më të madhe ndaj sigurisë euro atlantike.
Kryeparlamentari Talat Xhaferi po qëndron për vizitë zyrtare dyditore në Kosovë me ftesë të kryetarit Glauk Konjufca dhe gjatë ditës do ta takojë edhe kryeministrin Albin Kurti. ​

Tiranë më 4 Mars 2022

Unioni i Gazetarëve Shqiptarë në solidaritet të plotë me gazetarët dhe familjet e tyre ukrainas të cilët përballen me gjendjen e luftës në vendin e tyre. Në takimin që kryetari i UGSH, gazetari Aleksandër Çipa pati me ambasadorin e Republikës së Ukrainës në Tiranë, Shkëlqesinë e Tij, zotin Volodymyr Shkurov në selinë e Ambasadësë, pasditen e së enjtes, i shprehu diplomatit solidaritetin dhe ndjenjat e forta të mbështetjes dhe përkrahjes për popullin e Ukrainës dhe në veçanti për komunitetin e mediave dhe gazetarëve të vendit të tij. Ai i shprehu zotit Ambasador gadishmërinë që organizata e gazetarëve shqiptarë të mund të kontribuojë me ndihma dhe strehim të disa familjeve të gazetarëve që janë larguar dhe po largohen nga vatrat e tyre nëpër vende të ndryshme europiane, përfshi edhe Shqipërinë.Në takimin e mbrëmshëm ndër të tjera u fol për gjendjen dhe shqetësimin e krejt vendeve europiane prej kësaj lufte dhe pasojave në përshkallëzim të saj. Ambasadori e falenderoi drejtuesin e UGSH për ndjenjat e ngrohta vëllazërore dhe mbështetjen pa kushte që gazetarët shqiptarë po u ofrojnë kolegëve të tyre ukrainas.

Zyra Informuese

Unioni i Gazetarëve Shqiptarë

Nga ERNESTO GALLI DELLA LOGGIA

E pastaj është guximi. Është ajo gjë me zanafillë nga më të ndryshmet dhe formash të shumta, që shfaqet papritmas e kur nuk e pret e që është guximi. Është në guximin mësimi i vërtetë e sigurisht më i vyer, që Ukraina po i jep sot botës. Nuk është vetëm vendosmëria sypatrembur e presidentit të saj. Është guximi i atij që pa patur mbajtur kurrë një pushkë në dorë shkon të vishet ushtar, edhe se e din se bën një hap ndoshta vendimtar drejt vdekjes (dhe janë dhjetra mijra); është guximi i djemve e vajzave që, në lulishtet e qyteteve, përgatisin shishet Molotov me të cilët nesër ndonjeri do të vrapojë para një tanksi në rrugët e Kievit apo të Odesës; është guximi I nënave që të vetme strehohen jashtë kufijve, të ngarkuara me fëmijë, pa bërë zë që burrat e tyre dhe bashkëjetuesit i braktisin për të shkuar  të luftojnë. Është guximi I një zonje të moshuar që I del përballë një ushtari rus t’armatosur deri në dhëmbë duke I thënë ”çfarë bën këtu, ku nuk është shtëpia e jote?”. Është guximi I një grupi të vogël marinarësh, të cilët me shërbim në një ishull të parëndësishëm të Detit të Zi, anijes ruse që I urdhëron të dorëzohen i përgjigjen “shkërdhehuni!” pa e ditur fundin që do të kishin patur. 

Nga vjen guximi? Sigurisht nga shumë anë. Por më së fundi, pothajse si gjithshka, vetëm nga një anë: nga idetë e nga vlerat. Nga ideja që kemi për vetveten  e për jetën, nga vlera që i japim Vëndit që kemi për rreth e në të cilin jemi lindur, nga ideja që kemi për historinë e tij, për atë që i ka ndodhur para nesh atyre për të cilët ne jemi bij e nipa. Nga pesha e kuptimi që i japim secilës prej këtyre gjërave. Mbas shëmbullit të guximit që sot po japin Ukraina dhe njerëzit e saj gjindet një ndjenjë tepër e fuqishme dinjiteti vetiak por edhe përkatësie të përgjithëshme, ndihet të tingëllojë me një tingull shumë të qartë ideja se ka çështje për të cilat jeta mund të flijohet, për më tepër bindja se nuk mund të lejohet mujshia e atij që dëshëron të na detyrojë vullnetin e tij. E gjithë  kjo së fundi  e gatuar, si me thënë e kalitur dhe e çuar në një temperaturë shumë të lartë nga flaka e atdhedashurisë. Që nuk është  krenaria dhe kërkimi i fuqisë së kombit të vet, është para së gjithash dashuria për Vëndin për historinë e zakonet e tij, e së bashku me dëshirën për të jetuar të lirë në të, të lirë për të përcaktuar fatet, duke i bashkëndarë me të tjerë që flasin të njëjtën gjuhë, por me të cilët jemi në gjëndje të merremi vesh pa nevojën e fjalëve, por vetëm me një shikim, me një shenjë të thjeshtë me kokë. Është nga atdhedashuria, nga kjo ndjenjë e lartë por e thjeshtë të të jetuarit e të virtuteve shoqërore, nga kjo lidhje që mban së bashku shoqërinë njerëzore, që lind guximi i sotëm i ukrainasve. Një guxim që ka të bëjë edhe me ne. Që – nëse nuk duam të fshehim kokën në rërë si struci – sot na pyet të gjithë neve, banorë të Perëndimit demokratik paqësor e të kënaqur. Çfarë ka mbetur nga atdhedashuria në shoqëritë tona? A do t’ishim ne italianët t’aftë me të njëjtin vetmohim, me të njëjtën njëzëshmëri e bashkësi qëllimesh, të bëjmë diçka të ngjajshme me atë që shohim të ndodhë në Kiev apo në Mariupol? Le të përgjigjet secili për vete. Por nëse përgjigja është me mëdyshje e madje një jo, atëherë duhet të pyesim veten edhe përse. Të pyesim përshëmbull nëse biseda e jonë publike – përtej ritualit të ngrirë e të zbrazur të çdo ceremonie zyrtare – a është në gjëndje të çmojë me të vërtetë vlerat që e shoqërojnë atdhedashurinë, nëse protagonistët e jetës sonë politike tregojnë ndonjë koherencë vetiake kundrejt atyre vlerave. Të pyetemi nëse vetë ato vlera, anasjelltas , mos janë të rrethuara zakonisht, sidomos në mjediset intelektuale e të mediave, nga një farë begenisje ironike që i vizaton tashmë si një gjë jashtë kohës. Të pyetemi përsëri, për shëmbull, se nga sistemi i ynë arsimor të rinjtë italianë – tashmë të katandisur  pothuajse në mos njohjen e asgjëje nga historia e Vëndit të tyre – a mund të nxjerrin ndonjë mësim që ka të bëjë me ndjenjën e përkatësisë së përbashkët diçkaje. Kohët që po jetojmë tregojnë se si mund të ndryshojnë rrufeshëm gjërat, idetë e skenarët që i besonim më të sigurtët e më të qëndrueshmit. Sa mund të zbulohet e thyeshme, mund të zhduket në një javë, gjithshka kishim besuar deri dje. Shumë gjëra të së sotmes janë të parcaktuara të mos jetojnë më gjatë. Por për guximin e për atë që e ushqen atë është e vështirë që të mos ketë më nevojë. Më së fundi – lexohet në faqen e një libri të madh e shqetësues, “Perëndimi i Perëndimit” – mbrojtja e qytetërimit është varur gjithmonë nga një detashment njerëzish t’armatosur”. Fjalë që vlejnë aq sa vlen një profeci: por nëse vërtetë do t’ishte kështu, si do të bënin ata njerëz nëse nuk do të kishin guxim, nëse shpirti i tyre do t’ishte i përkulur nga frika?

“Corriere della Sera”, 28 shkurt 2022    Përktheu Eugjen Merlika