Përktheu nga AP Rafail Floqi

UASHINGTON (AP) — Republikanët në Kongres po lëvizin me shpejtësi të madhe për të çuar përpara projektligjin e madh të Presidentit Donald Trump për lehtësime tatimore, ulje shpenzimesh dhe financim të shtuar për sigurinë kufitare, ndërsa udhëheqësit punojnë për të zbatuar shumë nga premtimet e tij të fushatës.

Komisionet e Dhomës së Përfaqësuesve kanë punuar për muaj të tërë për të hartuar legjislacionin, të cilin republikanët e kanë quajtur “PROJEKTI I VETËM, I MADH DHE I BUKUR”, një shenjë respekti për vetë Trumpin. Kryetari i Dhomës së Përfaqësuesve Mike Johnson po shtyn përpara miratimin e paketës dhe dërgimin e saj në Senat deri në Ditën e Përkujtimit.

Demokratët thonë se do të luftojnë atë që kreu i partisë në Dhomë, Hakeem Jeffries, e quan “këtë projektligj ekstrem dhe toksik”. Ja një vështrim mbi atë që është përfshirë dhe çfarë nuk është përfshirë në paketën legjislative deri më tani:

Ulje taksash për individët dhe bizneset

Pjesa e taksave e legjislacionit të Partisë Republikane përmban më shumë se 5 trilionë dollarë në ulje taksash, sipas një vlerësimi nga Komiteti i Përbashkët për Taksat – kosto që kompensohen pjesërisht nga uljet e shpenzimeve diku tjetër dhe ndryshime të tjera në kodin tatimor.

Republikanët synojnë të bëjnë të përhershme uljet e taksave mbi të ardhurat individuale të miratuara në mandatin e parë të Presidentit Donald Trump, plus të zbatojnë disa nga premtimet që ai bëri gjatë fushatës për të mos taksuar bakshishet, orët shtesë dhe interesin për kreditë e makinave. Republikanët kompensojnë pjesërisht lehtësimet tatimore duke hequr kreditë tatimore për energjinë e pastër të miratuara gjatë presidencës së Joe Biden, të tilla si një kredi tatimore prej 7,500 dollarësh për automjetet elektrike, duke e ulur koston e përgjithshme të uljeve të taksave në rreth 3.7 trilionë dollarë.

Projektligji pritet të pësojë ndryshime të mëtejshme në javët e ardhshme. Ligjvënësit nga Nju Jorku po udhëheqin një përpjekje për të rritur zbritjen e taksave shtetërore dhe lokale, të cilën projektligji do ta rriste tashmë nga 10,000 dollarë në 30,000 dollarë për familjet që fitojnë më pak se 400,000 dollarë për vit. vit.

Legjislacioni ofron një zbritje për ata punëtorë në industrinë e shërbimeve dhe punë të tjera që tradicionalisht janë mbështetur në bakshishe.

Paketa ofron lehtësim tatimor për blerësit e automobilave me një zbritje të përkohshme deri në 10,000 dollarë në interesin e kredisë së makinës, duke aplikuar përfitimin vetëm për ato automjete ku montimi përfundimtar ka ndodhur në Shtetet e Bashkuara. Zbritja tatimore do të skadojë në fund të mandatit të Trump.

Për të moshuarit, do të ketë një zbritje të përforcuar prej 4,000 dollarësh në pagat e Sigurimeve Shoqërore për ata me të ardhura të rregulluara jo më të larta se 75,000 dollarë për individët dhe 150,000 dollarë për çiftet.

Shtetet do të marrin më shumë përsipër ndihmën ushqimore

Republikanët e Dhomës së Përfaqësuesve po kërkojnë të transferojnë një pjesë të kostos së Programit Plotësues të Ushqyerjes dhe Ndihmës, i njohur si SNAP, te shtetet. Shtetet do të mbajnë mbi vete 5% të kostove të përfitimeve sipas projektligjit duke filluar nga viti fiskal 2028. Pjesa mund të shkojë edhe më lart për ato shtete me norma të larta të pagesave të tepërta dhe të pamjaftueshme. Projektligji gjithashtu do t’u kërkojë shteteve të marrin 75% të kostove administrative.

Aktualisht, Shtetet nuk marrin përsipër asnjë nga kostot e përfitimeve dhe gjysmën e kostove administrative.

Republikanët argumentojnë se shtetet kanë nxitje minimale për të kontrolluar kostot si rezultat i marrëveshjes aktuale të ndarjes së kostove. Por ndryshimet do t’u jepnin atyre nxitjen për të rritur efikasitetin dhe për të përmirësuar rezultatet për përfituesit.

Republikanët gjithashtu po zgjerojnë kërkesat e punës për përfituesit e ndihmës ushqimore, të cilat sipas ligjit aktual zbatohen për individët pa persona në varësi të moshës 18-54 vjeç. Projektligji zgjeron kërkesën e punës deri në moshën 64 vjeç dhe përjashton vetëm ata që kujdesen për një fëmijë në varësi nën moshën 7 vjeç.

Në të njëjtën kohë, legjislacioni do të investonte 60 miliardë dollarë në para të reja për programet bujqësore, duke u dërguar ndihmë fermerëve.

Kërkesa të reja pune për Medicaid

Një pjesë qendrore e paketës janë më shumë se 900 miliardë dollarë në shpenzime të reduktuara, shumica e të cilave vijnë përmes programit Medicaid.

Republikanët këmbëngulin se thjesht po rrënjosin “shpërdorimin, mashtrimin dhe abuzimin” për të gjeneruar kursime me kërkesa të reja pune dhe përshtatshmërie. Por demokratët paralajmërojnë se miliona amerikanë do të humbasin mbulimin. Në 15 vitet që kur Obamacare u bë ligj, Medicaid është zgjeruar vetëm pasi shumica e shteteve kanë shfrytëzuar fonde federale.

Një vlerësim nga Zyra e Buxhetit të Kongresit, jopartiake, tha se propozimet do të zvogëlonin numrin e njerëzve me kujdes shëndetësor me të paktën 7.6 milionë nga ndryshimet e Medicaid, dhe ndoshta më shumë me ndryshime të tjera në Aktin e Kujdesit të Përballueshëm.

Për t’u kualifikuar për Medicaid, do të kishte “kërkesa të reja për angazhimin e komunitetit” prej të paktën 80 orësh në muaj punë, arsim ose shërbim për të rriturit e aftë për punë pa persona në varësi. Kërkesa e re nuk do të hynte në fuqi deri më 1 janar 2029. Njerëzit gjithashtu do të duhej të verifikonin të drejtën e tyre për të qenë në program dy herë në vit, në vend të vetëm një herë.

Aplikantët nuk mund të kualifikoheshin për Medicaid nëse kanë një shtëpi që vlerësohet në më shumë se 1 milion dollarë.

Financimi për 1 milion deportime migrantësh, 20,000 oficerë të rinj dhe murin kufitar

Legjislacioni do të siguronte 46.5 miliardë dollarë për të ringjallur ndërtimin e murit të Trump përgjatë kufirit SHBA-Meksikë, dhe më shumë para për axhendën e deportimit.

Janë 4 miliardë dollarë të punësojë 3,000 agjentë të rinj të Patrullës Kufitare, si dhe 5,000 oficerë të rinj doganorë, dhe 2.1 miliardë dollarë për bonuse nënshkrimi dhe mbajtjeje, për një total prej 69 miliardë dollarësh shpenzime të reja.

Ai përfshin ndryshime të mëdha në politikën e imigracionit, duke vendosur një tarifë prej 1,000 dollarësh për emigrantët që kërkojnë azil – diçka që kombi nuk e ka bërë kurrë, duke e vendosur atë në të njëjtin nivel me pak të tjerë, përfshirë Australinë dhe Iranin.

Në përgjithësi, plani është të largojë 1 milion emigrantë çdo vit dhe të strehojë 100,000 njerëz në qendrat e paraburgimit. Ai kërkon 10,000 oficerë dhe hetues të tjerë të Imigracionit dhe Doganave.

Më shumë para për Pentagonin dhe “Kupolën e Artë” të Trump

Komiteti i Shërbimeve të Armatosura të Dhomës së Përfaqësuesve u ngarkua me hartimin e legjislacionit me 100 miliardë dollarë shpenzime të reja. Por ata e bënë këtë dhe më shumë, duke miratuar një projektligj me 150 miliardë dollarë për Departamentin e Mbrojtjes dhe sigurinë kombëtare. Ndër pikat kryesore, do të siguronte 25 miliardë dollarë për “Kupolën e Artë për Amerikën” të Trump, një mburojë mbrojtëse nga raketat e parashikuar prej kohësh, 21 miliardë dollarë për të rimbushur arsenalin e municioneve të vendit, 34 miliardë dollarë për të zgjeruar flotën detare me më shumë ndërtim anijesh dhe rreth 5 miliardë dollarë për sigurinë kufitare.

Ai gjithashtu përfshin 9 miliardë dollarë për çështjet që lidhen me cilësinë e jetës së ushtarakëve, duke përfshirë strehimin, kujdesin shëndetësor dhe pagat speciale.

Tatimi mbi fondet universitare dhe rishikimi i kredive studentore

Një rishikim i plotë i programit të kredive studentore është çelësi i legjislacionit, duke siguruar 330 miliardë dollarë shkurtime dhe kursime buxhetore.

Propozimi do të zëvendësonte të gjitha planet ekzistuese të shlyerjes së kredive studentore me vetëm dy: një opsion standard me pagesa mujore të shpërndara gjatë 10 deri në 25 viteve dhe një plan “ndihme për shlyerje” që është përgjithësisht më pak bujar se ato që do të zëvendësonte.

Ndër ndryshime të tjera, projektligji do të shfuqizonte rregulloret e epokës së Bidenit që e bënin më të lehtë për huamarrësit të anulonin kreditë nëse kolegjet e tyre i mashtronin ose mbylleshin papritur. Do të ketë një rritje të taksave, deri në 21%, për disa fonde universitare.

Shkurtime të pensioneve të punonjësve federalë

Komiteti i Dhomës së Përfaqësuesve për Mbikëqyrje dhe Reformë Qeveritare synonte pensionet e punonjësve federalë për një shumë të parashikuar prej 50.9 miliardë dollarësh në kursime deficiti gjatë 10 viteve.

Shumica e kursimeve do të vinin nga kërkesa që punonjësit federalë të punësuar para vitit 2014 të paguajnë më shumë në sistemin e pensioneve. Ata do të duhet të përputhen me normën e pagës prej 4.4% të paguar nga punonjësit federalë të punësuar që nga viti 2014.

Më shumë shpime, miniera në tokat publike

Një pjesë e projektligjit do të lejonte rritjen e qiradhënies së tokave publike për shpime, miniera dhe prerje drurësh, duke hapur rrugën për më shumë zhvillim duke përshpejtuar miratimet qeveritare. Normat e rentës së paguar nga kompanitë për të nxjerrë naftë, gaz dhe qymyr do të ulen, duke përmbysur përpjekjet e ish-Presidentit Joe Biden për të frenuar lëndët djegëse fosile për të ndihmuar në adresimin e ndryshimeve klimatike.

Normat e rentës së naftës dhe gazit do të binin nga 16.7% në tokat publike dhe 18.75% në det të hapur në një nivel uniform prej 12.5%. Rentalet për qymyrin do të binin nga 12.5% ​​në 7%.

Masa parashikon katër shitje me qira të naftës dhe gazit në Rezervatin Kombëtar të Jetës së Egër Arktike gjatë dekadës së ardhshme. Ajo gjithashtu synon të nxisë industrinë e dobët të qymyrit me një mandat për të vënë në dispozicion për qira 6,250 milje katrorë tokash publike – një zonë më e madhe se Connecticut.

Mbështetësit republikanë thonë se të ardhurat e humbura do të kompensohen nga zhvillimi i shtuar. Është e pasigurt nëse kompanitë do të kenë një oreks për qira duke pasur parasysh rënien e shpejtë të industrisë në vitet e fundit, ndërsa shërbimet kaluan në lëndë djegëse më të pastra dhe energji të rinovueshme.

Në një njoftim të minutës së fundit, republikanët përfshinë gjithashtu një dispozitë që autorizon shitjet e qindra mijëra hektarëve tokash publike në Nevada dhe Utah, duke shkaktuar zemërim nga demokratët dhe ambientalistët.

rtsh.al/

Krerët e 47 shteteve dhe qeverive, si dhe të institucioneve të BE-së, mbajtën të premten seancën plenare të Samitit të Gjashtë të Komunitetit Politik Europian (KPE).

Në fjalët e para të rastit, kryeministri Edi Rama dhe presidenti i Këshillit Europian, Antonio Costa, si mikpritës të takimit, e përqendruan diskutimin e tyre te siguria e Europës, mbështetja për Ukrainën, mbrojtja e demokracisë dhe nismat e përbashkëta ndaj kërcënimeve të ndryshme që përball kontinenti.

“Pse mos të imagjinojmë një KPE të arsimit, të shkencës, e të inteligjencës artificiale? Një aleancë ndërkombëtare përtej armatimit,” theksoi z. Rama, ndërsa presidenti Costa ngriti pyetjen për rolin e Evropës në një “botë dhe rend të ri botëror”, mes agresionit rus në Evropë dhe tragjedisë në Gazë.

“Kjo luftë e Rusisë ndaj Ukrainës duhet të përfundojë sa më shpejt dhe në mënyrë të drejtë. Ukraina ka nevojë për paqe dhe paqja në Europë varet nga fakti nëse Ukraina do e marrë atë,” bëri thirrje kryeshtetari i Ukrainës, Volodymyr Zelensky.

Tema e takimit në Tiranë, i cili mbahet për herë të parë në Ballkanin Perëndimor, ishte “Europa e re në një botë të re: unitet – bashkëpunim – aksion i përbashkët“. Përveç shteteve anëtare të BE-së, samitit iu drejtuan edhe zyrtarët më të lartë të shtetit nga Mbretëria e Bashkuar, Norvegjia dhe Turqia.

Zhvillimet e fundit

Von der Leyen: Europa, më e bashkuar. Lufta në Ukrainë duhet të marrë fund!

Presidentja e Komisionit Europian, Ursula von der Leyen, ka folur për një Europë më të bashkuar sot. Në fjalën e saj në seancën e parë plenare, Von der Leyen tha se “Europa është zgjuar” dhe se e ka të qartë rrugën për të ecur përpara. Sikurse edhe liderët europianë, ajo deklaroi se Europa qëndron në krah të Ukrainës dhe se nuk do të ndalojë përpjekjet për arritjen e një paqeje. Von der Leyen shtoi se po përgatitet edhe një paketë e re sanksionesh ndaj Rusisë.

“Ajo që perceptuam si rend botëror po kthehet në çrregullim botëror i nxitur nga ambiciet imperialiste të Putinit dhe betejat e tjera. Nevoja për një thirrje për Europën për t’u zgjuar është artikuluar një sërë herësh. Sot Europa është zgjuar, i ka sytë hapur dhe ne e dimë që duhet të ecim përpara, na duhet të ndërtojmë këtë qëndresë tonën dhe të thellojmë rrjedhjen e partneriteteve në të gjithë botën. Europa është bashkuar më shumë në këtë pikë kthese të historisë dhe Europa ka qëndruar e bashkuar në mbështetjen e saj të palëkundur ndaj Ukrainës. Fakti që jemi të ulur këtu së bashku me ju Volodymyr është provë e bashkimit tonë të palëkundur. Sanksionet kundër Rusisë po japi efekt dhe ne jemi gati të bëjmë më shumë për ta sjellë Putin në tryezën e negociatave. Kjo luftë duhet të përfundojë! Ne duam paqe, kështu që po punojmë për grupin tjetër të sanksioneve. Ka ardhur koha të angazhohemi seriozisht për paqe”, tha ajo.

---

Merz: SHBA nuk duhet ta humbasim si aleate, shpenzimet ushtarake të jenë më efektive

Kancelari gjerman Friedrich Merz theksoi se Evropa po përballet me një sfidë të paprecedentë që nga dekadat e fundit: luftën në Ukrainë. Nga Samiti i Komunitetit Politik Evropian në Tiranë, Merz shtoi se roli i SHBA-së është i pazëvendësueshëm për paqen dhe lirinë në kontinentin evropian. Ai gjithashtu foli për nevojën që rritja e shpenzimeve ushtarake të mos jetë thjesht çështje fondesh, por e efikasitetit.

“Në kontinentin tonë kemi një sfidë që se kemi parë për disa dekada. Lufta në Ukrainë nuk është një luftë vetëm kundër këtij vendi, por është një gjë e drejtuar ndaj të gjithë rendit dhe Evropës. Përpjekjet tona kanë treguar një sukses shumë të vogël diplomatik. Fakti që ato po takohen, është një sinjal i vogël, por i fortë. Duhet të bëjmë edhe më shumë  në përpjekjet diplomatike, por edhe të forcojmë mbështetjen tonë ushtarake për Ukrainën. Duhet të bëjmë çdo përpjeke që amerikanit t’i kemi në anët tonë. Nuk mund ta zëvendësojmë kurrsesi SHBA-në, për ato që bëjnë në kontinentin tonë, për paqen dhe lirinë tonë”, tha Merz.

---

Starmer: Nëse Rusia nuk ulet për bisedime me Ukrainën, Putin duhet të paguajë çmimin

“Nëse Rusia nuk ulet në tryezën e bisedimeve me Ukrainën, Putin duhet të paguajë çmimin”, kështu ka deklaruar kryeministri britanik Keir Starmer në fjalën e tij në seancën plenare të Samitit të 6 të Komunitetit Politik Europian që po mbahet në Tiranë. Starmer u shpreh se sfida më urgjente sot është sigurimi i një paqeje të drejtë dhe të qëndrueshme. Ai theksoi se armëpushimi është jashtëzakonisht i nevojshëm, ndërsa shtoi se nëse një gjë e tillë nuk arrihet, nevojitet vendosja e sanksione ndaj Rusisë.

“Të garantojmë argumentin e mbështetur nga Trump për një armëpushim të pakushtëzuar dhe se Putin duhet të vijë në tryezë për ta diskutuar këtë gjë. Tani që kemi nxjerrë këtë ultimatum, duhet të jemi të përgatitur për ta ndjekur deri në fund. Nëse Rusia nuk do të ulet në këtë tryezë bisedimesh, Putin duhet të paguajë çmimin. Ajo që ndodhi dje, provë e mëtejshme se Putin se ka seriozisht paqen. Rusia po luan lojëra, ndërkohë që Ukraina ka dëshmuar se është pala e paqes dhe udhëheqjes“, tha Starmer.

---

Meloni: Ballkani Perëndimor duhet të ketë një perspektivë të qartë për integrimin në BE

Nga seanca e parë plenare të Samtit të Komunitetit Politik Europian, kryeministrja italiane Giorgia Meloni tha se Shqipëria është Europë. Ajo theksoi se nuk mund të ketë një Europë të rindërtuar pa Ballkanin Perëndimorë. Kryeministrja italiane shtoi se rajoni ka nevojë për një perspektivë të qartë për integrimin në bashkësinë europaine.  

“Identiteti europian i Shqipërisë është histori, edhe përpara gjeografisë. Shqipëria është Europë, pavarësisht nëse je pjesë e një organizate të caktuar apo jo. E megjithatë, BE është sot ajo që unë do të doja ta quaja dëshira e ribashkimit të familjes së bashkuar europiane, ku të gjithë janë pjesë e një të vetme, popuj që kanë luftuar njëri-tjetrin në shekuj, sot janë një popull i vetëm. Ne po ndërmarrim një hap përpara ribashkimit. Nëse duam të rindërtojmë një Europë të re në një botë të re, nuk mund ta bëjmë atë pa Ballkanin Perëndimorë. Italia është e angazhuar në Bruksel për qasjen strategjike të Brukselit në Ballkanin Perëndimorë. Këto vende duhet të kenë një perspektivë të qartë për integrimin në BE”, u shpreh ajo.

---

Erdogan: BE të bashkojë forcat me aleatët jashtë unionit për sigurinë dhe mbrojtjen

Presidenti i Turqisë, Recep Tayyip Erdogan, në fjalimin e tij gjatë Samitit të Komunitetit Politik Evropian në Tiranë theksoi nevojën për një Evropë të bashkuar dhe gjithëpërfshirëse për mbrojtjen dhe sigurinë. Ai kërkoi që Bashkimi Evropian të forcojë bashkëpunimin edhe me vendet që nuk janë pjesë e unionit.

“Jemi mbledhur të diskutojmë një vizion të ri që do të ripërcaktojë kontinentin tonë dhe është e rëndësishme që ne të veprojmë të bashkuar. Për të tejkaluar krizën e besimit në arenën ndërkombëtare duhet krijuar në arkitekturë e drejtë dhe gjithëpërfshirëse globale. Duhet të nis fillimisht në shtëpinë tonë, në kontinentin evropian, ku ka një potenciale të jashtëzakonshëm për bashkëpunim në mbrojtje, energji, korridoret e transportit, tregjet digjitale dhe lëndët minerale kritike. Janë shumë fusha ku mund të bashkëpunojmë. Në këtë kohë kritike kur diskutojmë të ardhmen e sigurisë evropiane, përpjekjet e BE për të zhvilluar industrinë e saj të mbrojtjes janë të dobishme. Këto përpjekje duhet të përfshijnë edhe aleatët që nuk janë pjesë e BE-së. Me këtë lloj ideje do të ishte në interes më të mirë të sigurisë evropiane. Për çështje jetike si mbajtja dhe siguria nëse përçaheni bëheni më të dobët dhe bashke jemi më të fortë”, tha Erdogan.

---

Zelensky në Tiranë: Ukraina ka nevojë për paqe, Putini t’i japë fund luftës

Presidenti ukrainas Volodymyr Zelensky ishte i qartë dhe i prerë teksa deklaroi para liderëve europianë se lufta e Rusisë në Ukrainë duhet të marrë fund. Në fjalën e tij në seancën plenare, ai u shpreh se dërgimi i delegacionit të nivelit të ulët nga ana e Rusisë në Stamboll për bisedimet me delegacionin ukrainas nuk tregoi tjetër veçse frikën e presidentit Vladimir Putin dhe mungesën e dëshirës e gatishmërisë për t’i dhënë fund luftës.

“Kjo luftë e Rusisë ndaj Ukrainës duhet të përfundojë sa më shpejt dhe në mënyrë të drejtë. Ukraina ka nevojë për paqe dhe paqja në Europë varet nga fakti nëse Ukrainë do e marrë atë. Këtë javë ne patëm mundësinë për të ndërmarrë nëse do ishte e mundur, disa hapa për të mbyllur luftën, nëse Putin s’do kishte frikë të vinte në Turqi. Isha i gatshëm për një takim të drejtpërdrejtë me Putin, dhe jo thjesht për një takim, por për të zgjidhur çështjet e rëndësishme. Delegacioni rus ishte i një niveli shumë të ulët dhe s’mund të merrnin vendime në Rusi,” tha Zelensky.

---

Macron: Të luftojmë së bashku të gjitha kërcënimet që na vijnë nga jashtë

Për më shumë bashkërendim ka bërë thirrje presidenti i Francës, Emmanuel Macron, në fjalën e tij në seancën e parë plenare të Samitit të gjashtë të Komunitetit Europian. Presidenti francez tha se kontinenti europian rrezikohet nga kërcënime që vijnë nga jashtë, të cilat mund t’i luftojë nëse bëhen shtetet bëhen bashkë. Ai theksoi se duhet një bashkëpunim edhe në luftën kundër trafikimit, korrupsionit dhe pastrimit të parave.

“Europa ka shumë më rëndësi sot sa i takon sigurisë sonë. Do të doja të ndërtonim një koalicion shtetesh, organizatash ndërkombëtare për të luftuar trafikun edhe në porte e lumenj, pastrimin e parave dhe korrupsionin dhe për të forcuar programet e parandalimit. I gjithë ky trafikim është i ndërlidhur, ndaj na duhet bashkëpunim konkret për këto çështje. Pika e tretë kemi të bëjmë me sigurinë tonë demokratike. Mund ta kuptojmë nga zgjedhjet, të fundit Rumania dhe Moldavia, ka kërcënime që po minojnë demokracitë tona, ka ndërhyrje të huaja konstante dhe këto po minojnë demokracitë tona. Ne kemi nisur një nismë dhe kemi vendosur pikë kontakti për të rritur bashkëpunimin tonë, por duhet të bëjmë më shumë që të mbrojmë infrastrukturën kritike nga sulmet kibernetike”, tha Macron.

---

Costa: Paqja po minohet çdo ditë, Evropa duhet të jetë e bashkuar në rendin e ri botëror

Presidenti i Këshillit Evropian, Antonio Costa, në hapjen e Samitit të Komunitetit Politik Evropian në Tiranë, me temën “Një Evropë e re, në një botë të re”, theksoi rëndësinë e unitetit evropian përballë sfidave globale që po cenojnë rendin dhe paqen ndërkombëtare. Costa tha se rendi ndërkombëtar po minohet çdo ditë, ndërsa theksoi se agresioni rus në Ukrainë dhe tragjedia në Gaza janë shembuj të dhunimit të parimeve të sovranitetit dhe të drejtës ndërkombëtare.

“Cili është roli i Evropës në këtë botë të re? Ne ndërtuam një rend të ri botëror të bazuar tek e drejta ndërkombëtare dhe bashkëpunimi ndërkombëtar dhe tregtar. Ky rend botëror i bazuar te rregullat po minohet nga shumë palë. Agresioni rus solli luftën e madhe sërish në kontinentin evropian. Situata në Gaza është një tragjedi humanitare. Njerëzit po luftohen me forcë të zhdrejtë. Ne e dimë që siguria e Ukrainës është siguria jonë. Evropa duhet të investojë më shumë të mbrojtja pasi ne kemi mësuar se paqja pa mbrojte është iluzion. Të mbrojmë rendin shumëpalësh duke qenë një shtyllë e fortë e OKB.

BE është gati të luajë këtë rol të plotë në këtë Evropë të re në këtë botë të re. BE do të jetë një partner i besueshme për integrimin, sigurinë, energjinë, për mbrojtjen për klimën. Duhet përdorur ky motivim për të ardhmen e fëmijëve dhe të punojnë të gjithë së bashku si evropianë”, tha Costa.

Gino Mulliqi/

I’m honored to share that I’ve been elected by my fellow councilmembers to serve as Mayor Pro Tem for the City of Wylie.

I want to sincerely thank my colleagues for their confidence in me and for the opportunity to take on this role. I also want to extend my deepest appreciation to former Mayor Pro Tem Jeff Forrester for his dedicated service and steady leadership. Jeff has set a strong example, and I’m grateful for the groundwork he’s laid.

It’s a privilege to serve this community, and I’m committed to leading with integrity, transparency, and collaboration as we continue working to keep Wylie a welcoming place for all.

Përgatiti Rafael Floqi/

Me përjashtim të 5 shteteve, REAL ID do të kërkohet për udhëtimet brenda SHBA-së duke filluar nga 7 maj 2025. Një ndryshim i madh hyn në fuqi për udhëtimet ajrore dhe hyrjen në ndërtesa federale duke filluar nga data 7 maj. Pas vitesh shtyrjesh dhe njoftimesh, Akti i REAL ID i Departamentit të Sigurisë Kombëtare të SHBA-së po zbatohet në të gjithë vendin. Afati fillestar për REAL ID ishte në vitin 2020, por u shty për shkak të ndikimit të gjerë të pandemisë COVID-19.

Për ata që planifikojnë të hipin në një fluturim të brendshëm ose të hyjnë në disa objekte federale, patenta e zakonshme e shoferit mund të mos jetë më një mjet identifikimi i pranueshëm. Megjithatë, ka disa përjashtime që vlejnë për disa shtete.

Edhe pse të marrësh një REAL ID nuk është e vështirë, aplikuesit duhet të planifikojnë paraprakisht. Ja gjithçka që udhëtarët duhet të dinë për REAL ID: çfarë është, kush ka nevojë për të, si ndryshon nga çfarë keni aktualisht në portofol dhe çfarë ndodh nëse nuk e keni.

Çfarë është REAL ID dhe Pse u Krijua?

REAL ID është një formë identifikimi që plotëson standarde më të larta sigurie të vendosura nga qeveria federale. Kongresi e miratoi Aktin REAL ID në vitin 2005, duke zbatuar një rekomandim të Komisionit të 11 Shtatorit që “vendoste standarde për lëshimin e burimeve të identifikimit, si patentat e shoferit”.

Ky Akt ndalon agjencitë federale, përfshirë TSA, që të pranojnë patenta të shoferit ose karta identiteti të lëshuara nga shteti që nuk përmbushin këto standarde minimale për të hyrë në objekte federale si gjykata, uzina bërthamore, baza ushtarake dhe për të hipur në avionë komercialë të rregulluar nga shteti.

REAL ID duket ngjashëm me një patentë të zakonshme, por dallimi kryesor është YLLI që shfaqet në këndin e sipërm të djathtë. Ky yll tregon se karta është në përputhje me REAL ID.

Kush Ka Nevojë për REAL ID?

Shumica e të rriturve në SHBA do të kenë nevojë për një REAL ID nëse planifikojnë të fluturojnë brenda vendit ose të vizitojnë ndërtesa federale që kërkojnë identifikim. Fëmijët nën 18 vjeç nuk kanë nevojë për të nëse udhëtojnë me një të rritur që ka një ID të pranueshme. Udhëtarët që përdorin patentën e shoferit si identifikim për fluturime dhe nuk kanë një ID tjetër të pranueshme federale (si pasaportë ose ID ushtarake), do të kenë nevojë për një REAL ID.

Patentat e Përmirësuara të Shoferit (EDL) të lëshuara nga Michigan, Minnesota, New York, Vermont dhe Washington konsiderohen si alternativa të pranueshme ndaj kartave në përputhje me REAL ID dhe do të pranohen për qëllime zyrtare. Shumica e EDL-ve nuk përmbajnë shenjën e yllit dhe kjo është e pranueshme.

“Është një mënyrë që qeveria të ketë standarde të unifikuara për çdo dokument identifikimi shtetëror”, tha Clint Henderson, redaktor menaxhues në The Points Guy, një revistë udhëtimesh. Si Merret REAL ID dhe Çfarë Dokumentesh Kërkohen?

Ndryshe nga patentat standarde që lëshohen nga shtetet, REAL ID kërkon dokumentacion më të rreptë për t’u marrë. Kjo do të thotë që identiteti juaj, vendbanimi dhe prania e ligjshme në SHBA duhet të vërtetohen sipas standardeve federale.

Për të marrë një REAL ID, aplikuesit duhet të vizitojnë personalisht zyrën e DMV të shtetit të tyre — aplikimi online nuk është i mundur aktualisht. Aplikuesit duhet të kontrollojnë faqen zyrtare të DMV-së së shtetit për të parë kërkesat e sakta, por përgjithësisht nevojiten:

Një provë identiteti (si certifikata e lindjes ose pasaporta e SHBA-së)

Një provë të numrit të Sigurimeve Shoqërore (si karta e SSN ose formulari W-2)

Dy prova të vendbanimit në shtet (si një faturë e shërbimeve publike ose kontratë qiraje)

Provë e ndryshimit të emrit (nëse emri juaj aktual ndryshon nga ai në certifikatën e lindjes apo ID, si licenca martesore ose një vendim gjykate)

Të gjitha dokumentet duhet të jenë origjinale ose kopje të certifikuara — fotokopjet nuk pranohen.

Cilët Shtete Nuk Kërkojnë REAL ID?

Banorët e shteteve Michigan, Minnesota, New York, Vermont dhe Washington kanë më shumë fleksibilitet me kërkesën për REAL ID krahasuar me shtetet e tjera. Këto shtete ofrojnë opsione përtej REAL ID standard, duke përfshirë Patentat e Përmirësuara të Shoferit (EDL) dhe ID-të e Përmirësuara (EID), të cilat vlejnë gjithashtu si provë shtetësie dhe mund të përdoren për udhëtime tokësore apo detare drejt vendeve si Kanadaja, Meksika dhe Karaibet.

Çfarë Ndodh nëse Nuk Keni REAL ID?

Pasagjerët që paraqesin një ID shtetërore që nuk është në përputhje me REAL ID në pikat e kontrollit të TSA pas datës 7 maj 2025, dhe që nuk kanë ndonjë formë tjetër të pranueshme identifikimi, do të njoftohen për mospërputhjen dhe mund të dërgohen në një zonë të veçantë për kontroll shtesë. E njëjta gjë vlen edhe për ndërtesat federale që kërkojnë identifikim.

Edhe pse REAL ID nuk është i detyrueshëm për të gjithë, ai është thelbësor për këdo që planifikon të udhëtojë me avion ose të hyjë në objekte federale të siguruara.

Telashe në Aeroport

Shtetet ndryshojnë në mënyrën se si e kanë zbatuar ligjin. Disa, si Uashingtoni, ofrojnë patenta të përmirësuara të drejtimit, por vetëm për qytetarët amerikanë. Jo-qytetarët me status ligjor shpesh mund të marrin një dokument identifikimi të VËRTETË me dokumentacion shtesë, por ata që jetojnë në SHBA pa status ligjor nuk munden. “Do ta bëjë më të vështirë për njerëzit që të gjejnë një dokument identifikimi të pranueshëm”, tha Tanya Broder e Qendrës Kombëtare të Ligjit për Imigracionin. 20 vjet më vonë, afati i fundit për dokumentin e identifikimit të vërtetë është këtu. Ja pse zgjati kaq shumë.

Ndërsa afati është pothuajse këtu, sistemi kombëtar mbetet një punë në zhvillim e sipër. Siç raporton Martin Kaste i NPR, TSA ka filluar auditimin e përputhshmërisë, duke filluar me shtetet më të përgatitura dhe duke u dhënë të tjerëve më shumë kohë për të përmbushur standardet federale.

Çfarë të bëni nëse nuk keni një dokument identifikimi të VËRTETË

Mos u frikësoni. Lajmi i mirë, tha Henderson, është se ekziston një “periudhë hapësire veprimi” prej rreth dy vitesh që u jep aeroporteve diskrecion, rast pas rasti, për t’i nënshtruar udhëtarëve një kontrolli shtesë në vend që të kërkojnë një dokument identifikimi të VËRTETË. Ju prapë mund të ktheheni mbrapsht, por sistemet pritet të lejojnë kalimin me kontroll shtesë.

Çfarë mund të sillni në vend të saj

Pasaportat dhe kartat e pasaportave janë në përputhje, siç janë Global Entry, NEXUS, FAST, SENTRI, ID-të e Departamentit të Mbrojtjes, kartat jeshile dhe patentat e shoferit të përmirësuara të lëshuara nga disa shtete, tha Henderson. Konsideroni të fluturoni nga një aeroport më i vogël

Agjentët e TSA-së në aeroportet më të mëdha mund të kenë më shumë trajnim mbi ID-në REAL, tha Henderson, por ata gjithashtu do të merren me shumë më tepër pasagjerë – dhe ka të ngjarë të kenë më shumë dhimbje koke gjatë këtij tranzicioni.

“Nëse mund të filloni nga një aeroport më i vogël, do të zbuloni se është shumë më e lehtë të kaloni,” tha Henderson.

Për më shumë informacion, vizitoni faqen zyrtare të Departamentit të Sigurisë Kombëtare të SHBA-së.

Anila Kadija/

Në Shqipëri thonë:Rinia po largohet…Rinia nuk e pëlqen të jetojë dhe të punojë në fshat…

Nuk mund ta shijosh bukën po nuk ia njohe duart thonë ata që punën e kanë jetë si personazhet më poshtë.

Diku atje në zonat ku mali i Kreshtës lëshohet bukur për t’u lidhur me malin e Skënderbeut, në Fishtë apo fshatin Krajen, Troshanë apo Blinisht, me histori të pabesueshme pasioni të treguara nga afër nga personazhë interesantë vendas, ku udhëtari në këto vise përmbushet me energji toke, duhet të kesh një guidë edhe një shoqërues vendali që ta konceptosh mirë natyrën e të tregojë rrugën!

Unë njoha një vajzë të re, e cila quhet Ornela Preci, që kur e pyeta si e mendon të ardhmen ajo m’u përgjigj: “ Askund nuk e gjej veten sa këtu mes kësaj lugine të Fishtës ku nuk më mungon asgjë…” Ëndrra e saj është që të hapi agjencinë e parë turistike vendase në Fishtë.

Por le ta nisim nga fillimi si mbërrita unë deri këtu.

Mrizi i Zanave, Fishtë, me shef dhe administrator Altin Prengën është shembulli më i mirë se si mund ta duash konkretisht tokën tënde, duke mbështetur rininë në projekte të reja, që të gjithë kur ti i përmend emrin e tij të thonë kjo begati që kemi përreth është falë tij në fshatin tonë!

Ai ka shumë vite dhe njihet tashmë kudo me agroturizmin e tij ku mbizotëron vetëm prodhimi vendas. Kur flet me Altinin të hapet një portë e madhe, e gjelbërt, me formulën që tashmë bota e ka të preferuar, ajo e shfrytëzimit të çdo burimi bujqësor kilometër zero. Duke filluar nga prodhimet e bulmetit, mishit, perimeve, frutave dhe deri tek vera. Një vend, agriturizmi i tij apo ferma, ku prodhohet me maksimumin e përkujdesjes ndaj origjinës bujqësore.

Altini nuk përton të vijë me ty dhe të të shoqërojë me shumë dashamirësi sikur të njeh prej kohësh siç bëri edhe me ne. Në mëngjes herët me motoçikletën e tij të përshëndet buzagaz, të pyet si po i kalon ditët aty dhe pastaj të fut në botën e kësaj përralle me personazhe mali dhe fushe, që ai vet e ka krijuar dikur një burg, sot një minierë floriri agrar në Fishtë.

Ai fillon të tregojë sa shumë janë rritur kërkesat këto vitet e fundit dhe ai nuk ka ndalur, përkundrazi ka fuqizuar edhe familjet fshatare përreth duke vlerësuar dhe ngritur ekonomikisht zonën e Fishtës në çdo cep. Çdo gjë aty ka një rregullator të konceptuar drejtë për konsumatorin turist. Vendosja në tavolinë dhe prodhimi i proshutës së Mrizit një sfidë ambicioze inovative. Kantina e verës gjithashtu një vend që të ofron aromën e vreshtave shqiptare me cilësi të lartë, verë që aspak nuk lakmon verën e huaj. Kur i zbret shkallët të futesh aty do të shohësh me dhjetra fotografi të atyre njerëzve që ai i konsideron krahu i djathtë, me arkat e rrushit duke vjelur bistakët vjeshtor, të varura në korniza si në një muzeum jetësor. Ata janë shembujt më të rëndësishëm për Altinin, njerëzit e punës. Të trashëguar edhe nga i jati, kuzhina ka rëndësi parësore, ai ka ndërthurrur gatimin jo si nevojë ushqimore, por si një domosdoshmëri autoktone. Nuk e gjen një tjetër vend me atë unikalitet dhe me atë shije. Çdo zonë në Shqipëri ka tradita gatimi të ndryshme. Kjo është e lidhur edhe me menunë. Nuk ke një listë, por një kamerier, i cili kur vjen pranë tavolines të tregon me hollësi çdo specialitet dhe gatim.

Mirzi i Zanave njihet tashmë, sepse 15 vjet nuk janë pak punë dhe dedikimi nga e gjithë familja Prenga. “ Krahu i djathtë i imi është ime shoqe” – tregon ai me një lloj emocioni që nuk ia step as profili burrëror i bujkur në gen.

Me largpamësi edhe se thjeshtësisht ai vetë thotë nuk është i interesuar për shumë letra e reklama, por për të punuar dhe krijuar mundësi të reja fuqizimi thotë:

“ Ne nuk mundëm ta pranonim emrin fshatarë me bindje. Nuk na lejuan, nuk na e dhanë mundësinë, sepse nuk ka patur dhe as nuk ka ende fshatarë të pasur nga toka. Por asnjëherë nuk është vonë. Investojmë për të ardhmen edhe të fëmijëve tanë që të ndihen ata një ditë fshatarë me mirëqënie të lartë, ashtu sikurse bota i ka prej kohësh. Investimi në tokën tënde të sjell pasuri. Po mendojmë p.sh të mbjellim fidanët e pemës nga e cila prodhohet tapa e shisheve të verës. Këto janë detaje lidhur me kantinën e verës tonë, shumë të rëndësishme edhe se nuk mund të shfrytëzohen tani. Duhet kohë të rriten këto fidanë, por do t’i trashëgojnë fëmijët e familjes time dhe një ditë do të kemi shishen e verës me tapën e prodhuar këtu në tokën shqiptare. Kështu duhet menduar që të hedhim bazën, e asaj që bota e ka, fshatit me nivel të lartë. Ose idea e përfshirjes. Atë që kam nevojë unë në agriturizëm e marrë edhe nga kopshti i shtëpive të tjera, duke e shndërruar në aleancë bujqësore këtë raport, të cilat kanë produkte bujqësore nga toka e tyre. Keshtu e kemi konceptuar me tim vëlla në Mrizin e Zanave. “

Po ashtu kur kërkesa u rrit për fuqizim edhe të hotelit ai mendoi jo në Mriz të shtohen dhomat, por shtëpitë e fshatarëve të zonës ua dha mundësinë atyre të hapnin dyert si miniagriturizma familjarë, për t’u fuqizuar ekonomikisht, nën çadrën e Mrizit.

Në Mriz nuk mungon natyra, kujdesi, cilësia e shërbimit, gatimi, rehatlliku, kontakti me kafshët, muzika në sfond nga një djalë shkodran që vjen aty çdo ditë dhe luan edhe Beethoven, kuti bamirësije ku mblidhen ndihma të ndryshme, dashamirësija njerëzore e personalit që shërben ku unë njoha edhe Ornelën,e cila është edhe kamariere aty. Ajo na ofroi një vizion të veçantë të zonës si guidë turistike pasi unë kisha vizituar edhe dyqanin e prodhimeve tipike. Në dyqanin e Mrizit përveç prodhimeve të vet agriturizmit ( konserva, reçel, verë, esencë shegë, boronicë, proshutë dhe djathra, etj) gjen disa prodhime artizanati, të cilat prodhohen apo punohen nga fshatarët e zonës.

Këtu nis rrugëtimi im i jashtëzakonshme me Ornelën. Shkollimi i saj në Shkodër si guidë turistike dhe dashuria për ta promovuar tokën ku ka lindur dhe jeton i ka ndezur idenë e një veprimtarie turistike si shoqëruese personale e turistëve. Ndalesën e parë e bëmë tek :

Në ndalesën e parë.

Poçeria Vasili

Kjo poçeri ndodhet në Krajen fshat në kufi me atë të Fishtës.

Vasili është një artist i punës me argjilë, i cili sa nis të tregojë thotë: “ Të gjitha historitë e bukura lindin nga e vërteta. Nga një çoban në 1994 pasi njohu rastësisht një profesor italian, i cili e mbajti gati pesë vjet në shtëpinë e tij dhe i dha çdo njohuri mbi skulpturën dhe teknikën e artizanatit në këtë fushë në Peruxhia”.

Ai e njeh shumë mirë përpunimin e argjilës, si lëndë të parë të marrë aty pranë pa patur nevojë ta blejnë diku tjetër. Së bashku me vëllain përgatisin lëndën e parë të poçerisë, në vaskat e mëdha që kanë në pjesën e oborrit, një proçes i gjatë natural nga qershori që përfundon në shtator në filtrim – tharje. Ndërsa përgjatë gjithë periudhës vjeshtë – dimër- pranverë, ai krijon modele të ndryshme poçerie me dorë me këtë argjilë të përpunuar vetë. Pyetjes a është e interesuar rinia apo a tregohet nëpër shkolla puna me argjilë dhe krijimi i këtyre orendive të bukura artizanale ai i përgjigjet me trishtim. Nuk ka interesim, nuk kultivohet, përveç se në familje, me fëmijët tanë, që u lindën dhe u rritën të edukuar me artizanatin familjar. Ime shoqe, vazhdon ai, është piktore dhe krijon edhe ajo mbi argjilen e punuar piktura të bukura. Ndërsa, djali studion skulpturë në Akademinë e Arteve. Atje nuk ka një pjataformë rrotulluese poçerie që ta shohin e ta mësojnë këtë teknikë. Kjo lë për të dëshiruar. Por të kthehemi tek kërkesa e tregut, të krijosh një pjatë me një vizatim punimi tezgjahu nuk është e thjeshtë pasi tezgjahu ka kode punime, na tregon ai tek mban një pjatë të tillë në duar, këtë ma ka shpjeguar nëna ime. Ndaj unë bëj kujdes edhe në këto detaje mbi sendin zbukurues prej argjili.. Vasil Kukaj tregon me pasion, ka shpirt luftarak, nuk tërhiqet nga vështërsitë dhe ka një mirënjohje të thellë për profesor Romeo Rolin, i cili besoi i pari në talentin e tij duke investuar në studimet e tij në Peruxhia dhe më vonë edhe duke e inkurajuar që të rikthehej në atdhe e të hapte studion që ta ndiqte këtë pasion të poçerisë në tokën e tij. Puna shkon shumë mirë u bë gati 30 vjet, tregon Vasili, ka qënë largpamës profesori italian, por duhet më shumë mbështetje për ne që po e çojmë përpara këtë degë arti, përfundon ai.

Në studion e Vasilit gjeni nga punime me motive popullore deri tek ato me motive natyre. Nuk di çfarë të zgjedhësh më parë nga larmia dhe origjinaliteti.

Ndalesën e dytë.

Çifti 85 vjeçar, Tazja dhe Nikolla Lazri, të cilët gjithë jetën e tyre, rreth 60 vjet, ua kanë dedikuar tezgjahut dhe punimeve me thupra. Kur je me ta nuk e përmban dot instiktin që t’i përqafosh fort.

⁠Kur e pyet Tazen nëse lodhet me punën që bën, sepse mosha bën të veten ajo të përgjigjet po aq bukur sa edhe punon në vegjën e tezgjahut, buzagaz, këtë vegjë druri e ka gdhendur me duart e tij Nikolla, sepse unë qysh e re e kam dashur shumë këtë artin e thurrjes me motive zadrimore. Turistët që munden ta vizitojnë këtë familje artizanësh mahniten me entuziazmin që kanë dhe forcën e vullnetit në atë moshë. Tazja e kalon kohën në makinën prej druri të tezgjahut dhe është e vetmja në këtë zonë në moshën e saj që e vazhdon traditën. Ia ka mësuar edhe nuses së djalit që do ta trashëgojë këtë art në të ardhmen.

Ndersa Nikolla thurr me thupër kanistra të forta dhe të bukura që përdoren për fruta edhe kjo një traditë në zhdukje që ai e mban gjallë. Duart e tyre janë në lëvizje gjithmonë duke krijuar art.

Ndalesën e tretë.

Në Blinisht me përpunimin e sapunit dhe krem bimor tek Laureta Lemezhi.

⁠Prej 16 vjetësh përpunon sapun biologjik. Kjo është një histori femërore e lidhur me forcimin e gruas, erdhi nga një prift italian kjo ide, që bëhen zakonisht për të krijuar mundësi në këto fshatra të thella të vlerës profesionale në shërbim të saj. Ishim 5 gra thotë Laureta vetëm unë pasi përfundova këtë trajnim si një risi, me përpunimin e sapunit, e vazhdova vet si një mundësi për të krijuar një punishte timen. E gjeni edhe tek dhomat në Mrizin e Zanave dhe ua garantoj cilësinë e shërbimit pastrues maksimal.

“ Përdor një kthinë të qetë ku shfrytëzoj enë të thjeshta dhe vajin e ullirit të zonës. Sapuni me vaj ulliri ose ai i rosmarinës është një produkt i veçantë dhe me vlera të mëdha. Qëndroj tek e thjeshta edhe në formën që ua japë dhe nuk përdor ngjyra edhe se kërkesa është për ta modifikuar, por nuk pranoj vetëm shtoj bimë mjekësore të copëzuara brenda si dafina, etj.”- na tregon ajo

Së bashku me të na priti edhe djali i saj, i cili kishte dëshirë të bëhej veteriner e të kontribonte në fshatin e lindjes.

Kjo ishte një guidë turistike nga Ornela, e cila na njohu me luginën e Fishtës, me fëmijërinë e Gjergj Fishtës, poet, edukator, rilindas, politikan, përkthyes dhe shkrimtar, të veçantat e asaj zone që të mbush me energji të mirë ku rinia kërkon ta promovojë dhe jo ta braktisi.