Dielli | The Sun

Albanian American Newspaper Devoted to the Intellectual and Cultural Advancement of the Albanians in America | Since 1909

Kujtimet e Skënder Luarasit

by

Kujtimet e Skënder Luarasit për travajat e familjes së Sevasti Qiriazi e Kristo Dako/

KRISTO DAKO NJË NGA VEPRIMTARËT E SHQUAR TË PAVARËSISË /

(Pushtimi i shtëpisë se tyre nga çifti Todi dhe Luljeta Konomi- Bozo, si i hoqi ky emrat e Parashqevi dhe Sevasti Qiriazi nga filmi “Mësonjëtorja” në Kinostudio ku ishte nëndrejtor dhe sekretar Partie)/

NGA KOLEC TRABOINI/

Në kujtimet e tij Skënder Luarasi (19 janar 1900 – 27 janar 1982)  ka shkruar: ”Dergjesha në shtrat nga dhimbjet e veshkave dhe poliartriti kur ime shoqe më lajmoi se kishte ardhur të më takonte Ing. Aleksandër Dako, djali i madh i Sevastisë. (Aleksandër Dako, i biri i Kristos dhe i Sevastisë, i lindur në Manastir më 30 maj 1911, ishte pronar i banesës në rrugën Halim Xhelo, Nr.28, Tiranë, Ajo dikur qe në pronësi të Parashqevisë. Në një banesë tjetër në krah jetonte dhe vajza e tij e vogël , Diana Qiriazi-Hoxha, studente në degën e anglishtes.) “Kisha vite pa e parë. Dukej shumë i vrarë. Më tha se kur ishte ndarë nga gruaja e dytë, e kishin internuar me pa të drejtë dhe shtëpinë ia kishte zënë një zyrtar me rëndësi.” Pas vdekjes së gruas së parë, Aleksandër Dako qe martua me N.L. me të cilën nuk shkonin mirë, kinse ajo kërkonte që ai të mos kishte të bënte me fëmijët e gruas së parë dhe arësye të tjera. Por më vonë rezultoi se shkak i prishjes së çiftit Dako qe shantazhi mbi N.L. dhe nënshtrimi i saj nën presionin e Todi Bozos, motrës së tij dhe shoqes së saj V. L., Sekretare e komitetit Ekzekutiv të Këshillit Popullor, lagjes 9. e cila më pas u shkarkua për abuzime me detyrën shtetërore. Më 15 tetor 1975, me akuzat e sajuara të ish- gruas së tij të dytë N.L. Aleksandër Dakon e internuan në Tale të Lezhës. Në janar 1976 në shtëpinë e tij u fut familja e Todi Bozos, e cila pa dijeni të Aleksandrit kishte bërë shtesa banese. Menjëherë pas internimit ai kërkoi verifikimin e çështjes dhe Komisioni Qeveritar ia hoqi masën e dënimit. Kur u kthye në Tiranë më 14.7.1977, mësoi që shtëpinë ia kishte zënë i plotfuqishmi T.D. i cili me marrëveshje private i kishte dhënë ish-bashkëshortes së Aleksandrit një hyrje tjetër 1+1. Në këto kushte Aleksandri jetoi përkohësisht tek djali i tij Robert Dako, Rr.Tefta Tashko,P.22/1,A.1,Tiranë në pritje për t’iu liruar banesa, (në zbatim edhe të Vendimit gjyqësor të formës përfundimtare (Vendimi 249, 15.2.1978 i gjykatës popullore të rrethit, Tiranë) Në vendim shkruhej: ‘’ Rezultoi e provuar se paditësi efektivisht është pa banesë… Në të tilla rrethana vetkuptohet se paditësi Aleksandër Dako ka të drejtë të shkojë në pronën e tij dhe Vendosi: ‘’Detyrimine të paditurit Todi Bozo të lirojë banesën që ka në përdorim pasi t’i sigurohet një sipërfaqe tjetër banimi. Edhe kur iu dërgua vendimi i gjykatës, nënpunësit të strehimit të Komitetit Ekzekutiv, Tiranë me një letër rekomandimi, ai nuk po e zbatonte. Në kundërshtim flagrant me Kushtetutën dhe me ligjet e shtetit mbi pronësinë, poseduesi nuk e lironte banesën me pretekst që ‘’kishte shpenzuar’’, duke bërë modifikime, një banjë dhe shtesa të tjera në oborr, pa dijeninë e pronarit.

SKËNDER LUARASI SKËNDER LUARASI, LETËR HYSNI KAPOS,

Tiranë, 15 qershor 1979: Skënder Luarasi kujton se për seriozitetin e çështjes iu drejtua Hysni Kapos ish-nxënësi i tij në Institutin Tregëtar të Vlorës më 1932. Në letër shkruhet: ”Duke përgatitur biografinë e motrave Parashqevi dhe Sevasti Qiriasi, kujtova përkrahjen që i dha e nderuara shoqe Vito Kapo Parashqevisë të ngrihej nga gjendja e mjerë në të cilën njerëz të pandërgjegjshëm e kishin rrëzuar këtë heroinë të arsimit kombëtar. Me këtë rast u njoha me birin e Sevasti Qirias-Dakos, Aleksandër Dakon, birin e patriotit Kristo Dako, dhe mora vesh se në ç’gjendje të mjerë e kanë rrëzuar edhe këtë bir patrioti. Duke dashur të shpreh të mirëfilltën në këtë biografi, u interesova për shkakun e fatkeqësisë së tij. Si qytetar shqiptar u trondita kur pashë se në Republikën Socialiste tonën paska akoma njerës që për të kënaqur lakmitë e tyre, nuk e quajnë për gjë të keqe t’i çkatërrojnë jetën një familje. Aleksandër Dako më dorëzoi përshkrimin si i ndodhi fatkeqësia dhe unë marr guximin që përshkrimin t’jua dërgoj juve tok me këtë letër. Përveç zemërimit që ndjej si qytetar për një padrejtësi të tillë, unë kam arësye të veçantë të interesohem për hallin e familjes Qirias- Dako: në këtë shtëpi mblodha materialin për biografinë në fjalë, dhe këtu dëgjova prej gojës së Parashqevisë fjalët mirënjohëse për ndihmën që i dha shoqja Vito Kapo së ndjerës Parashqevi të ngrejë jetën e lumtur në atë shtëpi…Ju jam drejtuar juve me këtë letër, se jam i bindur që nuk do të lejoni kënd të përçmojë Kushtetutën e Republikës Socialiste të Shqipërisë.” Skënder Luarasi shkruan në kujtimet e tij: ”Ndërkohë që prisja ndonjë përgjigje apo rezultat më zemëroi shumë një ngjarje tjetër. Natasha Lako, bashkëpunëtore në Kinostudio, më kishte kërkuar dhe unë i dhashë ndihmën time për gatitjen e filmit ‘’Mësonjëtorja’’ me skenar rreth shkollës së parë shqipe për vajzat në Korçë, e themeluar më 1891 nga Sevasti e Parashqevi Qiriazi dhe gjithashtu ndihmova që të nderohen motrat Qiriazi me rastin e 35- vjetorit të çlirimit. Kur u interesova për mbarëvajtjen e xhirimeve të Kinostudios më thanë se dikush kishte ndikuar që emrat e dy motrave të zëvendësoheshin me pseudonime. Kësaj i thonë të falsifikosh historinë. Dhe këtë presion e paskish bërë vetë Todi Bozo. Një ditë mësova se Hysni Kapo, i sëmurë, kishte lënë porosi të shikohej kjo çështje por Todi Bozo për shkak të postit të lartë dhe miqve nuk donte ta lironte shtëpinë. Madje më kishte çuar fjalë që ta lija këtë çështje mënjanë për hir të dhëndrit tim Vedatit që ai e kishte farefis. Kur shkova ta takoj, ai ishte ‘’i zënë‘’. Ndaj i shkrova një letër.  

LETËR TODI BOZOS

Tiranë, 26 gusht 1979  I nderuari zoti Todi Bozo, Mbasi nuk më pranuat në një bisedë shoqërore sy në sy, Ju dërgoj këtë letër që të rrëfenj përse kam dashur të piqem me zotërinë tuaj. Kam njohur personalisht Tafil Buletinin për të cilin jam duke përgatitur një broshurë. I përdëllyeri ndër të tjera më pati folur për miqësinë e tij me të ndjerin Llazo Bozo dhe desha që miqt e tij të jenë edhe të mitë. Qysh prej fëminisë sime pata njohur motrat Qiriazi, mësueset e motrës sime Thomaidhë, dhe qenë këto që nëpërmjet sime motre më mësuan të lexoj e të shkruaj gjuhën amtare shqipe. Për këtë arësye kam qenë mirënjohës ndaj atyre dhe do të jem kështu gjer në çastin kur t’i them lamtumirën e fundit atdheut tim të dashur. Nga simpathia që ruaj për Sevasti Qiriazi-Dakon dhe të motrën Parashqevinë, por edhe që të mos më përgënjeshtrohen fjalët e mira të Tafil Buletinit për babanë tuaj, po ju drejtoj këtë letër. Dhe shpresoj të merremi vesh urtë rreth dy çështjeve për të cilat bëhet fjalë: Së pari : Natasha Lako, bashkëpunëtore në Kinostudio kërkoi dhe unë i dhashë ndihmën time për gatitjen e filmit rreth shkollës së parë shqipe për vajzat në Korçë më 1891. Materialin e përmbledhur po jua dërgoj bashkëngjitur. Ndihmova që të nderohen motrat Qiriazi me rastin e 35-vjetorit të çlirimit. Të Kinostudios më thanë se keni ndikuar që emrat e dy motrave të zëvendësohen me pseudonime. Kësaj i thonë të falsifikosh historinë. Lexoni në ‘’Zëri i popullit’’ artikullin e soçëm ‘’Vërtetësia të përshkojë si fill i kuq çdo paraqitje të fakteve historike’’, nga Shefqet Peçi. Së dyti: Me manipulacione të pahishme keni bërë që biri i Sevasti Qiriazi-Dakos të nxirej nga shtëpia dhe fare pa të keq u shtrove vetë në atë vatër. Gjyqi që e kuptoi sjelljen e pahijshme tuajën i dha të drejtën familjes Dako të kthehet në banesën e vet. Porse ju nuk i bindeni vendimit, nuk doni të shkoni në apartamentin shtetëror që kishit më parë. Në vilën Qiriazi-Dako vija shpesh të përshëndetja mësuesen e lavdishme Parashqevi Qiriazi për t’ iu falë nderjes për arsimin që bashkë me Sevastinë u dha motrave tona në kohën e tiranisë otomane, kur jo në shkollë por edhe në letërkëmbim ishte rreptësisht e ndaluar të përdoreshin shkronjat shqipe. Mora guximin t’ju shkruaj këtë letër sepse duhet ta mbrojmë të drejtën e të vërtetën edhe sikur të ndeshemi me personalitete të plotfuqishëm; por juve jua shkruaj edhe për një shkak tjetër. Pozita që mbani dhe prejardhja patriotike – që na ndalon të nxjerrim në Pazar emrat e prindërve tanë të ndritur edhe për gjithë atë llom të dheut që aq fort e lakmon borgjezia – na detyrojnë jo ta shkelni por ta mbroni ligjshmërinë në Republikën Popullore Socialiste të Shqipërisë. Për këto arsye jam i bindur që do ta pranoni, dhe do më përkrahni propozimin që kam dashur t’ju bëja po të më kishit pritur në bisedë shoqërore: së pari, filmit ti vihen emrat e plotë, të vërtetë, të heroinave Sevasti e Parashqevi Qiriazi; së dyti: t’ia ktheni të zotit shtëpinë dhe unë mendoj se ajo ndërtesë të caktohet shkollë ose muze për nder të mësueseve të para të shkollës së vajzave  Me përfillje të merituara Skënder Luarasi. Rruga Konferenca e Pezës, Pallati V, Shkalla1/3, Tiranë  

SKËNDER LUARASI LETËR VITO KAPOS,

Tiranë, 1 shtator 1979 Kur dëgjoi se Hysni Kapo ishte i sëmurë rëndë dhe përsëri Todi Bozo rrefuzoi të largohej nga shtëpia, S.Luarasi iu drejtua Vito Kapos, si Presidente e Bashkimit të Grave Shqiptare: “Personalisht, Ju dhe Nefo Myftiu, e shpëtuat Parashqevi Qiriazin nga mjerimi ku e patën shpënë njerës zemërzes. Kur e vizitoja Parashqevinë, më shumë se një herë më shprehu mirënjohjen për gruan e re shqiptare, për të cilën Ju po përpiqeni ta ngrini lart e më lart në shoqërinë tonë socialiste. Jua shkruaj këtë letër Juve, e nderuara shoqja Vito Kapo, nga respekti që kam për punën tuaj në qytetërimin e familjes shqiptare e në mbrojtjen e të drejtave të saj. Bashkëngjitur postoj një artikull ku shpreh atë që di unë për Sevasti Qiriasi- Dakon dhe një letër tjetër ku rrëfej çështjen që desha të zgjidh në mënyrë shoqërore me Todi Bozon. Duke qenë se Todi Bozo s’begenisi të më dëgjonte, Ju a dërgoj Juve, si kryetare e Bashkimit të Grave të Shqipërisë, që t’ia qani hallin familjes së Sevastisë dhe të propozoj që (pasi Todi Bozo të zbrazë shtëpinë e përvetësuar) ajo ndërtesë, ku ka vdekur Parashqevi Qiriazi, të çelet me rastin e 35-vjetorit të çlirimit muze ose shkollë për nder të mësueseve të para të shkollës së vajzave.” Historia e shantazhit të Todi Bozos ndaj gruas së Aleksandër Dakos dhe përvetësimi i shtëpisë së familjes Qiriazi u përhap dhe bëri bujë. Sekretarja e komitetit Ekzekutiv të Këshillit Popullor, lagjes 9. me iniciale V. L., e cila kishte manipuliar me dokumentat u shkarkua nga puna për abuzim me detyrën shtetërore dhe Todi Bozo u detyrua ta lirojë banesen. Drejtesia u vu ne vend dhe Aleksandër Dako me familjen e mbylli jetën në vatrën e të parëve duke kujtuar me respekt mirësinë e mikut të vërtetë Skënder Petro Luarasi. Ky shkrim i mësipërm bazohet tek libri i pabotuar i Skënder P. Luarasit, “Ç’kam parë e ç’kam dëgjuar- kujtime” dhe nuk duhet të riprodhohet në asnjë formë pa përmendur burimin.

KUSH ISHTE KRISTO DAKO

Kristo Dako u lind në Korçë më 24 dhjetor 1876, i biri i Anastas Dakos. Më 1887 Dako emigroi në Bukuresht, Rumani, ku mbaroi shkollën e mesme më 1898, dhe më 1902 Fakultetin e Matematikës. Nga ky vit u u aktivizua në shoqëritë Shpresa dhe Dituria të kryeqytetit rumun. Më pas shkoi në Shtetet e Bashkuara, ku ndoqi dhe mbaroi Fakultetin e Filozofisë në Universitetin e Oberlindit në vitet 1906-1913. Më 1908 u kthye në atdhe dhe më 1909 qe pjesëmarrës në Kongresin e Elbasanit. Më 1913 u zgjodh president dhe redaktor i gazetës Dielli, organ i Federatës Mbarëshqiptare Vatra më 1913. Dako mori më vonë pjesë në Konferencën e Paqes së Parisit më 1919. Dako është takuar dy herë me presidentin e Shteteve të Bashkuara Woodrow Wilson, për t’i shpjeguar atij interesat kombëtare të Shqipërisë.Më 1921-1922 qe deputet i Partisë Përparimtare dhe më pas u bë pjesë e “Bashkimit të Shenjtë”. Më 1921 u caktua ministër i Arsimit në qeverinë pakditore të Hasan Prishtinës gjatë krizës së dhjetorit. Më pas u tërhoq nga politika dhe iu përkushtua arsimit. Më 2 tetor 1922 hapet instituti “Kyriaz”, më 11 prill 1925 iu vendos guri i themelit në godinën e re në Kamëz., sot Universiteti Bujqësor i Kamzës. Ndërroi jetë më 16 dhjetor 1941 në Tiranë.

BASHKËSHORTËT SEVASTI QIRIAZI DHE KRISTO DAKO

FUNDI I DHIMBSHËM I  SEVASTI QIRIAZI DAKO

Ne konica.al lexojmë: Prej vitit 1941 do të fillonin fatkeqësitë në familjen e saj. Atë vit vdiq bashkëshorti, patrioti i shquar Kristo Dako. I balsamosur nga i biri, Gjergji, trupi i Dakos u vendos në varrezën familjare në Kamze. Pas dy vitesh, me 1943, krejt familja u internua në Zemun, ku mrekullia bëri që të mos shuhej kjo familje. Te rraskapitur, Sevastia me motrën e saj Parashqevi, dy djemtë Gjergj dhe Skënder (Aleksandër) dhe dy nuset e tyre me fëmijët, kthehen në Tiranën e vitit 1945. Iu ishte sekuestruar gjithçka. Shtëpia dhe shkolla në Kamzë nuk ishte më e tyre. Përdhosja që filloi të mposhtte mësuesen veterane ishte makabre. Studentët e Kursit të Partisë Komuniste që kishin uzurpuar godinat e tyre kishin thyer varrin e xhamtë të Kristo Dakos, i kishin shkulur kokën atij dhe me të kishin luajtur futboll…! Mësueseve të para të shqipes iu la si favor që nëse dëshironin të banonin ne kotecin e pulave të shtepise së tyre. Pasi e lyen me gëlqere të bardhe, si zemra e tyre, për pak kohë veteranet jetuan aty derisa u dëbuan edhe prej atje. Të mbetura rrugëve, ato gjetën mbështetje dhe strehë në ish-kuzhinierja e “Institutit Kyrias”, Rukije Tafaj. Helmi i fundit që mori nga kjo jetë ishte varja në qeli e të birit, Gjergjit, kirurgut që ishte akuzuar për spiunazh dhe gjendej i burgosur. Sevastia nuk mundi as të tërhiqte trupin e të birit pasi atë e shkatërroi traktori që punoi tokën.Në gjendje të vajtueshme, Sevasti Qiriazi Dako mbylli sytë në shtëpinë e Rukije Tafajt. Si “armike” u përcoll për në banesën e fundit vetëm nga katër gra Parashqevia, nuset e dy djemve, ish-kuzhinierja Tafaj dhe dy varrëmihës. Ishte 30 gushti i vitit 1949.

Përgatiti K.P. Traboini 18 mars 2021

“8400” by Mentor Spahiu, the Most Anticipated Documentary of 2021

by

By Nora Kalaja/

Winner of “Best Foreign Film” and “Best Director Award”, Director and Writer Mentor Spahiu this new year is debuting with his first feature documentary film “8400” a production of Plisi, co-produced by Dera Film. The film completed shooting in 2020, so a festival debut in 2021 is very likely and highly anticipated. We have been hearing quite a new about the new film by Mentor Spahiu, since the film features the life story of Dr. Dr. Bernard Benedetti of “Médecins Sans Frontières” (Doctors Without Borders).

Dr. Besnik Bardhi with director Mentor Spahiu in Gjakova, Kosova…

In 2017 Mentor Spahiu became the subject of mainstream media attention with his feature documentary film “8400” initially named “Actors of Cannes”, which was shot in France, Croatia and Kosovo. At its center, the film highlights emotional aspects of sacrifice and heroism in the process of saving human life, as seen in the mass poisoning tragedy of 8,400 Kosovo school children in 1990.

Mentor Spahiu and Izet Morina founders of Plisi Film.

Mentor Spahiu is an accomplished award-winning filmmaker. His thought-provoking films have received awards and nominations in reputable film festivals around the world. Currently he is the co-founder of Plisi Film based in Prizren, Kosovo.

Director, writer Mentor Spahiu was born in Kosovo in 1988. He studied Artistic Film (BA) and Film / Documentary (MA) at the University of Prishtina and attracted international attention with his films.

In 2013 he directed the critically acclaimed short film “God’s Land” (Toka e Zotit) written by Luan Kryeziu. “God’s Land” (2013) screened at the See A Paris Film Festival, Albanian Film Week in New York, Nine Eleven Film Festival and Skena Up.

Mentor Spahiu received international fame with his film “The War” (2014), which he wrote and directed, produced by Izet Morina. The film has drawn praise from one of the world’s leading film festival, “Berlinale” and it earned the “Best Film” Nominee at the PiGrecoZen Film Festival in Italy. The War centers around human rights and the consequences of war.

Mentor Spahiu blends his cinematic style, artistic ambition with the art of storytelling to create emotionally powerful films. It was his next film “Tank on My Yard” (Tanku në oborrin tim, 2014) which made Mentor Spahiu a household name in Kosovo and overseas. The film won “Media Award” at the Dea Open Air International Film Festival in Albania. Together with producer Izet Morina, Mentor Spahiu owns Plisi Film, which produces films that have screened in over 30 countries worldwide.

Interview with Award-winning Director and Writer Mentor Spahiu

What projects are you currently working on? 

Mentor Spahiu: I am currently working on a full-length documentary film, titled “8400”. I started working on this project since 2017. For this documentary film, we took the needed time to do a lot of research so that the events are presented to the audience in a true factual and documented manner. We have gathered many key interviews and materials. Given the sensitivity of the topic and its social impact we had to do our due diligence when dealing with the subject matter. 

Documentary filmi “8400” is a production of my film company “Plisi Filmi” in collaboration with “Dera Film”. This film has been evaluated and supported by the Cinematographic Center of Kosovo – QKK, as a project of interest and opportunity for the cultural and social presentation of Kosovo in the international arena, through various high-level festivals, with special emphasis on the highest events of film in the world, such as category A festivals, as well as for national presentation. The film is also supported by the Municipality of Prishtina.

We are now in the post-production phase and we expect its release soon in January 2021. We plan to submit the film in many festivals around the world, as well as its world premiere at one of the largest documentary film festivals. 

Who is in your team for this project? 

Mentor Spahiu: I wrote and directed the film, produced by Izet Morina, co-produced by Latif Hasolli. DOPs are Latif Hasolli, Isak Duraku, and Dalmat Dobra. The Executive producers are: Çlirimtar Spahiu, Zërimi: Gëzim Rama. The documentary features in its lead roles Hazir Haziri and Nazmi Bajra. 

What is the new documentary film “8400” about?

Mentor Spahiu: The documentary film project “8400” deals with a painful part of our history. In Kosovo schools, over 8,400 pupils were poisoned in 1990, by the Serbian secret service. In this horrific tragedy more than 8400 students, teachers and citizens were poisoned, including children in pre-school institutions. The Serbian government declared that they are not poisoned, but are acting and called the poisoned children “Actors for the Cannes Film Festival”. 

The truth about the mass poisoning is revealed from laboratories in France through Dr. Bernard Benedetti of “Médecins Sans Frontières” (Doctors Without Borders). Further crucial evidence is presented from findings from toxicologist from Croatia and from laboratories in England, where toxicologist Aubin Hendricx had stated that Sarin poison was used on the Albanian children of Kosovo. Sarin is among the ten most deadly poisons in the world. 

This powerful project is a reminder of the bitter truth and injustices done against Kosovar Albanians during the 90s, and we should never forget such atrocities. 

What do you hope people will take away from the film?

Mentor Spahiu: In addition to exposing a hidden truth to the international community, the message of this documentary will be a novelty for the new generations that were born after the sarin poison tragedy. This documentary is a pillar of remembrance of what evil and war can do. And the message is to never forget the horror that our people in Kosovo have gone through.

We want to bring to the viewers around the world awareness about this mass crime and its crippling reality. We hope that this documentary will start a discussion in the international arena about inhume treatment, abuse of human rights and we hope that justice is served. 

The film also features, one of men who was poisoned, Nazmi Bajra, who at that time was a technical worker at the school. He was poisoned while helping students. The interview tells his struggles, and the health consequences 30 years after the poisoning. Nazmi is seeking justice today in the Strasbourg court against Serbia’s crime for the mass 1990s poisonings in Kosovo schools.

What has been your journey like with your films? 

Mentor Spahiu: I am very blessed that my films have been valued in many international festivals, wining awards in United States and other places. As a filmmaker getting the feedback from the audience and film critics lets me know how my films have influenced them. 

I am very excited about the feature documentary film, I feel ready and prepared after all the hard work and research that we put in. 

Do you express yourself creatively in any other ways?

Mentor Spahiu: Writing is one of my passions, where I find the space I need to express myself on whatever motivates and inspires me. To see the characters that I write and create come to life is such a special feeling. And seeing them on the big the big screen is even more exciting, especially seeing the reactions of audience on this artistic creation. The process from script to directing to screen has its beautiful moments and I enjoy all three very much. It’s a way for me to connect with the audience, the actors, and my artistic expression. 

Are you working on your next project now?

Mentor Spahiu: At the moment I am working on a script for a feature film. We are preparing to start shooting this film in the fall of 2021.

What are your personal goals for next year?

Mentor Spahiu: My focus is on soon releasing “8400” and to successfully complete the new film we are working on. We have that the documentary film “8400” will have a successful journey in major festivals around the world. We truly believe that the audiences and the international community will appreciate the authenticity and the truth this project brings.  

SHKOLLA »FAIK KONICA »- GJUHA DHE IDENTITETI KOMBËTAR SHQIPTAR NË BELGJIKË

by

Arian Bajraktari drejtues i shkollës “Faik Konica” në Namur, Belgjikë, rrëfen ekskluzivisht për gazetën “Dielli”, Organ i Federatës Panshqiptare të Amerikës VATRA, New York, ruajtjen e identitetit, gjuhës, kulturës dhe traditës shqiptare në Belgjikë nëpërmjet mësimit të gjuhës shqipe. Me Arian Bajraktarin bisedoi gazetari i “Diellit” Sokol PAJA. 

MËSIMI I GJUHËS SHQIPE NË SHKOLLËN “FAIK KONICA” BELGJIKË

Së pari dua t’ju falenderoj për mundësinë që më dhatë të prezantohem dhe të shprehem për aktivitetet tona përpara lexuesit të Gazetës Dielli në New York, e nëpërmjet saj dhe bashkëatdhetarëve tanë në USA, të cilët i admiroj dhe i dua për atdhedashurinë, patriotizmin e  potencialin që manifestojnë. Shkolla plotësuese shqipe ‟ Faik Konica ” është relativisht e  re. Ajo sivjet feston 5 vjetorin e krijimit të saj. E strukturuar në Shoqatën ’’Nënë Tereza’’  Namur, Belgjikë, me President z. Adnan Rexhepi, ajo ushtron mësimdhënien e gjuhës shqipe,  historisë, nocioneve të përgjithshme gjeografike si dhe artin e folklorin mbarë shqiptar.  Mësimi zhvillohet në ambientet e shkollës shtetërore çdo të shtunë, me kohëzgjatje prej 4  orësh. Ajo sot siguron mësimdhënien nga mësues të diplomuar në mësuesi, sipas lëndëve përkatëse. Përmban tri nivele, në tre klasa të ndryshme, ku nxënësit i nënshtrohen sistemit të notës mbi bazën e njohurive të përfituara. Pa përjashtim të gjithë janë të amzuar në librin e Amzës, dhe të rregjistruar periodikisht sipas frekuentimit, dhe të gjithë çertifikohen sipas aftësisë në mënyrën më korrekte të mundshme. 

BELGËT DUAN TË MËSOJNË SHQIP

Risia që ka shkolla jonë është se që nga viti i kaluar, është pionere në Belgjikë dhe ka të hapur edhe një kurs intensiv për të rriturit mbi 16 vjeç, ku 40% e tyre janë studentë Belg të origjinës. Pra mësimi i gjuhës shqipe ka hapur një interes të lartë dhe kur është për tu mësuar edhe nga jo shqiptarët, të cilët shquhen për evoluimin e tyre të shpejtë. Sot në vitin e dytë të mësimit, edhe pse në kushte jo komode të organizimit nga kriza sanitare Covid, arrijnë të shkruajnë e flasin mjaft mirë gjuhën tonë të dashur. Mësimi aktual i gjuhës shqipe në shkollën tonë, mund të themi me plot gojën, se është e vendosur mbi baza pedagogjike dhe profesionale. Më lejoni ju lutem që me këtë rast të falenderoj gjithë stafin e shkollës sonë, të palodhurit, të motivuarit Aida Kadare, Anila Celami, Gentiana Aziri, Muhamet Bektashi, Elsa Haskurti,  sekretaren Syndyze Saraishta, Adnan Rexhepi, dhe unë Arian Bajraktari, ndjehem i  previligjuar që drejtoj mbarëvajtjen e shkollës shqipe ‟Faik Konica ”.


QYTETET KU MËSOHET SHQIP, ORGANIZIMI DHE KURRIKULA MËSIMORE

Shkollës së parë shqipe, ja gjejmë gjurmët në qytetin Andenne në vitin 56, me arritjen e parë të kolonive masive shqiptare, larguar nga diktatura komuniste në Shqipëri, por nuk e përjashtoj faktin se ka ekzistuar spontanisht edhe më parë diku tjetër. Sot ato janë në disa qytete si Brukseli, Namuri, Genti, Anverpen, Ostende, Liege, Huy, Tongeren etj. Shumë nga ato shkolla shqipe funksionojnë mirë, por mendoj se duhet ende shumë punë për tu strukturuar dhe konsoliduar. Një shembull i mirë i funksionimit të shkollës shqipe është ajo e ‟Vatra” Bruksel, ku kontributi i z. Gjana, Dizdari, znj.Shkodra vlen për tu përshëndetur shumë. Shkolla jonë “Faik Konica” që prej krijimit të saj, funksionon me kurrikulë të njëhsuar me atë në Shqipëri dhe Kosovë, sigurisht e përshtatur me prioritetet tona dhe orët në dispozicion. Në një vizitë që vitin e kaluar Ministri i Diasporës z. Majko me një grup deputetësh e personalitetesh nga Shqipëria, i bëri shkollës sonë, përfituam nga rasti ti përcillnim sugjerimet tona për të arritur një marrëveshje me qeverinë Belge, për implementimin në të gjitha shkollat ku ka frekuentim me nxënës të origjinës shqiptare edhe gjuhën shqipe si gjuhë të dytë për gjithë ato që e dëshirojnë. Ekzistojnë marrëveshje për komunitetet turke, marokene, e spanjolle etj, përse jo me atë shqiptare. Mbase ky projekt kërkon shumë energji dhe këmbëngulje për tu realizuar, sepse nuk patëm vijim të asaj që propozuam, por mendoj se të gjithë së bashku duhet të vendosim presion mbi qeverinë e ardhshme pas zgjedhjeve të 25 Prillit në Shqipëri, që ta ketë si prioritet këtë marrëveshje jo vetëm për Belgjikën, por kudo ku ka nxënës shqiptarë në çdo shtet në botë. Mendoj se do ishte një shërbim mjaft i vlerësueshëm që do i bëhej mos asimilimit gjuhësor dhe ruajtjes së identitetit tonë kombëtar. 


MËSIMI I GJUHËS SHQIPE SI  FORMË E RUAJTJES SË IDENTITETIT KOMBËTAR TË SHQIPTARËVE NË BELGJIKË

Absolutisht, mësimi i gjuhës shqipe është shtylla kurrizore e ruajtjes së identitetit kombëtar jo vetëm sot, por edhe në dekadat që do vijnë për brezat e ardhshëm. Është detyrë e gjithë intelektualëve në mërgim, mësuesve, shoqatave, gjithë patriotëve shqiptarë të sensibilizojnë opinionin shqiptar dhe prindërit, që ti ofrojnë fëmijët pranë shkollave shqipe, pranë dijes, pranë atdheut. Shoqata “NënëTereza’’ kontribuon dukshëm edhe me mbajtjen e Simpoziumeve, Konferencave Shkencore dhe Historike, aktiviteteve kulturore, për të mbajtur e ruajtur trashëgiminë tonë kulturore, historike dhe ndërgjegjësuar të rinjtë tanë të lindur në mërgim se kush janë dhe nga vijnë. Mund të përmendim këtu Simpoziumin “Skenderbeu”:  Hero kombëtar, një mit Europian’’, mbajtur në Tetor 2018 , që për nga risia e disa dokumenteve të prezantuara për herë të parë në event, hulumtuar në arkivat e Vatikanit nga historiani që i mbijetoi ferrit komunist z. Lek Përvizi, me të drejtë u quajt shkencor. Kjo pati jehonë të madhe në opinionin shqiptar dhe të huaj edhe për faktin se kishte prezencë të madhe të Deputetëve europian, personaliteteve të larta Belge, historianë dhe hulumtues të ndryshëm. Në vitin 2019, u mbajt Konferenca ’’Nënë Tereza mes nesh’’, ku i treguam opinionit mbarë mbi Humanisten më të madhe, Shenjten tonë Anjezë Gonxhe Bojaxhi. Pra një komb i vogël që nxjerr dy figura diametralisht të kundërt por me famë botërore. Gjergj Kastriotin, luftëtar, kalorës i mbrojtës së vlerave të qytetërimit kontinental, dhe Nënë Terezën, simbol të paqes dhe humanizmit mbarë botëror. Albanologu Prof. Dok Ardian Marashi, Historiani Lek Përvizi, Humanistja Sandra Stillman, shkrimtari e hulumtuesi Prof. Dok Stefan Çapaliku, Pellazgologu Prof. Matieu Aref, Prof. Dok Nuri Bexheti, Historiani Safet Kryemadhi, kanë qenë konferencierët tanë që për nga profesionalizmi do i kishte zili Tirana dhe Prishtina, dhe që përmbushën më së miri pritshmërinë e kërkuar. Ndërsa viti 2021, është viti i Dardanisë. Me 28 Nëntor mbahet Konferenca  “Adem Jashari : Simbol i qëndresës, frymëzues i lirisë’’ në Teatrin e Namurit, para më shumë se 1000 bashkëatdhetarësh dhe jo vetëm. Duke parë konteksin aktual, prezent në mediokriotetin europian ku po kërkojnë padrejtësisht të kthejnë viktimat në agresorë e anasjelltas, mendojmë se i bëjmë një shërbim të denjë çështjes tonë kombëtare në sensibilizimin e mbarë opinionit ndërkombëtar, për një nga faqet më të lavdishme të UÇK dhe historisë moderne të shtetit të Kosovës. 


BELGJIKA, TOKA E MIKRPITJES

Belgjika quhet ndryshe “toka e mirëpritjes’’. Kjo ka inflencuar jo pak dyndjet e emigrantëve të shteteve të ndryshme nga e gjithë bota dhe sot kemi një shoqëri me prezencë multikulturore, multietnike (ndoshta modeli Amerikan në miniaturë), që përjashto disa incidente sporadike, jetojnë në harmoni me njëri-tjetrin. Ndaj dhe mësimi i gjuhës shqipe, ka shfaqur si e thashë edhe më lart interes edhe te belgët vetë, prandaj në dijeninë time është mirëpritur kudo, në çdo sferë të shoqërisë. Fakti që ne japim mësim në ambientet e shkollës shtetërore, tregon më së miri hapjen, dispozicionin dhe mirëkuptimin e shtetit belg, ndaj kulturës sonë që quhet një vlerë e shtuar kulturore. Gjithsesi në qarqet intelektuale të shoqërisë belge dhe në ato shoqërore, quhet një vlerë kulturore e shtuar dhe po provokon dhe kërshërinë dhe interesin e shumë studiusëve të gjuhëve indoeuropiane, historianëve, të cilët kanë filluar ta çmojnë dhe ti japin vendin e saj, si një nga gjuhët më të vjetra dhe unike në botë. 


ROLI DHE PESHA E SHQIPTARËVE NË BELGJIKË

Nuk kemi një statistikë të saktë se sa është numri i komunitetit shqiptar në Belgjikë, të njohur deri më sot. Supozohet afërsisht 100 mijë, të shpërdarë kryesisht në qytetet e mëdha. Mirëintegrimi i tyre në shoqërinë belge, iniciativa dhe zelli i lartë në punë, i ka kthyer në një faktor në shumë degë të ekonomisë belge, duke e rregulluar mjaft imazhin e rremë të krijuar në fundvitet 90. Sot kemi me qindra e qindra të rinj shqiptar që kanë mbaruar studime prestigjioze në Universitetet e Belgjikës, dhe kanë filluar të inkuadrohen në sferat e larta ekonomike dhe jetën politike belge, dhe shumë nga ato janë zgjedhur në forumet ku kanë aderuar. Mund të them me plot besim se pas disa vitesh, shumë nga të rinjtë tanë do kthehen në faktor kyç në ekonomi, shkencë e politikë. Sfida jonë dhe gjeneratave të ardhshme mbetet, se si gjithë kësaj energjie dhe potenciali intelektual, t’ja kthejmë vëmendjen tek rrënjët e tyre në shërbim dhe të kombit shqiptar.

MESAZHI JUAJ PATRIOTIK PËR DIASPORËN NË USA

Ne krenohemi me Diasporën tonë në USA. Ajo është shumë aktive dhe paraqet një mentalitet të ndryshëm me atë në Evropë. Mbi të gjitha është shumë më patriotike dhe i ka rezistuar më së miri asimilimit duke ruajtur vlerat tona më të mira. Funksionon shumë më e bashkuar, më patriotike dhe ka solidaritet më të fortë. Mbi të gjitha kur fatet e Kombit kanë qenë të kërcënuara ose në rrezik, ka qenë kjo elitë e Diasporës tonë në USA, që ka ndikuar fuqishëm dhe drejtëpërsëdrejti te politika amerikane duke e sensibilizuar problemin shqiptar. Aleanca e krijuar me USA, është rezultat direkt i lobimeve të shumta të Diasporës shqiptare atje. Interesante është se shumë të rinj e të reja tashmë të lindur dhe arsimuar atje, ruajnë më së miri vlerat tona kulturore dhe janë të implikuar në një farë mënyre edhe në vendin amë. Dëshirojmë ta ruajë statusin e promotorit për gjithë Diasporën shqiptare në mbarë botën. 

PATRIOTI ARIAN BAJRAKTARI, VEPRIMTARIA E TIJ NË DOBI TË KOMUNITETIT SHQIPTAR DHE VENDLINDJES SË TIJ

Quhem Arian Bajraktari vij nga një prej familjeve me emër patriotik në Malësinë e Madhe. Rrjedh nga trungu i Çun Mulës, Deli e Mul Bajraktarit, Bajraktarëve të Hotit, fakt ky që më ngarkon më së shumti me përgjegjësi mes bashkëmalësorëve të mi liridashës e kreshnikë. Familja jonë vuajti egërsinë e luftës së klasave në periudhën e diktaturës komuniste me burgje dhe internime politike, nga 1945 deri në vitin 1991. Me shumë peripeci që lidheshin me statusin e familjes, arrita të mbaroj shkollën e mesme dhe në vitin 1991 kur u lejua për herë të parë, fitova konkursin për pranim në shkollë të lartë. Jam diplomuar në fakultetin Gjuhë-Letërsi , fakultetin Juridik dhe nga 2006 kam marrë edhe liçensën si avokat, profesion të cilin nuk e ushtroj aktualisht. Përherë ngelem shumë i lidhur me Shqipërinë, dhe kemi arritur të vendosim ura bashkëpunimi mes Komunave në Belgjikë dhe atyre në Shqipëri me projekte konkrete. Një ndihmë serioze e gjitha falas, është konkluduar së bashku me z. Adnan Rexhepi, me dërgimin e mjeteve kundra zjarrit Bashkisë Malësi e Madhe, dy autopompa moderne zjarrëfikëse, ambulancë për spitalin e Koplikut dhe së shpejti një mjet zhbllokimi dhe ndihme të parë në rast aksidenti, duke e kthyer qendrën e MKZ, Malësi e Madhe, në më të mirën aktualisht në Shqipëri. Kemi ndërmjetësuar takime mes biznesit belg dhe pistave të mundëshme të investimeve në Shqipëri, me dëshirën e vetme, të krijojmë vende pune atje, të rikthejmë shpresën e vrarë, dhe të ndalojmë hemoragjinë njerëzore të boshatisjes së vendit. Projekte ambicioze janë në proces dhe presin finalizimin. Shpresojmë që burrokracia e administratës shqiptare dhe fragmentizmi i orientuar ekonomik të marrë fund, në mënyrë që ti hapet rrugë investimeve serioze e progresive. Ndihma të konsoliduara të ngjashme në mjete MKZ dhe hospilatore, janë dërguar në Prishtinë dhe Preshevë, duke ndikuar më së miri në sigurinë qytetare atje. E dua vendin tim dhe do i rri përherë biri i saj shëmbëllyes edhe pse në periudha të ndryshme, pinjoll të mbrapshtë të saj na shpifën, luftuan, plagosën, por kurrë s’na mundën. Rezistuam dhe besoj se patëm të drejtën e Zotit dhe si Hotjanë që jam, besoj edhe te Ora e çuet e saj. Faleminderit z. Sokol Paja për mundësinë që më dhatë para lexuesit në USA dhe më shumë, të prezantoj fragmente të jetës dhe punëve në favor të shqiptarisë kryer me dashuri dhe pasion për kombin tonë nga një segment i Diasporës shqiptare në Belgjikë ku unë aderoj.    

DEFENDER 21, ZOTIMI I USHTRISE AMERIKANE NDAJ BALLKANIT & EUROPES

by

  • ZOTIMI I SHBA NDAJ EUROPËS: “DEFENDER 21”, STËRVITJE NË KOHË PANDEMIE QË PËRFSHINË 30 MIJË FORCA DHE 27 SHTETE
  • Aktivitetet e Defender-Europë 21, fillojnë këtë muaj në Europë, vazhdojnë përgjatë qershorit dhe përshijnë dy dyzina kombesh…
  • Shkruan zyra e shtypit e Ushtrisë së SHBA, Europë dhe Afrikë, Visbaden, Gjermani. 

Përktheu Shefqet & Herion Kërcelli

16 mars, 2021- Aktivitetet e Defender Europë 21, fillojnë këtë muaj përmes Europës dhe vazhdojnë dhe në qershor. 

Në njoftim shkruhet: Ne, Ushtria e SHBA, Europë- Afrikë, mezi po presim që të demonstrojmë vendosmërinë dhe zotimin e SHBA ndaj Europës.

Defender-Europe 21, është një stërvitje ndërkombëtare vjetore e nivelit të lartë, e përbashkët, e planëzuar, me qëllim që të forcojë gatishmërinë strategjike-operative dhe ndërveprimin mes SHBA, aleatëve dhe partnerët e NATO-s, të udhëhequr nga Ushtria e SHBA, Europë -Afrikë.

E ndërtuar mbi suksesin e stërvitjes në fund vitit 2020, Defender-Europe 21, përfshin një numër të madh të kombeve aleate dhe partnere të NATO-s, që zhvillojnë operacione në një zonë më të gjerë se, çfarë ishte planifikuar në 2020. 

Më shumë se 30,000 forca ndërkombëtare nga 27 kombe, do të organizojnë operacione afërsisht të njëkohshme,përmes më shumë se 30 zonave të trajnimit në dy dyzina vendesh.

“Ndërsa jemi afërsisht duke monitoruar situatën e COVID, ne kemi vërtetuar që kemi kapacitete të trajnojmë të sigurt këto forca, pamvarësisht pandemisë. Edhe në këtë situatë, kombet tona kanë besim mbi forcat tona, të cilat janë të gatshme të mbrojnë paqen”,- tha Gjeneral Kristofer Kavoli, Komandanti i Ushtrisë të SHBA, Europë- Afrikë. 

“Defender-Europë 21, na krijon ne mundësinë më të mirë që të perfeksionojmë veprimet tona mes aleatëve dhe partnerëve tanë, në rajonin strategjikisht të rëndësishëm të Ballkanit dhe Detit të Zi, në mënyrë që kolektivisht, të gatshëm  ti përgjigjemi cdo krize që mund të krijohet”.

Këtë vit, Defender-Europë 21, do të përfshijë gjithashtu pjesëmarrjen e shtuar të Forcës Ajrore dhe Marinës së SHBA. Stërvitja, do të shfrytëzojë rrugë kyce tokësore dhe detare që lidhin Europën, Azinë dhe Afrikën. Ajo, do të inkorporojë kapacitete të reja edhe më të shtrenjta, duke përfshirë mjetet e mbrojtes nga ajri dhe municioneve[predhave], gjithashtu edhe asete nga Brigadat Ndihmëse të Forcës së Sigurisë Ajrore dhe Korpusit V-të të Ushtrisë të riaktivizuar kohët e fundit. 

“Defender-Europë 21, është një stërvitje e rëndësime që do të përfshijë Korpusin V-të, një tjetër mundësi për të ngritur gatishmërinë drejt në shkallë të plotë operative, ndërkohë promovojnë bashkëpunimin me aleatët dhe partnerët”, tha Gjenerali Xhon Kolasheski, Komandant i këtij korpusi. 

“Ky është një shans i mirë për të punuar ngushtë me ushtrinë e SHBA, Europë -Afrikë, duke demonstruar vendosmërinë dhe zotimin e SHBA ndaj Europës.”

Ndërsa në mars, fillojnë të zhvendosen pajisjet dhe personeli  nga SHBA, në prill, njësitë pjesëmarrëse do të lëvizin nga kazermat e tyre, në Gjermani, Itali dhe Hollandë. Pjesa kryesore e aktiviteteve stërvitore do të zhvillohen në maj,ndërsa stërvitja do të përfundojë në qershor, me riaktivizimin e forcave dhe pajisjeve me vendbazim në SHBA.

Defender-Europë 21, do përfshijë disa operacione të përbashkëta si:

Swift Response, Reagim i shpejtë (herët deri në mesin e majit) – do të përfshijë operacione nga ajri në Estoni, Bullgari dhe Rumani, duke përfshirë më shumë se 7,000 trupa nga 11 vende.

Immediate Response, Reagim i menjëhershëm (mesi i majit deri herët në qershor) – më shumë se 5,000 trupa nga 8 vende, do të përhapen përmes zonave të trajnimit në 12 vende të ndryshme, që organizojnë zjarr direkt. Gjithashtu, do zhvillohet një operacion i zbarkimit të pajisjeve logjistike në zonat bregdetare.

* Saber Guardian, Defender -shpatë, (mesi i majit deri herët në qershor), – më shumë se 13,000 trupa ushtarake nga 19 vende, do të organizojnë operacione zjarri direkt, mbrotje nga ajri dhe nga predhat, plus një evakuim mjekësor në shkallë të gjerë. 

* Command Post Exercise, Stërvitja  e marrjes së vetdrejtimit, Komandës (qershor) – një personel afërsisht  prej 2,000 vetash, do të rrisin aftësinë e Shtabit të Përgjithshëm duke komanduar Forcat tokësore shumëkombëshe, në një mjedis trajnimi të përbashkët dhe të kombinuar, ndërsa menaxhojnë  operacionet e vërteta përmes 104 vendeve mbi dy kontinente.

Ushtrimet e përbashkëta, mbështetja e ndërsjelltë, do kordinojnë veprimet e cdo komandë për krijimin e mjedisit të favorshëm në realizimin e misionit të tyre. 

Defender-Europë 21, gjithashtu do të bashkërendohet me dy stërvitje të tjera të rëndësishme:

African Lion, Luani afrikan (mesi i majit deri në mesin e qershorit) – stërvitje  vjetor kryesore e Komandës  së SHBA në Afrikë. Në të cilën do marrin pjesë afërsisht 5,000 ushtarakë nga afërsisht 24 kombe, të cilët do të trajnohen për gatishmërinë mjekësore, do të performojnë ushtrime të zjarrit direkt në shkallë të gjerë dhe do organizojnë stërvitje trajnuese nga Komanda Ajrore, Detare dhe ndihmuese. Aktivitetet do të zhvillohen së pari në Marok.

Steadfast Defender, Mbrojtja e qëndrueshme, (mes maji deri herët në qershor) – një seri e re e stërvitjeve të NATO-s,  fokusohet në përforcimin e aleancës transatlantike duke demonstruar aftësinë e NATO që ti përgjigjet shpejt spektrit të gjerë të kërcënimeve. 

*Stërvitjet e përbashkëta janë të lidhura drejtpërsëdrejti me Defender-Europë 21, njëkohësisht ato ndajnë eksperiencën midis  pjesëmarrësve të njëjtë dhe/ose aseteve të tyre. 

Zhvendosja e trupave e pajisjeve në shkallë të madhe gjatë stërvitjeve, do përfshijë mbështetje të gjerë nga secili prej kombeve mikpritëse, duke demonstruar rëndësinë e investimit në aleancë si dhe partneritetit në mbrojtjen dhe gatishmërinë ushtarake europiane.

Mjekimi, parandalimi i mospërhapjes së Covid si dhe strategjia e lehtësimit e zbatuar nga SHBA dhe kombet pjesëmarrëse, do të jenë të rëndësishme  për realizimin me sukses të Defender-Europë 21. Sipas këtij programi, ushtarët e bazuar në SHBA do të organizojnë testimin e para-aktivizimit të Covid, pastaj do karantinohen në Europë dhe në fund do bëjnë një tjetër test anti-Covid, përpara udhëtimit përgjatë kontinentit. 

Defender-Europë 21, është një dëshmi e zotimit të hekurt të SHBA ndaj NATO-s, është një shembull i demostrimit të kapaciteve kolektive, ku aleatët dhe partnerët e NATO-s, qëndrojnë fort së bashku.

Gjithashtu, medias do ti krijohen mundësitë për të ndjekur aktivitetet e Defender Europë 21. 

Ndiqni lajmet dhe informacionin më të fundit, Defender-Europë 21.

Tek w.w.w.EuropeAfrica.army.mil/DefenderEurope.

Interview with Photographer Liridona Gjokaj

by

By Nora Kalaja/

Tell us a little about yourself.Where did you grow up?/

LiridonaGjokaj:I grew up in Montenegro, Tuzi and I was always passionate about photography, I remember I had my first film camera back in 1998 and I still have pictures that I took back in the days. As I grew up my passion for photography grew more and more. I had my first photographs exhibited at Times Square- digital exhibition in 2012, at Art Scope Miami in 2014, and a digital exhibition at Museum of Louvre in Paris 2015, and at the Beauty and Fashion gallery exhibition in New York 2018, and online international exhibition “Don’t Take Pictures” 2020.

It was an honor to be published at:“The Still Life Collection”, TheBeauty of Humanity – “A Select Collection of Work”. As well as be awarded “Photographer of the year” at the 8th International Filmmaker Festival of New York, 2019.

Also, my pictures were awarded for a photography-sharing community/ photo contest, CelebrityAward, Community Choice Award, Editor’s Choice, Beauty Photography Award, etc.

And then you landed in New York?

LiridonaGjokaj:At first for me everything was different and of course every beginning has its difficulties.  But over time and with lots of effort, a person gets adapted especially in a place like NY, a place that gives you possibilities and accepts everyone who strives to achieve something.

I moved in New York a few years ago and I knew a little bit about fashion photography, but it seemed to me that there was this huge hub of creative energy peaking at a certain time of the year and I wanted to be a part of it. So, I decided to try my hands-eyes at being a catwalk photographer. Each fall and spring, New York hosts Fashion Week, and my first season I spent as much energy getting into the shows as actually shooting them. It wasn’t that easy as I thought but I worked a lot on that, and I got the chance to get into the shows and now I’m part of the New York fashion week every season.

What do you consider your first break in the industry?

LiridonaGjokaj:In September 2018 it was my first time attending a fashion week as a runway photographer.

The first time I attended the fashion week, I had 15 shows to shoot that day. I shot every show back to back at Spring Studios, and that was the beginning of my fashion photography career and first break in that industry. 

In your idea, what makes a good photograph?

LiridonaGjokaj:Despite the talent, what leads you forward is the concentration (consideration) & dedication and technicalities that go with the profession as a photographer. When you combine: talent and work/study then you manage to create a unique style and a good photograph.

Are there any new exciting projects that you are working on or have coming up in the near future?

LiridonaGjokaj:Since my focus is fashion photography, I am working on some fashion editorial projects at the moment. And also, I’m working on a very special fashion project that will be published very soon.

What is the gear you have used in the past and present?

LiridonaGjokaj:When it comes to gear, I believe that to be irrelevant! In an artist’s repertoire gear is the least important thing. For me I try to stay up to date with the latest camera, but often the newest technology is not necessarily the best one. Currently I use Canon prime cameras & lenses. In runway photography zoom lenses are a must. I currently use the L series from Canon. A 24-70mm, 70-200mm, and of course the 100-400mm.

Besides photography, what else do you enjoy?

LiridonaGjokaj:Besides photography I like to read, explore new places, I like to go to the opera, and of course spend time with my family and friends. Visiting museums is also one of my favorite things to do in my free time.

Can you tell us about a memorable moment you had during your artistic career?

LiridonaGjokaj:There are a lot of memorable moments in my 10y artistic career, but I would say, one of the most memorable moments, was when I had my picture exhibited at the Louvre Museum in Paris. That was a special moment for me!

What has been your biggest accomplishment?

LiridonaGjokaj:I’ve been photographing NYFW for the 4th season now and I can say that the biggest accomplishment in my runway photography till now is being part of 15 accepted runway photographers for two of my favorite and well-known designers; Brandon Maxwell and Tory Burch.

What are your future goals and aspirations?

LiridonaGjokaj:It’s all about passion!When you truly want something, you must go after it and try to make it happen.“Look back and say – ‘I can’t believe I did that’ instead of ‘I wish I did that’.”