Albanian American Newspaper Devoted to the Intellectual and Cultural Advancement of the Albanians in America | Since 1909
Elmi Berisha – Kryetar i Vatrës
Alfons Grishaj – Nënkryetar i Vatrës
Nazo Veliu – Sekretare e Vatrës
Besim Malota – Arkëtar i Vatrës
Marjana Bulku
Iris Halili
Ervin Dine
Mondi Rakaj
Dr. Pashko Camaj
Dr. Elton Mara
Dr. Paulin Marku
Bashkim Musabelliu
Tasim Ruko
Shënim: Kryetarët e Degëve të Vatrës të përfshirë në Kryesi kanë dhënë dorëheqje nga çdo funksion duke ua kaluar kompetencat nënkryetarëve të degëve deri në zgjedhjet e reja në degët respektive të Vatrës.
Sokol Paja/
New York me 15 Mars 2022, Federata Panshqiptare e Amerikës Vatra organizoi një promovim madhështor të librit të Ambasador Mal Berishës “Ambasador i pushtetit të butë”. Studiues, vatranë, miq, media, artistë, diplomatë e personalitete shqiptare në diasporë, drejtues shoqatash të komunitetit shqiptar në New York e më gjërë nderuan me pjesëmarrjen e tyre aktive duke e kthyer këtë promovim libri në një festë të vërtetë libri e takimi mes miqsh, patriotësh dhe komunitetit shqiptar në Amerikë. Nën drejtimin e gazetares Marjana Bulku dhe organizimin ekskluziv të Vatrës e Diellit, ky promovim shënoi një rekord për nga pjesëmarrja, interesi, kumtesat shkencore dhe mesazhet e forta diplomatike në një kohë kur bota vuan mungesën e diplomacisë aktive dhe paqes globale. Me pjesëmarrjen e posaçme të Ministrit Shqiptar të Diasporës në Republikën e Maqedonisë së Veriut Dr. Xhemail Çupi, të Shoqatës Atdhetare Dibra, Shoqatës Kraja, Skenderbej, Batalioni Atlantiku, Open Hands, Shkolla Shqipe e Bronxit, Shkolla Shqipe Children Of the Eagle, Liga Shqiptaro-Amerikane e shumë pjesëtarë të organizatave e shoqatave shqiptare nderuan me pjesëmarrjen aktive në promovim duke treguar edhe një herë se Vatra është lokomotiva tërheqëse e krejt komunitetit shqiptar në Shtetet e Bashkuara të Amerikës. Miq të veçantë të Ambasador Berishës në këtë promovim ishin edhe Orhan Sakiqi, Bashkim Ahmeti – Izano dhe Pranvera Ahmeti. Fjalën e hapjes e mbajti Presidenti i Nderit të Vatrës z.Agim Rexhaj i cili kujtoi njohjen me Ambasador Mal Berishën dhe kontributin e tij në dobi të çështjes së Kosovës dhe shërbimin që i ka bërë Mal Berisha çështjes kombëtare e shtetit shqiptar me veprimtarinë e tij diplomatike e patriotike. Libri “Ambasador i pushtetit të butë” erdhi në Vatër pas një serie promovimesh në Tiranë, Durrës, Korçë, tregues ky i rëndësisë dhe efekteve ndikuese që kjo vepër ka në mjediset akademike, mediatike dhe pa dyshim edhe në ato diplomatike. “Pushteti i butë ambasadorial në kushtet e një realiteti kërcënues plot konflikte ndërkombëtare, kriza, pragluftë, e bën edhe më të domosdoshme këtë lloj diplomacie të butë pasi siç pohojnë manualet e shkencave politike fuqia e përqëndruar në vlera dhe parime është ajo që prodhon nder e normalitet dhe jo frikë e terror siç ndodh kur fuqia shtyp dhe kërcënon liri” theksoi në fjalën e saj gazetarja Marjana Bulku. Ky libër sipas zonjës Bulku përcjell mjaft mesazhe qytetarie në një botë të trazuar ku çdo individ pavarësisht detyrave që ushtron mundet të jetë patriot që e do kombin, respekton bashkëkombasin dhe mbi të gjitha historinë e tij me çdo të vërtetë të bukur apo të hidhur. Autori sipas gazetares Bulku na mëson se çdokush mundet të jetë “ambasador” i vendit të tij pavarësisht territoreve ku jeton apo funksioneve që ushtron. Gazetari Frank Shkreli në fjalën e tij deklaroi se Ambasadori Mal Berisha gjatë karrierës së tij diplomatike ka kontribuar me punë të mëdha dhe të vogëla, por të vyera, duke përdorur “pushtetin e butë” dhe “gojën e embël”, për të projektuar interesat e vendit që përfaqësonte në botën e huaj. Përdorimi i “pushtetit të butë” sipas z.Shkreli mund të ishte edhe e vetmja mënyrë për Ambasadorin Berisha dhe të tjerë si ai, për të shprehur talentet, energjinë dhe emocionet, në shërbim të Atdheut. “Miku i ynë Ambasador Mal Berisha (ashtu si të gjithë ambasadorët kudo në botë) mund mos të ketë qenë fuqiplotë, siç thotë edhe Konica, por qëllon të ketë qenë i jashtëzakonshëm, si ushtrues i pushtetit të butë në shërbim të Atdheut të vet dhe si përfaqësues i denjë i diplomacisë kulturore të shqiptarëve” tha ndër të tjera në fjalën e tij Frank Shkreli. Studiuesi Idriz Lamaj theksoi në fjalën e tij rëndësinë historike dhe shkencore që ka libri dhe mbi të gjitha u ndal në disa detaje të rolit të jashtëzakonshëm që ka pasur Mal Berisha si diplomat në dobi të çështjes së Kosovës dhe promovimit të vlerave kombëtare në shtet ku ka shërbyer. Editori epokal i Diellit z.Dalip Greca deklaroi në fjalën e tij se libri “Ambasador i Pushtetit të Butë” i diplomatit par exellent Mal Berisha i kalon kufijtë e një ditari me shënimet dhe mbresat e një diplomati,ai është më shumë se kaq, është një libër për dashurinë dhe devocionin ndaj Kombit, është një libër për diplomacinë dhe miqësinë, për historinë, humanizmin, mbi të gjitha siç ka titullin është një libër për Diplomacinë kulturore ose Pushtetin e butë, një libër që të mëson se si t’i duash njerëzit dhe vendin tënd me përkushtim dhe si t’i kapërcesh situatat e vështira pa u kthyer mbrapsht. “Në këtë libër voluminoz prej 537 faqesh, të organizuar në gjashtë kapituj-nga Kreu 1 tek 6-shti, shkruar me një stil original që e dallon autorin se është vetja, një stil rrëfimtar, emocional, përmes të cilit ambasadori Berisha e mbanë lexuesin të mbërthyer pas ngjarjeve, shumë prej të cilave të japin tronditje të fortë emocionale” citoi ndër të tjera z.Greca. Studiuesi Dr. Paulin Marku u shpreh në fjalën e tij se libri “Ambasador i pushtetit te bute” është një libër shumë i rëndësishëm dhe shërben edhe si një udhërrëfyes për diplomatet e rinj dhe të karrierës, gjithashtu edhe për studiuesit, albanologët, profesorët, polititologët, gazetarët dhe më gjërë. Jemi mësuar të lexojmë, libra, ditare, shënime e dokumente diplomatike me autorësi kryesisht te huaj, ndërsa sot kemi në dorë një libër të një diplomati të lartë shqiptar. “Në këtë libër autori është treguar i kujdesshëm dhe mjaft detajist qe te përshkruajë punën dhe rolin e një diplomati, qëndrimin dhe momentin e duhur se kur duhet te ndërhyje një diplomat për çështje te caktuara, qe cenojnë apo dëmtojnë imazhin e atdheut. Libri trajton një gamë të gjërë të aktiviteteve të shërbimit diplomatik që nga udhëtimi i tij drejt Stambollit, te aktiviteteve diplomatike, kulturore dhe artistike, ku një vend te rëndësishëm zënë përkushtimi ndaj atdheut dhe çështjes se Kosovës e deri ne largimin e tij si diplomat. z. Berisha nuk reshti se promovuari kulturën dhe artin shqiptar qe nga Turqia, Britania e Madhe e deri ne Amerike. Ambasador Berisha ishte jo vetëm promovues i vlerave kombëtare por dhe organizator i takimeve e shkëmbimeve me qëllim promovimin e interest të kombit shqiptar” tha ndër të tjera studiuesi Dr. Paulin Marku. Ministri Shqiptar i Diasporës në Republikën e Maqedonisë së Veriut Dr. Xhemail Çupi si pjesëmarrës nderi në këtë promovim theksoi rëndësinë shkencore të librit, rolin e diplomacisë në shuarjen e konflikteve dhe mbi të gjitha vlerësoi figurën e jashtëzakonshme të Ambasador Mal Berishës në Diplomacinë shqiptare. Ministri Çupi gjithashtu i dhuroi Vatrës një pllakatë mirënjohje në emër të shtetit të Maqedonisë, të cilën ia dorëzoi Presidentit të Nderit z.Agim Rexhaj. Në përfundim të kumtesave Ambasador Mal Berisha falenderoi të gjithë të pranishmit, Vatrën e Diellin për organizmin model dhe solli ndërmend detaje nga shërbimi i tij në diplomacinë shqiptare dhe episode që kanë shënuar rrugëtimin e tij diplomatik. Mbrëmja vëllazërore vazhdoi deri në orët e vona me një koktejl festiv të përgatitur nga patrioti Toni Musaj dhe biseda të gjata mes miqsh e patriotësh që e kthyen Vatrën në një shtëpi të vërtetë patriotike për të gjithë shqiptarët në mergatën e Amerikës.
Federata Panshqiptare e Amerikës Vatra fton dhe njofton komunitetin shqiptar në New York e më gjërë se nesër me datë 15 Mars 2022, ditën e Martë, ora 6.00 PM, në Selinë qëndrore të Vatrës në Adresë: 2437 Southern Blvd, Bronx, NY 10458 bëhet promovimi i librit “Ambasador i pushtetit të butë” shkruar nga Ambasador Mal Berisha. Ftohet komuniteti shqiptar të marrë pjesë në këtë ceremoni nderimi dhe festë të librit.
Kanë thënë për librin:
“Ambasadori Mal Berisha ka sjellë këtu një larmi episodesh, të përshkruara si tregime të shkurtra, të cilat lexohen me kërshëri dhe ëndje. Ai nuk synon të zbulojë para lexuesit të panjohurat apo enigmat e punës së një ambasadori, siç bëjnë rëndom ish – diplomatët e lartë, kur dalin në pension dhe duan të lënë dëshminë e rëndësisë së vet të jashtëzakonshme gjatë jetës në shërbimin e jashtëm. Jo. Nisur nga këto rrëfime, do thënë se ambasadori Mal Berisha nuk vuan nga asnjë delir protagonizmi. Ai shtyhet nga dëshira për të pohuar se, duke i shërbyer Shqipërisë, ka arritur të ketë edhe për veten e tij një jetë të bukur me gjithë andrallat e saj, gjë që i shkon një burri të realizuar” – Besnik Mustafaj.
“Mal Berisha mbetet jo thjeshtë më aktivi, por ndofta më i suksesshmi nga të gjithë ambasadorët tanë, kudo që ata kanë shërbyer. Asnjë shenjë inferioriteti, asnjë moment lëkundjeje, por krenar, dinjitoz dhe i barabartë me çdo përfaqësues tjetër diplomatik, Mali paraqitet në çdo pritje, takim apo veprimtari që zhvillohet. Madje, ai me arsye të ftohtë, me fakte dhe argumente të pakundërshtueshme debaton dhe fiton ndaj çdo qëndrimi kaqdashës a provokues, sidomos kur vihet në diskutim çështja jonë kombëtare, pra Kosova e Çamëria apo ata të R.M.V.” – Shpendi Topollaj.
Ju mirëpresim të gjithëve.
-Pas një telefonate të z. Petrit Alibej, kryetar i Shoqatës Atdhetare Besa-Besën në Boston- Massachusetts-
Nga Dalip GRECA
Të Mërkurën, 9 Mars 2022, pradite mora një telefonatë shqetësuese nga miku im vatran, kryetar i Shoqatës Besa-Besën në Boston, z. Petrit Alibeaj.
Në thelb të telefonatës ishte shqetësimi i tij se në një zonë të Bostonit ishin parë fotografi historike të Vatrës të hedhura në plehra.
Ai më tregoi se një amerikan i kishte telefonuar dhe i kishte treguar se afër shtëpisë së tij, pranë shtëpisë të një shqiptaro-amerikani të vjetër që kishte ndërruar jetë, banka kishte nxjerrë në shitje shtëpinë, ndërkohë disa materiale fotografike, përfshirë dhe një fotografi të 2 gushtit të vitit 1931, që kishte në qendër Fan S. Nolin në një piknik të Vatrës në Marlborough, MA(Në fund të fotografisë ishte shënimi: I pari piknik i Vatrës). Marlborough është një qytezë me rreth 41 mijë banorë, që njohu zhvillim të hovshëm industrial në fund të shekullit 19 dhe fillim shekullin 20. Emigrantët shqiptarë ia mësynë kësaj qyteze si shumë të tjerave në MA, pasi fabrikat merrnin punëtorë të pa kualifikuar.
Aty, katër vjet pas themelimit të Federatës Vatra, u ngrit dhe një nga degët e Vatrës, që i mbështeti fort veprimtaritë e Federatës.
Kjo degë është bërë inisiatore për organizimin e piknikut madhështor, ku është ftuar edhe Imzot Fan S. Noli, paçka se në atë kohë ai vazhdonte të ishte në oponencë më Vatrën zyrtare për shkak të opozicionit me qeverinë shqiptare dhe përfaqësuesin e saj në Washington Ministrin Faik Konica, por përkrahësit e tij të shumtë duhet t’ia kenë organizuar këtë piknik madhështor.
Në fotografinë e piknikut që përfundoi në plehra numërohen rreth 400 pjesmarrës(në foton që po publikojmë është vetem qendra e fotos), ku shquhet në mes Imzot Noli, bashkëpunëtorë të tij, vatranë me familjet e tyre, madje dhe shumë fëmijë. Fotografia ishte e vendosur brenda një korrnize me xham me përmasa të mëdha-1 metër e 20 cm gjerësi dhe 40 cm lartësi. Fotografia ruan cilësi të lartë.
Fotografia në një vështrim të shpejtë përcjell frymën dhe mesazhe vatarne. Federata”VATRA” e kohës së Nolit dhe më vonë deri në vitet ’80 të shekullit të shkuar funksionte si një familje e stërmadhe, ku përfshiheshin në aktivitete jo vetëm vatranët burra, por edhe gratë, edhe fëmijët. Brezat përcillnin frymën e bashkimit brenda vatrës dhe e trasmetonin tek brezat e ardhshëm këtë frymë.
Le të kthehemi tek problem I fotografisë që përfundoi në plehra; brezi i vjetër i vatranëve është në zhdukje e sipër. Bijtë, apo nipërit e mbesat e tyre, në pjesën më të madhe, janë konvertuar e asimiluar. Interesi për Vatrën dhe vendin e origjinës vijnë në zbehje. Për 12 vite unë iu drejtova me mesazhe në gazetën Dielli familjeve me origjinë shqiptare, që kush prej tyre ruante relike të prindërve apo gjyshërve, ruante fotografi, libra, fotografi të vjetra, koleksione të gazetës Dielli apo të gazetave të tjera si Kombi, Emigranti, Albania, Revista Adriatic etj., mundësisht të njoftonin Vatrën dhe t’i dorëzonin ato në selinë e saj në 2437 Southern BLVD, Bronx, Nju Jork 10458. Një pjesë u përgjigjën dhe doërzuan materiale të vlefshme, por nuk mendoj se mesazhi ka shkuar tek shumica e familjeve që ruajnë ende materiale dhe dokumente të Vatrës. Rasti në Marlborough, ku një fotografi historike me materiale të tjera përfundoi në plehra, e dëshmon këtë.
Jo shumë kohë më parë ne mësuam nga nipi i një prej kryetarëve të Vatrës se në familjen e tij ruhej jeleku i Faik Konicës, që nga 15 dhjetori i vitit 1942, kur Faiku ndërroi jetë dhe miqtë e tij të afërt morën sendet e tij. Po sa materiale të tjera mund të ruhen ende nëpër shtëpitë vatrane? Të mos harrojmë se deri në 100 vjetorin e Vatrës ne nuk kishim gjurmë të ekspozuara të Vatrës, por ekspozita që përgatitëm me atë rast na jep mundësi sot të prekim disa nga bëmat e Vatrës, që natyrisht nuk mjaftojnë. Fatmirsisht ende jetojnë bijë të vatranëve që kanë lënë gjurmë në historinë e Vatrës, si i biri i rekordmenit të fushatës së 3 Qershorit 1917, Ali Kuçit, që u kthye në Shqipëri, por tragjikisht humbi jetën në moshë të thyer duke u mbetur në duar hetuesve komunistë!E ndëshkuan pse krahas partizanëve kishte ndihmuar dhe ballistët! Dhe kë ndëshkuan? Burrin që frymëzoi shqiptarët e Amerikës të dorëzonin kursimet e tyre për të Shpëtuar Shqipërinë!Ai e udhëhoqi fushatën duke dhuruar $680.00
Federata Panshqiptare e Amerikës duhet ta bëjë objekt të punës së saj grumbullimin e materialeve që mbahen nëpër shtëpia që rrezikojnë të përfundojnë në plehra. Duke qenë se baza e Vatrës ka qenv në Massachusetts, aty vepruan me dhjetëra degë të saj, por sot mjerisht nuk ka degë,rithemelimi i një dege të Vatrës në Boston e vendlindjes së Federatës është urgjente për bordin e tanishëm.E kisha filluar punën me një grup vatranësh për themelimin e degës së Bostonit, pro nuk e di pse humbi interesi nga udhëheqësia e Vatrës. Gjithçka ishte gati, u paguan dhe anëtarsitë, por çuditërisht pat tërheqje nga qendra në momentet e fundit. Le të shpresojmë se ajo bërthamë që patëm gati do të ndihmojë për riorganizim.Një degë e Vatrës në vendlindjen e Federatës do të bënte të mundur që Vatra të rikthehej tek rrënjët dhe të siguronte dhe materialet dokumentare e fotografike që janë jetike për mbijetesën e Vatrës.
Që të mos lejojmë hedhjen e dokumentave në plehra mund të përdoret kryetari i Shoqatës Atdhetare Besa-Besën, z. Petrit Alibej. Kushdo që disponon materiale të Vatrës mund t’i telefonojë atij në tel:617-651-7310 dhe ai ndërmjetëson për t’i dërguar tek Vatra ose të telefonohet në selinë e Vatrës.
Edhe degë të tjera ku vatra ka qenë aktive që në fillimet e Federatës ia vlen që të hulumtojnë në komunitet për të materiale fotografike dhe dokumentare të hershme.
***
PAK HISTORI NGA DEGA E VATRES NE MARLBORO
Dega e Vatrës Marlboro filloi të organizohet të Dielën e 23 Korrikut 1916 dhe mbante numrin dega nr.49. Pleqsia e pare përbëhej nga: Koço Asimaqi-Kryetar, Gaqi N. Dishnica-arkëtar, Ilo V. Qafzezi-sekretar, ndërsa pleq ishin: Dhimiter Kreshpani, Stefan G. Zguro dhe Janaq Stefan.
Në fushatën”Për shpetimin e Shqipërisë” 3 Qershor 1917, dega ishte pjesmarrëse dhe donatore e saj. Vetëm gjatë ditës së parë të fushatës me 3 qershor iu përgjigjën thirrjes së komisionit të fushatës 39 vatranë të kësaj dege. Ja Lista e ditës së parë:
11-Sotir Th. Kreshpani $13
12- Vangjo Shosho $11
13-Jani Botko $5
14-Koço P. Gorjoshani $5
15-Koli Laska $5
16-Kosma Angelo$10
17-Janaq Stefan $10
18-Agathokli Xhitoni $12
19-Gaqi J. Qafzezi $12
20- Dhori Manol $17
21- Miço Thoma $10
22-Stefan Zguro $10
23-Misto Thoma $10
24-Hari Simo $10
25-Dhimitri L. Kreshpani $10
26-Duli George $10
27-Thanas J.Kreshpani $10
28- Vell Luka $60
29-Loni P Peristere $5
30-Pilo Kosma $10
31-Nuli Buxhuku $10
32-Ilo Zilexhi $10
33- Vell Hekurani $25
34-Dhimitri Kadiu $5
35-Gaqi K. Deshnica $5
36- Vell K.Furrzhi $20
37-Dhimiter Remetsi $5
38-Mina Lluka $10
39-Anonim $2
Shuma e përgjithshme $419
Konsulli i Përgjithshëm i Konsullatës së Përgjithshme të Republikës së Kosovës në Nju-Jork, Ambasadori Frymëzim Isufaj, i shoqëruar nga Lulzim Krasniqi-Këshilltar, bënë homazhe dhe vendosën kurora lulesh në varrezat e vëllezërve Bytyqi. Këto homazhe, të cilat organizohen çdo vit nga Batalioni Atlantiku, bëhen në nderim të Epopesë së UÇK-së-rënies heroike dhe sakrificës kolosale të familjes Jashari. Ambasadori Isufaj tha se duke kujtuar Ditët e Epopesë së UÇK-së, përulemi me nder përpara sakrificës së familjes Jashari dhe të gjithë dëshmorëve që dhanë jetën për çlirimin e vendit. Ditët e lavdishme të UÇK-së-5,6 dhe 7 marsi të vitit 1998 qenë thirrje e kushtrimit për liri. Ato çuan te mobilizimi kolektiv për të triumfuar të keqen. Ishin ditët e ngritjes së ndërgjegjes sonë kombëtare për rimëkëmbjen e identitetit tonë.Familja Jashari dhe të gjithë dëshmorët e rënë për lirinë dhe pavarësinë e Kosovës do të mbesin vlerë kombëtare e historisë sonë më të re.