Dielli | The Sun

Albanian American Newspaper Devoted to the Intellectual and Cultural Advancement of the Albanians in America | Since 1909

NGA DIASPORA SHQIPTARE NE GJERMANI

by

Nga  Dr. Zejnepe Alili – REXHEP/

Fjalim i mbajtur nga Dr. Zejnepe Alili – REXHEPI, para bashkatdhetarëve në Koblenz të Gjermanisë, me rastin e themelimit të Lidhjes së Krijuesve Shqiptarët të Mërgatës, në Kuvendin e Parë zgjedhor./

Bashkatdhetarë, të nderuar!

Është një emocion i veçantë, që ndodhem në mesin tuaj!

Të dashur miq, krijues, të nderuar kuvendarë, ju përgëzoj për misionin tuaj madhor!

E me respekt të thellë, i përshëndes nismëtarët e këtij Kuvendi, tejet të rëndësishëm për unitetin e krijuesve dhe vlerave tona të përbashkëta. Ky manifestim, të gjithë neve, na bën që të ndihemi edhe më krenarë për mirëqenien tonë, që përmes identitetit kulturor të ruajmë identitetin kombëtar. Ju jeni atdhetarë dhe atdhetari nuk flet, por vepron, duke e mbledhur shpirtin dhe dijen e kombit, sepse për krijuesit e Mërgatës shqiptare, atdheu është “metaforë e dhimbjes dhe krenarisë kombëtare”.

Po ashtu, kam kënaqësinë e veçantë, të gjithë bashkëkombasve kahdo që ndodhen, në trojet etnike shqiptare apo si pjesë e Mërgatës, t’u përcjell urimet më të sinqerta nga  Universiteti i Tetovës dhe shqiptarët e Maqedonisë, duke ju uruar 22 Nëntorin – Ditën e Alfabetit. Manastiri, qyteti i konsujve, 105 vjet më parë, ashtu sikurse edhe ju sot, hapi portat e mikpritjes së delegatëve që e përzgjodhën këtë qytet për të mbajtur Kongresin e Alfabetit Shqip.

Gjuha shqipe, ndër gjuhët më të lashta të familjes indo-evropiane, u bart nga njëri brez tek tjetri, për të arritur deri në ditët tona. Në këtë ecejake historike, gjuha e banorëve më të vjetër të Ballkanit, shqipja, u përball me sfida të jashtëzakonshme: pra, me sisteme të ndryshme shoqërore, që vendoseshin në trojet tona dhe e ndalonin përdorimin e saj, si dhe qendrat e relegjinioneve të shumta, të cilat e “mallkonin” gjuhën dhe shkrimin shqip.

Në frymëzimin e çdo krijuesi, atdheu dhe gjuha e kanë konstitucionin e vet shpirtëror, mbajnë vulën e kohës dhe shprehin identitetin e vet social e historik. Të paktën, këtë e mësojmë në ecejaket e shekujve, qysh atëherë kur murgu Brokard, theksoi lashtësinë e veprave shqipe, ndërkaq Pal Engjëlli, duke hedhur poshtë tezat armiqësore për shqipen si “gjuhë e mallkuar”, formësoi “Formulën e pagëzimit”, për të dëshmuar se shqipja është gjuhë e bekuar Perëndish”. Po këtë rrugë të vështirë e vijuan edhe: Buzuku, Budi, Bogdani, Bardhi e të tjerë… dhe sfidat e tyre të shumta u kurorëzuan me vlera të krijimtarisë letrare, që natyrisht erdhën nga përpjekjet e së kaluarës. Sukseset tona të sotme, u detyrohen përpjekjeve të paraardhësve tanë dhe gati një shekull më vonë, edhe Pavarësia e Kosovës.

Vlerat letrare shqiptare u kultivuan dhe u bartën shekuj me radhë nga vetë krijuesit, të cilët në rrethana të sundimeve të huaja, ishin burim frymëzimi për breza të tërë rreth kauzës kombëtare shqiptare. ”Atdheu”, ”gjuha”, ”flamuri” dhe ideali për ”liri”, mbeten lajtmotiv i krijuesve shqiptarë, që synonin ëndrrën shekullore, e ajo bëhet realitet më 1912, me lindjen e Shtetit të Pavarur Shqiptar.

Edhe letërsia e Rilindjes, u ngjiz si një koleksion simbolesh kombëtare që dekadë pas dekade e trevë pas treve, sinkronizonte një ide, një ideal e një synim. Kështu, ndjenja atdhetare e Pashko Vasës përbëhej nga slogani: Feja e shqiptarit është shqiptaria, i cili mbetet një mesazh i fuqishëm që i reziston kohës. Pason “Lahuta e malsisë”, ku Gjergj Fishta përmes një Kumti drithërues i këndon fatit të atdheut si në epopenë homerike. E në projektin e unifikimit të gjuhës dhe simboleve kombëtare vazhdojnë parreshtur: vëllezërit Frashëri, Asdreni, Noli, Konica…, e për shumë Rilindës të tjerë: atdheu i lirë është esenca e idesë së Pavarësisë.

Andaj, edhe nisma juaj, për të mbajtur Kuvendin e Parë të Krijuesve Shqiptarë të Mërgatës, nënkupton bashkëveprimin kulturor kombëtar, që në esencë përkon me idenë e Rilindësve, të cilët pikësynim kishin veprimin e unjësuar intelektual, për të rritur potencialet kombëtare rreth një qëllimi, si në sferën politike, ashtu dhe kulturore. Kjo dëshmon se në çdo kohë, vlerat krijuese shqiptare, pavarësisht hapësirave ku krijohen, reflektojnë variacione të ndjeshme atdhetare, ku qartë përvijohet ekspozeja e tërë kombëtare.

Atdheu, në frymëzimin e krijuesit e ka konstitucionin e vet shpirtëror, e mban vulën e kohës dhe shpreh identitetin e vet social e historik, duke e përvijuar fatin e tij. Arti letrar, krijohet dhe ekziston me vetë idenë e ruajtjes së identitetit të sotëm, me një trashëgimi nga e kaluara drejt së nesërmes e të përjetshmes. Kjo edhe i përjetëson simbolet e koshiencës kolektive të depozituara në kujtesën njerëzore.

Të dashur bashkatdhetarë, mbështetja për njëri-tjetrin, dhe dashuria pa kushte për atdheun do ju mbajë larg getoizimit…, me dëshirën që të shkëmbeni sa më shumë kulturën shqiptare me popujt ku bashkëveproni…, me këtë akoma më shumë do të mbrohet sovraniteti kombëtar!

Dashuria për atdhenë nuk matet me asgjë, ajo është si një ëndërr e pafrenuar. Se kur do të ndalet së shtegtuari kjo ëndërr, e të zërë vend në një Shqipëri me tjera përmasa gjeografike, nuk dihet, por një gjë është e sigurtë, se do të portretizonte zemrën e botës për të gjithë krijuesit shqiptarë. Uroj që Kuvendi i ardhshëm, t’ju gjejë edhe më të bashkuar se kurrë. Respekt e mirënjohje për traditën, historinë, dhe kulturën tonë!

Edhe një herë urime Ditën e Alfabetit Shqip!

Urime edhe festat tjera të Nëntorit!

Ju falemnderit!

E zgjodhi, Neki Lulaj

Kukesi-Skenderbeu, pranga “rebeleve”. Klasikja Tirana-Vllaznia perfundon X.

by

　

　

Përfundimi i ndeshjes 30 sekonda përpara kohe nga ana e arbitrit Jorgji dhe arbitrimi me tendencë sipas verilindorëve ka qënë shkaku që në fundin e ndeshjes të ‘fillojë lufta’. Në fillim drejtori teknik i Kukësit Sulejman Starova debaton me trajnerin e Skëndërbeut Mirel Josa, më pas Shensoji sëbashku me lojtarët kuksian dhe shumë persona civil i vërsulen treshes arbitrale për ti goditur. Policia është mundur të mos preken arbitrat ndërkohë që situata në stadium ka qënë shumë e tensionuar dhe Jorgji me asistentët e tij kanë qëndrruar për disa minuta në fushën e lojës duke pritur largimin e ‘të fortëve’ që tentonin çdo moment të godisnin gjyqtarët. Një turp dhe skandal i vërtetë duke parë rrjedhën e lojës dhe atë që u prodhua në fushën e lojës. Në minutën e 87-të në Zeqir Ymeri, që është shokuar nga goli i Andi Ribajt që ka prishur barazpeshën dhe dërguar kuqebardhët në avantazh. Reagimi skuadrës së Shensojit ka qënë i menjëhershëm dhe 60 sekonda më pas kanë gjetur golin e barazimit me anë të serbit Popoviç. Policia pas ndeshjes ka marrë masat duke arrestuar dy personat që hynë në fushë në sfidën e sotme mes Kukësit dhe Skënderbeut për të goditur gjygjtarin Enea Jorgji. Dy punonjësit e bashkisë Edmond dhe Ermal Elezi hynë në fushë pasi arbitri i takimit Jorgji i fërshëlleu birbilit përpara kohe duke mbyllur takimin në barazim 1-1. Tashmë dy personat do të përballen me drejtësinë për të marrë dënimin e merituar.

Ndërkohë që nuk ka akoma asnjë informacion për punonjësin e stadiumit i cili sulmoi trajnerin e Skënderbeut Mirel Josa, çast që solli dhe në revoltën e kampit korçar.

Tirana eviton humbjen e radhës, por nuk shkon më larg se barazimi 1-1 ndaj kuqebluve. Klasikja e futbollit shqiptar, e luajtur në ndërkombëtarin “Qemal Stafa”, ka dhuruar nga një gol në secilën pjesë loje, fillimisht me Hajdarin për Vllazninë dhe pastaj me Limanin për bardheblutë. Pikërisht minutat 34’ dhe 59’ kanë qenë përcaktuese të fatit të kësaj sfide interesante, e shoqëruar me përpjekje të të dyja skuadrave për të fituar. Ky ishte ballafaqimi i 165-të mes këtyre dy skuadrave me emër e traditë në futbollin shqiptar, Tirana ka fituar 73 herë, Vllaznia 52 herë, ndërsa në barazim janë ndarë 41 ndeshje. Golaverazhi total flet për bardheblutë, në shifrat 216-128. Tekniku i Tiranes Magani u shpreh:”“Sot më pëlqeu karakteri i skuadrës. Ne nuk na lejohen hapa të gabuar, prandaj dhe nuk jam i kënaqur me rezultatin. Por jam i kënaqur me lojën. Po shoh që diçka po ndryshon dhe skuadra po përshtatet me idetë e mia. Çunat dhanë maksimumin. Duhet të jemi të qetë, pasi vetëm kështu mund tja arrijmë. Fati dhe gabimet janë pjesë e lojës, por duke pasur besim rezultatet do vijnë dhe do ta largojmë krizën”

UNË JAM ME JU DHE NJËHERËSH KUNDRA JUSH…

by

OPINION NGA ZYBA HYSA/

 Nëse duhet dëgjuar duke mbajtur frymën kur flet, është kjo kategori e shoqërisë sonë shqiptare, që provuan më shumë se çdo njeri tehun e mprehtë të shpatës së diktaturës komuniste, se majën e saj të ngulur në shpirt, e provoi gjithë populli shqiptar që lindi, jetoi dhe u plak në diktaturë…

 Të nderuar të dënuar politikë,

 Unë jam me ju, por njëherësh kundra jush, se në të bërit politikë duke u marrë me foto të ish diktatorit, ju harroni diktatorët që erdhën pas tij, ai mbetet hija e zezë që mbulon terrin e zi të atyre që e pasuan, e që për fat të keq- kanë ndërruar emrat në demokratë, socialistë, republikanë, LSI – stë… pra ju kërkoni të merremi me gjurmët e diktaturës për të lënë të qetë diktatorët e rinj të çfarëdo lloj  krahu qofshin ata, se diktator as vetëquhesh, as nuk mund ta quajë një foto, dhe as nga opinionet rastësore mediatike të gazetarëve dhe shoqatave, që për fat të keq janë kthyer në freskuese dhe mbështetëse të diktatorëve të rinj, diktator të quan mënyra se si flet, se si drejton dhe se si punon.

Të përndjekurit politikë, me gjithë kuptimin e fjalës, edhe sot nuk janë rehabilituar, as për t’u rehabilituar nuk kanë për të qenë, nëse shoqata juaj nuk merret me shqetësimet e kësaj kategorie duke mbështetur njëri – tjetrin për të fituar ato çka u kanë rrëmbyer, por që ju me mënyrat dhe veprimet tuaja, bini në veprime dhe mënyra komuniste, se komunizmi ishte propagandë false, për të shmangur vëmendjen nga thelbësorja.

Unë dua t’u pyes: Çfarë fitoni ju si shtresë e të përndjekurish, nga kjo gjë, kur 23 vjet nuk u bë asgjë në këtë drejtim, ku asnjë nuk doli para jush e të kërkonte ndjesë, por dikë e blenë, dikë e përdorën… shumë prej jush u krijuan mundësi të linin Atdheun dhe të merrnin rrugët e kurbetit, shumë të tjerë në harresën e vdekjes për së gjalli… Ku ishit ju? Po kur shokët tuaj bënë greve në bulevard dhe dogjën veten me benzinë, ku ishit ju? UNË CDO GJË MUND TË BESOJ, PO SE JU PËRFAQËSONI TË DËNUARIT POLITIKË TË DIKTATURËS KOMUNISTE, KURRËN E KURRËS!

Mua nuk do më bënte përshtypje një foto, se sa poshtërimi që keni pasur këto vite të „demokracisë“, një poshtërim që vazhdon edhe sot e kësaj dite, duke u ndarë populli përsëri në klasa dhe duke e vazhduar luftën e klasave dhe më shumë se kush, nga ju që e keni dashur vendin për të gjithë shqiptarët.

Me këtë që thashë dua të përmend fjalët e patriotit, mendimtarit, luftëtarit, poetit, shkrimtarit, dramaturgut, historianit dhe filozofit me përmasa botërore nga Kanina e Vlorës, i përndjekur, i detyruar të marrë rrugën e mërgimit larg Atdheut e familjes për në SHBA, Isuf Luzaj, një nga figurat më të përndjekura, jo vetëm nga sistemi komunist shqiptar, por dhe nga Stalini, kur takon djalin e tij Kujtim Luzaj që ka vuajtur ashtu siç kanë vuajtur nëpër burgje gjithë kjo kategori njerëzish: “E kam takuar për herë të parë babanë ne Çikago, në Amerikë në vitin 1993. Pasi u përqafuam, u ulëm për të biseduar me të dhe në bisedë e sipër, kur po i flisja për të kaluarën tonë, për vuajtjet e familjes, për vuajtjet e mia gjatë kohës së burgut më ndërpreu e më tha:

–          Ti  je komunist!

–          Çfarë thua baba? Unë komunist! Unë që nga komunizmi kam kaluar nëpër ferr 12

vjet dhe ti tani më thua që je komunist!? Kjo është fyerja më e madhe për mua! Të ma thoshte një tjetër njeri, nuk di se si do të ndahesha me të…

–          Po… ti je komunist dhe ta them unë pse je komunist. Je i tillë, se ti atë edukatë ke

marrë atje 45 vjet, atë mentalitet ke dhe nuk ndryshon asgjë nga edukata komuniste, po në qoftë se me këtë inat që më flet ti, për komunizmin, për urrejtjen që ke për të edhe ne do të veprojmë ashtu siç bënë ata atëherë? Ku qëndron ndryshimi, prandaj po të them që ke edukatë komuniste dhe je komunist…” (Pjesë nga intervista e librit biografik)

 I solla këto rreshta të gjalla para jush dhe para çdo shqiptari, që të kuptojmë mirë sjelljet tona, veprimet tona, mendimet tona e aq më shumë ju, të nderuar të shoqatës së të përndjekurve politikë, që mesa di unë jeni përçarë si të ishit parti politike dhe jo kategori fisnike e këtë ua edukoi sistemi komunist dhe ua ushqeu dhe ua ushqejnë diktatorët e rinj, se nëse ajo foto ishte aty, apo dhe eshtrat e tij të nxirren aty, unë as që do e ktheja kokën andej, ai duhet shpërfillur dhe jo lakuar, sa më shumë e lakojmë, aq më shumë e sjellim mes nesh duke mos u marrë me thelbësoren e kohës sonë për të sjellë demokracinë, kush do Enverin, le ta mbajë në gji, le ta mbajë në krah, le të flejë me foton e tij, është e drejta demokratike përderisa ekziston një Parti Komuniste e ligjëruar. Pse të provokohemi prej tyre, të na preokupojë mënyra se si qeveriset, të na shqetësojnë problemet e Atdheut e të ndihmojmë qeverinë për t’i zgjidhur. Ky është misioni juaj, imi, i popullit, i opozitës, nëse do ta quajmë veten shqiptarë, nëse duam të vëmë dinjitetin në vend duke punuar për këtë vend, në rast të kundërt sjellja juaj, më vjen keq që po e shpreh publikisht, është një sjellje komuniste dhe me diktat.

Ka ardhur koha dhe koha thërret, ka ardhur koha dhe koha nuk pret, prandaj duke filluar së pari tek ju, tek unë, tek të gjithë, tek qeveria dhe tek opozita që të mos bëjmë fushatë edhe pasi ajo ka përfunduar, por të bëhemi bashkë për të mirën tonë, për të mirën e Atdheut, për të ardhmen e kombit, për sigurinë e bijve tanë, të nipër e mbesa, të gjithë pasardhësve tanë brez pas brezi…

Shenim i DIELLIT: Opinionet nuk percaktojne qendrimin e gazetes DIELLI, ato mbeten opinione  te autoreve qe i shkruajne. Edhe fotografia e Enver Hoxhes eshte nje sinjal per ata qe qeverisin dhe qe provokojne duke e nxjerre ne publik, duke testuar opinionin…Natyrisht te Perndjekurit politike meritojne me shume se sa

BUTRINTI

by

Nga NELSON CABEJ/

 Qytet iliro-epirot në jug të Shqipërisë. (në greqishten e vjetër Butroton (Βουθρωτόν) and latinisht Buthrotum). Të dhënat arkeologjike tregojnë se në Butrintin e sotëm ekzistonte një vëndbanim prehistorik1 iliro-epirot që nga shekulli XII p.e.s. Ky vëndbanim ishte në tërritorin e fisit të madh të kaonëve. Pesë shekuj më vonë, nga fillimi i shekullit VII p.e.s. aty u ngulën aty edhe kolonë nga kolonia greke e Kerkirës dhe formuan një koloni greke. Pas pushtimit romak Butrinti u bë një protektorat romak qysh në vitin 228 p.e.s. e më vonë Jul Cezari e shpalli atë koloni romake dhe rreth vitit 30 p.e.s. shumë  kolonë romakë u vendosën në këtë qytet.

Sipas mitologjisë romake, Butrinti u themelua nga trojanët pas shkatërrimit të Trojës nga grekët. Themeluesi mitologjik i qytetit është Helenusi, biri i Priamit, mbretit të Trojës. Sipas Virgjilit, qyteti u ndërtua për t’i ngjasuar Trojës nga Enea pasi shpëtoi “nga grekët fitimtarë’. Poeti romak Publius Ovidius Naso (43 p.e.s-17/18), i njohur përgjithsisht si Ovidi, shkruan: “Pastaj ata shkuan drejt vëndit të pheakasve, të pasur me fruta të shijshme, dhe arritën pastaj Butrintin në Epir, që i ngjante Trojës.”2. Sipas legjendës romake Butrintin e vizitoi edhe Enea, para se të shkonte me ushtrinë e tij në Dodonë për të marrë këshillat e orakullit3.

Në Tabula Peuttingeriana (shekulli IV) qyteti del me emrin Butharoto dhe në shekullin IX flitet për një peshkopatë të Bothrotos të varur nga arkipeshkopata e Naupaktit4. Në shekullin VI, në Hieroclis Synecdemus qyteti del me emrin Βουτρυτός (Butrytos)5.

Në mesjetën e vonë qyteti del në dokumente venedikase me emrin Butrinto. Që këtë emër ata e kanë marrë nga banorët shqipfolës të rajonit kuptohet jo vetëm sepse ata ranë në kontakt të drejtpërdrejtë me të vetëm në shekullin XV, kur morën në zotërim Butrintin, por edhe nga fakti se evolucioni i vëndemërit Buthrotum në Butrint ka ndodhur në përputhje me ligjet fonetike të shqipes e as të italishtes as të greqishtes. Nga e para do pritej që normalisht të binte prapashtesa –um dhe të dilte forma Butroto, e cila ka dalë në fakt dhe është përdorur e vazhdon të përdoret edhe sot në italisht. Forma shqip Butrint u italainizua në Butrinto duke marrë prapashtesën karakteristike italiane -o. Forma italisht u përhap edhe në  gjuhë të tjera të Europës perëndimore.

Për greqishten, duhet mbajtur parasysh edhe vwrejtja e  Kretschmer-it se  prapashtesa -ot- wshtw e huaj pwr greqishten6. Duke qënë një gjuhë conservative, ajo do të ruante formën e lashtë, me të vetmin ndryshim të pritshëm,  shndërimin e b-së nistore në v-. Në vënd të kësaj në të folurën e popullit greqisht, siç e ka marrë nga goja e greqishtfolësve dhe e ka hedhur në hartë në shekullin XIX gjeografi gjerman i lashtësisë Heinrich Kiepert (1818 – 1899), ajo ka evoluar në Vutzindro7. Forma Vutzindro, që del dhe në hartën e Turqisë europiane të Kiepertit8, duket qartë se ka kaluar në greqisht përmes shqipes.

Forma Butrint shihet qartë se ka dalë nga evolucioni normal i Buthrotum në bazë të regullave fonetike të shqipes, duke humbur prapashtesën -um dhe duke pësuar shndërrimin e -t- në -nt-, që, sipas Pokorny-t, është karakteristik për shqipen dhe ilirishten9.

 Referimet

1. Ceka, N. (2005). Butrint: A guide to the city and its monuments. Tiranë, 1919.

2. P. Ovidius Naso, Metamorphoses,  Libri XIII, 719-21: “.Proxima Phaeacum felicibus obsita pomis rura petunt, Epiros ab his regnataque vati Buthrotos Phrygio simulataque Troia tenetur”.

3. The Roman Antiquities of Dionysius of Halicarnassus Libri I, 51, 1.

4. Prinzing, G. (2012). The AutocephalousByzantineEcclesiasticalProvince of Bulgaria: How independent were its archbishops? Bulgaria Mediaevalis, III, 355-383 (376).

5. Hieroclis Synecdemvs: accedvnt fragmenta apvd Constantinvm Porphyrogennetvm servata et nomina vrbivm mvtat. Red. B. G. Teubner, Leipzig, 1893, f. 13.

6. Kretschmer, P. (1896). Einleitung in die Geschichte der griechischen Sprache. Vandenhoeck und Ruprecht, Göttingen, f. 257.

7. Kiepert, H. (1878). Lehrbuch der alten Geographie. D. Reimer, f. 301.

8. Kiepert H. General-Karte von der europäischen Türkei : nach allen vorhandenen Originalkarten und itinerarischen Hülfsmitteln / bearbeitet und gezeichnet von Heinrich Kiepert; Schrift gestochen von W.u.C. Kratz in Weimar ; Terrain radirt von C. Ohmann in Berlin. Në internet:

http://www.lib.uchicago.edu/e/collections/maps/kiepert/

9. Pokorny J. (1959). Indogermanisches etymologisches Wörterbuch. Francke, Bern, 1959-1969. Internet: http://dnghu.org/indoeuropean.html

 

Çmenduria shqiptare nën mospërfilljen ndërshqiptare

by

Nga Fahri XHARRA/

“O zot,mos lejo që në kohë të sprovave të mëdha dhe të jashtëzakonshme ta humb durimin dhe guximin, e mbi të gjitha mos lejo ta humb drejtpeshimin”- i thoshte vetes At Gjon Nikollë Kazazi (1702-1752) i Gjakovës, në shënimet e tij. A duhet që edhe sot ta themi të njejtën?PO.

Pse jam? Çka jam?Kushjam unë? Pse jam këtu? Për çka jam këtu? Janë pyetjet e rëndomta dhe sfilitëse që na mundojnë. Të gjithë sillemi rreth shumë pyetjeve, të cilave nuk uu dimë përgjigjen. Jo pse nuk dimë të përgjigjemi por nuk mundemi. Nuk mundemi se jemi te rrethuar me shumë probleme,e nuk dijmë s e cilës t`ia gjejmë të panjohurën së pari.

Vlerësimi i vetes. Parafytyrën e vetvetes (imazhin për veten) e bën një sistem goditës, mirë i strukturuar, ngushtësisht i lidhur me vlerësimin e vetvetes për planet, dëshirat dhe motivimet vetjake të çdo motivimi. Parafytyra e vetvetes nuk është aq e lehtë për të luajtur me formën e saj, por vetë fakti i dëshirës për vlerësim të aftësive, përtej bartjes së arritjeve nga vetja te tjetri është mundësi për ndërrim të parafytyrës së vetvetes. Parafytyra e vetvetes është dinamike e gjallë, por jo aq lehtë e ndërron trajtën. Ne e kemi një parafytyrë  si extravertis në të njëjtën kohë një parafytyrë intravertis. Parafytyra e vetvetes është një llojllojshmëri e përbërë nga natyrat e ndryshme. Punimet e Wylit (1974) mbi zhvillimin e parafytyrës së vetvetes e tregojnë mirë llojllojshmërinë progresive dhe dimensionet e konceptit të vetvetes gjatë etapave në vazhdimësi.

A po e vlerësojmë veten sa duhet dhe si duhet?

Çdo gjë në natyrë është fryt i saj. Çdo gjë e gjallë duhet patjetër t`u përshtatet ligjeve të natyrës, përndryshe rrezikohet nga zhdukja. Një prej ligjeve më universale të forcave të natyrës është ligji i rëndimit (i gravitetit).

Është një forcë tërheqëse në mes të të gjitha gjërave. Çdo objekt në gjithësi është i rrethuar nga fusha e rëndimit e cila rritet në pakufi në të gjitha drejtimet, fuqia e së cilës është drejtpërdrejt proporcionale me masën e objektit. Çdo copëz në gjithësi tërhiqet me gravitet nga çdo copëz tjetër. Qysh moti, popujt e civilizuar e kanë kuptuar këtë ligj të natyrës dhe e kanë krijuar qendrën e tyre të rëndimit, i kanë krijuar të gjithë parametrat për të qëndruar, evoluuar, përparuar në udhëheqjen e tyre kombëtare, fetare, intelektuale, ushtarake.

Popujt dhe kombet që nuk i janë përshtatur organizimit sipas këtij ligji, janë dobësuar, kanë mbetur të rendit të dytë apo të tretë ose edhe janë zhdukur nga faqja e dheut.

Po ne ku jemi? Historikisht a kemi pasur qendër të rëndimit, qendër të vendosjes? Jo. A e kemi  sot?.Jo. Qendra nuk është e thënun të jetë në një ndërtesë të bukur, me arqitekturë ultramoderne. Por një qender me njerëz të menqur, që e udheqin kombin. Një qendër që në rastin sprovave të mëdha dhe të jashtëzakonshme nuk e humb durimin dhe guximin ,e mbi të gjitha nuk e humb drejtpeshimin. Historikisht e dijmë shumë mire që çdo herë kur kemi humbur kontrollin e përgjithshëm jemi shkokëluar në copëza të shpërndara, pa kurrfarë mundësie të kthimit në tërësinë tonë.

 

Bota vëren dhe vrojton. Ne shqiptarët sigurisht që jemi në qendër të vrojtimit. Ata e dinë që ne jemi të lehtë, ata e dinë që ne nuk kemi qendër të rëndimit. Duke mos pasur qendër të rëndimit, e kemi të vështirë aplikimin e koncepteve të gravitetit.

Të tjerët këtë e dinë dhe llogarisin saktë se çfarë mundi iu duhet për të na larguar nga graviteti ynë, si dhe nga orbita e jonë e qëndrueshmërisë historike. Si veprojnë ata? E kanë të qartë dhe shumë mirë të llogaritur energjinë finale dhe nxitimin e duhur të një objekti që bie prapa në tokë dhe e dinë mirë se çka duhet bërë që ne të qëndrojmë gjithmonë pezull si objektet e humbura në gjithësi.

Si veprojmë? Një nga të këqijat tona është mendimi nihilist mbi vetveten.

Nihilizmi rrjedh nga fjala latine “nihil”, që do të thotë asgjë, ajo që nuk ekziston. Nihilizmi është qëndrim mohues ndaj botës e ndaj ekzistencës së njerëzimit, qëllimit, vlerës apo të vërtetës së kuptueshme.

Nihilizmi pasqyrohet duke i mohuar vlerat e çdo strukture sociale, shtetit e ligjit, normave të vlerës dhe principeve të moralit. Këto orientime mund të çojnë kah dhuna dhe terrorizmi kundër një sistemi të vendosur edhe të rezulton në rezistencën dhe qëndrimin pasiv ndaj çdo gjëje pa kurrfarë alternative në mendje. Kur Demosteni (371-322 p.e.s.) e citon se “çka ai dëshiron të besojë duhet të jetë ajo që të tjerët të besojnë”, ai e parashtron natyrën e marrëdhënies së dijes.

Nihilizmi mund të kuptohet në rrugë të ndryshme, si: nihilzmi politik, ai etik apo moral, nihilizmi ekzistencial dhe nihilizmi kombëtar.

Çka mohon nihilisti? Qëllimet e jetës në përgjithësi, principet e moralit, rendin moral në përgjithësi, si dhe ndjenjat kombëtare. Shumë afër nihilizmit është edhe absurdizmi, që thotë se përpjekjet e njerëzimit për të gjetur mendimin e pandarë (inherent) do të dështojnë.

Ku na qojnë këto?  Akund .

Kur shqiptarët mendojnë dhe thonë se Perëndimi është antishqiptar (e që s`është e vërtetë), është detyrë e njerëzve të penës të përmirësojnë mendimin e popujve vendimmarrës në politikat shtetërore, rajonale, bile edhe kontinentale,për ne. Pra  a po punohet në këtë  drejtim?  A jemi fundamentalistë antiperëndimorë, apo jemi miq të SHBA-ve dhe të Evropës? Si guxojmë të heshtim para faktit që Jeremiqët e paraqesin veten si viktima si ato të natës së kristaltë, kur dihet se shqiptarët janë i vetmi popull që nuk i ka vrarë e as dorëzuar hebrenjtë gjatë Luftës së Dytë Botërore? Si guxojmë të heshtim ndaj Jeremiqëve  sllav që në botën arabe na paraqesin si proevropian e ne botën e krishterë si” fundamentalista islamik”?

Nga vjen kjo? Nga mosperfillja  ndërintelektuale nga mospërfillja ndërshqiptare. Një gjë duhet dijtur mire se mospërfillja ndërshqiptare e sjell guximin e të tjerëve për synime më të rrezikshme.

Mospërfillja ndërshqiptare shumë e lakmuar me vetëdije apo pa të, me frymëzim nga diçka që nuk po i vjen erë e mirë, mospërfillje deri në atë shkallë sa të mos vetëdurohemi, mospërfillje aq e madhe sa edhe të urrehemi ndërvete. Kjo është ikje nga vetvetja dhe një zbërthim në dromca të vogla ashtu siç e duan të tjerët.

“Perandoritë e mëdha gjatë qëndrimit të tyre plogështojnë dhe shkatërrojnë fuqinë e vendësve që ata i kanë pushtuar…dhe kur ata dështojnë gjithçka shkon në shkatërrim dhe vendësit kthehen në pre të vetvetes” (Bakon).  Athua në çdo kohë duhet të jemi pre e vetvetes. Të qenurit pre e vetvetes jemi një kafshatë e përtypur dhe e lehtë për të tjerët.

Fenomeni i shamijeve dhe më thellë Vetë kërkesa për futjen e mësimit fetar në shkolla, është lëndë e parë për sajimin e përshtypjes kunderevropiane për ne.  A e meritojmë këtë përshtypje e cila cimentohet ne bindje, apo vete po punojmë për të treguar atë që nuk jemi.

Kjo ndjell ndarjen, veçimin në na dhe ju, në mospërfillje të njeri-tjetrit, sajimin e identiteteve të veçuara, izolimin, e nga inati atëherë vjen përqafimi i kulturave fqinje dhe nga vetëzbërthimi fillon të kundërmon. Nuk guxojmë që në emër të lirisë së shprehjes të shfaqim atë që nuk është pjellë e mendjes sonë.