Përktheu Rafael Floqi nga Peter Smith, AP

Teksa Donald Trump po e mbush gjithnjë e më shumë fushatën e tij me deklarata të krishtera, ndërkohë që shkon drejt një nominimi të tretë presidencial republikan, mbështetja e tij është po aq më e fortë se kurrë mes ungjillorëve dhe të krishterëve të tjerë konservatorë.

“Trump mbështet Jezusin dhe pa Jezusin, Amerika do të bjerë”, tha Kimberly Vaughn nga Firence, Kentaki, teksa iu bashkua mbështetësve të tjerë të ish-presidentit duke hyrë në një tubim fushate pranë Dejtonit, Ohio.

Shumë nga bluzat dhe kapelat që u veshën dhe u shitën në mitingun e marsit, shpallën slogane fetare si “Jezusi është shpëtimtari im, Trump është presidenti im” dhe “Zoti, armët dhe Trump”. Këmisha e një burri thoshte: “Bëni Amerikën përsëri të perëndishme”, me imazhin e një Jezusi të ndritshëm që vendos duart e tij mbështetur mbi supet e Trumpit.

Shumë pjesëmarrës thanë në intervista se besonin se Trump ndante besimin dhe vlerat e tyre të krishtera. Disa përmendën kundërshtimin e tyre ndaj abortit dhe të drejtave LGBTQ+, veçanërisht ndaj shprehjeve transgjinore.

Askush nuk shprehu shqetësim për sjelljen e kaluar të Trump ose paditë e tij të tanishme mbi akuzat penale, duke përfshirë akuzat se ai u përpoq të fshehte pagesat e parave për një aktore porno gjatë fushatës së tij të vitit 2016. Mbështetësit e shihnin Trumpin si një religjion të shanseve të dyta.

Dhe për shumë, Trump është një kampion i krishterimit dhe patriotizmit.

“Unë besoj se ai beson te Zoti dhe te ushtarakët dhe gratë tona, në vendin tonë, në Amerikë”, tha Tammy Houston nga New Lexington, Ohio.

“Unë e vendos familjen time në rend të parë dhe në një shkallë më të gjerë, është Amerika e para,” tha Sherrie Cotterman nga Sidney, Ohio. “Dhe unë do të harxhoja çdo ditë të javës për një president që e di haptazi se ka nevojë për forcë nga Zoti mbi të tijën.”

Në shumë mënyra, kjo është një histori e njohur.

Rreth 8 në 10 të krishterë ungjillorë të bardhë e mbështetën Trumpin në vitin 2020, sipas AP VoteCast, dhe anketës së vërtetuar e votuesve të Pew Research Center zbuloi se një pjesë e ngjashme e mbështeti atë në 2016.

Por kjo është një fushatë e re dhe kjo mbështetje ka mbetur e qëndrueshme – edhe pse votuesit republikanë në zgjedhjet e hershme paraprake kishin disa kandidatë të krishterë konservatorë për të zgjedhur, asnjëri prej të cilëve nuk u përball me problemet ligjore dhe akuzat për sjellje të pahijshme që demokratët i bënë Trumpit. Në garat paraprake republikane në Iowa, New Hampshire dhe Karolinën e Jugut në fillim të këtij viti, Trump fitoi midis 55% dhe 69% të votuesve të bardhë ungjillorë, sipas AP VoteCast.

Trump madje kritikoi një konkurrent, guvernatorin e Floridës, Ron DeSantis, për nënshkrimin e kufizimeve strikte të abortit në ligj. Në vitet e kaluara, disa zëvendësues të Trumpit e kanë portretizuar Trumpin si miqësor me komunitetin LGBTQ+.

Trump ishte i vetmi kandidat republikan që u përball me shumë akuza penale, duke filluar nga akuzat se ai komplotoi për të përmbysur humbjen e tij në zgjedhjet e vitit 2020 deri në gjyqin e tij aktual mbi akuzat se ai falsifikoi të dhënat e biznesit në kërkim të paligjshëm për të ndikuar në zgjedhjet e 2016 me para për të heshtur deri te aktorja porno Stormy Daniels. .

Trump ishte gjithashtu i vetmi kandidat i GOP me një histori sipërmarrjesh në kazino dhe dy divorce, si dhe me akuza për sjellje të pahijshme seksuale – njëra prej tyre e konfirmuar nga një vendim i gjykatës civile.

Votuesit kryesorë republikanë ende zgjodhën me shumicë dërrmuese Trump.

Kjo ka frustruar një pakicë evangjelistësh konservatorë, të cilët e shohin Trumpin si një pozicion të papenduar, duke përdorur Biblën dhe seancat e lutjeve për foto. Ata e shohin atë si pa besim të vërtetë dhe duke u përballur me akuza serioze për sjellje të pahijshme, ndërsa bën fushatë me retorikë nxitëse dhe ambicie autoritare.

Karen Swallow Prior, një autore e krishterë dhe studiuese letrare, e cila ka folur kundër përqafimit të Trump nga ana e ungjillorëve të tjerë, tha se kjo mbështetje në 2024 është e njohur, por “e intensifikuar”. 

Në të kaluarën, ajo tha se mbështetësit e Trump shpresonin, por nuk ishin të sigurt që Trump ndante me ta besimin e tyre të krishterë.

“Tani mbështetësit e tij besojnë veten,” tha ajo. “Pavarësisht nga fakti që Trump lëkundet qartë për abortin dhe ai lëkundet për çështjet LGBTQ, ato gjëra thjesht injorohen, ato thjesht janë fshirë nga narrativa.”

Në tubimin e Ohajos, disa pjesëmarrës cituan besimin e tyre se Trump ka ndjekur rrugën e krishterë të pendimit dhe fillimit të një jete të re.

“Ne të gjithë kemi ardhur nga mëkati. Jezusi u ul me mëkatarët, kështu që ai do të ulet me Trump, “tha Vaughn. “Nuk ka të bëjë me atë se nga erdhi Trump, ka të bëjë me atë se ku do të shkojë dhe ku po përpiqet të na çojë ne.”

Mitingu i Ohajos, si eventet  e tjera të Trump, shfaqi një regjistrim të himnit kombëtar të kënduar nga disa prej të dënuarve për krime në lidhje me sulmin e 6 janarit 2021 në Kapitol, të cilët Trump i quajti “patriotë”.

Në hyrje të tubimit, një grup shpërndau pamflete duke i nxitur të pranishmit që të “besojnë te Jezu Krishti për shpëtimin e tyre ” dhe të mbështesin “patriotët e J6”.

Caleb Cinnamon, 37 vjeç, nga Dejtoni, u identifikua si i krishterë dhe tha se kundërshtimi i abortit është një përparësi kryesore. Ai përmendi tre emërimet e Trump në Gjykatën e Lartë, të cilët rezultuan vendimtarë në vendimin e vitit 2022 për përmbysjen e precedentit Roe kundër Wade që kishte legalizuar abortin në mbarë vendin.

“Donald Trump është me të vërtetë presidenti i parë i cili jo vetëm që ka shprehur një qëndrim kundër abortit, por edhe ka vendosur një veprim prapa tij, “tha ai. “Republikanët që nga vitet 1990 thoshin ‘Ne do ta bëjmë këtë për abortin’ dhe më pas ata nuk e bënë.”

Jody Picagli nga Englewood, Ohio, tha se besimi i saj katolik dhe pikëpamjet mbi abortin janë qendrore.

“Unë jam një person që mbështes  të drejtën për jetën,” tha ajo. “Kjo është e madhe për mua. Dhe thjesht morale. Unë mendoj se busulla morale është kaq e gabuar tani. Dhe ne kemi nevojë për fe dhe kishë këtu”.

Ajo pranoi se, me dorëzimin e Gjykatës së Lartë mbi çështjen e abortit tek shtetet, bën që një president i ardhshëm si Trumpi mund të mos ndikojë në ligjin e abortit.

“Por unë e di që ai kurrë nuk do të shkojë në një klinikë aborti dhe ta vizitojë atë, siç bëri zëvendëspresidentja jonë,” tha ajo, duke aluduar në turneun e Kamala Harris në një klinikë të Planifikimit Prindëror në Minesota në mars.

Mbështetësit e krishterë të Trumpit përmendën gjithashtu çështje jofetare – që nga politika e jashtme tek emigracioni te çmimet e karburantit dhe inflacioni.

Robert Jones, president i Institutit të Kërkimeve për Fenë Publike dhe autor i librave mbi supremacinë e bardhë në krishterimin amerikan, tha se mbështetja e fortë ungjillore për Trump nuk është befasuese. Por ai tha se në një sondazh të PRRI të vitit 2023, më pak se gjysma e ungjillorëve të bardhë thanë se aborti ishte një çështje kritike për ta personalisht. Më shumë se gjysma thanë se pesë të tjera ishin një çështje kritike, duke përfshirë trafikimin e qenieve njerëzore, shkollat publike, rritjen e çmimeve, emigracionin dhe krimin.

“Një nga mitet më të mëdha rreth mbështetjes ungjillore të bardhë për Trump është ideja se ka të bëjë me abortin dhe ata po votojnë për Trumpin”, tha Jones.

Ai shtoi se retorika e Trump për emigrantët që “pushtojnë vendin dhe ndryshojnë trashëgiminë tonë kulturore” rezonon me audiencën e tij.

Slogani “Make America Great Again” i bën jehonë një “vizioni etno-fetar të një Amerike të krishterë të bardhë, mezi nën sipërfaqe”, tha Jones.

Ai pranoi se linjat racore nuk janë absolute, me Trump që tërhiqte mbështetës të zinj si senatori i Karolinës së Jugut, Tim Scott.

Mitingu i Ohajos përfshiu një shumicë dërrmuese të të pranishmëve të bardhë, por me disa të zinj dhe grupe të tjera etnike të përfaqësuara.

Në fillim të këtij viti, Trump goditi disa duartrokitje duke folur me një audiencë konservatore në konventën e Transmetuesve Kombëtarë Fetarë.

“Ne do të mbrojmë të krishterët në shkollat tona, në ushtrinë tonë dhe në qeverinë tonë”, tha Trump. “Ne do ta mbrojmë Zotin në sheshin tonë publik. … Unë do të mbroj përmbajtjen që është pro Zotit.”

Trump premtoi një task forcë federale për të luftuar “persekutimin kundër të krishterëve në Amerikë” dhe “helmin toksik të ideologjisë gjinore”, duke thënë se “Zoti krijoi dy gjini, mashkull dhe femër”.

Tubimet e Trump marrin simbolet, retorikën dhe axhendën e nacionalizmit të krishterë, i cili zakonisht përfshin një besim se Amerika u themelua për të qenë një komb i krishterë dhe kërkon të privilegjojë krishterimin në jetën publike.

Trump miratoi një botim biblik që përfshin dokumentet themeluese të SHBA-së dhe tekstet e këngës “God Bless the USA” të Lee Greenwood.

“Kjo është një Bibël posaçërisht për një lloj audiencë ungjillore të bardhë që e sheh veten si trashëgimtarët e ligjshëm të vendit,” tha Jones, duke cituar një sondazh të PRRI-së të vitit 2023, në të cilin rreth gjysma e ungjillorëve të bardhë ranë dakord se Zoti e synonte Amerikën si një tokë të premtuar për të. të krishterët evropianë.

Eventet e fushatës së Trumpit kanë ndjesinë e një shërbimi adhurimi. Ish-presidenti ka shpërndarë një video “God Made Trump” që e përshkruan atë në terma mesianik. Jones tha se Trump ndërton mbi temën mesianike me deklarata si: “Ata(demokratët) nuk janë pas meje, ata janë pas jush. Unë thjesht po u qëndroj në mes të rrugës.”

Por Mark DeVine, një pastor baptist jugor dhe profesor seminari nga Birmingham, Alabama, shkroi në revistën online American Reformer se të krishterët konservatorë mbështesin Trump sepse “demokratët e zgjedhur dhe burokratët e pazgjedhur që shërbejnë për demokratët” kanë një axhendë “të keqe” për çështje që variojnë nga aborti, tek gjinia, kufiri dhe bllokimet pandemike që i mbanin kishat të mbyllura.

“Trumpistët duan të mbrojnë veten, fëmijët e tyre, komunitetet e tyre dhe kombin që duan nga zgjimi, sulmi totalitar që tani është duke u lëshuar mbi ata aty ku jetojnë, punojnë, studiojnë, luajnë dhe adhurojnë”, shkroi ai.

Në mitingun e Ohajos, disa thanë se besonin se kombi ose dokumentet e tij themeluese, si Ligji i të Drejtave, kishin origjinë të krishterë, megjithëse historianët kundërshtojnë pohime të tilla.

Disa mbështetës të Trumpit shprehën shpresë për një Amerikë më të krishterë.

Thomas Isbell nga Greensboro, Karolina e Veriut, i cili ka ngritur kabina shitëse për vite në mitingjet e Trump në të gjithë vendin, tha se këmisha e tij “God, Guns & Trump” janë objekti më i shitur.

“Ky është një vend i krishterë,” tha ai, duke shtuar se nëse do të ishte president, ai do të lejonte vetëm adhurimin publik nga të krishterët.

“Ne nuk do të ngremë asnjë tempull, për asnjë perëndi tjetër në vendin tonë,” tha ai.

Nga PAOLO LEPRI – “Corriere della Sera”, 5 maj 2024 – Përktheu: Eugjen Merlika/

Është një Bashkim evropian i përvuajtur, I shtrënguar të përballohet me urrejtjen , ai që ka dëgjuar shkoqur dje, në secilin kryeqytet  të shtënat e revoles të shpërthyera  kundër njërit prej njëzeteshtatë kryetarëve të qeverive, kryeministrit sllovak Robert Fiko. Ky atentat , që i shtohet sulmeve të ndryshme në ditët e shkuara në Gjermani, është një shenjë alarmi që nuk duhet të lihet në heshtje. Rreziku i destabilizimit është i vërtetë. Dhuna politike ekziston, mund të kapërcejë kufijtë e të zhvillohet në një bashkësi kombesh që e mendonim të sigurtë nga kërcënimet e brëndëshme, të ndërtuar në paqë. Bëhet fjalë tani që të veprohet n’atë mënyrë që shtëpia e përbashkët të përforcojë themelet e saj e të thyejë këdo që don t’a shkatërrojë, nga cilado anë të vijë. Jehona e të shtënave sllovake – të drejtuara kundër një kryeministri që ka mbajtur qëndrime të largëta nga vija e BE mbi armët në Ukrainë dhe Rusinë – i mbivendosen tingujve të hymnit evropian  të luajtur gjatë protestave në Gjeorgji kundër ligjit shkandullor të miratuar për t’i vënë shtupën demokracisë me sebepin e “ndikimeve të huaja”. Por jo të gjithë kanë qenë të vëmendshëm. Bashkimi po kundërvepron me mungesë mprehtësie ndaj një lëvizjeje që ve në rrezik ecjen e një kombi kandidat.

Sigurisht, leximi i vonuar i kësaj piskame mbi të drejtat ve në dukje edhe njëherë   gjëndjen e pothuaj-paralizës  në të cilën dergjet politika e jashtëme  evropiane, e shkaktuar veçanërisht (nuk është i vetmi problem) nga roli johenik i Hungarisë së Viktor Orbanit. Por kuptimi i saj është më i gjërë, jo vetëm sepse protestat e Tbilisit kujtojnë ditët emocionuese të Sheshit Maidan. Pasiguritë evropiane përfaqësojnë një element që duhet parë me shqetësim ndërsa është një luftë mësyese në veprim pranë nesh, që po jeton një fazë përcaktuese: një luftë në të cilën derdhet gjak të pafajshmish e me të cilën drejtuesi i Kremlinit përpiqet të shkatërrojë të njëjtat vlera të nëpërkëmbura në Gjeorgji. Rusët përparojnë në Harkiv, por sahati i BE ecën më ngadalë. Është e domosdoshme të vihet në kyçin e dorës një tjetër, i rregulluar me orën e Kievit. Kundërshtari gjeorgjan Nika Gvaramia, në një intervistë për Corrierin, ka shpjeguar qartë se cilat janë vendimet për t’u ndërmarrë në dobi të mbrojtjes së popullit të tij. “Trysnia – ka thënë – do të duhej të ishte më e fuqishme. Nuk kemi një diktator por oligarkë që kanë përvehtësuar Shtetin dhe kanë nevojë për politikën që të mbrojnë pasuritë e tyre. Prandaj me ata duhet një përçapje ndryshe: sanksione financiare, pasuritë e ngrira, ndalim hyrjeje për Ivanishvilin  dhe familjarët e tij jashtë” Kur do të bëhet e gjitha kjo, nëse është e vërtetë se në Bruksel edhe teksti i një deklarate është bllokuar gjatë për praninë e këndvështrimeve të ndryshme? Ajo që nuk është bërë për Gjeorgjinë na bën të përsiasim duke parë zhvillimet e gjëndjes në Ukrainë, me shpresë se nuk do të kryhen të tjera gabime.

Ngadalësia ka qenë gjithmonë një karakteristikë e Bashkimit evropian. Në të shkuarën ka qenë një vegël për të konkretizuar, hap mbas hapi, projekte që në shikim të parë dukeshin të pasendërtueshme. Tani është ndryshe, nuk mund të pritet. Ukraina po lufton për lirinë e të gjithëve, duhet të mbështetet në mënyrën më   të efektëshme të mundëshme. Duhet të arrijë pa vonesa leja përfundimtare për marrëveshjen në parim të pasurive ruse të ngrira që do t’i lejonte qeverisë së Kievit të zotëronte nga 2,5 deri në 3 miliardë euro për të financuar mbështetjen ushtarake dhe rindërtimin. Ajo që po ndodh në ballin e luftës detyron që fondet të dorëzohen sa më shpejt, duke shmangur vonesat e zakonshme. Ashtu siç duhet nxituar para korrikut, në të cilin fillon kryesia e rradhës hungareze, miratimi i paketës së re t’aksioneve kundër Moskës mbi ndalesën e shpërnguljes së gazit natyral të lëngshëm. 

Këto janë disa shembuj të një mbështetjeje që  nuk mund të pakësohet. Madje duhet të bëjë një hop cilësor. Zgjatja e luftës shton  tensionet, krijon një klimë në të cilën lulëzojnë veprime shtazarake, përpjekje destabilizimi, manovra t’errta. Paqja duhet ndjekur me forcë, si në Ukrainë si brënda Evropës. Është në lojë, siç thotë presidenti francez,  Macron, vetë qënia e saj.

“Corriere della Sera”, 5 maj 2024        Përktheu Eugjen Merlika

Astrit Lulushi/

Abraham dhe nipi i tij Lot u vendosën në qytetin Arbë, i quajtur më vonë Hebron (gjetkë emri mbeti, kaq të thella janë rrënjët tona). 

Aty pranë në qytetin An(a)kim banonin Hitejtë, paraardhësit tanë largët. Arba ishte patriarku i Anakimëve, por iku dhe nuk u rendit në tabelën e kombeve. Kiriathara ndodhej afër Sodomës dhe qyteteve të fushës. 

Sodoma, Gomorra dhe qytetet e fushës janë të dyshuarit më të mundshëm si epiqendra e ndërhyrjes së Dytë të Zotit, pas përmbytjes. Ky deduksion shpjegon tronditjen e Perëndisë nga britma e mëkatit që u ngrit nga qytetet e fushës; aq sa Perëndia zbriti për të inspektuar mëkatet dhe krimet e kryera kundër tij, njerëzimit dhe krijimit. 

Sodoma shfaqet së pari në mënyrë biblike në tabelën e kombeve midis qyteteve, ku banonin kananitët, qytete që u krijuan nga fiset aborigjene para kullës së Babelit. Sodoma u shfaq përsëri kur Loti u vendos atje, dhe më pas përsëri me luftën e gjigantëve që detajuan shkatërrimin e qyteteve të fushës. Sodoma ishte e ligë, e pamoralshme dhe e mjerë që përpara kohës kur Loti ose kananitët u vendosën. Abrahami banoi në vendin e Kanaanit dhe Loti banoi në qytetet e fushës dhe ngriti çadrat në drejtim të Sodomës. Por njerëzit e Sodomës ishin jashtëzakonisht të ligj dhe mëkatarë përpara Zotit. Sipas Shkrimeve, Kananejtë emigruan në Tokën e Besëlidhjes, 101 vjet pas përmbytjes, duke përdorur gjenealogjinë e Pelegut (një tjetër emër i lidhur me ne).

Mëkatet e kryera në Sodomë përshkruhen si të neveritshme, arrogante, të padrejta dhe egoiste – një qytet i lindur në mënyrë alegorike nga një martesë e përzier nga një hitit dhe një amorit. Përshkrimet e Sodomës janë klasike në lidhje me gjigantët. “I padrejtë” përkufizohet si i çoroditur, i shthurur, imoral dhe i lig; mendjemëdhenj: si arrogant dhe krenar; i neveritshëm: si ritualisht i papastër për sa i përket ushqimit, përdorimit të idhujve dhe martesave të përziera. 

Më shumë po ndodhte në Sodomë sesa thjesht neveri nga njeriu në njeri. Martesat e neveritshme të përziera u referohen martesave të të njëjtit seks, si dhe martesave midis engjëjve dhe njerëzve që dhanë pasardhës të rremë në ditët e Noeut, dhe më vonë martesat e përziera midis të sfiduarve nga fertiliteti dhe kananitëve pjellorë njerëzorë. 

Librat e Urtësisë dhe Barukut thonë se Nefilimët kanë lindur me “shtat të madh”, ishin arrogantë dhe ekspertë në luftë, por u shkatërruan në përmbytje sepse atyre u mungonte mençuria. Nga kjo rrjedh se nëse Refaimi do të krijohej pas përmbytjes, ata do të ndiqnin të njëjtën sjellje të neveritshme si nefilimët, dhe në të njëjtën mënyrë të përshkruar në Sodomë. 

Sepse edhe në fillim, kur gjigantët kryelartë po zhdukeshin, shpresa e botës mbeti. Aty lindën gjigantët e vjetër, të famshëm, të mëdhenj në shtat, mjeshtër në luftë. Zoti nuk i zgjodhi ata, ose nuk u dha atyre rrugën e dijes; kështu që ata humbën sepse nuk kishin urtësi. Nga kjo lindi shprehja “shtat i lartë, mendja fyell” Megjithatë, gjuha në raportin e zbukuruar të së keqes vërtet dëshmoi për vërtetësinë e gjigantëve origjinalë paradiluvian dhe përmasat/shtatin e tyre të madh, dhe kështu ishin disi më të mëdhenj se hibridet e tyre njerëzorë. 

Libri i Ligjit të Përtërirë lidhi imazhet e gjarprit/dragoit me neveritë e Sodomës dhe me rivendosjen e rrënjës së një gjarpri pasardhës. Vreshtat pjellore të rrushit të Sodomës dhe Gomorrës u përshkruan si “rrushi i tëmthit” dhe vera “helmi i dragonjve dhe helmi mizor i gjarpërinjve” një helm i nxjerrë nga bimët, si hemlok që piu Sokrati, dhe lulekuqet.

Mihal Gjergji/

Më ka ndodhur disa herë të kaloj ndanë udhës ku shfaqet Bolena, si një fole shqiponjash mbështetur në shpatullat e Çipinit. Poshtë këmbëve të fshatit rrjedh Shushica, enkas për të larë gjakun e plagëve shekullore. Dhe vazhdon rrjedhën gjersa bashkohet me lumin e Smokthinës për të mbritur pastaj në gjirin e Adriatikut. Histori dhe fate, jo rrallë të kryqëzuara. Fise të vjetër tashmë të harruar dhe të tjerë të ngritur mbi rrënojat e të parëve. Thuhet se Amantët dhe Kaonët kanë jetuar në gjitoni dhe kanë mbrojtur njëri-tjetrin. Asgjë nuk dimë veç shënimeve që kanë lënë kronikanët. Barbarët që kanë shkretuar Jugun e Arbërisë kanë zëvëndësuar njëri-tjetrin, por asnjëherë s’janë ndjerë të mirëseardhur, sepse janë pritur me plumba dhe jataganë nga banorët vendas. Ndërgjegja s’mund të ketë tjetër emër veç vendosmërisë; për të ruajtur nderin, për të mbrojtur pragjet dhe vatrat, për t’i dalë zot Atdheut në kohët e tij më të rënda. S’po flasim për turmat. Jo! Janë emërshquar ata që kanë fituar pavdekësinë, kanë krijuar një tjetër kohë, përtej harresës dhe kronikave dëshpëruese. Pse mos ta themi, individualizmi shënjon lartësinë e njeriut, qëllimin e tij më fisnik. Dhe ja ku jemi, në Bolenën e historive që kanë marrë përmasat e legjendës, ndryshe, ato bëma s’do tirreshin aq hollë nga njëri brez te tjetri. I dëgjojmë dhe ndjejmë krenari, për atë brez që lindi enkas për ne, të na frymëzojë qëndresën dhe të bindemi që rrënjët tona janë të thella. “Moj Bolenë e Leskoduke/ Të ngriu palla mbi supe”. Në defterët osmanë të viteve 1431-1432, në Krahinën e Kurveleshit përfshiheshin 33 fshatra. Pikërisht qëndresa e tyre i detyroi pushtuesit e hershëm dhe sundimtarët e rinj, ta coptojnë kohë pas kohe, për të mbetur sikundër e kemi sot, katandisur kokoshi një thelë. Ti largohemi disa çaste egoizmit të brezit tonë dhe fodullëkut të pamerituar, e të flasim për Leskodukajt, sepse me Bolenën krenohet Kurveleshi, ndërsa me Kurveleshin mburret Labëria. Ishte viti 1847. Kapedanët e Labërisë organizuan qëndresën kundër zbatimit të reformave skllavëruese të Tanzimatit. “Leskodukaj-të të shtatë/ Luftojnë me një rigatë”. Dhe e dini kush janë këta? Guxhe, Barjam, Karafil dhe Bilbil Lesko, me një fjalë, katër lisa nga korija hijerëndë e fisit Lesko. E krah tyre ishin edhe Sadik e Birçe Guxha, sikurse Lesko Mingo. Tre të fundit vdiqën të interrnuar në Triestan të Turqisë. S’kemi mundur të mësojmë ligjërimin e nënave apo motrave mbi trupat e këtyre martirëve, sepse jemi të largët në kohë dhe kanë kaluar 177 vite. Shamizezat e Labërisë kanë zëvëndësuar kronikat e munguara dhe kanë bërë “jetëshkrimin” e seicilit prej atyre që na mësuan si duhet vdekur. Dhe luftëtarët kanë emra. Vargjet e një kënge të shtruar na sjellin dhimbjen e asaj ngjarjeje tronditëse. “Dërgon një letër veziri/ O Sadik e o Lesko/ Leskodukaj-të t’i ziri/ Në Janinë lidhur ti bini…” E madhe ka qënë urrejtja e vezirëve dhe pashallarëve osmanë. E çuditërisht, Janina jonë e bukur u bë varri i shumë luftëtarëve shqiptarë, gjer te Bilbilenjtë që u varën në degët e rrapit. “Gjemitë e detit errinë/ Për të lidhur parësinë”. Trimat e Leskoduke që ishin krahu i djathtë i Zenel Gjolekës, mbetën në histori dhe në këngë. Por jo vetëm ata. “Kallarat, Kuç e Bolenë/ Te lumi zunë dyfeknë”. Hodo Nivica, Balil Nesha, Hasan Gjostoja e të tjerë trima zbritën nga lartësitë e Kurveleshit për t’iu bashkuar uraganit të madh kryengritës. Rrënqethëse janë vargjet e ruajtura si diamante të çmuara në epikën historike; “Ç’është ajo që po shkon tutje/ Pallë e larë e Leskoduke”. Me siguri bëhet fjalë për ata trima që u zunë të gjallë nga serasqerët e sulltanit dhe u degdisën larg dheut e vatrave të tyre. Duket sikur lëviz një mal i lartë me Bolenën në prehër, për të mbetur përjetësisht në portat e baladave dhe në kujtesën tonë; “Bolenë, trimja Bolenë/ Zure dyfekun me mbrenë!”

Tiranë, Maj 2024.

Sindroma e Medeas nuk është një diagnozë zyrtare në DSM-5 ose në literaturën shkencore të APA, por është një term që përdoret për të përshkruar një gjendje të rënduar psikologjike. Këto veprime te renduara psikologjie, janë të rralla, por kur ndodhin, janë shqetësuese dhe kërkojnë ndërhyrje të menjëhershme profesionale. Kjo Sindrom, përdoret për të përshkruar një gjendje psikologjike në të cilën një prind është në gjendje të vrasë fëmijën e vet, vetem per shenje hakmarrje ndaj bashkeshortit. Kjo gjendje merr emrin nga figura e Medeas në mitologjinë greke, e cila është një personazh që vret fëmijët e saj pasi e braktis burri per nje grua tjetër.

Keta individ kalojne ne shok te rend emocional, i cili është një reaksion i fuqishëm që ndodh si pasojë e një ngjarje traumatike, të papritur dhe negative. Kjo ngjarje mund të jetë e ndryshme për çdo individ, por shpesh lidhet me humbjen e një të dashuri, ndarje, traum akute, një dështim të rëndë në jetë, një ngjarje e tmerrshme, ose një sërë ngjarjesh të mëdha që shkaktojnë stres dhe dhimbje emocionale të mëdha.

Shoku emocional te keta individ shoqërohet me ndjenja të forta si trishtimi, neveri, ankthi, inat, ose mungesa e interesit për jetën. Ndërkohë, mund të shoqërohet edhe me simptoma fizike si lodhja, dhimbje gjoksi, marramendje, ose vjellje.

Trajtimi për kete sindrom apo gjendje te tilla psiko- emocionale, duhet të përfshijë terapi psikologjike, psikoterapi, mbështetje sociale nga familjarët dhe miqtë, dhe në raste më të rënda, mund të nevojitet ndihmë nga një profesionist mjek psikiater për të menaxhuar simptomat dhe për të krijuar strategji për t’i përballuar ato në mënyrë efektive.

Valentina Telhaj / Psikoterapiste/ Pedagoge