Prof. Dr. Nusret Pllana/

(Në kujtim të dy atdhetarëve që u vranë nga dora e kriminelëve serbë në vitin 1999)

Kur në flakë digjej Ballkani

Nga Sulltanët e Dovletit

N’ Vuçitërnen legjendare u kalit zemra bujare

N’ato kohë me erë baroti

Kur lirisë i zihej fryma

Dha kushtrimin trim Hasan Prishtina!

Me këto vargje e fillonim çdo koncert që e organizonim në kuadër të programeve të shpeshta kulturore – artistike të Ansamblit arstistik “Hasan Prishtina” të Prishtinës, në ballë me tashmë martirët e kombit, vëllezërit Sabri e Nuhi Reka.

Këtu e 40 vite më parë, saktësisht në mars të vitit 1984, me propozimin e Sabri e Jahir Dragushës, aktivista e veprimtarë të palodhshëm të çështjes kombëtare, por edhe me përkrahjen time të parezervë dhe popullit e rinisë shqiptare të Bashkësisë Lokale të Bardhoshit, themeluam Ansamblin artistik “Hasan Prishtina” të Prishtinës, për ta bërë deri në vitin 1996 njërin nga Ansamblet më serioze, jo vetëm të Komunës së Prishtinës, por edhe më gjerë.

Jo rastësisht, udhëheqës artistik ishte instrumentisti i dalluar Sabri Reka, por dorë të djathtë e kishte edhe të vëllanë Nuhiun, Mehdiun, Avniun e plot djem e vajza të kësaj ane, të cilët edhe pse në ato kushte e rrethana të rënda të okupimit klasik serb mbi ne, siç thuhet në popull “kur pasuli zihej me nga një kokërr”, nuk kishte forcë që t’i ndalte, bile – bile, ishin aq të përkushtuar e të disiplinuar dhe të vendosur për t’i arritur sukseset maksimale, përmes programeve dhe koncerteve të shumta me karakter edukativ, kulturor e patriotik, sa që edhe pse të përcjellur hap pas hapi nga organet e pushtuesit barbarë serb, nuk i ndalte asgjë, bile edhe dimrit, as shiu as bora.

Prandaj të dashur vëllezër e motra, asgjë nuk ka të rastit në këtë botë, sikur nuk është e rastit që, sot e 25 vite më parë( më 18 prill 1999), Sabriu e Nuhiu u vranë nga dora gjakatare serbe, në pragun e shtëpisë së tyre, në prezencë të prindërve të tyre, vëllezërve e motrave të tyre, në prezencë të fëmijëve të tyre.

Me këtë rast, ata barbarë (kojshi të parë të tyre), në krye me kriminelin Trajko Sllavkoviç, në bashkëpunim me ushtrinë dhe policinë çetnike serbe, me skenar të përgatitur paraprakisht, qëllim e kishin shfarosjen e Familjes së Madhe patriotike Reka.

Epilogu megjithatë ishte shumë tragjik: Aty mbetën të vrarë:

1) SHEHIDE BRAJSHORI- REKA, ishte bashkëshortja e Imer Rekës. Pas vetes kanë lënë tre djem dhe pesë vajza; Avniun, Mehdiun, Bejtushin, Ikballen, Shukrijen, Meriten, Haliden dhe Ilfeten.

2) FATMIRE GASHI- REKA , ishte bashkëshortja e Ejup (Ali) Rekës. Fëmijët e tyre janë; Shqipja, Lulzimi, Albana, Eminja, Nora dhe Premtim Reka. Të gjithë me përgatije superiore.

3) SABRI (ALI) REKA, u vra në prezencën e djalit të tij Petritit 3 vjeçar. Bashkëshortja e tij Ibadetja( një heroinë e gjallë me plotkuptimin e fjalës), u bë edhe nënë edhe baba, për voglushët e tyre Petritin e Granitin, i rriti, i edukoi dhe i frymëzoi shqiptarisht. Ata tashmë janë bërë burra të pjekur dhe kanë arritë shkollim të lartë superior.

4) NUHI (ALI) REKA, ishte vetëm 28 vjec kur u vra nga cetnikët serb të fshatit Bërnicë. Nuhiu kishte mbaruar shkollën e mesme Ekonomike dhe punoi si automekanik.

5) AJVAZ (AVDYL) REKA, ishte i biri i Avdyl Rekës dhe i sapomartuar. U vra në moshën 22 vjeçare.

6) AFËRDITA REKA, ishte bashkëshortja e Ajvaz A. Rekës., u vra po atë ditë, më 18 prill 1999, siç u vra edhe

7) ÇERKIN (ADEM) BERISHA

Hyrje

Lufta e Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës, siç dihet, as nuk ka pikur nga qielli, as nuk ka dalë vetiu nga toka. Ajo është organizuar nga të gjithë veprimtarët kombëtar, që pas ripushtimit të Kosovës nga Serbia, në vitin 1945. Shëmbëllimet e edukatës atdhetare vijnë që nga lashtësisë e Mesjetës shqiptare, njëra ndër periudhat më të ndritura të historisë sonë kombëtare. Luftërat më shumë se njëzet e pesë vjeçare, nën udhëheqjen e strategut të përmasave botërore, Gjergj Kastriotit Skënderbeut, kundër perandorisë më të madhe të kohës, janë pjesë e kujtesës atdhetare të shqiptarëve nëpër shekuj, kudo që kanë jetuar ata, në atdhe, në pjesët e pushtuara të atdheut apo në mërgatën e madhe shqiptare kudo nëpër botë. Jo, rastësisht, andaj edhe kultura evropiane figurën e Gjergji Kastriotit Skënderbeut, e ka bërë pjesë të kulturës së saj. Kjo shkollë e madhe e lirisë kombëtare, gjen zbatim praktik edhe në Lidhjen Shqiptare të Prizrenit, e cila me veprimin e saj ushtarak, është bërë shëmbëllim i edukimit atdhetar të shqiptarëve. Kësisoj, vijmë deri te Lufta e Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës, e cila pastaj ka lindur edhe dy bijat e saj, luftën e Ushtrisë së UÇPMB-së dhe të Ushtrisë Çlirimtare Kombëtare në Maqedoninë e Veriut. Kjo ishte shkolla e edukimit atdhetar edhe të dy veprimtarëve, Sabri dhe Nuhi Rekës, të cilët nuk kanë kursyer asgjë për të ardhur liria e kësaj pjese të atdheut, deri kur janë pushkatuar nga forcat pushtuese serbe, të cilët ishin edhe fqinjë të tyre.

Ata i këndonin lirisë kur ishte e ndaluar

Si kudo në Kosovë dhe në viset e tjera të atdheut të pushtuar, edhe në Bërnicën e Epërme, në vendlindjen e tyre, Sabri dhe Nuhi Reka, kishin gjetur mënyrën për ta luftuar pushtuesin. Ata ishin pjesë e rëndësishme e Ansamblit folklorik ‘‘Hasan Prishtina’’ që e kishte selinë e veprimtarisë në Bardhoshin e sotëm të Prishtinës. Do të thotë, kjo ishte njëra nga format e organizimit të qëndresës, njëra nga mënyrat e veprimit të atdhetarëve shqiptarë, që ishin bërë pjesë e veprimtarisë atdhetare të organizatave të fshehta atdhetare, që kanë vepruar në Kosovë dhe jashtë saj, nëpër periudha të ndryshme. Prandaj, nuk është gjë gand dhe e rastit, se veprimtarët përherë janë ndjekur, janë dënuar dhe janë likuiduar nga pushteti serb, qoftë gjatë ish-Jugosllavisë socialiste, qoftë kur Serbia, pas luftërave të përgjakshme, bëhet shtet me vete. Vëllezërit Sabri dhe Nuhi Reka, të cilët janë vrarë në oborrin e shtëpisë së tyre, para anëtarëve të tjerë të familjes, prindërve dhe fëmijëve të tyre, në mënyrën e tyre, me veprimtarinë e tyre, sidomos gjatë pjesëmarrjes aktive në Ansamblin folklorik ‘‘Hasan Prishtina’’, kishin rënë në sy të fqinjëve të tyre serbë, të cilët edhe i kanë vrarë në mënyrën më çnjerëzore të mundshme. Të dy vëllezërit, Sabri dhe Nuhi Reka, instrumentistë të mrekullueshëm të Ansamblit folklorik ‘‘Hasan Prishtina’’ i jepnin zë ardhjes së lirisë, jo vetëm me muzikën e tyre, jo vetëm me këngën e tyre, por edhe me pjesëmarrjen e tyre në të gjitha veprimtaritë e këtij ansambli. Doemos, ata kishin rënë në sy të fqinjëve të tyre, të kriminelëve të tipit të Trajko Sllavkoviqit, të cilët bashkë me pushtetin okupues të Serbisë ushqenin ëndrrat se Kosova do të bëhej Serbi. Por, vetë kënga e tyre, vetë veprimtaria e tyre në frymën e kulturës kombëtare, që kultivonte Ansambli ‘‘Hasan Prishtina’’ ishte dëshmia më e qartë se ata ishin pjesë e përgatitjes së ardhjes së lirisë, me Luftën e Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës.

Ata, edhe pas burgosjes sime ( autor i këtij shkrimi) për veprimtari atdhetare nga pushtuesi serb më 1986, vazhduan dhe nuk e ndërprenë aktivitetin e tyre patriotik, duke i pas krahë tërë familjen Reka, Dragusha e Pllana, e sidomos vëllain e tyre të madh Ejupin(veprimtar i dëshmuar i çështjes kombëtare) dhe përherë i përcjellur nga pushtuesi gjakatar serb, duke i pas krah të fortë Metush e Hajdin Dragushën dhe Muhamet R. Pllanën, kontribuesin e jashtëzakonshëm, gazetarin dhe humoristin e mrekullueshëm Shani Sejdiun – ish i burgosur politik në të njejtën Organizatë ilegale me mua, këngëtarët me zë bilbili Skender Berisha( e kishin shok të pandashëm deri në vdekje), Naim Shala e Gëzim Shala, Naime Osmani, Sadbere Zhushi, Nazlije Behadini, Edmond Belegu e Prof.dr.Fraim Gashi – instrumentist i Kontrabasit, Prof.Hyrije Veliu( luftëtare e lirisë së UÇK-së), pastaj edhe këngëtarët e instrumentistët profesionistë Bahri Rashiti, Xhelal Osmani e Besim Pllana, Bedri, Bastri, Ylfete, Drita, Emin, Fikrije, Sadete, Ilvije e Safet Dragusha, e shumë e shumë të tjerë, tashmë disa prej tyre ligjërues, Profesorë, mjekë, inxhinierë e doktorë shkencash, të cilët kontribuan aq shumë në ngritjen e vlerave të mirëfillta kulturore e kombëtare të rinisë shqiptare, sa që Ansamblin “Hasan Prishtina” e ngritën në piedestalin e Shoqatave dhe Ansambleve më serioze e më të suksesshme të viteve tetëdhjeta e nëntëdhejta të fundshekullit XX.

Ata ishin kudo ku ishte kënga që frymëzonte ardhjen e lirisë

Kur në vitin 1984 në fshatin Bardhosh të Prishtinës, formohet Ansambli folklorik ‘‘Hasan Prishtina’’, deri në vitin 1996, kur ishte pamundësuar veprimtaria e tij, ata, të dy vëllezërit, Sabri dhe Nuhi Reka, jo vetëm ishin anëtarë aktivë të këtij ansambli, po mbi të gjitha ata ishin ndër shtyllat kryesore të veprimtarisë që zhvillohej në ruajtjen dhe kultivimin e vlerave të traditës sonë kombëtare. Do të thotë, jo vetëm me praninë e tyre, jo vetëm me pjesëmarrjen në të gjitha organizimet, jo vetëm me të gjitha paraqitjet para qytetarëve të Kosovës, e sidomos të komunës së Prishtinës, por ata ishin edhe mjeshtër të instrumenteve popullore, duke kultivuar kështu frymën atdhetare të të parëve të tyre, në radhë të parë( të gjyshit të tyre Muharremit e babait të mrekullueshëm bacës Ali), si dhe duke ruajtur me kujdes vlerat e folklorit shqiptar. Në këtë mënyrë, duke u bërë pjesë e veprimtarisë atdhetare të Ansamblit ‘‘Hasan Prishtina’’, ata bëhen pjesë e edukimit të rinisë së Kosovës se pa lirinë e atdheut, asgjë tjetër nuk është më e rëndësishme. Kënga që ata kultivonin, që ishte pjesë e veprimtarisë së Ansamblit, muzika që ata krijonin, ishte njëra nga mundësitë për ta luftuar robërinë e Kosovës, e cila vinte përherë e duke u bërë më e padurueshme. Me pjesëmarrjen e tyre në veprimtarinë e këtij Ansambli, më shumë se 12 vjeçare, ata dëshmonin se ishin pjesë e përgatitjes së rrugës së madhe të ardhjes së lirisë, e cila, edhe sipas përvojës së të parëve të tyre, gjyshi dhe babai, po ashtu të ndjekur dhe të keqtrajtuar, nuk vinte pa luftën e armatosur, nuk vinte pa gatishmërinë e shqiptarëve që të sakrifikojnë çdo gjë, edhe jetën në emër të lirisë së atdheut. Fqinjët e tyre serbë, të cilët ishin nën urdhërat e Beogradit pushtues, e dinin këtë veprimtari të tyre, siç e dinin punën e secilit njeri, jo vetëm në Bërnicën e Epërme, që ishte vendlindja e tyre, por kudo në Kosovën e robëruar. Kriminelët serbë, si Trajko Sllavkoviq , vetëm kishin pritur rastin që gjithë urrejtjen e tyre patologjike kundër shqiptarëve, ta zbraznin edhe mbi popullatën civile dhe të pambrojtur. Andaj, ata në Bërnicën e Epërme, vrasin jo vetëm Sabri dhe Nuhi Rekën, dy instrumentistë të mrekullueshëm, por edhe pesë qytetarë të tjerë, secili më i pafajshëm se tjetri. Të vetmin faj e kishin se ishin shqiptarë, për të cilët Serbia pushtuese kishte hartuar plane ushtarake për zhdukjen e tyre.

Përfundim

Me veprimtarinë e tyre kulturore, me edukatën e tyre familjare të atdhedashurisë, Sabri dhe Nuhi Reka, dashurinë ndaj lirisë së atdheut, e kanë manifestuar edhe me pjesëmarrjen e tyre në Ansamblin folklorik ‘‘Hasan Prishtina’’. Me pjesëmarrjen e tyre, ata bëhen pjesë e të gjitha përpjekjeve që bënte populli shqiptar për të hapur rrugët e ardhjes së lirisë. Prandaj, mund të thuhet me bindje të plotë, se Sabri dhe Nuhi Reka, si dhe të vrarët e tjerë të Bërnicës së Epërme( Shehide, Fatmire, Ajvaz e Afërdita Reka, si dhe Çerkin Berisha, janë pjesë e lirisë sonë, të cilën e gëzojnë shqiptarët kudo që janë, si dhe e gëzojnë edhe trashëgimtarët e tyre, të cilët i kujtojnë me respekt për çdo gjë që kanë bërë për lirinë e kësaj pjese të tokave të atdheut.

Lavdi e përjetshme gjithë dëshmorëve dhe martirëve të kombit tonë, kudo dhe kurdo që kanë rënë për çlirimin e Kosovës dhe Bashkimin e trojeve shqiptare!

Dr. Dorian Koçi/

Në Ditën Ndërkombëtare të Monumenteve dëshiroj të sjell në vëmendje një copëz të vogël qeramike e ekspozuar në Muzeun Castromediano të Lecce- e quajtur qeramika e Devollit. Është një dëshmi e vogël por me një rëndësi të madhe pasi rrëfen për teknikën e prodhimit të saj që fisi ilir mesap e solli nga përtej detit. Në foton 3 është një vazo e qeramikës devollite që ndodhet në Muzeun Historik Kombëtar. Vazoja i përket kohës së bronzit (3.100 – 1.050 vjet para Krishtit)

Koha e bronzit paraqitet ndoshta si epoka më dinamike në zhvillimin shoqëror, ekonomik, shpirtëror të popullsisë së hershme ilire. Një nga treguesit më të rëndësishëm të periudhës së bronzit është qeramika e pikturuar e stilit devollit. Kjo lloj qeramike është quajtur devollite, sepse lindi e u zhvillua në pellgun e lumit Devoll. Karakteristike për qeramikën devollite është pikturimi me ngjyrë kafe. Është qeramikë me cilësi shumë të mirë, e bërë nga deltinë e pastër dhe e pjekur plotësisht. Vazot tashmë kishin dy vjega të ngritura mbi lartësinë e buzëve. Në muzeun Castramediano ne Lecce ka dhe shumë mbishkrime mesape me alfabet latin e grek ende të padeshifrueshëm.

Prof.as.dr. Hasan Bello/

Për periudhën klasike të shtetit osman (vitet 1300-1600), është e vështirë të nxirren konkluzione të sakta. Kjo për shkak të studimeve të pakta mbi lidhjet që ekzistonin ndërmjet drejtuesve të perandorisë me vendin e tyre të origjinës. Megjithatë, duke marë në konsideratë faktin se pjesën dërrmuese të pozicioneve drejtuese në ushtrinë dhe administratën osmane e zinin subjektet jourbane dhe kryesisht të krishtera që vinin nga radhët e devshirmes, arrijmë në konkluzionin se edhe në këtë fazë të historisë së shtetit osman kishte një lob shqiptar. Këtu bën pjesë edhe heroi ynë kombëtar Gjergj Kastriot Skënderbeu, Ballaban Pasha, Hamza Kastrioti dhe figura të tjera shqiptare, që mbanin detyra të larta në ushtrinë dhe administratën osmane në fund të shek.XV-të dhe gjatë shek.XVI-të.

Në osmanisht termi për vendin e origjinës ishte “xhins” (“cins”). Ai përdorej shpesh për të treguar preardhjen e një individi apo drejtuesi të caktuar. Një nga përpjekjet e para për të studiuar lobet në Perandorinë Osmane është realizuar nga prof.Metin Ibrahim Kunt në një artikull që ai botoi në 1974 në një revistë të Universitetit të Kembrixhit mbi solidaritetin etniko-krahinor (xhinsit) në estabilishmentin osman të shek.XVII-të. Pavarësisht informacionit jo shterues që jep autori në këtë artikull, ai ka meritën se ishte i pari që shtroi disa teza dhe çeli shtigjet për këto studime.

Sipas artikullit të mësipërm dhe studimeve që janë realizuar dekadat e fundit, një nga lobet më të fuqishme shqiptare të Perandorisë Osmane gjatë shek.XVII-të ishte familja e Qyprylinjve, me origjinë nga Roshniku i Beratit. Pinjollët e kësaj dinastije drejtuan për disa dekada perandorinë si kryeministra, ministra dhe ushtarakë të lartë të shtetit osman.

Lind pyetja a ishin të ndërgjegjshëm përfaqësuesit e kësaj familjeje për vendin e tyre të origjinës? Sigurisht që po. Mehmed Pashë Qypryliu ndërtoi një shkollë dhe një xhami në fshatin Roshnik, të cilin në testamentin e shkruar (vakfijen) e përshkroi si vendin e tij të origjinës. Përveç kësaj ata afruan dhe promovuan në poste drejtuese, për shkak të origjinës së përbashkët shumë shqiptarë.

Sipas prof.Kunt, në shek.XVII-të ndarja e lobeve, duke u mbështetur në origjinën e përbashkët dhe preardhjen e drejtuesve të perandorisë me shumë gjasë ishte mes shqiptarëve dhe boshnjakëve (perëndimorëve) dhe atyre të krahinës së Kaukazit, abkazët, çerkezët, gjeorgjianët që përfaqësonin krahun “lindor”.

Në shek.XVIII-të i cili nga shumë studiues konsiderohet si shekulli i shqiptarëve në Perandorinë Osmane, lobi shqiptar përveç nënpunësve të nivelit të lartë merr përparësi dhe konsolidon pozitat e tij nëpërmjet feudalëve lokalë, ose siç quhen ndryshe “ajanët”. Mehmet Ali Pasha në Egjipt, Ali Pashë Tepelena në Janinë dhe Kara Mahmud Pashë Bushtalliu në Shkodër sëbashku me disa familje të tjera më të vogla në Kosovë konsiderohen si faktori më imponues për shtetin osman. Këtu nuk përjashtohen edhe “asosacione” më të vogla, që jetonin dhe punonin në qendrën e perandorisë, siç ishin zagoriotët që merreshin me tregti dhe zanate të ndryshme, të cilët, për interesat e tyre lobuan nëpërmjet financimit, që sulltani të dekretonte zyrtarisht Ali Pashë Tepelenën.

Me dobësimin e perandorisë në shek.XIX-të dhe interferimin gjithnjë e më të madh të shteteve europiane dhe Rusisë në shtetin osman nëpërmjet kapitulacioneve dhe marrëveshjeve imponuese, lobi shqiptar humbi terren. Përparësi tani morën pakicat dhe elementët (myslimanë dhe të krishterë) preferencial të fuqive të interesuara. Pavarësisht se në fund të shek.XIX-të ata konsideroheshin si element besnik dhe ishin një nga dy grupimet kryesore në gardën e sulltanit, shkëlqimi dhe fuqia e lobit shqiptar në kuadër të shtetit osman kishte kaluar në plan të pestë…

Medina Pasoma / RTKlive/

Ish-sekretarja e Shtetit të Shteteve të Bashkuara, Hillary Clinton, në përshëndetjen e saj virtuale në Forumin Ndërkombëtar për Gratë, Paqen dhe Sigurinë, ka çmuar rrugëtimin e Kosovës ndër vite në aspektin e barazisë gjinore, veçanërisht përfaqësimin dy herë nga presidente gra.

“Në dekadat prej kur Kosova është bërë shtet i pavarur, aktivistet kanë siguruar progres kuptimplotë për të siguruar barazinë gjinore në sektorin publik dhe politik. Pas shumë vitesh ja keni dalë që të siguroni për viktimat e dhunës seksuale, ju keni zgjedhur presidenten e parë dhe tani të dytën që janë të përkushtuara për ruajtjen dhe forcimin e paqes, zgjerimin e mundësive ekonomike dhe duke dëshmuar që bashkëpunimi sjellë më shumë rezultat”, ka thënë ajo.

Clinton organizimin e këtij forumi e ka cilësuar si vendosmëri për forcim të grave.

“Gratë nuk janë vetëm viktima të dhunës, gratë posaçërisht në Kosovë, kanë luajtur rol tepër të rëndësishëm gjatë gjithë këtyre viteve, jam e lumtur për themelimin e kësaj qendre të ekselencës, demokracitë tona janë më te fuqishme kur gratë përfshihen. Ju tashme keni dy presidente gra në Kosovë. Jam e emocionuar të shoh se si ky forum ka arritë synimet e tij, unë jam e përkushtuar për të qenë pjesë e arritjeve dhe përpjekjeve për fuqizimin e gruas”, ka deklaruar ajo, raporton RTKlive.

Ndërkaq fjalimi i saj është pritur me duartrokitje dhe ngritje në këmbë të pjesëmarrësve në Forum.

Astrit Lulushi/

Pastaj erdhën grekët. Me dinakërinë e tyre, ata tërhoqën ilirë, dorë, trakas, maqedonë e epirotë, i hodhën (financuan) në luftra për të pushtuar e përhapur gjuhën, kulturën e tyre, dhe në fund i quajtën të vetët.  

Grekët vazhdojnë të pretendojnë se ‘Pirro i Epirit’ ishte grek, kur gjithë bota e di se ai ishte ilir. 

Kjo është e vërteta, e cila tregon se historia u shtrembërua që kur grekët filluan të shkruanin historinë e tyre.  Ata përvetësuan eposin, mitet e legjendat vendase, duke krijuar etnosin grek. 

Në përshkrimin e Pausanias për Greqinë, kur diskuton veprimet ushtarake të Pirros, ai shprehet se

më e rëndësishmja nga arritjet e tij ishte lufta kundër romakëve, “duke qenë greku i parë që ne njohim që e bëri këtë” (këto fjalë zënë vend tek një i huaj dhe merren seriozisht). 

Pausanias ishte udhëtar dhe gjeograf grek i shekullit të dytë, gjatë mbretërimit të Perandorisë Romake. Ai rendit arritjet e Pirros, duke përfshirë dëbimin e Demetrit nga froni maqedonas. Pausanias e konsideron vendimin e Pirros për të luftuar kundër romakëve si aktin më të famshëm, dhe se “është greku i parë që e ka bërë këtë”.

Kemi pastaj Marcus Tullius Ciceron, i cili konsiderohej një nga oratorët më të mëdhenj të kohës së tij. Ai ishte i arsimuar. Ciceroni thoshte se fliste më shpesh në greqisht, sepse mësuesit e tij kryesorë kishin qenë grekë – kjo ishte Roma, perandori i ringjallur greke, e transplantuar. 

“Nëse të gjitha luftërat që kemi zhvilluar kundër grekëve duhen përbuzur, atëherë le të përqeshet triumfi i Marcus Curius mbi mbretin Pirro; i Titus Flamininus mbi Filipin; i Marcus Fulvius mbi etolët; fitorja e Lucius Paullus mbi mbretin Perses; ajo e Quintus Metellus mbi Filipin e rremë; dhe ajo e Lucius Mummius mbi Korintasit”.

Këtu Ciceroni e numëron edhe Pirron në mesin e “grekëve”. Mendoj se është e drejtë të thuhet se Pausanias dhe Ciceroni e dinin ndryshimin midis greqishtes dhe ilirishtes, duke pasur akses në më shumë burime mbi këtë temë, dhe se burimi grek, ku ata u mbështetën, e përshkruan Pirron si grek.  

Në fakt, Jetët Paralele të Plutarkut, të cilat dallonin romakët  dhe grekët, ai e kishte Pirron si paralel me Gaius. Madje edhe Aleksandrin e Maqedonisë, Plutarku e quan grek. Aleksandri i Madh e shihte veten si pasardhës i Herkulit, Akilit dhe Kirit; Plutarku e krahason me Cezarin, i cili qau kur lexoi jetën e Aleksandrit.

Marius përshkruan se Pirro ishte pasardhës i Akilit, por nuk thote asgjë për urrejtjen e Mirmidonit, dhe se shkoi në Luftën e Trojës si aleat i fqinjëve grekë.  

Burime më të vjetra greke i përshkruajnë molosët si grekë, duke përfshirë Herodotin (i diskretituar si historian nga vetë grekët), i cili i vendos molosët midis fiseve të tjera greke. 

Pirro i Epirit nuk ishte grek, por si shokët e tij epirotë, ishte mbret i molosëve, siç kishin qenë më parë Aleksandri i Madh, dhe idhulli i tij Akili e ndonjë tjetër.