Dr. Lulzim Nika/

Masakra e Reçakut i dha një impuls edhe më të fuqishëm diplomacisë dhe luftës për çlirimin e Kosovës dhe mbarë diplomacisë ndërkombëtare, që të dënojë krimin mizor të shtetit serb ndaj civilëve shqiptarë të paarmatosur.

Sot po bëhen 25 vite nga masakra e Reçakut që tronditi dhe tmerroi Kosovën, por e ndërgjegjësoi dhe alarmoi botën demokratike dhe diplomacinë ndërkombëtare që të veprojë kundër shtetit kriminal serb.

Kosova ka përjetuar tmerret më të mëdha nën pushtimin e Serbisë, por dhembja dhe lufta e saj nuk ishte trajtuar, thuajse asnjëherë, seriozisht nga qendrat e vendosjes ndërkombëtare. Kështu, edhe pse në tetor të vitit 1998, u nënshkrua marrëveshja Hollbruk-Millosheviq, nuk u respektua asnjëherë. Krimet e ushtrisë serbe vazhduan në të gjithë territorin e Kosovës. Kulmi i shkeljes së marrëveshjes për armëpushim qe me 15 janar 1999, kur në Reçak u vranë në mënyrën më mizore 45 gra, pleq e fëmijë.

Për këtë ngjarje, kryesuesi i Misionit Verifikues të OSBE-së, William Walker, doli para opinionit publik dhe deklaroi: “Ky është krim kundër njerëzimit!”. Ky vlerësim real, objektiv dhe i guximshëm për kohën dhe rrethanat, i William Walkerit, ishte jashtëzakonisht domethënës dhe kishte ndikim të fuqishëm në qendrat e vendosjes ndërkombëtare, meqë barbaria serbe po dëshmohej para syve të botës mbarë!

Pas krimit serb në Reçak dhe pas deklaratës së William Walkerit, bota filloi ta perceptojë me më shumë objektivitet, agresionin dhe gjenocidin serb ndaj popullit shqiptar të Kosovës. Ky fakt i dha fuqi më të madhe morale UÇK-së dhe luftës së saj të drejtë për çlirim nga sundimi serb. Në të njëjtën kohë, ky rast ndikoi fuqishëm në ndërkombëtarizimin e luftës në Kosovë dhe sidomos në afirmimin e kauzës së drejtë të luftës çlirimtare të UÇK-së. Më 18 mars 1999, viktimat e masakrës së Reçakut, kishin qenë të gjithë civilë të paarmatosur dhe vrasja e tyre ishte quajtur “krim kundër njerëzimit”.

Kështu kishte deklaruar edhe ekipi ndërkombëtar që ishte marrë me ekzaminimin e 40 kufomave të masakrës së Reçakut. Kryesuesja e ekipit, Helena Ranta, kishte bërë këtë deklaratë që ishte në kundërshtim me raportin zyrtar serb dhe ishte në përputhje të plotë me pohimin e William Walkerit, në ditën e masakrave: “Forcat e sigurisë serbe kanë masakruar civilët shqiptarë“.

Kështu, William Walker, dëshmoi para krejt botës për këtë masakër, të cilën e konfirmoi edhe ekspertja Helena Ranta. Tanimë, Fuqitë e Mëdha, ishin të obliguara edhe moralisht, që të ndërhynin ushtarakisht, në emër të humanizmit për të ndihmuar popullin shqiptar, në ditët më të vështira të tij.

Lavdi të gjithë të rënëve për lirinë e Kosovës!

I përjetshëm qoftë kujtimi, respekti i kombit për ta!

Intervistoi: Mirela Kanini/

1.Kush është Dhimo Jano. A mund të bëni një përshkrim të vogël të vetes tuaj, profesionit ect).

Unë kam lindur dhe jam rritur në Lunxheri të Gjirokastrës. Jeta ime pak a shumë ka qënë tipike si e të gjithë shqiptarëve gjatë periudhës së regjimit komunist . Por ajo e imja dhe e familjes sime u keqësua më shumë kur një ditë arrestuan babain tim nën pretekstin e gjyshit të arratisur në Greqi. Babain tim që nuk kishte bërë asgjë të keqe e burgosën për 15 vjet në burgun famëkeq të Spaçit. Me rritjen dhe mbarëvajtjen tonë pas kësaj u përkujdes xhaxhai im që i jam mirënjohës përjetësisht. Ai u kthye në një baba për ne dhe u rritëm me fëmijët e xhaxhait sikur të ishin vëllezërit tanë. Asnjëherë nuk munda ta bëj dallimin midis nesh as në vazhdim, as sot. Pavarësisht kësaj mbështetje të madhe që ndikoi në formimin tim në jetë është e imagjinueshme jetesa si njerëz të persekutuar nga Partia dhe pushteti në fuqi edhe pse e gjithë Shqipëria ishte si një burg i hapur. Pas rënies së komunizmit u diplomova në fakultetin Ekonomik në Vitin 1997. Fillova të punoj intensivisht, krijova familje dhe kam 2 djem, por kërkoja më shumë nga jeta. Është në natyrën time. Na u dha shansi të vijmë në Amerikë ku mund të them me krenari që kam realizuar ëndrrën amerikane.

2. Që të arrini aty ku jeni sot sigurisht keni ndeshur në vështirësi. Si I kapërcyet ato.

Vështirësitë më të mëdha i kisha hedhur pas krahëve dhe këtu në Amerikë isha i motivuar të realizoja objektivat e mia. Nuk më bënin përshtypje punët që bëja, përkundrazi kuptova që Amerika është vendi I opurtuniteteve dhe mundësive pa fund.

3.Kur menduat që kjo është rruga juaj?

Punoja tek Wendy’s (fast food restaurant dikur dhe aty si të thuash u familjarizova me insustrinë e restoranteve. I mësova me detaje si funksionon gjithshka dhe erdhi një pikë kur mendova se kishte ardhur koha të hap biznesin tim.

4.A ishte e veshtire të arrini suksesin tuaj në Amerikë?

Padyshim. Sfidat janë të zakonshme në çdo biznes por të kapërcyeshme kur së pari ke vizion dhe besim në vetvete.

5.Tani që e shihni veten të sukseshëm , pronar i 10 restoranteve, dhe e ktheni kokën pas nga e kaluara, a ju bēn të mendoni si e keni arritur këtë sukses?

E mendoj dhe ndihem mirë sigurisht, them ja dola , i arrita të paktën disa objektiva që i kam vënë vetes.

6.A keni pasur ndonjehere momente kur keni dashur te terhiqeni?

Jo asnjëherë. Kurrë nuk tërhiqem dhe nëse rrëzohem ngrihem në këmbë përsëri për të vazhduar rrugën e nisur.

7.Kush janë planet tuaja për të ardhmen?

Në të ardhmen mendoj që të zgjerohem në biznes dhe jo vetëm në industrinë e restoranteve por edhe në fushën e real estate. Qielli është limiti .

8.Çfarë do dëshironit të thoshit për të inspiruar dikë që po ndjek një rrugë të ngjashme me tuajën?

Mos ki frikë të ndjekësh ëndrrat e tua. No risk no glory ( po nuk rrezikove nuk fiton) siç thonë amerikanët.

9.Çfarë ju inspiron ju?

Gjej inspirim së pari tek familja . Pastaj më inspirojnë gjithashtu historitë e njerzve të fortë e të sukseshëm që ja kanë dalë në jetë përtej vështirësive.

10. Si janë raportet tuaja me komunitetin shqiptar?

Jam aktiv dhe prej vitesh kemi krijuar një grup shumë të mirë shoqëror me intelektualë të respektuar. Vitet e fundit kemi pasur fatin të kemi mes nesh dhe një nga figurat më të ndritura tē kombit shqiptar poetin e njohur Zotin Visar Zhiti.

11.Kush janë hobitë tuaja?

Më pëlqen leximi dhe gjej kohēn të lexoj në mënyrë të vazhdueshme. Kam qënë gjithmonë i apasionuar pas klasikëve të letërsisë dhe kohët e fundit jam I impresionuar me Kunderën, Kalid Huseini Mirela Kanini ect…

12. Një thënie që ju pëlqen dhe motivon…

No men becomes rich unless he enriches others.

Andrew Carnegie

Nga Keze Kozeta Zylo/

Parashqevi Simaku është nje artiste e rrallë që edhe pse ka kohë pa dalje në publik, të ngacmon kujtesën dhe vjen me një jehonë flladitëse shpirtërore dhe të frymëzon për të shkruajtur dhe pë ta kujtuar me plot respekt, por mbi të gjitha me dashurinë si artdashëse e saj.

Ajo erdhi nga një qytet i vogël i Shqiperise, Kavaja dhe u ngrit plot meritë në tempullin e artit, me zërin e saj melodioz, bukurinë femërore, delikatesën në plastikën e lëvizvjeve të shoqërimit, buzëqeshjen e trëndafiltë si gonxhe shqipërie.

Që ne moshë të re filloi të këndojë, duke bashkëpunuar me kompozitorë të talentuar dhe duke rrëmbyer zemrat e artdashësve. Dalja e saj në skenë elektriozonte publikun, si me magnet tërhiqte me lirikën e mrekullueshme dashurore. Ajo i këndoi rinisë me të cilën zuri vendet e para, apo në Festivalin e 27-të të Këngës në RTSH me këngën për fëmijët “E duam lumturinë”, teksti Agim Doçi dhe kompozitor Pirro Çako u vlerësua me çmimin e parë.

Sa herë vijnë festivalet e Këngës në RTSH edhe pse larg 9 male kaptuar, e pamundur mos të më shfaqet imazhi i saj i bukur, i freskët, sharmante, kultura e intepretimit dhe shumë detaje të tjera që sot disa nga “artistët” tanë i kanë rrokullisur në humnerë…

Por le të hidhemi në takimin e fundit që patëm ne si artdashës me Parashqevi Simakun në Manhattan kryeqytetin e botës, në vitin 2006. Në atë kohë bashkë me Qemalin ishim të punësuar në kolegj në Globe Institute dhe jo shumë larg ishim nga vendi ku do të promovohej CD-ja “Echoes from Illyria”. Ftesën e marrë prej saj ia pranuam me një kënaqësi shumë të veçantë dhe brenda ishte emocioni, nga ato emocionet e bukura që të dhurojnë kjo racë artistësh. Ne shkuam me disa student të kolegjit.

Në hyrje na mirëpriste Parashqevia me flokët e gjata si pendë palloi të zeza te derdhura mbi supet dhe me buzëqeshjen e saj aq të çilter dhe të bukur, veshur thjesht, CD –ja me Illyrinë dhe autorja e saj më ngjasonte si mbretëresha Teutë. Në krah të aritistes ishte bashkëshorti simpatik, muzikanti Robert Nolfe bashkë me birin si yll. Djali i saj i veshur me kostum tradicional shqiptar ishte një pjesë e shkëlqimit të artistes, por edhe si nënë shumë e devotshme. Natyrisht duke e parë për dore me djalin e saj, e pamundur mos të të vinin në mendje vargjet e mrekullueshme të shkruara nga poeti brilant Agim Doçi si: Mos ja u prishni lumturinë/ mos iu prekni dashurinë/ askërrkush mos ta provojë/ se nënat s’ju lejojnë/ Fjala “Nënë” kudo në botë/ zgjon në zemra dashurinë/ mirëmëngjes jetës i thotë/ Mos ja u prishni lumturinë/ mos iu prekni dashurinë/ askërrkush mos ta provojë/ se nënat s’ju lejojnë/ Fjala “Nënë” kudo në botë/ zgjon në zemra dashurinë/ mirëmëngjes jetës i thotë.

Promovimi u realizua në “Borders books, music & coffe”, ku është mjaft e njohur për librat dhe revistat më të famshme në botë.

Parashqevi Simaku dhuroi dhe firmosi autografe me CD-në e saj. Shpirti i madh i saj si një artiste me shumë vlera shquhej qartë në sytë e bukur.

Brenda sallës ndodheshin Yje të muzikës, të artit, figura publike etj. Ndrinte në ballë regjisori I famshëm botëror, shqiptari me origjinë nga Dragoti i Tepelenës Stan Dragoti “Nderi I Kombit”, Fotografi i shquar Fadil Berisha, artisti i skenës, kampion bote Toni Dovolani etj.

Mirë se erdhët dëgjohej zëri i ëmbël i Parashqevisë dhe na përqafonte të gjithëve me radhë, ndalonte duke na pyetur e biseduar si shqiptarë dhe emigrantë.

Një moment ndaloi pranë nesh Stan Dragoti me një mirësjellje prej një xhentëlmeni të vërtetë dhe me kuriozitetin e shqiptarit donte të dinte se nga ishim, ngase ishte i befasuar që ishim aq shumë shqiptarë të mbledhur në këtë sallë promovimi. Nuk do ta harroj kurrë gëzimin dhe krenarinë e tij që ndjeva kur i thashe se jam nga Mezhgorani i Tepelenës dhe sa afër me Dragotin. Ah tha Dragoti është pengu i jetës sime që nuk shkova dot ta vizitoja edhe pse ishja aq pranë pasi më ndaluan në Gjirokastër dhe helikopteri s’mund të shkonte dot për shkak të kohës së keqe… Miqësia jonë vazhdoi me këtë artist të madh edhe në Kalifornia derisa mbylli sytë, por do ta kujtojmë përjetësisht, sepse është krenari kombëtare dhe botërore. Stan Dragoti tha se Parashqevia është një yll dhe me këtë CD me një emër shumë të bukur, duket sikur sjellë këtu në Manhattanin tim ku u linda dhe u rrita jehonën e stërgjysherve tanë, jehonën e Ilirisë.

Ajo që bëri shumë përshtypje ndër pjesëmarrës, studentë të shumtë ishte se CD-ja “Echoes from Iliria” për gjithë shqiptarët e trojeve do ta jepte falas.

Thellë shpirtit te saj ka qenë arti për të na magjepsur dhe na bëri fatlum, të jetonim shpirtshëm ne dekadat që kaluam dhe që vazhdojmë ta dëgjojme me ëndje edhe sot.

Albumi është një pasuri e vyer për artin kombëtar, për artdashësit e shumtë të saj, ato kanë origjinalitetin e artistes të kënduara në shqip ku midis autorëve të teksteve janë autorët më në zë të kombit si Poradeci, Çajupi, Fan Noli etj me producent Robert Nolfe.

Parashqevi Simaku është legjendë e skenës, është legjendë e kohës që kaluam me bukuritë dhe dhimbjet që përjetuam, me vezullimin e saj sidomos në vitet 80-90 të shekullit të kaluar, me një vokal herë shpërthyes dhe herë melankolik. Sot më trishton drithshëm me një tis pikëllimi që nuk ka kontakte me skenën atje ku ajo rrezatonte mrekullisht. Sidoqoftë në këtë fillim të vitit të Ri zëri i saj më erdhi si “Echoes from Illyria”, Echoes from Parashqevi Simaku.

Disa nga këngët e intepretuara ndër vite:

Në CD “Echoes from Iliria” janë këto këngë: “Haxhireja”/”Ura e Shijakut”/ “Pranvera do të vijë”/ “Anës lumenjve”/”Dashuria”/”Se-sa”/ “Jug-Veri”/”Kur jam me ty”/ “Pak më shumë”/ “Dielli”.

Pop songs janë: “Gëzimi i shtepisë së re” (1983),/”Në moshën e rinisë” (1985), Festivali i Këngës winner”Një mëngjes” (1986)

“Kur lulëzon bliri” (1986), “Me sytë e tu” (1987), “Çdo mëngjes”, “Çdo gjë bashkë ne e ndajmë”, “Buzë detit jemi rritur”, “Bashkëmoshatarët” (1987), “Koha nuk na pret” (1987), “E duam lumturinë” (1988), Festivali i Këngës winner,”Gusht e prush” (1988), “Jetoj” (1989), “Nuk jam vetëm” (1989), “Sonetë për vete” (1990), “Lejla” (1990), “Dëgjoma këngën” (1991), “Se dashuria”, “Kur të prisja ty”, “Tik Tik Tak”, “Mes nesh është dashuria”, “Më the të dua”, “Në sytë e tu”, “Qyteti im”, “Shoqet”, “Bashkë ne të dy”, “Sytë e një vogëlushi”,”Dashuria e vërtetë”, “Pyes veten”.

6 janar, 2024

Staten Island, New York

Këshilli Koordinues i Arsimtarëve në Diasporë – KKAD, mbajti takimin virtual me rastin e fundvitit 2023. Që në fillim të hapjes së takimit, znj. Mira Shehu, i përshëndeti të pranishmit dhe aty u paraqitën sukseset dhe sfidat, të cilat i kishim gjatë ketij viti.

Ajo foli në raport me punën dhe angazhimin e anëtarëve të KKAD-së, sidomos përshëndeti vullnetin dhe profesionalizmin e z. Vaxhid Sejdiut – kryetar i KKAD-së 2020/23, i cili me përgjegjësi të matur dhe shumë të saktë arriti ta sjellë KKAD-në që të jetë e hapur për të gjithë ata që janë të interesuar për shkollën shqipe dhe unifikimin rreth saj. KKAD me të vetmin qëllim, mision dhe vizion që ka është unifikimi i Diasporës shqiptare për shkollën shqipe, në bashkëpunim me institucionet tona të Republikës së Shqipërisë dhe të Republikës së Kosovës, ku në saje të angazhimit dhe profesionalizimit arritëm që ta fitojmë edhe VKM-në e Republikës së Shqipërisë.

Ndërsa, z. Mustafë Krasniqi foli mbi rëndësinë dhe angazhimin e KKAD-së edhe sensibilizimin e Diasporës shqiptare, i cili përmes seminareve, shkrimeve dhe takimeve të anëtarëve të KKAD-së arritëm t’i realizojmë të gjitha kërkesat e shtruara, të cilat ishin të arsyeshme dhe të realizueshme, botimi i tekstit unifikues për ciklin e parë, këto ditë dalja e revistës elektronike “Flasim Shqip”, me Bordin e anëtarëve të KKAD-së: z. Vaxhid Sejdiu, znj. Teuta Tabaku, znj. Aurela Konduri, znj. Melita Oreshkovic dhe z. Mustafë Krasniqi, që së shpejti pritet të jetë në duar të nxënësve edhe teksti për nivelin e dytë.

Për platformën unifikuese të mbarë Diasporës shqiptare dhe për sensibilizimin e mësimit plotësues të gjuhës shqipe, rol të rëndësishëm përpos anëtarëve, gjithsesi, kishte edhe kryetari z. Vaxhid Sejdiu. Me përvojën profesional të tij dhe të anëtarëve të KKAD-së arritëm, që shqetësimet e mësimdhënësve t’i adresojmë te institucionet tona, duke i dhënë prioritet kërkesave të ngutshme e të domosdoshme, që ishin dhe janë për mësimin plotësues në diasporë.

Z. Krasniqi tha se një rol të rëndësishëm e ka pasur edhe sektori i informimit, i cili ka publikuar shkrime të shumta, për sensibilizimin e shkollës shqipe në diasporë-mërgatë, por duke shtuar edhe faqen në fb. të KKAD-së, që e drejton znj. Mira Shehu, ka qenë 100% e realizueshme.

Kurse z. Vaxhid Sejdiu, ndër të tjera theksoi se puna ekipore vërtet ka qenë e frytshme dhe uroi të vazhdojë bashkëpunimi, që në saje të këtij bashkëpunimi kemi arritur shumë suksese të realizojmë deri këtu. Po ashtu duhet të jemi falënderues QBD-së dhe drejtoreshës znj. Mimoza Hysa, që me përkushtimin e saj të madh arritëm t’i realizojmë disa nga kërkesat tona. Ai i përshëndeti të gjithë, duke theksuar se të gjithë kemi bërë punën tonë, por duhet veçuar sidomos punën e sektorit të informimit, që e drejton z. Mustafë Krasniqi, i cili i e ka mbushur me shkrime faqen tonë në FB, që e ka realizuar suksesshëm qëllimin, të drejtuar nga znj. Mira Shehu.

Z. Sejdiu i falënderoi anëtarët për mirënjohjen e tyre, që i bënë punës dhe angazhimit të tij si kryetar i KKAD-së dhe për punën e tyre të palodhur!

Kurse z. Dritan Mashi, znj. Teuta Tabaku, znj. Miradije Berisha, znj. Aurela Konduri, znj. Anila Kadija, znj. Melita Oroshkoviq dhe z. Isuf Bytyçi, përpos që përshëndetën dhe vlerësuan lart punën e kryetarit z. Vaxhid Sejdiu dhe anëtarëve tjerë të KKAD-së u ndalën edhe te sukseset dhe sfidat e KKAD-së. Kështu që për nder të fundvitit, që sipas tyre ishin të suksesshme dhe me disa kërkesa të realizueshme i ngritën gotat për shëndetin dhe uruan që viti 2024 të jetë më gjithëpërfshirës, duke u realizuar edhe ato kërkesa që janë në sirtarin e pritjes.

Sektori për informim:

Mustafë Krasniqi dhe Isuf Bytyçi

Intervistoi: Dashnim HEBIBI

Naser Ulaj: Dora e shteteve tona, është shumë e nevojshme për LAPSH-in

“Gjendja aktuale në kantonin tonë, është, se kemi reth 400 nxënës, me një kolektiv prej 14 personave ndër ta nëntë mësues, katër janë nga ana e prindërve një administrator dhe një kryesi të LAPSH-së prej nëntë antarësh. LAPSH në gjirin e tij ka përfshirë nxënës dhe mësues nga të gjitha trojet shqiptare pa dallim religjioni, partie apo krahine të cilit i përkasin, ajo qëndron në rregulloren e punës edhe në statutin tonë”, na tha ndër të tjera i pari i shkollës plotësuese shqipe “Naim Frashëri”, Prof.Naser Ulaj.

Cyrih, 22 dhjetor

Na kanë mbetur edhe pak ditë deri te përfundimi i vitit 2023. Edhe shkolla plotësuese shqipe në Zvicër, LAPSH e konkretisht kësaj here në Cyrih e bënë llogarinë e saj, se deri ku ka mbërritur me suksese. Kemi zgjedhur për të realizuar një intervistë të gjatë, me Prof.Naser Ulaj, kryetar i LAPSH-it për Cyrih, mësues njëkohësisht dhe një veprimtar me plot kuptimin e fjalës. Modest, me sinqeritet të plotë dhe me shumë dashni e profesionalizëm e bënë punën e tij. Shumica e mërgatës sonë e njohin z.Ulaj. Suksesi i tij shihet edhe në manifestimet, që mbahen në Cyrih, ku me qindra e mijëra bashkatdhetarë marrin pjesë. Në atdhe nuk është e lehtë të bashkohen qindra persona për të përcjellur një program. Z.Ulaj është nga Vuthaj (Plavë – Guci). Shkollimin fillor dhe të mesëm i ka kryer në vendlindje, studimet e larta ne Fakultetin Filologjik nëUniversitetin e Prishtinës, në degën Letërsi dhe Gjuhë Shqipe. I diplomuar në shtator të vitit 1991. Me vendbanim në Prishtinë deri para emigrimit në Zvicër. Prej 30 vitesh jeton dhe punon në Cyrih të Zvicrës. Nga viti 1993 punon në profesionin e mësuesit në shkollat shqipe në mësimin plotësues në Lidhjen e Arsimtarëve dhe Prindërve Shqiptarë (LAPSH) ,,Naim Frashëri“ në Kantonin Cyrih. Ka disa vite, që është edhe kryetar i Këshillit Kantonal të LAPSH ,,N. Frashëri“për Kantonin Cyrih. Me shpërthimin e demostratave të vitit 1981, me burgosjen e vëllait të tij, filluan ndjekjet dhe montimet nga më të ndryshmet, duke filluar nga shkollimi i mësëm dhe universitar dhe në vitin 1988, burgoset së bashku me dy vëllezërit, si të padëshirueshëm për sistemin jugosllav të asaj kohe. Koha kur erdhi në Zvicër ishte fillimi i krijimit të Lidhjes së Arsimtarëve Shqiptarë dhe organizimi për hapjen e paraleleve të para në gjuhën shqipe. Pra, edhe ndarja e shkollës shqipe nga Ambasada Jugosllave e asaj kohe. Kësaj here, nuk do të ndalem për biografinë e gjatë e të pasur të z.Naser Ulaj, por për të bashkëbiseduar për LAPSH-in. Kam pas nderin, që herë pas here e kam përcjellur LAPSH-in edhe në Cyrih dhe kam realizuar edhe intervista më herët me Prof.Ulaj. Gjithandej Zvicrës shihej një paqartësi rreth shkollës shqipe në Zvicër. Dilema është te shumë bashkatdhetarë, se dikur egzistonte vetëm LAPSH dhe tash është edhe Shkolla Shqipe (Kursi shqip). Po flitet gjithandej dhe nuk po dihet, se çka është në realitet. Duke e ditur edhe se z.Ulaj, ku është edhe drejtues i LAPSH-it për Cyrih, ka një numër më të madh të nxënësve shqiptarë që vijojnë në shkollën shqipe në kuadër të LAPSH-i e realizuam këtë intervistë për të mësuar për shumë gjëra, që kanë të bëjnë me LAPSH-in. Sa nxënës janë në kantonin e Cyrihut, si është gjendja e LAPSH-it për Cyrih e shumë tema të tjera. 

Përshëndetje Prof. Ulaj, fillimisht ju falënderoj për kohën, që po ndani për këtë intervistë. Jeni mësues mbi 30 vite në mësimin plotësues dhe disa vjet drejtues i LAPSH-it për kantonin Cyrih, ku vërtet keni dhe respekt, sepse shihet edhe numri i bashkatdhetarëve pjesmarrës kur organizoni manifestimet tuaja. Cila është situata aktuale e LAPSH-it në kantonin Cyrih?

Ju falënderoj shumë për mbështetjen tuaj. LAPSH “Naim Frashëri”, vitin që shkoi kemi festuar 30 vjetorin e themelimit dhe punës sonë dhe organizimin mësimin plotësues të gjuhës shqipe. Gjatë gjithë këtyre viteve nuk ishin të lehta, por vullneti dhe angazhimi i mësuesve dhe prindërve si dhe i njerëzve qëllim mirë, për ruajtjen e gjuhës dhe kulturës sonë shqiptare, ne jemi edhe sot këtu ku jemi. Gjendja aktuale sot në kantonin tonë, është, se kemi reth 400 nxënës, me një kolektiv prej 14 personave ndër ta nëntë mësues, katër janë nga ana e prindërve, një administrator dhe një kryesi të LAPSH-së prej nëntë antarësh.

LAPSH-i nuk ka zgjidhje edhe për çështjen e pagesave për mësuesit. Pagesa bëhet nga prindërit. Dihet, se bëhet një punë e madhe dhe e çmueshme padyshim. Bashkëpunimi me institucionet zvicerane është shembullor, kur dihet se ju kanë dhënë hapësirë që të punoni. Në anën tjetër, mendoni, se një ditë, gjuha shqipe, të jetë e obliguar për fëmijët shqiptarë në plan programin e mësimit zviceran?

Po financimi i mësuesve që nga fillimi bëhet akoma nga prindërit, me një çmim simbolik i cili është i njëjti që kur ishte formuar LAPSH-i, deri sa çmimet tjera kanë lëvizur me të madhe ne kemi mbetur aty nga fillimi. Por, puna jonë nuk është matur e as që matet me të holla. E dijmë, se për çka kemi punuar, po punojmë e do të punojmë. Sa i përket institucioneve zvicerane, kemi një bashkëpunim shumë të mirë, ata na kanë ofruar objektet shkollore me të gjithë infrastrukturën e nevojshme për nxënësit dhe mësuesit. LAPSH bënë një rol integrues në shoqërinë zvicerane, duke respektuar ligjet dhe rregullat vendit. 

LAPSH është i pranuar zyrtarisht në Drejtorinë e Arsimit të kantonit Cyrih

Nxënësit në mësimin plotësues të gjuhës shqipe vlersohen dy herë gjatë vitit shkollor pra në semestrin e parë dhe në të dytin në fund të vitit shkollorë me notë 1-6 dhe nota e gjuhës shqipe u bartet në dëftesën shkollës së rregullt zvicerane.

Pajtoheni edhe Ju, se shkolla plotësuese shqipe në përgjithësi, nuk i ka punët mirë, duke e ditur numrin e vogël të fëmijëve, që po ndjekin shkollën plotësuese shqipe?

Nuk do të kisha thënë ashtu, që (shkolla shqipe nuk i ka punët mirë), por do të thoja, se nuk jemi të kënaqur me numrin e nxënësve duke parë se në kantonin Cyrih, ka një numër të madh të komunitetit tonë shqiptar, sipas statistikave në kantonin Cyrih, janë një numër mjaft i madh i moshës shkollore i fëmijëve shqiptarë, sikurse gjysma e tyre, do të përfshiheshin në mësimin shqip, ne do të duhej të kërkonim kuadro edhe nga atdheu.

Presni një zgjidhje nga shtetet tona edhe në aspektin financiar dhe për përgaditje të stafit?

Shumë vite jemi duke pritur në këtë drejtim, por nuk kemi akoma asgjë konkrete, përpos fjalëve të mira dhe mirënjohje për punën tonë, e kamë thënë shumë here dhe do e them edhe tash, ka ardhur koha, që shtetet tona të merren me këtë çështje, dora e shtetit është shumë e nevojshme. Duhet të investojmë më shumë në shkollën plotësuese shqipe! Të gjithë e dijmë rëndësinë e gjuhës. Të mos na gjykojnë brezat që do të vijnë. Tani jemi me një situatë tjetër, shumë më të mirë, duk e ditur, se kemi dy shtete shqiptare. 

LAPSH ka bërë misionin e vetë me sukses dhe ka luajtur rolin e ambasadorit sa i përkët mësimit plotësues.

Shteti mundet shumë gjëra t`na ndihmon sa i përket çështjes organizative si përshembull, ne nuk kemi një zyrë tonën, që i nevojitet administratës së LAPSH-it dhe për të mbajtur mbledhjet tona, pastaj manifestimet, që i organizojmë me nxënës kushtojnë financiarisht ne i bëjmë ato duke i falëndëruar sponsorët të cilët na përkrahin në këtë drejtim pa ata nuk do mund të organizohemi, por edhe për ne është vështirë të shkojmë nga zyrja në zyrë të kërkojmë lëmoshë për çdo manifestim. 

Po fillojmë me pyetje direkte, sepse ne e dijmë, me vite e vite, hiq më pak se mbi 30 vjet, që egziston LAPSH-i “Naim Frashëri” në Zvicër, viteve të fundit kanë dal zëra të ndryshëm, se ekziston edhe një kurs apo shkollë e mësimit plotësues në gjuhën shqipe. A është kjo ndarje nëse po, pse?

Unë nuk do të dua ti them ndarje, sepse LAPSH qëndron aty ku ishte sot e 30 vite, por them se është krijuar edhe një subjekt tjetër. Këtu kanë të drejtë të hapin kurse të gjuhëve amtare të gjitha nacionalitetet. Mendoj, se tek ne nuk ka qenë e nevojshme, sepse LAPSH në gjirin e tij ka përfshirë nxënës dhe mësues nga të gjitha trojet shqiptare pa dallim religjioni, partie apo krahine të cilit i përkasin, ajo qëndron në rregulloren e punës edhe në statutin tonë. Ne kemi punuar në fillim edhe në kohë më të vështira, kur Kosova përballej me situatën që e kishte, pra nën okupim, atëherë na është dashur vërtet një përkrahje shtetërore nga shteti shqiptarë. Bëj pyetje, pse ata, që po e përkrahin nuk na dolën në ndihmë dhe të marrin përsipër organizimin e mësimit plotësues në fillimet e krijimit të LAPSH-it? Themelet e LAPSH-it nuk do të mundet askush ti lëviz, sepse është një punë e madhe që është bërë nga ditët më të vështira dhe do të vazhdojmë edhe në të ardhmen. Ato themele janë mbjellur me dashni e atdhetarizëm. Sa e sa gjenerata kanë kaluar me emblemën e LAPSH-it me emrin e ndritur të Naim Frashërit. Ta mbaje përgjegjësinë secili që gabon në këtë drejtim. Një është e sigurt, se LAPSH-i prej ditës së parë e deri më sot, ka punuar shumë dhe kjo dihet nga secili.

A janë fëmijët shqiptarë, që do të humbin nga kjo gjendje?

Të flasim realitetin, se është krijuar një huti tek prindërit dhe normal kjo shkon në në të keqe të fëmijëve, por ne si LAPSH e bëjmë punën tonë sikurse e kemi bërë deri tash, nuk e kemi ndërmend të ndalemi deri sa nxënësi i fundit do të mbetet, këtë ja kemi caktuar vetit obligim moral dhe kombëtarë. Nuk kemi punuar për rrahje gjoksi e pozita, por me punë e shumë përkushtim për të mirën e gjuhës dhe kombit në përgjithësi edhe ate me shumë përkushtim e mund.

Cila do të ishte zgjidhja për një bashkëpunim me grupin tjetër?

Zgjidhja e mirë dhe e drejtë është, se emri LAPSH nuk guxon të lëkundet, as që do të mundet nga askushi, sepse i ka mbijetuar lloj lloj situate. Presim edhe shtetet tona, që të marrin përsipër me organizimin institucional. Ne nuk kemi shkuar askund, as nuk jemi ndarë nga askush, ne qëndrojmë këtu me këto forcat tona deri sa shtetet tona të shohin, se nëse e humbin gjuhën dhe rininë tonë, që po rritet e zhvillohet pa fajin e vet jasht atdheut, kemi shkelur mbi gjakun e Naimit, Fishtës edhe shumë heronjëve tanë. Gabime mundet të ketë, sepse jemi njerëz, por puna është bërë me përgjegjësi. Ne jemi me emblemën e LAPSH-it dhe nuk do të ndryshojmë për asnjë çmim. 

LAPSH-i në Cyrih ishte dhe do të mbetet i paluhatshëm, për këtë ju garantoj, sepse njoh vullnetin e madh të prindërve, mësuesve e dashamirësve.

Kemi plane, se si do të punojmë në të ardhmen dhe besoj shumë, se do të kemi edhe dyert e hapura te dy shtetet tona për t`na ndihmuar që të jemi edhe më të mirë dhe të kemi një numër më të madh të nxënësve shqiptarë. Inatet personale, që mundet ti kenë X-at ne nuk do ti shikojmë, as favoret nëse bëhen pa merita apo vetëm për zhurmë. 

Sa po e kuptojmë, fajin nuk duhet ta marrin ata prindër që nuk po i dërgojnë fëmijët e tyre në shkollën plotësuese shqipe?

Jo, prindërit asesi nuk janë fajtorë, ata duhet vetëm të punojnë edhe në të ardhmen, në këtë drejtim, që ti motivojnë fëmijët e tyre dhe të bashpunojnë me LAPSH-in. Ti kordinojmë gjërat, se si të organizohemi më mirë, që fëmijët e tyre ti dërgojnë në mësimin plotësues. Presim bashkëpunim edhe nga eksperta të tjerë dhe dashamirës dhe do t`ia dalim me suksese. 

Nuk besoj, se duhet fshehur, se e ardhmja e shkollës plotësuese shqipe, do të dëmtohet edhe më shumë me këtë situatë?

Nuk dua ta pranoj! Nuk na duhen ndarjet! Gjuha na bashkon! Rinia pret nga ne! Sugjerimet, kritikat duhet pranuar, por asesi ndarjet. Mjaft na ka ndarë armiku! Diaspora duhet të jetë e bashkuar! Nëse qëndrojmë të bashkuar edhe te punët tona, do të shikohen ndryshe dhe do të kemi edhe më shumë suksese. Fati i madh i joni është, se po jetojmë në Zvicër, ku të gjitha të mirat i gëzojmë dhe u jemi falënderues pafundësisht. 

Keni kontakte me kryetarin e LAPSH-it në nivel 

Zvicre, sepse, sipas burimet tona të sigurta, ju LAPSH i Cyrihut në Kuvendin zgjedhorë i keni pas lëshuar punimet e atij Kuvendi?

Po, ashtu është. Në kuvendin zgjedhorë, ishin disa paknaqësi që i kishim të cilat ishin jasht rregullores dhe statutit të LAPSH-it, të cilat u panë se kërkesat tona ishin të drejta dhe pas disa muajve u bë përsëritja e Kuvendit, duke dhënë dorëheqje kryetari dhe u organizuan zgjedhjet përsëri. Ku po shihet, se kemi pasur të drejtë me ato sugjerime, të mos i quaj kritika. Kur është në interes LAPSH-i ne duhet të themi vetëm të vërtetën. Sa i përket kontakteve me kryetarin në nivel të Zvicrës, sipas nevojës normal kemi kontakte, por duhet thënë, se organizimi i LAPSH-it thuaj se është në nivele kantonale.    

Është bërë ndoj përpjekje për unitet nga ana e LAPSH-it qëndror?

Ju thash e po ju them përsëri, LAPSH-i nuk është i thyer. Ne jemi ata që ishim e do te jemi. Më duhet ta them të drejtën, sepse edhe nga natyra dhe jam i rritur e edukuar, që ta them të drejtën, pavarësisht, se është e dhimbshme, asgjë konkrete nuk kemi, vetëm ate çka kemi dëgjuar apo parë nga mediat.

Nga ana e shteteve tona, Shqipëria dhe Kosova, ka ndoj përpjekje për unitet?

Edhe nga shtetet tona, asgjë konkrete. Ne vazhdojmë me punën tonë. LAPSH-i në Cyrih ka punuar e do të punoj pa u ndalur. Në manifestimet tona përplot me bashkatdhetarë, ashtu edhe siç e theksuat edhe ju dhe e keni parë, dëshmon, se jemi duke punuar dhe do të punojmë edhe ma shumë. Ne duam që të kemi bashkëpunim me shtetet tona edhe ma shumë dhe po besoj, se do të takohemi e do ti tregojmë hallet tona dhe idetë, që LAPSH-i meriton të përkrahet.

LAPSH-it nuk është i ndarë në shqiptarë nga Shqipëria, Kosova, Maqedonia e Veriut, Mali i Zi apo nga Lugina e Preshevës?

LAPSH nuk ka qenë edhe nuk do jetë kurrën e kurrës i ndarë në krahina, parti apo besimi. Ne kemi një, gjuhë, kombi e flamuri na bashkon. E thash edhe më herët, në mesin tonë si te prindërit si te kuadri arsimorë, kemi pasur mësues nga Shqipëria, Kosova, Maqedonia e Veriut, Lugina e Preshevës dhe Mali i Zi. Pra nga të gjitha trojet shqiptare, kjo është edhe rregullore në statutin tonë. Nuk do të ndalemi kësaj vije të shëndosh.

Po me ambasadat tona, qoftë me ate të Shqipërisë dhe Kosovës, keni bashkëpunim?

Ne me të gjithë ambasadorët kemi pasur bashkëpunim, si me ate të Shqipërisë, Kosovës dhe të Maqedonisë së Veriut. I kemi ftuar në manifestimet tona çdo herë, kanë marr pjesë shumë herë, në këto vitet e fundit, ambasada e Shqipërisë në Bern, nuk na ka ardhur. Ka një kohë të gjatë, prej kur është lajmëruar shkolla tjetër edhe pse ne i kemi ftuar çdo herë. Arsyen nuk po e dijmë. Do t`ia lëjmë kohës për të gjetur arsyen. Ne i kemi respektuar më shumë se të tjerët, duke iu dhënë fjalën të parëve, si shtet amë. Ne respektojmë shtetin dhe detyrën që e kanë. Asgjë personale nuk e marrim. Për ne, çdo ambasadorë që vjen e nderojmë, sepse është shteti jonë. Kemi bashkëpunuar dhe do të bashkëpunojmë, sepse është shteti ynë. E puna e atyreve është, se a janë afër nesh apo jo. Ne i mirëpresim në çdo kohë. Ndoshta, më duhet ta them, se si duket, ata nuk duan bashkëpunim me LAPSH-in, sepse kështu e kanë cekur edhe në letrën e dërguar drejtorisë së arsimit në Cyrih. 

Sa i përket neve, ne jemi për bashkëpunim me të gjitha ambasadat e trojeve shqiptare dhe do ti ftojmë çdo herë në manifestimet tona të LAPSH-it. 

Ju thash edhe më lartë, ne nderojmë shtetin dhe pozitën e secilit, sepse LAPSH-i nuk është firmë, është institucion kombëtarë, që ka mbajtur gjallë gjuhën shqipe më shumë se 30 vite e do të mbijetoj. Tekefundit, zëri i fëmijëve, që po rriten dhe edukohen në diasporë, do ti kërkojë institucionet e vendeve të të parëve të tyre edhe në të ardhmen, sepse ata janë shqiptarë dhe mburren e krenohen me flamurin tonë kombëtar kuq e zi. 

Cila do të ishte zgjidhja më e mirë e kësaj tymnaje nëse mundemi ta quajmë?

Po. E thash edhe më lartë dhe nuk deshta të zgjerohem më shumë, duke ia lënë kohës. Janë të njoftuar të gjitha institucionet e dy shteteve tona nga kryetari i LAPSH-it në nivel Zvicre dhe nga ana jonë, kuptohet nga Cyrihu. Mendoj, që zgjidhja duhet të jetë nga nivelet institucionale të dy shteteve. Ne e dijmë, se si erdhi deri te kjo situatë, por për hirë të shumë gjërave, nuk dua ti përmendi publikisht për momentin, por po vjen koha që duhet ti themi të gjitha me fakte, sepse për ne primare është gjuha, kombi e flamuri e jo individi apo gradimet. 

Ne e kemi dëshmuar edhe në periudha të ndryshme, se deri në frymën e fundit të kësaj bote, do të punoj për gjuhën amtare, pa shikuar të mirat materiale apo pozitave. 

Kurrë nuk do të rrahi gjoksin për angazhimin tim, që e kam bërë, sepse e kam pasur e do ta kem obligim kombëtar. Do ia lëjmë në ndërgjegjën e secilit se çka bënë. Por, një është e sigurt, bërthama e familjes së LAPSH-it nuk duhet të anashkalohet, sepse rreth saj, kishte e ka veprimtarë që kanë shkrirë jetën për gjuhën shqipe. Vijnë e shkojnë figura të ndryshme, por LAPSH-i do të mbetet emblem uniteti i shqiptarëve.

Sa herë jeni takuar apo thirrur nga LAPSH-i në nivel Zvicre që të realizoni ndoj takim me Ministritë e Arsimit të Shqipërisë dhe Kosovës?

Po, unë jam ftuar nga Ambasada e Republikës së Kosovës në Bern për një takim me Ministren e Arsimit znj. Nagavci dhe kemi biseduar për të gjitha, është në dorën e tyre çka më tutje, ne si LAPSH, po bëjmë dhe do bëjmë tutje punën tonë. Ata janë të njoftuar me gjithçka, me detaje e fakte.

Vitet që po vijnë, shkolla plotësuese shqipe, do të jetë në rrezik së egzistuari?

Kurrë nuk do të jetë në rrezik. Jo nuk mendoj ashtu, por them, se ne jemi një institucion i pranuar nga shteti zvicran si partner i besueshëm për shumë vite dhe punojmë sipas ligjeve të tyre dhe vetëm ata, që na kanë pranuar zyrtarisht munden edhe t`na shuajnë, përndryshe ne nuk e kemi ndërmend të ndalemi. Përkrahjen e kemi nga bashkatdhetarët tanë dhe do ta kemi edhe në të ardhmen, sepse e dijnë punën tonë të sinqertë dhe me shumë sakrifica që bëjmë e që është bërë. 

Bëhet punë e madhe nga ju mësuesit dhe me shumë stres, por sa po çmohet nga institucionet tona?

Ta thash edhe më herët, çmohet me fjalë, por jo me vepra konkrete. Ne nuk kemi bërë e as që do të bëjmë punë për t`na dhënë lavdërata dikush. 

Gëzimi dhe rezulati jonë është, që të punojmë, që gjuha jonë shqipe të ruhet e të jehoj brez pas brezi dhe do të jehoj pa asnjë dyshim.

Vetëm se duhet një riorganizim më i mirë dhe mbështetje nga dy shtetet tona.

Keni bërë ndoj program, se si të shtohet numri i nxënësve?

Po, ne çdo herë mundohemi me metoda të reja që të sensibilizojmë prindërit dhe ti motivojmë që sa më shumë të dërgojnë fëmijët e tyre në gjuhën amtare, në vitin që po hymë, kemi në program që të mbajmë një takim të gjerë me prindër shqiptar që të diskutojmë për të gjitha vështirësit dhe problemet ti dëgjojmë edhe mendimet dhe idetë e tyre për një sukses të përbashkët, puna jonë është e lidhur më faktorin prind për këtë shkak edhe quhemi Lidhja e Arsimtarëve dhe Prindërve Shqiptar. Kemi plane e projekte dhe besoj, se do ia dalim, duke e ditur qëllimin e mirë që e kemi. 

Në manifestimet, që organizoni, shihet një pjesmarrje e madhe e bashkatdhetarëve, kjo dëshmon, se keni përkrahje?

Manifestimet e LAPSH-it tek prindërit janë bërë një rutinë dhe i presin me kënaqësi, më beso, se duhet shumë punë për një organizim të mirëfilltë, por e bëjmë me vullnet kur e dijmë, se fëmijët dhe prindërit presin me padurim këto manifestime. Prindërit na përkrahin shumë dhe bashkëpunimi është i shkëlqyer. Këto manifestime janë shumë të rëndësishme për nxënësit sepse duke recituar në gjuhën amtare, heronjëve dhe datave të historisë sonë, ata pasurohen edhe më shumë me kulturën dhe historinë, këto nuk do ti harrojnë kurrë, pastaj do të përvetësojnë gjuhën dhe përvojat më shumë kur këto i thonë para publikut. Ndihmën më të madhe na e bëjnë sponsorët të cilët e çmojnë punën tonë dhe financiarisht na përkrahin të cilët i falënderoj përzëmërsisht.

Sa jeni i kënaqur me vitin 2023 që po e mbyllim?

I kënaqur pjesërisht, sepse sipas përqindjes së popullatës sonë në kantonin Cyrih, do të duhej që të kemi më shumë nxënës. 

Po shpresojmë, se vitet që po vijnë, do të kemi vertetë ndonjë ndihmë institucionale, pastaj edhe punët do t`na shkojnë më mirë dhe nuk do të mungojë edhe suksesi.

Na duhet punë e punë e jo foto e video nëpër media se po bëjmë diçka. Ne nuk favorizojmë veten personale, por institucionin që e ka një emër të shenjtë, LAPSH « Naim Frashëri ».

Fjala jote përshëndetëse për të gjithë bashkatdhetarët dhe çka pret në vitin e ri 2024?

Unitetet te diaspora jonë e shkëlqyer, sepse vetëm të bashkuar mund t`ia dalim. Falënderoj të gjithë, kryesinë e LAPSH-it për Cyrih, mësuesit, prindërit, nxënësit, sponsorët dhe të gjithë ato media, që ishin e mbesin besnike për të mirën e gjuhës shqipe. E dijmë, se sa ka kontribuar disapora jonë për atdheun. Shfrytëzoj rastin, që të gjithë nxënësve, prindërve, mësuesve dhe vetaranëve të arsimit, t`ia uroj vitin e ri 2024, mbarsi dhe shëndet në familjet tuaja. Do ta përfundoj me një thënje të Sami Frashërit: « NJË POLULL QË HUMBË GJUHËN E VET ËSHTË I HUMBUR DHE I HARRUAR ».

Ju falënderoj shumë edhe njëherë dhe po besojmë, se do të gjindet bashkëpunimi dhe do ti kalojmë pengesat për të mësuar gjuhën shqipe, brezi i ri?

Të faleminderit dhe njëherë për përkrahjen që e ke bërë me vite e vite drejt LAPSH-it « Naim Frashëri », si gazetarë, editorë e redaktorë, ku pastaj ishe mësues dhe anëtarë nderi. Besoj, se edhe mediat tjera në përgjithësi kudo që janë, do ta përkrahin LAPSH-in, sepse ishte dhe do të mbetet i vetmi institucion që i bashkon të gjithë shqiptarët. Dera e LAPSH-it është e hapur për të gjithë ata, që ia duan të mirën ardhmërisë. Ne nuk do të ndalemi për të mirë. LAPSH-i në Cyrih nuk e shikon, se cilës parti i përket, besim apo krahine. Të punojmë për shkollën plotësuese shqipe « Naim Frashëri » dhe të mos ndalemi për jetë./ Intervistoi: Dashnim HEBIBI