Nga Rafael Floqi 

 (Sipas agjencive të lajmeve)

Një armëpushim midis Izraelit dhe grupit militant libanez Hezbollah duket se po mbahet ndërsa banorët u kthyen drejt Libanit jugor, pavarësisht paralajmërimeve nga ushtria izraelite dhe libaneze që ata qëndrojnë larg zonave të caktuara. Nëse qëndron, armëpushimi do t’i jepte fund luftimeve gati 14 muajsh midis Izraelit dhe Hezbollahut.

Ja çfarë duhet të dini:

1 Çfarë ka në marrëveshjen e armëpushimit? Marrëveshja kërkon një ndalesë fillestare dy-mujore të luftimeve dhe do të kërkonte që Hezbollahu t’i jepte fund pranisë së tij të armatosur në pjesën më të madhe të Libanit jugor, ndërsa trupat izraelite do të ktheheshin në anën e tyre të kufirit. Por zbatimi mbetet i paqartë.

2 Po luftimet në Gaza? Marrëveshja nuk trajton luftën shkatërruese në Gaza, ku Hamasi mban ende dhjetëra pengje. SHBA Presidenti Joe Biden tha se administrata e tij do të bëjë një shtytje të përtërirë për një armëpushim në Gaza në ditët në vijim.

3 Çfarë ndodh nëse prishet armëpushimi? “Nëse Hezbollahu thyen marrëveshjen dhe përpiqet të riarmatoset, ne do të sulmojmë”, tha kryeministri Benjamin Netanyahu. “Për çdo shkelje, ne do të sulmojmë me forcë”.

Armëpushimi, i cili filloi në orën 4:00 të mëngjesit (02:00 GMT), duhet të ndalojë një luftë që ka detyruar dhjetëra mijëra njerëz në Izrael dhe qindra mijëra të tjerë në Liban të largohen nga shtëpitë e tyre.

Lufta ka parë një pjesë të Libanit të goditur nga sulmet ajrore dhe trupat izraelite të dislokuara përtej kufirit për të luftuar militantët e Hezbollahut.

Filloi me fillimin e sulmeve ndërkufitare të Hezbollahut në mbështetje të aleatit të saj palestinez Hamasit pas sulmit të tij më 7 tetor 2023 ndaj Izraelit.

Presidenti i SHBA Joe Biden njoftoi marrëveshjen e armëpushimit të martën, pasi kryeministri izraelit Benjamin Netanyahu tha se ministrat e tij kishin rënë dakord për një ndalesë.

Shtetet e Bashkuara janë aleati kryesor dhe mbështetësi ushtarak i Izraelit dhe Biden e përshëndeti marrëveshjen si “lajm të mirë” dhe një “fillim të ri” për Libanin.

Netanyahu falënderoi Biden për përfshirjen e tij në ndërmjetësimin e marrëveshjes dhe tha se kjo do t’i lejonte Izraelit të përqëndrohet në Hamasin në Gaza dhe Iran.

Sipas kushteve të armëpushimit të Libanit, Izraeli do të ruajë lirinë “e plotë” për të vepruar kundër Hezbollahut nëse grupi i mbështetur nga Irani paraqet ndonjë kërcënim të ri, tha Netanyahu.

Libani thotë se të paktën 3,823 njerëz janë vrarë në vend që nga fillimi i shkëmbimeve të zjarrit në tetor 2023, shumica e tyre në javët e fundit kur Izraeli përshkallëzoi fushatën e tij kundër Hezbollahut.

Nga ana izraelite, armiqësitë me Hezbollahun kanë vrarë të paktën 82 ushtarë dhe 47 civilë, thonë autoritetet.

Orët para hyrjes në fuqi të armëpushimit ishin disa nga më të dhunshmet në luftë.

Izraeli kreu një sërë sulmesh në zemër të kryeqytetit libanez të martën, ndërsa Hezbollah mori përsipër sulme në Izraelin verior pas shpalljes së armëpushimit. Hezbollahu nuk mori pjesë në asnjë bisedë të drejtpërdrejtë për armëpushimin, me kryetarin e parlamentit libanez Nabih Berri që ndërmjetësoi në emër të tij.

Përqëndrimi tek Irani

Lufta në Liban e ka lënë Hezbollahun të dobësuar masivisht, por jo shtypur atë . Ai humbi liderin e tij afatgjatë Hassan Nasrallah në një sulm ajror masiv në shtator, si dhe një varg komandantësh të lartë në sulme të tjera.

Një armëpushim në Liban, tha Netanyahu, do të lejojë Izraelin të ridrejtojë përpjekjet e tij në Gaza, ku ka qenë në luftë me Hamasin që nga tetori i vitit të kaluar.

“Kur Hezbollahu është jashtë skenës, Hamasi mbetet i vetëm në luftë. Presioni ynë mbi të do të intensifikohet”, tha Netanyahu.

Marrëveshja gjithashtu do të mundësojë “përqendrimin në kërcënimin iranian” dhe do t’i japë kohë ushtrisë izraelite për të rifurnizuar, shtoi ai. Irani është mbështetësi kryesor i Hezbollahut dhe Hamasit, si dhe përfaqësuesve të tjerë rajonalë që pretendojnë se janë në luftë me Izraelin.

Vetë Irani ka gjuajtur dy herë  breshëri raketash dhe dronësh drejt Izraelit që nga shpërthimi i luftës në Gaza, shumica e të cilave u kapën nga Izraeli ose aleatët e tij.

Sulmet e Hezbollahut në veri të Izraelit detyruan dhjetëra mijëra izraelitë të largoheshin nga shtëpitë e tyre dhe zyrtarët izraelitë kanë thënë se po luftojnë që të mund të kthehen të sigurt.

Disa banorë të veriut pyetën nëse kjo do të ishte e mundur nën një armëpushim.

“Për mendimin tim, do të ishte një gabim serioz të nënshkruhej një marrëveshje për sa kohë që Hezbollahu nuk është eliminuar plotësisht,” tha Maryam Younnes, 29 vjeç, një studente nga Maalot-Tarshiha.

E hedhur në erë 

Në Liban, lufta ka detyruar rreth 900,000 njerëz të largohen nga shtëpitë e tyre, thotë OKB.

Biden tha se marrëveshja e armëpushimit ishte projektuar për të qenë një “ndërprerje e përhershme e armiqësive” midis Izraelit dhe Hezbollahut.

Sipas marrëveshjes, ushtria libaneze do të marrë kontrollin e zonës kufitare në anën e tyre dhe “ajo që ka mbetur nga Hezbollahu dhe organizata të tjera terroriste nuk do të lejohet… të kërcënojë përsëri sigurinë e Izraelit”, tha ai.

Hezbollahu ishte i vetmi grup i armatosur që refuzoi të dorëzonte armët pas përfundimit të luftës civile libaneze të viteve 1975-1990.

Deri më sot, grupi ka mbajtur një prani të fortë në pjesë të Libanit dhe arsenali i tij besohet të jetë më i fuqishëm se ai i ushtrisë kombëtare. Libani i ndarë ka qenë në krizë prej vitesh dhe do të luftojë për t’u kthyer në një pamje normale edhe pas një armëpushimi.

Shtetet e Bashkuara dhe Franca do të siguronin që marrëveshja të zbatohej plotësisht, tha Biden.

Netanyahu tha në fjalimin e tij se Izraeli do të ruajë lirinë “e plotë” për të vepruar, edhe pas armëpushimit.

Njoftimet pasuan një mori sulmesh në Bejrutin qendror si dhe në bastionin e Hezbollahut në periferitë jugore. Një goditje goditi lagjen normalisht të ngarkuar Hamra, shtëpia e ndërtesave të banimit, restoranteve, zyrave, dyqaneve, Universiteti Amerikan i Bejrutit dhe spitali i lidhur me të.

Më herët, Agjencia Kombëtare e Lajmeve e Libanit raportoi se tre sulme goditën lagjen qendrore Nëeiri dhe shkatërruan një “ndërtesë katërkatëshe që strehonte njerëz të zhvendosur”.

Ministria e shëndetësisë tha se një nga ato sulme vrau shtatë persona dhe plagosi.

Në mesin e libanezëve që shpresojnë të kthehen në shtëpi pas një armëpushimi midis Izraelit dhe Hezbollahut janë mijëra që ishin larguar nga lufta në Siri.

Familjet me sende të mbushura me nxitim të mërkurën kaluan nën shiun e dendur nga Siria në Libanin lindor. Rruga, e dëmtuar rëndë nga sulmet ajrore izraelite, është në riparim. 

Mariam Mawla, nga Bazouria në Libanin jugor, ishte e emocionuar që po kthehej në shtëpi pas dy muajsh në kryeqytetin sirian Damask. Ndërsa priste në trafik në vendkalim, ajo tha për Associated Press se shpresonte ta gjente shtëpinë e saj të paprekur.

“Kam dëgjuar se mund të ketë ndonjë dëm, por sido që të jetë, falënderojmë Zotin që po kthehemi në shtëpi”, tha Mawla.

GJENERAL PIRO AHMETAJ/

Ndërkohë që po përmbyllet entuziazmi i fitores së merituar dhe spektakolare (Shtëpinë e Bardhë, Senatin, Kongresin dhe votën popullore) kundër të gjithëve, pra kundër kundërshtarëve, faktorëve (fake-news, deep fake dhe exit polleve fake) etj., zemrat, mendjet dhe shpresat (hearts & minds & hopes) e mbi 340 milionë amerikanëve, por edhe botës, janë drejtuar nga Domald Trump, mbas marrjes së detyrës në janar 2025. Në vijim gjeni përmbledhje mbi sfidat dhe pritshmëritë madhore të Presidencës së dytë për 4 vitet në vijim: Së pari, përgjatë 4 vitet në vijim, Trump-2 do të përballet me “betejën e jetës së tij”, pra me premtimin solemn për ta bërë Amerikën përsëri të madhe (e shqipëruar edhe më të fortë), ose një superfuqi të pakonkurrueshme dhe të pamposhtur në shekujt që vijnë.

Amerikanët votuan dhe besoj janë shpresëplotë se Trump-2 do ta shpëtojë/shërojë USA nga “Deep State” (faktorë të nëndheshëm); demokracia fasadë, korrupsioni, ushtria e burokratëve me kollaro demokratike, si dhe interesat e filantropistëve që kanë pushtuar shtetin amerikan, DASH dhe institucionet federale. Për sa i përket ekonomisë, pothuaj të gjithë amerikanët janë të sigurt, se Trump-2 do të vijojë me sukses uljen e taksave (nga 35 në 21% (mandatin e 1-rë) në 15 %) dhe përmirësimin e mirëqenies së qytetarëve. Po ashtu, shumica dërrmuese besojnë se ai do t’i përmbushë premtimet për politikat e ashpra kundër krimit të organizuar dhe emigrantëve të paligjshëm, për vlerat konservatore të familjes, pabarazitë racore, komunitetet e margjinalizuara, si dhe për forcimin dhe kohezionin e kombit amerikan.

Së dyti, tashmë të gjithë e pranojnë (edhe humbësit), se SHBA dhe bota po trashëgon një statuskuo edhe me të errët në fushën e sigurisë se ajo që ai la në 2021. Kështu, Trump2 do të përballet me një botë shumë më të tronditur nga luftëra të përgjakshme si dhe konfliktet të pazgjidhura në Ukrainë, Lindjen e Mesme, rritje të tensioneve me Kinën mbi Tajvanin etj.. Sfidat më kritike mbeten politikat dhe qasja e Trump-2 me 4 vendet diktatoriale, Kina, Rusia, Koreja e Veriut dhe Irani. Ndërkohë, 50 mijë ushtarë rusë dhe koreano-veriorë në tokën ruse janë gati të nisin një mësymje të përgjakshme kundër Ukrainës, çka: “me zgjedhjen e Trump-2, sigurisht nuk ka për të ndodhur”!

Të jemi të vërtetë, asnjë nga këto sfida nuk do të kishte qenë ndryshe nëse znj. Harris do të ishte zgjedhur Presidente. Dallimi thelbësor gjendet në mënyrën se si Trump-2 do të përdorë fuqinë e lidershipit, krenarisht më të fortë ndaj këtyre kundërshtarëve, ose armiqve potencialë, z.Trump kurrë nuk ka bërë premtime majtiste dhe nuk ka gjasa që këtë mandat t’u flasë amerikanëve me termat e “gjeostrategjisë së madhe”.

Ajo që të gjithë shpresojmë është që Trump-2 të bashkojë fuqinë ekonomike, ushtarake, diplomatike, teknologjike dhe forcën e leadership-it të tij jo vetëm për të ta rikthyer USA si një superfuqi të pakonkurrueshme, por edhe për një botë me të paqme. Për ta ilustruar pritshmeritë nga qasja e fortë Trump-2, po sjellim si referencë ilustruese 3 mësime nga historia, kur falë angazhimit, kontributeve si dhe fuqisë së pakonkurrueshme ushtarake të SHBA:

(a) Bashkimi Sovjetik u tërhoq (me bisht në shalë) nga pragu i një konflikti bërthamor, SHBA për vendosjen e raketave në Kubë në 1962. (b) Më 1989 u rrëzua Muri i Berlinit dhe përfundoi Lufta e Ftohtë.

(c) Tri fuqi gjakatare të Luftës së II (Gjermania e Hitlerit, Italia e Musolinit dhe Japonia Perandorake) u gjunjëzuan në maj 1945, ndërsa Japonia në shtator 1945, pas bombardimeve atomike të Hiroshimës dhe Nagasakit.

Mësimi i përbotshëm nga këto tri fitore/ fakte historike është se fuqia e USA dhe vendimet e Presidentëve amerikanë kanë qenë vendimtare, apo jo? Prandaj mbetem shpresëplotë se Presidenti Trump-2 do ta ndalë luftën dhe do u japë një mësim boshtit të agresorëve kundër paqes, lirisë, ose kundër së keqes së përbashkët.

Kërcënimi më i madh i sigurisë për SHBANATO/BE dhe aleatët e tjerë të USA, mbetet partneriteti agresiv i Rusisë, Iranit dhe Koresë së Veriut. Ish-zyrtarë të administratës Trump-1 ende nuk besojnë se ky mandat do të jetë i mjaftueshëm, Trump-2 ka shumë besim se do ta shkruajë historinë e tij duke i gjunjëzuar me çdo çmim (Rusinë, Iranin dhe Korenë e Veriut), qoftë edhe duke e konsideruar si “sfida individuale”.

Sigurisht, Trump-2 ka premtuar një qasje shumë më të ashpër ndaj Iranit, kundër të cilit, Trump-1 ndoqi një qasje të “presionit maksimal” të sanksioneve në mandatin e tij të parë. Ai gjithashtu ka konfirmuar se Trum-2 do të mbështetësë fuqishëm Izraelin në përballjen kundër Iranit. Një arsye më shumë është edhe fakti zyrtar se: “Byroja Federale e Hetimit kishte penguar një komplot iranian për të vrarë Trump para zgjedhjeve”!

Lidhur me Rusinë, Trump në negociata me Presidentin Vladimir Putin do të demonstrojë: “Besimin te fuqia e lidershipit të tij të gërshetuar me diplomacinë e forcës, ekonominë e pakonkurrueshme dhe fuqinë e pamposhtur ushtarake të SHBA”! Kjo u konfirmua nga vetë z. Trump para pak ditësh, kur shpalosi ofertën (si paralajmërimi i tij i fundit para se të ulet në Dhomën Ovale) ndaj Putinit, duke i kërkuar që: “Edhe për të mirën Rusisë, t‘i japë sa më parë fund luftës, me qëllim për të shmangur një kolaps ekonomik (nga bllokada dhe përdorimi rezervave për zhvlerësimin e çmimit të naftës dhe gazit)!

Z.Trump është i bindur se paqja në Ukrainë mbetet sfida më kritike me të cilat do të përballet gjatë Presidencës-2. Ai është po ashtu i vetëdijshëm se në rast dështimi (që ka pothuajse zero mundësi), do të inkurajohej Kina për të gllabëruar Tajvanin, Kremlini do të nxiste destabilitetin e Ballkanit etj..

Lidhur me Kinën, Trump do të rrisë luftën ekonomike. I pyetur nëse do të përdorte forcën ushtarake për të mbrojtur Tajvanin, z.Trump ka konfirmuar se, “nuk mendonte se do të arrinte kurrë në këtë, sepse udhëheqësi kinez Xi Jinping nuk do rrezikonte kaq shumë, sepse ai më respekton dhe e di që jam i çmendur”! Pra praktikisht, Kina do të jetë shumë më e dobët ekonomikisht, pasi importet U SA në 6 vitet e fundit kanë rënë nga 20% në 13%.

Përkundër mospërputhjeve ndaj “çdo forme naive të Trump-Atlanticizmit” siç e quajti z. Macron (që cinikisht i shet avionë ‘Refale’ Serbisë), në një kohë kur z. Trump ka nënvizuar që Aleanca Euroatlantike ka më shumë se kurrë nevojë për kohezion ndaj boshtit të agresorëve, ndërkohë ka rikonfirmuar se do të vazhdojë presionin e tij: “Nër NATO dhe BE më të fortë, rrjedhimisht një botë edhe më e sigurt”.

Në shtesë, duhet thënë po ashtu se, emërimet e para që z.Trump ka konfirmuar për në postet e larta tregojnë vendosmërinë për t’i çuar në fund punët dhe janë shpresëdhënëse. Deri më tani, Trump ka zgjedhur senatorin Marco Rubio Sekretar të Shtetit; senatorin Mike Ëaltz (veteranin e forcave speciale) si këshilltar për sigurinë kombëtare, ndërsa senatorin John Ratcliffe, drejtor të Inteligjencës Kombëtare (CIA) etj..

Së treti, sfidat e Tump-2 dhe disa mesazhe shpresëdhënëse për interesat (mbarë) Kombëtare:

-Ndërkohë që janë tërhequr “pa lavdi por me zvarritje” nga deliret e (mbi)Pushtetit se: “Trump-1 përbënte kërcënim për SHBA dhe marrëdhëniet me Shqipërinë”(!), edhe gjatë Trump2 do të (keq)zhgënjehen politikanët kusarë dhe sovranistët marksist, nëse mesazhet e forta apo fotot me Presidentin Trump etj.; “t’ua shesin shqiptarëve si mbështetje partiake apo personale”. Presidenti Trump-1 ka provuar se prioritet i tij nuk janë emrat e shtetarëve të radhës, as mbiemrat e pronarëve/kryetarëve të partive, por vetëm konvergjenca e interesave amerikane me ato të RSH në rajon, Mesdhe etj.”.

-Përfshi emërimin drejtorit të ri të CIA-s (i vetekspozuar me simbolikën dykrenare), çka ka tërbuar jo vetëm Beogradin, si dhe përtej entuziazmit folklorik në Prishtinë, Tiranë, mbetem shpresëplotë se Trump-2 do të “riinvestohet personalisht”, për të përmbyllur projektin e tij /Marrëveshjen të Paqes, nënshkruar në Dhomën Ovale, (shtator 2020)” nga dy vendet sovrane (Kosovë-Serbi), duke imponuar zbatimin e një: “paketë me investimesh gjeostrategjike si autostrada e paqes Beograd-Prishtinë, port rajonal në ujërat e thella të Adriatikut, si dhe rikthimin njohjeve të reja të Kosovës”. Pra, një marrëveshje e përforcuar, përkundër oshilacioneve të Millosheviçit dhe interesave gjeopolitike të Moskës në rajon.

-Përkundër përrallave bolshevike se, “do na vijë vetë Domald Trump të shpëtojë Shqipërinë” e (keq)gjunjëzuar nga fuqia elektorale e mbipushtetit, pasojat e shtetit të dështuar dhe demokracia fasadë, shpresoj që gjenerata e rritur në liri (mbas 1990) si dhe mbarëshqiptarët të: “vetëprodhojnë një Trump ose një Lëvizje Trumpiste” duke iu rikthyer me këllqet e saj, vlerave të së djathtës moderne: “Familja, atdheu, Zoti, vota, tregu, interesat kombëtare, balancat demokratike të pushteteve dhe orientimi euroatlantik i kombit tonë të bekuar”.

Zoti e bekoftë Presidencën Trump-2, partneritetin me SHBA, si dhe aspiratën e shqiptarëve për t’i bërë RSH dhe Kosovën si gjithë Europa demokratike.

Prof. Milazim Krasniqi/

Shtetet e Ballkanit janë shtete kliente (në faza të ndryshme në raste të ndryshme edhe shtete kukulla), që në krye të herës nuk janë formuar si shtet-kombe, po janë të vizatuara për interesat egoiste e militariste të Fuqive të Mëdha. Rolin si shtete kukulla a kliente, nuk ua kanë suspenduar as kur ndonjë fuqi ka rënë dhe është zëvendësuar nga ndonjë tjetër. Patroni është zëvendësuar, por varësia ka mbetur. Fjala vjen, shtete si Mali i Zi, Bullgaria e Serbia, janë formuar për t’u shërbyer interesave ruse në Ballkan. (Bllokimi i hapësirës ajrore për ministirn rus Llavrov nga Bullgaria e nga Mali i Zi në qershor 2022, paraqet një moment kur këto shtete kalojnë në sferën atlantike, si shtete partnere të SHBA.) Greqia është formuar si projekt britanik e rus, për ta përdorë si pykë për çmontimin e Shtetit Osman në Mesdhe, me Qipron si trofe britanik. Shqipëria është formuar si projekt austriak, për të mos lënë shtetet satelite të Rusisë të dilnin më Detin Adriatik. Në kohën më të vonë, në vitet nëntëdhjetë të shekullit XX, Maqedonia e Veriut dhe Kosova janë bërë shtete si projekte ameriko-atlantike. Përderi sa Kroacia e Sllovenia janë projekte gjermano-atlantike, Bosnja e Hercegovina dejtoniane duket si projekt ruso-amerikan. (Ka edhe variacione, por këtu po ndiqet “atësia” në vijat më të trasha.) Mbetet fakti që asnjëri nga shtetet e sotme ballkanike nuk është formuar pa sponsorizim, pa mbikëqyrje. Ky nuk është mallkim nga arsenali i mitologjive antike pellazge, helene a ilire. Ky realitet është si pasojë e ideologjive ekspansioniste e praktikave të kolonializmit.

Lumnohen në Shkodër Át Luigj Palaj e Dom Gjon Gazulli.

Nga Frank Shkreli

Lumnimi në Katedralën e Shkodrës i dy martirëve shqiptarë Dom Gjon Gazulli nga Shqipëria dhe At Luigj Palaj nga Kosova: një ditë historike për Kishën Katolike shqiptare, një ditë e madhe për Shqipërinë dhe Kombin shqiptar – dy martirë të lumë radhiten dhe ngrihen në altarin e lumnisë — jo vetëm në nivel të Kishës Katolike Shqiptare — por të mbarë Kishës universale. Këta pra janë dy martirët — që i shtohen 38-martirëve të Kishës Katolike Shqiptare të kohës së komunizmit gjakatar, të lumnuar me 2016: Dom Gjon Gazulli i varur nga regjimi i Ahmet Zogut dhe Luigj Palaj i vrarë nga ushtria serbo-malazeze.

Në katedralen e Shën Shtjefnit në Shkodër, u zhvillua me 16 nëntor, mesha dhe ceremonia për lumnimin e dy meshtarëve, njëri françeskan e tjetri dioqezan. Ceremonia e lumnimit u kryesua nga i dërguari i posaçëm i Papa Françeskut kardinali Marcello Semeraro, i ardhur enkas për këtë qëllim. Ai përshëndeti të pranishmit duke folur për dy të lumnuarit: At Luigj Palaj, meshtar i Urdhrit të Fretërve të Vegjël, lindur në Janjevë të Kosovës, tokë që dikur Shën Gjon Pali II e pati kujtuar si “të pasur me histori të lavdishme…” (Audienca e 15 nëntorit 1989); tjetri, Gjon Gazulli, meshtarin dioqezan i kësaj Kishe të shenjtë të Shkodrës. Për të dy u plotësua fjala e Jezusit: “…për shkak timin, do t’i thonë të gjitha të zezat kundër jush, por në rrenë…”, ka thenë, ndër të tjera, përfaqsuesi i Vatikanit në ceremoninë e lumnimit në Shkodër të dy martirëve të rinj të Kishës Katolike Shqiptare.

“Dy të Lumët tanë bënin të mira, por shpifën për ta dhe, me mashtrime, u dënuan”, than ë predikimin e tij, përfaqsuesi i Papa Françeskut dhe vazhdoi: “Kështu ndodhi për Át Palajn – historia e të cilit bën pjesë në Luftën e parë Ballkanike – kur në famullinë e Pejës, ku shërbente, pushtuesit nga Mali i Zi, aleat i Serbisë, ushtronin një politikë shtypëse kundër popullsisë me etni shqiptare, duke kryer qëllimisht dhunë e vrasje…Edhe vrasja e të Lumit Gazulli u motivua me gënjeshtra e në zanafillën e vdekjes së tij qe një proces-farsë: u dënua me akuza të rreme dhe u var në periferinë e Shkodrës, në zonën e quajtur “Fusha e druve”, tha, ndër të tjera, përfaqsuesi Vatikanit gjatë ceremonisë së lumnimit të dy martirëve në Shkodër.

“Sa e rëndësishme është bërë, sidomos në epokën tonë, kjo tema e gënjeshtrës, e falsitetit, e mashtrimit! Sigurisht, mund të themi se këto sjellje të trishta njerëzore kanë ekzistuar gjithmonë; por, sot, në atë që quhet epoka pas-së-vërtetës (post-truth), çështja është ndërlikuar më tej” ka theksuar kardinali Marcelo Semeraro. “Mjafton të mendojmë sa dezinformim e sa gënjeshtra, që ia shkatërrojnë jetën të afërmëve dhe popujve, kalojnë në internet, aq sa të bëhet jashtëzakonisht problematike ndarja e së vërtetës nga gënjeshtra. Po sot, a na intereson ende “e vërteta”? ka pyetur përfaqsuesi i Papa Françeskut në predikimin e tij në katedralën e Shkodrës. Një ditë pas lumnimit të dy martirëve të fesë e të Atdheut,të shtunën në Shkodër — nga Vatikani përshëndeti këtë akt edhe Papa Françesku gjatë Lutjes Engjulli i Zotit në Vatikan, për Lumnimin e Martirëve Dom Gjon Gazulli dhe Atë Luigj Paliq, ndërsa në turmën e madhe në Sheshin e Shën Pjetrit valvitej lartë dhe me kranri flamuri i Kombit shqiptar.

Në këtë ceremoni fetare morën pjesë gjithashtu ipeshkvijtë e Shqipërisë, (përfshir kardinalin shqiptar Ernest Troshani), ipeshkvijtë nga Kosova, Mali i Zi, Kroacia dhe Italia, si edhe autoritetet civile e fetare shqiptare, përveç mijëra besimtarëve brenda dhe jashtë katedralës, ose Kishës së madhe, siç njihet në Shkodër. Mediat njoftojnë se, pas ceremonisë së lumnimit, besimtarët shkuan drejtë Varrezave të Rrëmajit ku është përuruar monumenti në nder të Dom Gjon Gazullit, i varur në konop nga regjimi i Zogut në vitin 1927.

Ndërkaq, një ditë pas lumnimit të dy martirëve të fesë e të Atdheut të shtunën në Shkodër — nga Vatikaniditën e dielë përshëndeti këtë akt edhe Papa Françesku gjatë Lutjes Engjulli i Zotit në Vatikan, për Lumnimin e Martirëve Dom Gjon Gazulli dhe Atë Luigj Paliq, ndërsa në turmën e madhe në Sheshin e Shën Pjetrit valvitej lartë dhe me kranri flamuri i Kombit shqiptar.

Po, kush janë këta dy “martirë, dëshmitarë të fesë, mbrojtës të të drejtave themelore të njeriut e të popullit, shembuj dashurie, shërbimi e guximi”?

Át Luigj Palaj është personifikimi më i qartë i persekutimit të katolikëve shqiptarë të Kosovës. Në vitin 1913, ndërsa në Kosovë dhe më konkretisht në Gjakovë, vazhdonte fushata e egër e persekutimit dhe e asimilimit të katolikëve shqiptarë, Át Palaj i inkurajonte besimtarët e asaj treve të mos hiqnin dorë nga feja e të parëve dhe nga identititeti shqiptar. Për këtë arsye, për shkak të një urrejtjeje patologjike ndaj çdo gjëje katolike dhe shqiptare, pushtuesit malazezë e arrestuan dhe e torturuan në mënyrë çnjerëzore. Pas një periudhe të gjatë burgosjeje në Gjakovë, ku edhe pse nën tortura të tmerrshme nuk e pranoi ndërrimin dhe mohimin e fesë, ai u tërhoq zvarrë nëpër rrugë dhe u shporua me bajoneta në Pejë, duke ndërruar kështu jetë.

Martiri tjetër, Dom Gjon Gazulli, nga fisi i njohur i Gazullorëve, u ekzekutua nga mbreti Zog me varje, në Shkodër, më 5 mars të vitit 1927. Ai ishte kundërshtar i tij, për shkak të politikave shpeshherë diskriminuese për zonat katolike, sidomos për Dukagjinin. Gjithashtu, kundërshtoi ashpër dhe hapur të ashtuquajturin “bashkim personal të Shqipërisë me Jugosllavinë” më 2 janar 1927. (Radio Vatikani shqip)

Me vrasjen e tyre barbare dhe me luminimin e tyre të shtunën në Shkodër, këta të lumë shqiptarë, Dom Gjon Gazulli dhe At Luigj Palaj kanë kapërcyer tanimë kufijtë kombëtarë të trojeve shqiptare ndërkohë që tashti përfaqësojnë jo vetëm Kishën Katolike universale, por edhe vlerat universale të mbarë njerëzimit, si “mbrojtës të të drejtave themelore të njeriut e të popullit, shembuj dashurie, shërbimi e guximi”. Me sakrificën e tyre sublime ata janë shembull për të gjithë ne se si duhet të mbrohet nderi, liria, feja dhe identiteti kombëtar përballë barbarëve dhe diktatorëve. Shembulli i tyre do të mbetet përgjithmonë një frymëzim për breznitë e ardhshme të shqiptarëve dhe jehonë globale nga një vend I vogël si Shqipëria se si duhet luftuar duke dhënë edhe jetën për ideale, për vlerat, liritë dhe të drejtat njerëzore universale e kombëtare.