Nga Nikollë Loka/

Në vitin 1913 Europa u gjend përpara një përplasje të ndërlikuar që lidhi ngushtësisht problemin e ardhshëm të tërheqjes së trupave serbe nga territoret shqiptare me një seri faktorësh që lidheshin me një rend të ri në Ballkan; interesat e shteteve të ndryshme për të kontrolluar rrugët dhe pikat kyçe gjeostrategjike etj. Në vitin 1913, Austro-Hungaria kishte vendosur t’i përqëndronte përpjekjet e saj për të imponuar tërheqjen e ushtrisë serbe nga territoret shqiptare dhe prandaj ndoqi një kurs të ashpër, duke përdorur presion diplomatik dhe ushtarak. Në arritjen e këtij synimi, Vjena kishte siguruar mbështetjen e Gjermanisë dhe Italisë. Por nga të dy aleatët, Italia mbante një qendrim më të matur, duke e parë me dyshim rritjen e ndikimit austriak dhe nuk shprehu ndonjë interes të veçantë për kufirin e Shqipërisë Veriore. Në reagimin e ashpër të Vjenës, Anglia dhe Franca ishin të lidhura me pozicionin e Rusisë, duke u përpjekur të mbanin një qëndrim të rezervuar. Sipas burimeve serbe, “Konti Berchtold i kishte shkruar qeverisë gjermane, duke njoftuar qëndrimin e qeverisë austriake në lidhje me çështjen e kufirit serbo-shqiptar”.

Sipas këtij raporti, “Austro-Hungaria mendonte se Serbia nuk i kishte mbajtur premtimet dhe nuk kishte respektuar vendimet e Konferencës së Londrës dhe ka okupuar territorte të konsiderueshme të Shqipërisë, të cilat nuk synonte t’i lëshonte”. Vjena mendonte se Serbisë duhet t’i jepej edhe një periudhë kohore, për të mundësuar largimin e trupave të saj nga territori shqiptar dhe, në rast se as kjo nuk mjaftonte, do të ndërmerrte masa që ta detyronin Serbinë të terhiqej nga territoret që nuk i takonin. Këto qendrime, sipas raportit serb, “ishin aprovuar nga zyrtarët gjermanë, të cilët së bashku me përfaqësuesit italianë do të ushtronin trysni tek qeveria e Beogradit, në mënyrë që të mos vinte puna deri te përshkallëzimi i situatës”.

Serbia kishte pushtuar territore të shtetit shqiptar, duke krijuar një pozicion të vështirë për popullësinë shqiptare. Ajo planifikoi të nxiste revolta sporadike ndër shqiptarë për të justifikuar veprimet e saj dhe për ta mbajtur ushtrinë serbe në pozita strategjike, duke ruajtur nën kontroll territore të shtetit shqiptar dhe duke bindur Fuqitë e Mëdha se “Shqipëria nuk ishte në gjendje të mbante kufijtë e saj”.

Qeveria Austro-Hungareze ishte e njoftuar për këto lojra politike serbe, prandaj këmbënguli në kërkesën për tërheqjen e ushtrisë serbe. Në gjysmën e parë të tetorit, shtypi vjenez raportoi me ton të njëanshëm mbi mizoritë serbe ndaj shqiptarëve, duke vënë në dukje veprimet diplomatike të Serbisë rreth pikave strategjike dhe duke pretenduar se Serbia nuk mund të mbante më asnjë pëllëmbë tokë shqiptare, ndërsa theksoi se shqiptarët nuk sulmuan territorin serb dhe se kryengritja ndodhi brenda krahinave të pushtuara nga serbët. Gazetat theksuan nevojën e tërheqjes së trupave serbe nga kufijtë dhe paraqitën një qëndrim inert të Francës dhe Britanisë së Madhe, të mbështetur nga një mosbesim i Rusisë, ndërsa përmendën deklaratën e kreut të qeverisë serbe, Pashiç, se “kufijtë duhen të përcaktohen më parë nga Komisioni Ndërkombëtar i Kufijve dhe pastaj të respektohen”. Edhe përfaqësuesi serb nga Vjena raportoi se “Qeveria e Vjenës do të kërkonte nga Beogradi largimin menjëherë të trupave ushtarake nga territori i Shqipërisë”.

Ndërsa përfaqësuesi serb nga Cetina kishte informuar për njoftimet që kishte marrë nga përfaqësuesi francez se “Austro-Hungaria kishte vendosur masa kundër Serbisë në rast se brenda 8 ditësh nuk do ta largonte ushtrinë nga Shqipëria”. Me këtë presion nga qeveria austro-hungareze, përfaqësuesi serb në Vjenë i propozoi kryeministrit Pashiç që Serbia të bënte lëshime në çështjen e kufirit me Shqipërinë, për shkak të rrethanave ndërkombëtare. Për shqetësimet e shprehura nga qeveria italiane njoftonte edhe përfaqësuesi serb nga Roma, sipas të cilit “Austro-Hungaria, por as Italia nuk do të pranonin që Serbia të përfitonte pika strategjike në kufirin shqiptar, në kundërshtim me vendimet e Konferencës së Londrës”. Natyrisht Rusia, si aleate e Serbisë, nuk kishte kundërshtime për marrjen e pikave strategjike në territorin shqiptar, pasi sipas qëndrimeve të diplomacisë ruse “tërheqja ishte një masë e përkohshme, në kushtet e presionit të fortë austriak”. Qeveria ruse nuk e kishte mbështetur mbajtjen nën pushtim të territoreve të shtetit shqiptar. Sipas një raporti të përfaqësuesit serb nga Parisi, “qeveria serbe këshillohej nga Franca dhe Rusia që të mos pritet marrja e ultimatumit nga Austro-Hungaria, por t’u bëhej e qartë Fuqive të Mëdha se Serbia nuk synonte pushtime të reja dhe do të tërhiqej në kufijtë e saj, në mënyrë që të qetësohej situata”.

Reagimi austro-hungarez ishte gati të vepronte. Me 18 tetor, Legata austro-hungareze në Beograd, i dorëzoi qeverisë serbe notën ultimative “për respektimin e vendimeve të Konferencës së Londrës dhe tërheqjen e ushtrisë serbe në vijën e caktuar të kufirit brenda tetë ditësh, në rast të kundërt qeveria austro-hungareze do të ishte e detyruar të përdorte mjetet e nevojshme për përmbushjen e kërkesës së saj”. Rusia cariste kishte shprehur shqetësimin e saj rreth zhvillimeve politike mes Austro-Hungarisë dhe Serbisë, që dele dhe nga një telegram që përfaqësuesi anglez Crankanthorpe i dërgonte Sir Edward Grey-t: ”Sot në mëngjes u takova me Ministrin rus dhe e gjeta të gëzuar lidhur me pozicionin e fortë politik të tij, të cilin tha se e kishte siguruar tashmë Serbinë, nëpërmjet dorëzimit të saj të kujdesshëm përballë kërcënimeve të Austrisë dhe lidhur me urrejtjen që ishte krijuar kundër Austrisë si pasojë e veprimit të saj fodull”.

Studiuesi Egidio Ivetić shkruan: “Më 18 tetor, Vjena e humbi durimin dhe i dha Beogradit ultimatumin që brenda tetë ditësh të tërhiqte të gjitha forcat ushtarake nga Shqipëria, në rast se kjo nuk bëhej, Perandoria Danubiane do të merrte masat e përshatëshme për realizimin e kësaj kërkese. Ky ishte një kërcënim i dytë, në një periudhë njëvjeçare(ose i treti, po të llogaritet ai i 2 majit kundër Mali të Zi ) dhe paralajmërim i krizës së korrikut 1914). Antanta Tripalëshe protestoi për tonet e skajshme që kishin përdorur austro-hungarezët, pasi edhe Gjermania u deklarua krejt e gatëshme ta ndiqte Vjenën në çdo vendim të saj.

Beogradi i trembur, me 20 tetor bëri të ditur se do t’i bindej kërkesës së Monarkisë së Dyfishtë, ndërsa me 25 tetor garantonte me shkrim se të gjitha trupat qenë tërhequr. Një ndikim vendimtar në këtë vendim kishte qëndrimi rus. Menjëherë pasi kishte marrë vesh për ultimatumin austriak, Ministri rus i Punëve të Jashtme e kishte nxitur Pashiqin dhe i kishte bërë thirrje që të dorëzoheshin menjëherë territoret shqiptare, në këtë mënyrë ta kalonte të gjithë përgjegjësinë për qëndrimin arbitrar mbi shpatullat e Austrisë, qëndrim i cili nuk mund të mos e dëmtonte në sytë e pjesës tjetër të Evropës. Diplomacia ruse përmes Ministrisë së Punëve të Jashtme këshillonte Qeverinë serbe që të ishte e kujdesshme ndaj çështjes shqiptare, duke mos i dhënë asnjë arsye Austro-Hungarisë për veprime ushtarake ndaj saj.

Tërheqja e ushtrisë serbe nga territoret shqiptare, që ishin përcaktuar në Londër kishte qenë e pashmagshme. Por edhe atëherë kur nuk kishte asnjë mundësi që të arrinte objektivat e tij, Beogradi zhvilloi një fushatë diplomatike për të “drejtën e tij” për çlirimin e “tokave serbe” dhe për misionin e kombit serb. Edhe kur duhej të tërhiqej, Serbia mundohej ta bënte këtë me lojra diplomatike dhe nën trysninë e diplomacisë ndërkombëtare. Ultimatumi austo-hungarez e kishte shtyrë Serbinë që ta pranonte realitetin. ushtarako-politik të Vjenës dhe aleatëve të saj. Qarqet diplomatike serbe i parashikuan masat ushtarake austro-hungareze, vënien nën kontroll të pikave strategjike në Novi-Pazar, në rast se Beogradi nuk plotësonte kërkesë.

Pashiq, kreator i politikës së jashtme serbe, nga kokëfortë dhe i papërkulur u bë menjëherë pragmatik; nga sfiduesi i papajtueshëm kundrejt Evropës, u ul në shtratin e pajtimit me realitetin. Sipas një shkrese që ai u kishte dërguar përfaqësive të veta në Vjenë, Berlin dhe Romë, ai i udhëzonte ata për qendrimin serb në lidhje me këtë situatë. Përfaqësuesit serb në këto kryeqendra të Fuqive të Medha do t’u deklaronin qeverive të atjeshme se “qeveria serbe dëshironte të jepte edhe një provë të qëndrimit të saj paqësor dhe kishte urdhëruar tërheqjen e ushtrisë në kufirin e caktuar nga Londra, me bindje se Fuqitë do të bënin gjithë çfarë duhet për ta shënuar kufirin në vend dhe për të penguar sulmet e reja të çetave shqiptare në territorin serb”. Ministri i Luftës u urdhërua të tërhiqte trupat nga territori i Shqipërisë, para se të skadonte afati i caktuar. Pashiq e quante tërheqjen si “urti politike dhe diplomatike”. Ai shpresonte në përfitime territorial se politika e Fuqive të Mëdha do ta merrte në konsideratë një korrigjim të vogël të kufirit në favor të Serbisë, mbështetur në kritere strategjike dhe ekonomike, dhe se po u dërgonte udhëzime përfaqësuesve serbë që të kërkonin nga qeveritë e huaja ta mbështesnin këtë synim.

Serbia ishte detyruar të tërhiqej nga kufijtë e shtetit shqiptar, por në anën politike Beogradi po bënte përpjekje të vazhdueshme ta ruante ndikimin e tij në pritje të situatave të reja më të favorshme. Presioni austriak që imponoi tërheqjen e forcave serbe, tregoi se Serbia pa mbështetje të jashtme nuk ishte e zonja të vepronte kundër marrëveshjeve ndërkombëtare, ndërkohë që asnjë nga fuqitë aleate nuk ishte e gatëshme të shkonte në luftë për të plotësuar ambiciet e shfrenuara të saj.

QSPA/

Gjon Françesk Albani lindi më 23 korrik 1649 në Urbino, Itali. Ishte papa i 243-të i Kishës Katolike. Ai shërbeu si papë nga zgjedhja e tij më 23 nëntor 1700 deri më 19 mars 1721. Në vitin 1668 diplomohet për drejtësi në Romë ku në fokus të studimeve të tij ishin edhe gjuhët e vjetra. Në vitin 1670 fillon karrierën kishtare. Në vitin 1687 zgjidhet sekretar i kanonikëve, më pas në 13 shkurt 1690, emërohet kardinal dhe më 23 nëntor zgjidhet Papë i kishës katolike.

Papa Klementi XI-Albani vdiq më 19 mars 1721 mbasi udhëhoqi kishën katolike për 21 vjet rresht. Mbas emrit të tij Papnor, ai kërkoi që t’i vendosej mbiemri i tj Albani, për t’i treguar botës mbarë se origjina e tij ishte shqiptare. Papa Albani në latinisht shkruhet: “Clementes Undecimo Albani Urbinas“ që në shqip do të thotë “ Shqiptari Klementi XI nga Urbino“. Emri i papës Albani mbeti në historinë e Shqipërisë si për punën e tij për bashkimin e Krishtërimit, organizimin e Kuvendit të Arbënit (1703) e për botimin e Akteve të tij në shqip e latinisht, vepër me rëndësi të dorës së parë për traditën tonë letrare, ashtu edhe për kontributin që dha në përhapjen e gjuhës e të kulturës në trojet shqiptare. Vdiq më 19 mars 1721 në Romë.

https://www.vaticannews.va/…/papa-klementi-xi…

Supporting the chauvinist, racist and hegemonic Serbian regime is a great injustice, a great mistake and a great miscalculation.

The statement by Serbian Minister Paunović regarding the ethnic cleansing of Kosova of Albanians is neither new nor surprising. It is a continuation of the centuries-old efforts of Serbia’s chauvinistic, racist, and hegemonic policies aimed at eliminating Albanians.

The projects to eliminate Albanians and seize their lands are numerous. They began with Načertanije in 1844, continued with Vaso Čubrilović’s 1937 memorandum, “The Expulsion of the Albanians,” and the 1986 Memorandum of the Serbian Academy of Sciences and Arts (SANU), and culminated in the “Horseshoe” operation of 1998–1999, carried out by the regime of war criminal Slobodan Milošević.

Čubrilović describes in detail all the forms and methods for implementing Serbia’s inhumane plans. He openly stated that “the existence of the Serbian nation depends on the non-existence of the Albanian nation.” It must be emphasized that all Serbian plans have been the joint product of state regimes, the Serbian Academy of Sciences, and the Serbian Orthodox Church.

Fortunately, thanks to the centuries-long heroic resistance of the Albanian people in various forms, which culminated in the Kosova Liberation Army’s war for freedom and NATO’s bombing of Serbia in 1999, Serbian genocide against Albanians ultimately and shamefully failed. But Serbia’s futile dreams, manifested once again in the latest statement by Serbian Minister Paunović, continue.

It is clear that a large part of the Serbian population, even after the bombing and the defeat in four brutal wars, has still not been liberated from the myths and deceptions of a sick political class that rules by feeding the population hatred toward Albanians and other peoples of the Balkans.

A major mistake by Western countries, following Serbia’s military defeat in 1999, was the failure to “denazify” Serbian society and to free it from hatred toward other nations and from the dead myths of the Middle Ages.

The European Community, together with America, continues its misguided and failed policy of appeasing the Serbian regime, led by Milošević’s associate Aleksandar Vučić, in pursuit of illusory geostrategic interests aimed at pulling Serbia away from Russia’s grip. The Serbian regime is exploiting this situation ruthlessly and without limits.

This is also demonstrated by the weak response of European Commission spokesperson Anitta Hipper, as well as by the reactions—or lack thereof—of many representatives of Western countries, with the exception of an occasional member of parliament or thinker guided by strong human principles. Concrete punitive actions against the inhumane statement of Serbian Minister Paunović are completely absent.

They have failed to hold Serbia accauntable for the terrorist acts in Banjska and and the Iber-Lepenc water canal, for its refusal to sign the Brussels Agreement, and for the destabilization of Kosova and the Balkans. At the same time, they exert unjust pressure on Kosova to make additional and unilateral concessions to Serbia. They put totally unjustified sanctions against Kosova for enforcing the law and democratic order in the north which were removed years later.

Their double standard is shocking. Supporting the chauvinist, racist and hegemonic Serbian regime is a great injustice, a great mistake and a great miscalculation. The good people of the Balkans, including the good Serbs, can only hope that one day, sooner rather than later, EU and US politicians will get tired of Serbian myths, lies and manipulations.

At the same time that a high-ranking official of the Serbian criminal regime is seeking the destruction of an entire people, Europe is opening new chapters for entry into Europe, while our beloved America is opening chapters of strategic dialogue with it. What undiplomatic behavior! This only encourages Serbia to continue with its Nazi ideology and aggression in Southeast Europe. The Albanian-American community and millions of Albanians around the world are deeply disappointed.

The statement by Paunović, is insulting, offensive, criminal and very dangerous. Its purpose is to deceive Serbian voters in the upcoming elections and divert international attention from the destructive actions of the Vučić regime, which has taken no action against her, yet now presents itself as a “constructive leader committed to peace and stability.” Serbia is seeking and preparing for war. It is time for those who love peace to wake up.

The reaction of the mother country and of Albania’s illegitimate, corrupt, pro-Serbian Prime Minister, Edi Rama, is worthless and shameful. The failure of representatives of certain political parties and parts of the media in Kosova and other Albanian lands to speak out is equally shameful. Only the declaration of Paunović non-grata by Interior Minister Xhelal Sveçla and the filing of a lawsuit by Justice Minister Donika Gërvalla-Schwarz have value and real meaning.

One thing is clear. Many international diplomats and politicians are trying to resolve the conflict created solely by Serbia by giving Serbia what it wants at the expense of Kosova. This is not acceptable. The people of Kosova, led by their uncorrupted, strong and democratic leader, Albin Kurti, are opposing this injustice with their votes and peacefully.

The long-suffering Albanian people of Kosova are grateful and respect the support for the liberation from Serbia of America and the democratic European states, but if they are forced by them to lose their freedom and independence, then their help becomes worthless. The Albanian nation sincerely loves America and the West, but it loves freedom more than anyone or anything else in the world. Freedom and independence are not negotiable.

Let everyone—Albanian patriots and non-patriots alike, as well as all international actors with differing views and interests—understand this: without the punishment of Serbian criminals, the removal of Serbia’s chauvinistic, racist, and hegemonic government, and the denazification of that part of the Serbian population burdened by hatred toward others, there will never be lasting calm, security, stability and peace in the Balkans. Period.

Agim Aliçkaj

New York, July 21, 2026

Prof. Romeo Gurakuqi/

Së pari, udhëheqja politike nuk përfundon vetëm kur ke rrënuar vendin ose ke krijuar disbalanca të thella në shoqëri, mes krahinave, komuniteteve dhe qytetarëve. Udhëheqësia duhet të marrë fund sapo ndien se rruga që po ndjek, fillon të shfaqë shenja të frenimit të zhvillimit, të neglizhimit të interesit publik dhe të thellimit të pabarazive ndërmjet qendrës dhe periferisë, apo ndërmjet vetë rajoneve. Pikërisht atëherë mbyllet koha e një drejtuesi normal, se e atij që njeh veç humbje dhe rrënime është fikur me kohë. Është momenti kur ai duhet të largohet, për të mos u shndërruar në barrë për atdheun, i cili ka nevoje per nje lider qe jep shpresë dhe jo mner, pasiguri, përçarje dhe padrejtësi.

Së dyti, çështja e udhëheqjes nuk është thjesht çështje zgjedhjeje, gare mes të shkathtëve të vetëofruar pranë satrapëve qe nuk ikun prej dekadash, por, mbi të gjitha, është çështje kompetence, formimi, integriteti dhe afirmimi të më të mirëve që ofron një shoqni, organizatë, ose komunitet politik. Ajo kërkon aftësinë dhe lirinë e komunitetit politik për të dallue, pikasur liderin e ardhshëm, atë që ka cilësitë e nevojshme për të sjellë zhvillim, siguri dhe besim për vendin, organizatën, qytetarët. Udhëheqësit pikasën dhe thirrën, luten që të vendosën në shërbim te vendit, organizatës, qytetarëve.

Së treti, se askush nuk duhet të ndëshkohet për shkak të kritikës apo mendimit ndryshe. Përkundrazi, në një shoqëri demokratike të gjithë duhet të dëgjohen dhe të respektohen, përderisa kundërshtimi nuk përmban fyerje, por argumentohet me logjikë, fakte dhe bindje. Akti i parë i Andy Burnham ishte deklarimi se asnjë MP nuk mund të përjashtohet nga skuadra për shkak të kritikave që i ka bërë atij.

Fatkeqësisht, Shqipëria jonë e mjerë, e pengmarrun nga falangat, inatçinjtë, etj., vazhdon të injorojë modele përzgjedhjesh dhe qendrimesh të tilla politike dhe shërbenjëse. Ne krenohemi se i zgjedhim udhëheqësit me zgjedhje te lira brendapartiake. Një tallje e madhe të cilën të gjithë e përflasin, por njëzëri e duartrokasin me servilizëm. Ne pretendojmë të zgjedhim drejtuesit përmes rregullave që i harton vetë udhëheqësi që ka dështuar sistematikisht. Ne ne fakt zgjedhim të shkathtit e vetëofruar që sjanë as me ruajtë dyert e institucioneve ku militojnë. Ky është një rreth vicioz, brenda të cilit vazhdojnë të rrotullohen shqiptarët, të mbetur peng të partive, në një atdhe të kapur nga mashtrimi, formalizmi, fasadat mashtruese dhe nga ata që e kanë shndërruar pushtetin e vogel ose të madh në instrument të interesave të tyre.

Prof. Asoc. Dr. Bledar Kurti/

Një nga kontributet më domethënëse në kolonën zanore të filmit “Odisea”, me regji të Christopher Nolan, është ai i Prof. Vasil S. Tole, i cili shërbeu si etnomuzikolog i projektit, duke sjellë në një prej prodhimeve më të mëdha kinematografike të viteve të fundit ekspertizën e tij mbi traditat muzikore të Ballkanit dhe, në mënyrë të veçantë, të Shqipërisë. Kolona zanore përfshin gjithashtu këngë tradicionale shqiptare me iso-polifoni, të interpretuara nga grupi “Të rinjtë e Delvinës”, ndërsa ndër solistët e veçuar spikat Vendim Kapaj me interpretimin në fyell, një nga instrumentet më të lashta dhe më autentike të traditës sonë popullore.

Ky është një moment me rëndësi të veçantë për kulturën shqiptare. Iso-polifonia shqiptare, e shpallur nga UNESCO si Kryevepër e Trashëgimisë Gojore dhe Jomateriale të Njerëzimit, bëhet pjesë e universi artistik të një filmi epik të Christopher Nolan, një prej regjisorëve më të vlerësuar të kinemasë botërore. Prania e saj nuk është thjesht një zgjedhje artistike, por një vlerësim ndërkombëtar i identitetit kulturor shqiptar, i rrënjëve tona të lashta dhe i një tradite muzikore që ka mbijetuar e gjallë brez pas brezi.

Përfshirja e muzikës tradicionale shqiptare në një produksion të kësaj përmase dëshmon se kultura jonë mbart vlera universale dhe ka fuqinë të komunikojë me publikun botëror përtej kufijve, gjuhëve dhe epokave. Tingujt e iso-polifonisë dhe fyellit shqiptar do të dëgjohen nga miliona spektatorë në mbarë globin, duke e bërë Shqipërinë pjesë të një prej kolonave zanore më të rëndësishme të kinemasë bashkëkohore.

Ky sukses është një kujtesë se pasuria më e madhe e një kombi nuk janë vetëm burimet natyrore apo zhvillimi ekonomik, por edhe trashëgimia e tij kulturore. Kur kjo trashëgimi ruhet, studiohet dhe prezantohet me profesionalizëm, ajo fiton respektin e botës. Kontributi i Prof. Vasil S. Tole, interpretimi i grupit “Të rinjtë e Delvinës” dhe pjesëmarrja si solist i veçantë me fyell e Vendim Kapajt janë një dëshmi se arti shqiptar mund të ngjitet në skenat më prestigjioze ndërkombëtare pa humbur autenticitetin e tij. Është një arsye krenarie për çdo shqiptar dhe një dëshmi se kultura jonë vazhdon të jetë një ambasadore e denjë e identitetit kombëtar në arenën botërore.