Kastriot Fetahu/

Nuk kam bërë gjëra të tmerrshme në jetë, por është jeta që më trajtoi tmerrësisht. Debati me Gustave Le Bon, pse ai shkroi: “Rreziku më i madh për një shoqëri nuk është rebelimi, por pranimi i ngadalshëm i padrejtësisë”, vazhdon akoma. Dua të kuptoj, a jam fajtor pse linda në mes të atij pranimi? Ajo që për Le Bon ishte padrejtësi, ravijëzohej për mua fat që s’e kishte pjesa tjetër e botës. Sepse nuk më mësoi askush se, ashtu si mungesa e dritës ndërpret ditën, mungesa e lirisë ndërpret jetën.

Kur ndihesha vërtet i vetmuar, edhe një llambë, apo një zog, një libër apo një ëndërr, ishte shoqëri e mirë. Kjo nuk zgjaste shumë, pasi do të më dilte gjithmonë përpara një tabelë e kuqe, apo një njeri i dyshimtë me kostum njëngjyrësh. Dukej se fati im ishte një skenar i mbyllur me një “The End” të njohur nga i njëjti skenarist. Kot e mësova se Sartri mendon: njeriu nuk ka fat, ka përgjegjësi për kuptimin. Ai nuk e dinte se kujdesi im për gjykimet kategorike ishte absolut, sepse për të tjerë është gjendur gjithmonë dikush që ka marrë thikën dhe ia ka ngulur në zemër, kur njëri prej nesh kishte mësuar dhe shprehur kuptimin.

Ndahesha shpejt nga ata dhe strehohesha tek Homeri, pasi Odiseun e zgjodha si heroin tim. Doja të mësoja se sa më bashkonte gjeografia, sa historia dhe sa fati me të. E ndiqja në udhën e tij, por papritmas ngela në një ngushticë, edhe pse Odiseu ma bënte me shenja se si duhej të vazhdoja. Duke menduar me anijen ndalur para Shilës dhe Karibdit, nuk di kë të zgjedh.

Jam i detyruar të zgjedh mes dy të këqijave, ku shmangia e njërës më afron, pa dëshirën time, rrezikshëm me tjetrën.

Pse jeta ime ndodhet gjithmonë përballë zgjedhjesh tragjike? Shila të vret drejtpërdrejt, ndërsa Karibdi të përpin ngadalë, duke të zhdukur pa gjurmë.

Shila të jep mundësinë e një varri, Karibdi nuk të mban as si statistikë, edhe pse të dy janë magnetikë.

Kam dashur t’i largohem përsëritjes së asgjësë, sepse në të ka fantazma vrastare dhe, po kështu, ka jehona fantazmash misterioze edhe në jetën pa asgjënë.

Pas kam lënë njerëz që i përkasin Republikës së Platonit dhe, ashtu i vetmuar, anija më mëshiron me heshtjen e saj. Ajo e kupton se zgjedhja është me humbje dhe do të ndahemi së afërmi. Ndërsa unë dua të ndahem nga Republika me shpikje të pambarimta hajdutësh, nga sirenat përtace të fikura, nga formula e rrënuar e pagëzimit dhe altarët e djegur nga mungesa e nuseve. Dua të ndahem nga maskat e ngrëna nga përdorimi prej njerëzve të kollarisur, nga plagët e reja të mbivendosura mbi të vjetrat, nga xhuxhë dhe dordolecë pa dëshira dhe ëndrra.

Dua të ndahem edhe nga katedralet e shkishëruara dhe drejtësia sokratike pa gjykatës. Dua të ndahem nga përcjellësit e të vdekurve që janë më të shumtë në numër se në çdo ngjarje tjetër familjare. Anija e di se të dyja zgjedhjet dhembin njëlloj. E di se Odiseu nuk triumfoi asnjëherë me fitore në mbijetesën e tij të plagosur, por edhe nuk humbi kurrë. Ndërkohë Odiseu i la pas Shilën dhe Karibdin, po unë?

Tund kokën, se më duket absurde ideja “ç’më duhet mua, njeriut të shekullit të XXI, rruga e njeriut të shekullit VIII para Krishtit”, pasi nuk gjej ide tjetër.

A nuk mund të gjej një tjetër hero që më shpëton nga dilema akt-pasojë?

Projeksioni i turmës më përjashton nga pranimi i humbjes së pjesshme për të shmangur humbjen e jetës. Nuk ka pendesë në shpirtin e tyre. A kanë shpirt?

Nuk ka turp në shikimin e tyre. A kanë shikim? Nuk ka vetëdije në mendjet e tyre. A kanë vetëdije? Morali im lind midis aktit dhe pasojës, ndërsa morali i tyre nuk lind asnjëherë nga akti.

Ndërsa akoma më mundon pyetja se çfarë kanë bërë të parët e mi për 28 shekuj? Ndaj mendoj se Le Bon është i pafajshëm, pasi nuk është shqiptar. Shila më duket vrasëse e bukur, ndërsa Karibdi më zgjat jetën e vuajtur. Dikush prej nesh duhet të jetë i pari të kalojë midis tyre; kur ia arriti Odiseu, unë pse të mos shpresoj? Të kthehem pas më pret shkatërrimi i plotë, më pret një lloj funerali pa varreza. Të provoj me Shilën, mund t’i mbijetoj plagëve që rrjedhin gjak, se ndoshta nuk arrijnë në zemër, po përfundojnë me humbje gjymtyrësh. Kërkoj vetëm frymën, shpresën, kërkoj të mos humbas veten. T’i them “po” edhe asaj jete, edhe pse po më godet padrejtësisht. Pas kësaj nuk e di nëse do të jem send, apo njeri?

Karibdi nuk ka surpriza, është e njohur rruga e shkurtër për në stacionin e tij të fundit. Të dy duken të bukur, të veshur me uniformën e kamerierit me pesë yje. Jam shumë i ngatërruar. Nga Republika dëgjohen vetëm “urra” të fuqishme, që më ndjekin me optimizmin e tyre vulgar, si tentakulat e zgjatura të një oktapodi me botë të ngushtuar. Ato më kërcënojnë vetminë e ndershme me pandershmërinë e tyre, sepse e quajnë çikërrimë kalimin e ngushticës.

Ndërsa antropologët ideologjikë organizojnë meshën në kishën e Republikës për mua.

Kush është zotndjekës, unë apo ata?

Dua të iki në Itakë që të mos kemi më të njëjtën meny.

Endërroj më tej të shkoj në Kamboxhia, të endem në xhunglën e saj, të shëtis zbathur nëpër tempuj, si Rita Levi-Montalçini, pa qenë pacienti i saj.

Pacientët e saj jetojnë me pasojën.

Dua të qartësoj veten nëse çlirohem nga kotësitë e antropologëve ideologjikë, apo duan të më çlirojnë ata nga kotësia ime.

Mendimi flet me anijen që lëkundet nën frymëmarrjen e qetë të ujërave neutrale.

Ai kërkon ndihmë se si të gjejmë një rrugë që të mos humbas as anijen, as veten.

Më ka lodhur “etika rrethanore” e shterur si një krua në verë.

Odiseu më largohet vazhdimisht, si një far që lëviz, edhe pse te Shila humbi disa shokë.

Tani u barazua me një pikë në horizont.

Po Itaka ime sa larg është?

Dr. Dritan Demiraj/

Propozimi i Presidentit amerikan Donald J. Trump për emërimin e Gjeneral Lejtnant (Ret.) Eric P. Wendt si Ambasador i SHBA-ve në Shqipëri nuk është thjesht një zhvillim diplomatik. Ajo është një goditje politike direkte ndaj modelit të keq qeverisjes që ka instaluar Sekti i Rilindjes këto 14 vite.

Le ta themi pa dorashka: Pse “Rilindja” duhet të ketë frikë reale nga ky emërim:

Në një vend ku korrupsioni është bërë sistem, ku zgjedhjet manipulohen dhe ku krimi i organizuar bashkëqeveris me politikën, ardhja e një gjenerali amerikan me integritet të provuar është një kërcënim real për status quo-në.

Për shkak se korrupsioni i nivelit të lartë do të fillojë të trajtohet si çështje e sigurisë kombëtare dhe jo më si “problem i brendshëm”. Një gjeneral amerikan si gjenerali Eric P. Wendt mendoj se do ta konsiderojë korrupsionin e Rilindjes si një faktor destabilizues jo si kompromis politik.

Sepse lidhjet e politikës me krimin nuk do të mbulohen më me propagandë njëlloj si samiti i turpshëm i diasporës që ishte një shfaqje cirku, e cila dështoi plotësisht me pjesmarrjen vetëm të shërbëtorëve të Ramës jashtë vendit, pa asnjë përfaqësues të saj të rëndësishëm dhe që nuk adresoi asnjë shqetësim të diasporës.

Sepse manipulimi i zgjedhjeve prej 14 vitesh do të jetë në fokus direkt

të një ambasadori me këtë profil, i cili nuk do të pranojë fasada demokratike. Ai do të kërkojë standarde reale, jo rezultate të fabrikuara rilindase.

Sepse kapja e plotë e drejtësisë me punësimin e patronazhistëve do të sfidohet hapur, për shkak se deri tani kemi parë se sistemi i drejtësisë të kontrolluar politikisht, vazhdon të jetë themeli i mbijetesës së paligjshme të pushtetit aktual dhe pikërisht këtu pritet përplasja më e fortë.

Sepse Washingtoni zyrtar e ka humbur durimin dhe pikërisht ky nominim është sinjal i qartë se SHBA-të nuk do të tolerojnë më një elitë politike që ka dështuar në ndërtimin e shtetit ligjor.

Sepse propaganda e gënjeshtër e Rilindjes nuk funksionon më me Washington-in, pasi nuk mjaftojnë më konferencat, raportet e zbukuruara me gënjeshtra dhe lobimi i shtrenjtë por faktet në terren janë vendimtare.

Sepse do të kërkohet me fakte goditja e interesave financiare të pushtetit të Rilindjes, ministrave të saj të korruptuar, ku paratë e korrupsionit, lidhjet me trafikun e drogës dhe pastrimi i tyre përmes ndërtimeve, ekonomisë dhe informalitetit do të jenë nën vëzhgim të drejtpërdrejtë.

Sepse ka mbaruar epoka e ambasadorëve “komodë”, të cilët në shkëmbim të çantave firmato, mbrëmjeve erotike nën tingujt e tymit, muzikës por jo vetëm deklarojne sukseset imagjinare të Rilindjes. Tashmë nuk do të ketë më tolerancë diplomatike për një realitet që bie ndesh me interesat strategjike të SHBA-ve në rajon.

Në thelb, ky emërim është një mesazh i prerë nga Washingtoni duke vërtetuar se Shqipëria nuk mund të mbetet më një shtet i kapur, një bazë operative e krimit të organizuar dhe një demokraci fasadë.

Një ambasador si gjenerali Wendt nuk do të fokusohet në retorikë diplomatike, por në rezultate të matshme në luftën kundër korrupsionit, në funksionimin e institucioneve dhe në respektimin real të standardeve demokratike.

Ky emërim është gjithashtu një kundërpërgjigje e fortë ndaj ndikimeve të huaja në Ballkanin Perëndimor, në një kohë kur ndikimi i Rusisë dhe i Kinës në rajon është në rritje, duke sinjalizuar një angazhim më të fortë amerikan në Ballkan dhe një impakt të fortë në fushën e reformave të sigurisë dhe të mbrojtjes.

Për polikanët e korruptuar shqiptarë të cilët e kanë ndërtuar pushtetin mbi frikën, korrupsionin dhe manipulimin e zgjedhjeve, ardhja e një figure si gjenerali Wendt nuk është thjesht problem, por është fillimi i fundit të tyre politik.

Së fundi por jo nga rëndësia personalisht ruaj respektin dhe vlerësimet më të larta për lidershipin e tij gjatë planizimit dhe drejtimit të misioneve shumë të vështira të operacioneve speciale gjatë dislokimit të Gjeneral Lejtnant (Ret.) Eric P. Wendt-it në Afganistan në vitet 2011-2012.

Diaspora shqiptaro-amerikane ne çdo rast qe do te kerkohet nga ambasadori Wendy do te jete e gatshme qe te kontriboje me ekspertizen e saj ne te gjitha fushat e nevojshme: siguria kombetare, lufta kunder krimit te organizuar dhe kudo qe te jete me interes per USA.

Albert HABAZAJ/

Ylli Riza Meçaj me jetën dhe veprën e tij të veçantë në disa fusha të artit dhe kulturës ka qenë me kohë “Personalitet i Shquar i Qarkut Vlorë” dhe një nga krenaritë e kulturës kombëtare, jo vetëm, nga motivacioni argumentues: “Artist unikal shumë planësh, me një përvojë të pasur skenike mbi 65 – vjeçare i cili ka dhënë një kontribut të shquar në disa fusha të artit, si në teatrin profesionist të Vlorës, në estradën e qytetit, si dhe në kryeqytet. Meçaj është ndër pionierët e parë të cirkut në Vlorë dhe ndër më të mirët në rang republike deri në hapësirat ndërkombëtare, madje pasionin për cirkun e mbolli edhe në zemrat e fëmijëve të tij. Ai ka dhënë ndihmesë të dukshme në zhonglim, akrobaci dhe ekuilibër. Si iluzionist Ylli është i veçantë dhe ka realizuar para publikut vlonjat edhe më gjerë numra ku shpërfaq jo vetëm mesazhe argëtimi e kënaqësie, por sidomos për të rritur ndjenjën e guximit, sfidave dhe atdhetarisë. Profili artistik i tij merr përmasa kombëtare në rolin shumë të vështirë të sozive, si të Gjergj Kastriot – Skënderbeut, Ali Pashë Tepelenës dhe sidomos të Ismail Qemalit, të cilat i realizon me një nivel të lartë arstistik, me një ndjenjë të zjarrtë atdhedashurie dhe shpirtplotë. Ai ka arritur të realizojë edhe figura botërore si Tolstoi, si dhe filmin “Nëntori i Tretë”, etj.

Ky Ylli më bën përshtypje…

Ylli Meçaj ka lindur më 05.05.1950 në Kepenek të Tropojës në një familje atdhetare, kulturore dhe artistike me origjinë nga Dushkaraku i Vlorës.

Më bën përshtypje, se ndryshe nga mjaft të tjerë, edhe pse ka një jetëshkrim dhe prejardhje shumë të pasur e të pastër, Yllit, si me darë, mezi ia nxjerr të dhënat e domosdoshme, jo thjesht për njohje të udhëtimit jetësor dhe personalitetit të tij.

Yllit udhën ia ndriçojnë yjet

Babai i tij, Rizai (1925-1990), nip i Zoto Mahmutit me histori nga Smokthina, ka qenë partizan i Brigadës V S dhe mbas çlirimit ka shërbyer si oficer kufiri me gradën kapiten i parë në mbarë kufirin shqiptar nga Tropoja, në Kukës, Dibër, Korçë e gjer në Vlorë.

Rizai ka ardhur në Vlorë në vitin 1941, ka punuar si yzmeqar në furrën e bukës me Stavro Milen. Qysh atëherë u lidh ngushtë me Lëvizjen, ishte idealist dhe njeri me parime të larta.

Nëna e Yllit quhej Nafie Agolli nga Progri dhe rridhte nga një familje e dëgjuar në qarkun e Korçës, të njohur si bektashinj bujarë dhe trima. Xhaxhai i saj, Shefqet Agolli ka qenë luftëtar me armë në dorë në çetat patriotike të Themistokli Germenjit dhe Spiro Bellkamenit për të mbrojtur kufijtë e Shqipërisë nga shovinistët grekë. Gjyshi i Yllit, babai i Nafies ka pasur mullirin më të madh të zonës, ku bluanin Progri, Hoçishti e Bulgareci. Studenti i Teknikes së Korçës, Demir Shefqet Progri ka qenë intendent, anëtar shtabi e komisar i çetës partizane “Morava”, të Devollit ku vetë Fuat Babani “Hero i Popullit” ishte komandant i kësaj çete dhe më 7 mars 1943 ranë për lirinë e Atdheut kundër fashistëve italianë. Dëshmorin Demir Progri nëna e Yllit e kishte kushëri të parë.

Babai i Yllit, Rizai, kur shërbente në Korçë u njoh dhe u martua me Nafien më 1948. Ai ishte tashmë oficer karriere, komandant kufiri në Bilisht. Kryetar i Komitetit Ekzekutiv të Bilishtit ishte Sadik Agolli, bashkëpunëtor e shok i Rizait, që u bë dhe kunati tij, sepse Sadiku na qenkej vëllai i Nafies së bukur, vajzë me çika e kapedane, vijuese e gjurmëve të të parëve të saj. Sidomos në provokacionet greke të gushtit, 1949 Sadiku me Rizain e forcuan më shumë miqësinë, sepse spikati dhe shpirti i zjarrtë atdhetar dhe devotshmëria heroike në mbrojtjen e kufirit të shenjtë të Shqipërisë mëmë.

Në Vlorë erdhi si komisar i burgut. Ishte korrekt në detyrë, shumë i përgjegjshëm, i devotshëm, por kuadër me logjikë e njihej si liberal demokrat i civilizuar. Në vitin 1958 e përjashtojnë nga partia me preteksin e zbutjes së “luftës së klasave”. Edhe pse nuk u kthye më në parti, ai deri sa rrojti qe një burrë autoritar dhe atdhetar.

Rizai ishte shahist i fortë dhe me orë të tëra ai lozte me Yllin. Artisti i ri e kishte jo vetëm baba, por e kishte dhe shok të mirë dhe këshilltarin më të besueshëm. Burrë gjykimi e thërrisnin në krahinë e në qytet. Ishte tifoz i çmendur i “Dinamos” dhe shkonte në stadium së bashku me të shoqen.

Pas heqjes së gradave në ushtri (1966), ai punoi si kryetar i shitblerjeve në ndërmarrjet e “Bashkimit”, (siç quheshin atëherë) dhe vetë i ngriti të gjitha qendrat e shitblerjes në qytet, në qendrat e populluara, në fshatra.

Babai i Yllit ishte kampion në leximet e librave. Në statistikën e bibliotekës së qytetit emri i tij ishte në krye të lexuesve të dalluar të librit…

Tetë fëmijë bënë Rizai me Nafien (4 vajza e 4 djem) dhe përkatësisht: Ylli, (më i madhi), Adelina, Maksimi (vd.), Zhdanov (vd.), Veronika, Alberti, Mimoza, Luiza, [të tetë gjyshër].

Dy fjalë për Yllin

Arsimin fillor e ka kryer në shkollën fillore nr. 3, që ishte shkollë muzike (tek ish-Ekstratanini). Shtatëvjeçaren e kreu në Shkollën nr. 4, që ishte shkollë modelore (sot, shkolla “4 Heronjtë” – shembull). Ka përfunduar shkollën e mesme ekonomike. Ylli thotë, se nuk kreu shkollë të lartë, se ka qenë në lëvizje, nuk ka qenë stabël në Vlorë

Është martuar në vitin 1975 në Vlorë me zonjën Resmie Myslym Malasi nga Ballshi, e cila ka kryer shkollën e mesme mjekësore dhe është ndihmës mjeke. Kanë 3 fëmijë, 2 djem e 1 vajzë, të tre mbaruar gjimnazin “Halim Xhelo” në Vlorë, të tre sot banojnë jashtë shtetit dhe janë të martuar dhe kanë fëmijë të tre. Tranzicioni i bëri mërgimtarë nga dheu i babës e nënës, por kurrë nuk e harruan, se njeriu e marrka me vete vendlindjen, e ka në lëkurë, në gjak, në frymë. Sipas moshës, fëmijët e tyre janë: Rudina (dtl. 1976, bashkëshorti italian) dhe jetojnë në Çezena [Cesena] Itali, Floriani (dtl. 1980, bashkëshortja hungareze) dhe jetojnë në Budapest, Arbri (dtl. 1984, bashkëshortja malazeze nga Tivari) dhe jetojnë në Ravena, Itali.

Floriani, djali i madh ka bërë emër të shquar në Vjenë, duke vijuar rrugën e të atit për ta përsosur më tej. Qysh kur ishte 30 vjeç për shfaqjet spektakolare të tij kanë shkruar dhe revistat gjermane.

Fillimet dhe udha e Yllit tonë

Ishte vetëm 12 vjeç kur filoi me lëvizjen artistike të qytetit në vitin 1962 si aktor teatri, më i vogli i trupës. Ylli ishte fëmija i parë në qytetin e Vlorës që lozte me artistët e mirënjohur Nazmi Bunjaku, Albert Verria, Liza Laska, me Kristo Shkurtin, Vasil Beqarin, Luan Toton, Hito Xhyherin, Vangjel Panozaqin për të vënë në skenë me teatrin profesionist dramën “Në emër të lirisë” e Ali Abdihoxhës. Ylli ishte nxënësi, luante rolin e pionierit në atë dramë.

Në vitet 1962 -1969 ka qenë pjesëtar i jashtëm i Estradës Profesioniste të qytetit të Vlorës, ku ka lozur si xhongler dhe njihet si ekuilibristi i parë në Estradën profesioniste. Në vitin 1969 e thërrasin ushtar dhe atashohet pranë Estradës së Ushtarit në Tiranë. Aktivizohet në krahë të Koԭo Devoles, Zef Dedës, Tonin Tërshanës, Sejfulla Miftarit (Cekja i Beratit), Robert Kamanit, Nikolin Gjergjit, Rudolf Çamukut etj. Gjatë viteve të ushtrisë (1969-’71), trajnohet edhe si pjestar i Cirkut të Shtetit, Tiranë dhe luan me Telat Agollin, Bujar Budinakun, Ymer Pampurin, Skënder Sallakun e Vitore Sallakun, artistët e parë të Cirkut të Tiranës.

Fill pas lirimit nga ushtria, dhjetor 1971 – janar 1972 fillon punë si xhongler, ekulibrist, iluzionist (3 profesione njëkohësisht, falë talentit të jashtëzakonshëm) në estradën Profesoniste të Vlorës me Gaq Vishin, Myqerrem Ferrën, Leka Krutën, Mishel Lakon, Evgjeni Shtrepin, Meliha Ferrën, Kleopatra Skarçon, me trion e famshme: Meliha Doda, Reshat Osmani dhe Kostandin Thana e drejtor teatri Xhevdet Mahilaj. Jo vetëm si komedian, por si një arstist i spikatur, i guximshëm, edukativ dhe frymëzues, emri i Ylli Meçajt po bëhej shumë i pëlqyeshëm dhe mjaft i dashur për qytetarët.

Vlen të përmendim se vëllai i Yllit – Zhdanovi dhe motra – Veronika kanë lozur krahas Shpëtim Deliajt, Zenel Ibros, Petraq Gegës, Agron Hamos, Afrim Agalliut etj., qysh në vitin 1971, kur u shfaq premiera e parë e cirkut në skenën e qytetit me titullin kuptimplotë “Edhe cirk do të ketë”. Ajo shfaqje u mirëprit, bëri jehonë dhe shkroi edhe shtypi i kohës. Ishte një arritje e madhe në jetën kulturore – artistike të qytetit. Në atë shfaqje të parë me udhëheqës artistik Ylli Meçajn dhe regjisor Myqerem Ferrën, u angazhuan rreth 15 djem e vajza të moshave të ndryshme, të cilët shpalosën guximin dhe talentin në atë sipërmarrje të rëndë për shpatullat e tyre të njoma. Numrat që spikatën në program ishin “Plastikë me rryl”, “Vallja e biçikletave”, “Ushtrime force në karrige”, “Ekuilibër në tel”, “Numra shpejtësie”, “Pantomima” etj.

Pa vonuar, trupa filloi të jepte shfaqje për të rritur dhe për fëmijë në të gjitha rastet dhe në të gjitha vendet e mundshme.

Deri më 1976 – ën e kështuuuu. Me vendimin për shkurtimin e “hallkave të tepërta”, erdhi dhe shkurtimi i papritur e i pamenduar. E hoqën Yllin dhe këtu fillon absurdi i shkrirjes së cirkut të mezingritur në qytetin bregdetar. Fyerje e talenteve, shpërfillje e vlerave të veçanta e përfaqësuese. Kaq e pati dhe i pari dhe i fundit cirk si art në Vlorë. Kujtojmë edhe nga libri i autorit Kujtim Dumi “Cirku shqiptar: 1933-2008”, se cirku i Vlorës, si zjarr arkobatik ishte ndezur dinjitoz krahas cirkut të Tiranës dhe atyre të rretheve, si cirkut të Gjirokastrës, të Elbasanit, Bulqizës, Patosit, Shkodrës, Korçës dhe Peshkopisë, aq sa i bukur e i magjishëm po aq dhe i mundimshëm e që kërkonte veç talentit, sakrifica të paimagjinueshme e të rrezikshme për jetën e artistit.

9 bërthama akrobatike ishin në Shqipëri: I pari në kryeqytet dhe 8 në qytetet e sipërpërmendura, midis tyre dhe Vlora jonë. Ylli artisti u detyrua t’i rikthehej profesionit për të cilin kishte mësuar në shkollë dhe kalon direkt në prodhim si ekonomist dhe shef transporti deri në vitin 1996. Njëzet vjet në Ndërmarrjen Komunale e Mirëmbajtjes së Banesave në Vlorë, ku drejtor ishte Vasillaq Stavro Ndini, vëllai i dëshmorit të parë të qytetit të Vlorës -Teli Ndinit. Me një bashkëpunim shembullor me drejtorin historik të kësaj ndërmarrjeje pararojë, me fisnikun Vaso, Ylli bëri një emër të mirë dhe u dallua në punë për ndërgjegje të lartë e shpirt novator, madje ai nuk e harroi “zanatin e shpirtit”, përkundrazi e gjallëroi shumë jetën kulturore të qytetit, duke u angazhuar krejt vullnetarisht si drejtue si veprimtarive kulturore – artistike – sportive. Nuk mund të lemë pa përmendur edhe faktin se Ylli bënte kampionate shahu, futbolli, ngriti estradën amatore, teatrin e fitoi 3 flamuj nderi në ato ngjarje të rëndësishme sportive – kulturore.

Në vitin 1996 erdhi asistenca e famshme, po famëkeqe, që ia uli ekonominë familjes, por jo moralin, forcën dhe fuqinë Yllit, sepse ai hapi të parin kënd lojërash për fëmijë në Sheshin e Flamurit në Vlorë, i cili pati jetë aktive tepër të gjallë deri në viti 2002.

Në viti 2002, rikthehet në Pallatin e Kulturës (sot – Qendra Kulturore dhe e Artit) Vlorë, ku drejton si trajner cirkun e qytetit (për herë të tretë).

Gjatë aktivitetit të tij artistik mbi 65 vjeçar, si profesionist pranë tearit të Vlorës është vlerësuuar 3 herë me medalje ari, dekoruar nga Presidiumi i Kuvendit Popullor me medalje pune për shërbim të mirë të popullit. Është president i Klubit Magjik “David Copperfield”, anëtar i Klubit Magjik “Kristofer” në Athinë, anëtar i Klubit Magjik “International” në Padova të Italisë.

Ylli Meçaj disa herë ka qenë i ftuar nga Agron Llakaj në spektaklin e madh të “Portokallisë”. Ylli i Vlorës ka qenë mik dhe shumë dashamirës me Sokratin shqiptar tw “Apologjisë” së skenës botërore, të pavdekshmin Mirush Kabashi.

Nuk mund të harrohet kontributi i Yllit si udhëheqës artistik i Tetatrit të Kukullave të Vlorës në Festivalin Ndërkombëtar, Pogradec, 2007, ku u paraqit denjësisht me trupën dhe erdhi në Vlorë me trofe, si fitues i Medaljes së Festivalit. Qe një përgatitje serioze dhe e mundimshme për të dalë me sukses një teatër eksperimental i mirëfilltë, aplikuar për herë të parë në Shqipëri, me udhëheqës artistik, interpretim, skenografi, kompozim artistik Yllin e Vlorës. Qe spektakël unikal, jo me kukulla tradicionale, por, duke dalë nga tradita për më bukur, më mirë e më pëlqyeshëm, futën interpretimin e kukullave me fije, siç bëhej në teatrot europiane. Marionetat për herë të parë i ka futur Ylli. Artisti ynë është i kompletuar dhe njihet si ekscentrik, por në këtë rast e ndjeu se i pëlqeu vetja, po nuk iu rrit mendja për atë që kishte realizuar me aq mjeshtëri artistike. Patjetër, kur e pëlqejnë të tjerët është më i nderuar, shumë i nderuar.

Po ashtu, janë të shumta veprimtaritë në Kosovë e Maqedoninë e Veriut, që nga Mitrovica në Llapush, që nga Prishtina në Drenas, që nga Boletini në Prekaz, që nga Prizreni në Shkup, ku shqiptarët ndiheshin krenarë me Ismail Qemal Bej Vlorën e Ylli Meçajt, se u dukej vërtet sikur takonin Babain e Kombit, Plakun e Bardhë të Flamurit Kuqezi. Po ashtu të shumta janë turnetë e Yllit nëpër vende të ndryshme të Evropës

Ai ka arritur shumë lartësi, por lartësinë artistike – kombëtare e kap me realizimin e figurave të mëdha historike të kombit shqiptar apo personaliteve të letërsisë botërore. Historia e filmit “Nëntori i Tretë” është një sagë më vete, epope, sikurse ngjarja. Ylli është Ismail Qemali… Unikal në rang Shqiptarie, por asnjë kafe nderimi nuk i dhanë për mundimin, djersën, shqetësimin, realizimin e figurave të mëdha, fuqinë e imazhin që përçon. Ai është ballëlartë, i qetë me shfrytëzimin e energjive dhe mundësive të tij në shërbim të kombit dhe kulturës shqiptare. Ylli Meçaj është krenar me prejardhjen e tij atdhetare dhe misionin e tij realizuar më së miri, si shkollë për të tjerët, sepse është zemra që rreh papushim për frymëmarrjen e gjimnastikës artistike. Ylli Meçaj është shpirtplotë tek “kafja e Nestorit” në Vlorë, ku gjen shoqërinë e dëlirë, që përditë rrallohet, mpaket, ikën…

Ylli Meçaj – emblemë krenarie

Duke pasur në vëmendje gjithë këto cilësi, aftësi, virtyte të Yllit dhe ndihmesën e ndjeshme për emrin e lartë të Vlorës në fushat ku artisti atdhetar ka shkëlqyer Ylli Meçaj është vlerësuar nga artdashësit shqiptarë dhe populli i Vlorës me titullin “Personalitet i Shquar i Qarkut Vlorë”. Vetë populli e bëri këtë motivacion. Ne vetëm po e shkruajmë dhe po e përcjellim për tek lexuesi: “Artist unikal shumë planësh, me një përvojë të pasur skenike mbi 65 – vjeçare i cili ka dhënë një kontribut të shquar në disa fusha të artit, si në teatrin profesionist të Vlorës, në estradën e qytetit, si dhe në kryeqytet. Meçaj është ndër pionierët e parë të cirkut në Vlorë dhe ndër më të mirët në rang republike deri në hapësirat ndërkombëtare, madje pasionin për cirkun e mbolli edhe në zemrat e fëmijëve të tij. Ai ka dhënë ndihmesë të dukshme në zhonglim, akrobaci dhe ekuilibër. Si iluzionist, Ylli është i veçantë dhe ka realizuar para publikut vlonjat edhe më gjerë numra ku shpërfaq jo vetëm mesazhe argëtimi e kënaqësie, por sidomos për të rritur ndjenjën e guximit, sfidave dhe atdhetarisë. Profili artistik i tij merr përmasa kombëtare në rolin shumë të vështirë të sozive, si të Gjergj Kastriot – Skënderbeut, Ali Pashë Tepelenës dhe sidomos të Ismail Qemalit, të cilat i realizon me një nivel të lartë artistik, me një ndjenjë të zjarrtë atdhedashurie dhe shpirtplotë. Ai ka arritur të realizojë edhe figura botërore si Tolstoi, Heminguej e Viktor Hygo si dhe filmin “Nëntori i Tretë”.

Dhe përsëri ai nuk ulet, do ta vijojë udhëtimin artistik në këmbë, si burrë me dinjitet, si i ati dhe traditën familjare të artit e përcjell si stafetë e dritës së bardhë nëpërmjet Florianit si ekulibrist dhe zhongler i shkëlqyer, nëpërmjet Arbërit si prestidigjiator e zbutës profesionist nëpër skenat, cirqet e spektaklet italiane, austriake e mbarë globit, ku vlerësohet dhe nderohet arti i vërtetë, të cilin njerëzit e pëlqejnë aq shumë. Ëndrra e Yllit është të realizojë dhe Pashko Vasën. Dhe do ta arrijë synimin se është guximtar dhe i zoti

Nga Evarist Beqiri/

Pak ditë më parë, pata kënaqësinë që të rikthehem në Palermo dhe Siçili. Në vende që nuk janë thjesht hapësira gjeografike, por pjesë e memories sonë kombëtare. Në qendrën historike të qytetit, vetëm pak hapa larg nga Quattro Canti — zemra baroke oktagonale e qytetit, e ndërtuar mes viteve 1608–1621 në kryqëzimin e Via Maqueda me Corso Vittorio Emanuele — gjendet Palermo Centrale Palace Hotel. Pikërisht aty ku bujti Ismail Qemali, mbajta në duar librin tim “Themeluesi” (“The Founder”) Ky moment më bëri të reflektoj thellë: sa e fortë ishte atëherë lidhja mes shqiptarëve, përtej kufijve, përtej vështirësive, përtej kohës.

Ismail Qemal Vlora udhëtoi i shoqëruar nga shumë karroca (araba) nga Palermo drejt Piana degli Albanesi. Një pritje që sot duket pothuajse epike, me flamuj kombëtar, këngë, thirrje “Rroftë Shqipëria!”. Aty ishte një popull që e ndiente kombin si fat të përbashkët.

Në maj të vitit 1903, Ismail Qemal Vlora u prit nga arbëreshët jo thjesht si një politikan, por si shpresa e gjallë e një kombi që ende nuk kishte shtetin e vet.

Pyetja që më lindi natyrshëm është, a e kemi sot ne atë nivel ndërgjegjeje kombëtare?

Sepse kombi nuk është vetëm histori. Kombi është projekt. Dhe çdo brez ka detyrën ta ringrejë atë me të njëjtin pasion, me të njëjtën përgjegjësi dhe me të njëjtin vizion që patën ata që e nisën.

Kujtimet e arbëreshit Pietro Scaglione dhe ato të Ismail Qemal Vlorës, përshkruajnë një atmosferë të jashtëzakonshme. Një bashkim emocional mes shqiptarëve të atdheut dhe atyre të diasporës arbëreshe. Ishte një moment kur ideja e kombit tejkalonte kufijtë dhe u bë përvojë e përbashkët.

Sot, më shumë se një shekull më vonë, ajo ndjenjë mbetet po aq e fortë. Sepse historia nuk është vetëm ajo që ka ndodhur në të shkuarën. Historia është ajo që vazhdon të na formësojë.

Prandaj, ky udhëtim nuk ishte thjesht një rikthim në të shkuarën. Ishte një kujtesë se projekti kombëtar shqiptar ka qenë gjithmonë më i madh se kufijtë politikë, dhe se lidhja jonë me diasporën është një nga asetet më të çmuara që kemi.

Shqiptarët nuk kanë qenë kurrë të vegjël kur kanë qenë bashkë. Dhe nuk do të jenë kurrë, nëse do të dinë të mbeten të tillë.

Nga Frank Shkreli/

Ndarja nga kjo jetë e kongresistit Eliot Engel ka rikthyer në vëmendje jo vetëm figurën e një miku të madh të shqiptarëve, por edhe bashkëpunimin e tij të vyer me përfaqësues të shquar të diasporës, mes tyre edhe aktivisti dhe biznismeni i dalluar shqiptaro-amerikan, Harry Bajrkatari. Ky bashkëpunim, i ndërtuar mbi përkushtim dhe vizion të përbashkët, ishte një shtyllë e rëndësishme në promovimin e çështjes shqiptare në Shtetet e Bashkuara të Amerikës.

Ishte një kohë kur politika amerikane dhe veprimtaria e diasporës shqiptaro-amerikane u bashkuan në një aleancë të fortë për Kosovën dhe çështjen kombëtare shqiptare, në përgjithsi. Bashkëpunimi mes Eliot Engel dhe veprimtarit të njohur shqiptaro-amerikan Harry Bajraktari përbën një kapitull të rëndësishëm në historinë e angazhimit të diasporës shqiptare në Shtetet e Bashkuara. Në një periudhë kur çështja e Kosova kërkonte mbështetje të fuqishme ndërkombëtare, ky bashkëpunim u shndërrua në një urë lidhëse mes komunitetit shqiptaro-amerikan dhe vendim-marrësve politikë në amerikane niveleve më të larta të qeverisë federale të Shteteve të Bashkuara.

Harry Bajraktari, si një nga zërat më aktivë të diasporës shqiptaro-amerikane dhe botues i gazetës “Illyria”, luajti një rol të rëndësishëm në organizimin dhe mobilizimin e komunitetit shqiptaro-amerikan. Përmes aktiviteteve të shumta, lobimit dhe informimit të vazhdueshëm, me shumë të tjerë aktivistë, ai ndihmoi që çështja shqiptare e sdiomos çeshtja e Kososvës, të fitonte vëmendjen e duhur në qarqet politike amerikane. Në këtë kontekst, Eliot Engel u bë një aleat i palëkundur. Ai dëgjonte dhe merrte seriozisht shqetësimet e komunitetit, duke i reflektuar ato në qëndrimet dhe iniciativat e tij prej ligjvensi në Kongres. Bashkëpunimi i tij me Bajraktarin dhe figura të tjera të diasporës ndikoi drejtpërdrejt në forcimin e mbështetjes amerikane për ndërhyrjen e NATO kundër regjimit terrorist sllavo-komunist të Slobodan Milosheviçit.

Ky partneritet nuk ishte vetëm politik, por edhe strategjik. Bajraktari dhe komuniteti që ai përfaqësonte ndihmonin në artikulimin e qartë të kërkesave dhe prioriteteve të shqiptarëve, ndërsa kongresiosti Engel i shndërronte ato në veprim konkret në arenën politike amerikane dhe më gjërë. Përmes takimeve, aktiviteteve dhe komunikimit të vazhdueshëm, të dy kontribuan në krijimin e një fryme bashkëpunimi që ndikoi në mënyrë të qëndrueshme në marrëdhëniet shqiptaro-amerikane, si asnjë hetë më par në histlorinë e marrëdhënieve midis dy kombeve tona. Ata dëshmuan se kur diaspora është e organizuar dhe e lidhur me përfaqësues të fuqishëm politikë, ajo mund të luajë një rol vendimtar në çështje ndërkombëtare.

Sot, bashkëpunimi i ngusht gjatë dekadave të kaluara mes Eliot Engel dhe Harry Bajraktarit mbetet një shembull i qartë i fuqisë së unitetit dhe i ndikimit që mund të ketë një komunitet i angazhuar në mbrojtjen e interesave kombëtare. Shpresojmë që trashëgimia e tyre vazhdojë të frymëzojë breza të rinj në diasporë për të ndjekur të njëjtin rrugëtim të përkushtimit dhe veprimit.

Ky bashkëpunim është një dëshmi e qartë se kur përfaqsues të politikës amerikane dhe përfaqsues të komunitetit shqiptaro-amerikan bashkohen për një ideal të drejtë, ndikimi i tyre mund të jetë i jashtëzakonshëm. Trashëgimia e Engel dhe kontributi i Harry Bajraktarit mbeten një frymëzim për brezat e sotëm dhe të ardhshëm edhe në forcimin e lidhjeve shqiptaro-amerikane dhe në mbrojtjen e vlerave të përbashkëta të lirisë, demokracisë dhe drejtësisë.