Dielli | The Sun

Albanian American Newspaper Devoted to the Intellectual and Cultural Advancement of the Albanians in America | Since 1909

UDHËTIM TË KËNDSHËM DREJT VENDLINDJES!

by

AMBASADA E KOSOVËS NË WASHINGTON DHE KONSULLATA E PËRGJITHSHME NË NEW YORK NISËN DREJT VENDLINDJES 147 BASHKATDHETARË/

Njoftimin e ka bërë të njohur Konsullja e Përgjithshme e Republikës së Kosovës në New York, Ambasadorja Teuta Sahatçija. Në postimin në faqen e saj në facebook, Sahatçija shkruan:

147 bashkatedhetarë u nisën nga Shtetet e Bashkuara të Amerikës për Kosovë me fluturim të organizuar nga Ambasada e Kosovës në DC dhe Konsullata e Përgjithshme e RKS në New York. 108 prej tyre u nisën përmes aeroportit Newark nv New Jersey dhe të tjerët nga Washington DC. 

 Ishte një punë intensive për muaj të tërë me shumë thirrje e komunikim të përditshëm për ti akomoduar kërkesat e shtetasve të Kosovës për kthim.Dua ta përgëzoj Ambasadoren Çitaku dhe ekipin tim të mrekullueshëm të diplomatëve në New York, e në veçanti Konsullin Lulzim Krasniqi i cili ishte bartës i këtij organizimi nga Konsullata në New York. 
Udhëtarëve kthim të lehtë e të këndshëm në vendlindje!

AMANETI U KRYE

by

MESAZH I AMBASADORES SHQIPTARE NW WASHINGTON FLORETA FABER PWR VIKTIMAT E COVID-19/

  • Pjesa më e madhe e qytetarëve me origjinë shqiptare që humbën jetën me Covid-19 do të prehen në tokën amerikane, që u bë për ta atdheu i dytë. /
  • Ndërsa, më 8 maj, trupat e Doktor Raifit, Gjekës, Agronit dhe Hamdiut kanë arritur në vendlindje dhe u varrosën në tokën shqiptare. Amaneti u krye!/

NGA AMBASADORE FLORETA FABER/

Pavarësisht se Covid-19 ka filluar të humbasë fuqinë vepruese për këtë sezon, për disa anëtarë të komunitetit shqiptaro-amerikan, të cilët Amerikën e kanë parë gjithmonë si tokën e lirisë dhe të ëndrrave, kujtimet e kësaj periudhe do të jenë të dhimbshme. 

Është mbi 50 numri total i bashkëkombasve shqiptarë nga Shqipëria, Kosova, Mali i zi dhe Maqedonia e Veriut që kanë humbur betejën me virusin, duke kaluar edhe numrin total të vdekjeve në Shqipëri. Me këtë rast, i shprehim ngushëllimet e thella dhe të sinqerta të gjithë familjarëve dhe miqve të tyre. Përveç dhimbjes së madhe, në shumë raste ata nuk kanë mundur as t’i thonë lamtumirën e fundit të dashurve të zemrës. 

Ndërmjet tyre, Agron Vraja (51), anëtari i Këshillit Bashkiak në Lezhë dhe Doktor Rauf Krasniqi (77) kanë humbur jetën teksa ishin vizitorë në Nju Jork tek familjarët e tyre. Përveçse u larguan nga kjo jetë dhe askush nga të afërmit nuk mundi t’i qëndronte afër në momentet e vështira të sëmundjes, për shumë arsye, ata nuk mund të varroseshin në Nju Jork. Bashkë me to, edhe dy qytetarë shqiptaro-amerikanë, Ponari (47) dhe Vuktilaj (53) kishin lënë amanet – trupat e tyre duhet të ktheheshin në Shqipëri. 

Disa ditë pas ngjarjes, Ambasada u njoftua se kthimi në Shqipëri i personave që kanë humbur jetën gjatë periudhës së pandemisë nuk po kryhej dot. Deri sa të hapeshin fluturimet normale me Europën kthimet ishin mision i pamundur. 

Procedurat e kthimit të shtetasve, normalisht ndiqen nga familjarët, por këto nuk janë kohë të zakonshme. Ambasada Shqiptare në Uashington DC u angazhua menjëherë për të shfrytëzuar çdo hapsirë të mundshme. Ajo kontaktoi me një sërë institucionesh dhe koordinoi njëkohësisht me familjarët, Qeverinë Shqiptare, Ambasadën Italiane në Uashington DC, Konsullatën italiane në Nju Jork, drejtuesit e kompanisë Alitalia në Romë dhe në SHBA, drejtuesit e Air Albania, shtëpitë funerale në SHBA, Itali dhe Shqipëri, dhe me disa institucione të ndërmjetme që përgatisin dokumentacionin dhe lëshojnë lejet respektive me qëllim transferimin e trupave drejt Shqipërisë.

Pjesa më e madhe e qytetarëve me origjinë shqiptare që humbën jetën me Covid-19 do të prehen në tokën amerikane, që u bë për ta atdheu i dytë. Ndërsa sot, më 8 maj, trupat e Doktor Raifit, Gjekës, Agronit dhe Hamdiut kanë arritur në vendlindje dhe u varrosën në tokën shqiptare. Amaneti u krye!

Unë munda të dërgoj një kurorë me lule në Lezhë, pranë varrit të Agronit. Do doja që këtë kurorë të mund ta çoja tek secili prej shqiptarëve që e humbën betejën me jetën këtë pranverë. 

I përjetshëm kujtimi i tyre!

NJË KURORË E BUKUR PËR SHKRIMTARËT SHQIPTARO-AMERIKANË

by

-Vështrim rreth librit “Autorë dhe krijime” të Andan Mehmetit-

                                                             Nga Fuat Memelli/DIELLI 

Këto ditë ka dalë nga botimi libri “Autorë dhe vepra”,  kushtuar krijuesve të Shoqatës së Shkrimtarëve Shqiptaro- Amerikanë. Autor i librit është presidenti i kësaj shoqate, kryeredaktor i revistës “Pena” dhe themelues i Shtëpisë Botuese” Adriatic Press”, Adnan Mehmeti. Në libër janë përfshirë 113 krijues që era e emigracionit i ka hedhur në Amerikë. Është një numër i madh që  edhe t’i numërosh , lodhesh. Por Adnani me pasion e këmbëngulje, ka aritur t’i bëjë bashkë në një botim këta krijues. “ Jam me fat që sejcilin prej tyre e njoh personalisht” thotë ai në parathënien e librit. Një vit më parë erdhi edhe në Boston për të takuar krijuesit e këtushëm. Ne ishim takuar veç e veç e veç, por u desh të vijë Adnani që të mblidhemi rreth një sofre të përbashkët. Për realizimin e kësj pune, i është dashur të punojë një vit. Edhe shpenzimet e botimit, i ka përballuar vetë. Rrallë gjen në ditët tona njerëz të tillë idealistë dhe me tillë përkushtim. Për çdo krijues ka një jetëshkrim dhe një krijim. Ata janë nga treva të ndryshme të kombit shqiptar si nga Shqipëria, Kosova, Maqedonia e Veriut, Mali i Zi  e deri nga Medvegja e Bujanoci. Rrallë gjen shoqatë të tilllë që të ketë pjesëmarrës nga gjithë trevat shqiptare. Të gjithë i bashkon gjaku i shqiptarit, pasi siç thotë Horaci: ”Qiellin, por jo shpirtin ndryshon ai që shkon përtej detit”. Krahas krijuesve që sot jetojnë në Amerikë ose që dikush shkon e vjen në Atdheun e parë, autori i ka kushtuar një vend të veçantë  edhe krijuesve që kanë ndrruar jetë  si Peter Prifti, Sotir Andoni, Betim Muço, Rozi Theohari, etj. Është ky një homazh për kontributin që kanë dhënë këto figura në letërsinë shqipe.

Për të krijuar një ide për lexuesit që nuk e njohin këtë shoqatë, po ndalem shkurtimisht te historia e saj. U krijua në vitin 2001 me nismën e  Gjekë Marinajt, i cili është edhe president i parë. Kryetarë të  shoqatës kanë qënë Naum Prifti, Ramiz Gjini, Dalan Luzaj e   Raimonda Moisiu, ndërsa kryetar aktual është Mëhill Velaj. Në botimin e parë që i përket vitit 2016, janë përfshirë krijimmtari të anëtarëve si dhe veprimtari të shoqatës, ndërsa në këtë botim ka jetëshkrime te tyre si dhe nga një krijim. Në shumë prej tyre spikat dashuria e malli për Atdheun, pasi siç ka thënë një filozof ” Atdheu është vendi ku rrobërohet shpirti”. Dhe krijuesit me shpirtin e tyre delikat, janë ndër më të “rrobëruarit”. Kozeta Zylo në poezinë e saj, thotë : “ Atdheu im, jam plagë e kuqe në trupin tënd”. Në kushtet e flladit të lirsë që gjetën në Atdheun e dytë, kjijimtaria e tyre tashmë shpaloset pa çensurë . Ajo është ashtu si e ndjen zemra. Krijuesit vijnë me gjini të ndryshme letrare si poezi, prozë, analiza kritike, etj. Po ndalem vetëm në disa prej tyre, pasi për të gjithë është krejt e pamundur. Një ndër poetët e njohur është Kolec Traboini. Në poezinë e tij “Dolëm nga vetvetja dhe ikëm” ka mall, dhimbje e zhgënjim …”Shumëçka deshëm të harrojmë/ të ikim prej njerëzve dhe vetvetes/ jo se kishim gjë për të fshehur/ por koha që jetonim, nuk na përkiste”. Përparim Hysi, poeti tjetër i njohur, përfaqësohet me një poezi kushtuar Lasgush Poradecit. ..”Bridhje vetëm i pa ngrënë, i mbështetur mbi një stap/ Oh sa fjalë që le pa thënë, se s’të la “hija” farmak”. Adnan Mehmeti në poezinë e tij “Me kuajt e erës” kërkon të shkojë në vendlindje, në Letovicë të Bujanocit, ndaj thotë:” Mereni dashurinë time/ Çojeni përtej detit/ Për ta murosur në vendlindje…” Janë të shumtë poetët që kanë sjellë një buqedë vargjesh nga krijimtaria e tyre e begatë si Petraq Risto, Raimonda Moisiu, Sami Milloshi, Ilirjana Sulkuqi, Namik Selmani, Kostaq Duka, Dalan Luzaj, Agim Bacelli, Petraq Pali, Eleonora Qeparoi, Merita Bajraktari, Fation Pajo, Koço Sterjo,  etj,

Krijues të tjerë vijnë në këtë botim me studime kritike për autorë të ndryshëm. Fran Shkreli paraqitet me studimin  për figurën e Nolit si diplomat. Ndër të tjera ai veçon përpjekjen e Nolit për të bindur presidentin amerikan Ëillson, për mbrojtjen e Shqipërisë nga coptimi i trojeve të saj prej fqinjëve. Është e njohur fjala e presidentit amerikan, thënë Nolit:”Një zë do të kem në Konferencën e Paqes dhe atë zë do ta përdor në mbrojtje të Shqipërisë”.Në studimin e tij për Nolin si diplomat, Frani i referohet edhe Ernest Koliqit i cili ndër të tjera ka thënë: ”Kurgja tjetër mos me pas ba Noli për Atdheun tonë, veç këtë mrekulli, meriton mirënjohjen e përjetëshme të shqiptarëve”. Anton Çefa ka sjellë në faqet e librit një pjesë të studimit të tij për të bukurën dhe fjalën artistike. Për këtë i është referuar shumë autorëve, ndër ta edhe Aristotelit, i cili ka thënë:” E bukura është simetri, proporcion, harmonizim i pjesëve tek e tëra”. Duke u ndalur në fjalën artistike, Antoni thekson:” Letërsia artistike është në krye të arteve dhe në gjirin e saj, poezia ze kryet e vendit”. Studjuesi tjetër, Prof. Thanas Gjika, është përfaqësuar me një studim  për Faik Konicën, lidhur me kontributin e tij për romanin duke e cilësuar ”themelues të romanit realist shqiptar”. Prof. Agron Fico ka sjellë në këtë botim studimin e tij për Peter Priftin, duke e quajtur atë ”senator të gjuhës dhe kulturës shqiptare”. Gjinia e studimit përfaqësohet edhe me autorë të tjerë të njohur si Yllka Filipi, Besim Muhdari, Bexhet Asani, që të tre këta kanë titullin “Doktor”. Nuk mund të le pa përmëndur poeten amerikane , Carrie Hooper, e cila megjithëse e privuar nga drita e syve, me një dashuri e pasion të veçantë , ka aritur të flasë e të shkruajë shqip. Në esen e saj “Për nder të gjuhës shqipe” ndër të tjera thotë:” O gjuha shqipe, muzika e fjalëve të tua, e kënaq shpirtin tim! Kur dëgjoj fjalët e tua, qënia ime mbushet me gëzim !”

Të shumtë janë edhe autorët që janë përfaqësuar në gjininë e prozës. Shkrimtari i shquar, Naum Prifti vjen me një tregimin ”Prijës dhe këshilltar” ku në epiqendër është figura e Skënderbeut. Shkrimtari tjetër i njohur Skifter Këlliçi, autor i disa romaneve për fëmijë e të ritur si dhe i disa botimeve publiçistike, ka një tregim për fëmijë. Shkrimtari tjetër , Istref Haxhillari, autor i disa tregimeve, novelave e romaneve, ka sjellë fjalën e tij mbajtur me rastin e dhënies së titullit “Qytetar Nderi” e cila është një prozë e bukur poetike . Ai e mbyll atë me fjalët: “Dheu im mbeti burim i frymëzimit dhe besoj se kështu do jetë sa të kem frymë”. Autorë të tjerë si Ramiz Gjini, Pierre Pandeli Simsia e Mëhill Velaj, kanë zënë vend në këtë botim me tregime, ndërsa Vlash Fili me një fragment romani. Dikush tjetër ka sjellë kujtime. Kështu Sami Repishti, autor i disa veprave letrare, ka sjellë kujtimet e tij për katedralen “Notre-Dame de Paris”, ndërsa Albana Mëlyshi, poete dhe prozatore e njohur, ka zgjedhur të përfaqësohet me kujtime për familjen e Petro Markos, të cilën e ka patur fqinje. 

Në mbyllje të këtyre shënimeve, dua të theksoj se ky botim i Adnan Mehmetit, është një kurorë e bukur për shkrimtarët shqiptaro-amerikanë, që siç thotë Gjekë Marini në hyrje të librit ”  janë degë të trungut të letërsisë sonë kombëtare”. Libri do t’u shërbejë  anëtarëve të saj për të njohur më mirë krijimtarinë dhe përvojën e njëri-tjetrit. Mund të vlejë edhe përtej ”mureve “ të shoqatës, për lexues të ndryshëm që duan të njihen me bashkatdhetarët e tyre që lëvrojnë gjuhën shqipe, këtë “gjuhë Perëndie” siç e ka quajtur Naim Frashëri. Jam i bindur se shoqata do të shtohet me emra të rinj, pasi ka ende disa që nuk janë pjesë e saj dhe siç thekson autori “ata janë të vlerësuar dhe të mirëpritur në të ardhmen”. Sigurisht historia e shoqatës do pasurohet edhe me botime të tjera, pasi ato janë  pjesë e rrugëtimit të saj në Atdheun e lirisë, me emrin: Amerikë!

Shoqata Shqiptaro Amerikane Skënderbej Inc. aktive dhe në Karantinë

by

Nga Keze Kozeta Zylo/

Kryesia e Shoqatës shqiptaro Amerikane “Skenderbej” Inc. edhe pse në kohë Lufte vazhdon të punojë dhe të jetë aktive dhe në kushte izolimi për shkak të Coronavirusit, Covid 19 të përhapur në të gjithë botën.  Kryetari i Shoqatës Shqiptaro Amerikane z.Mark Qehaja së bashku me z.Imer Laçaj n/kryetar mblodhën anëtarët e kryesisë së shoqatës si: Alketa Ktona, Arta Xhaferri, Faton Zogiani, Nikollë Nilaj dhe Glen Nutaj.  

Në këtë vidio conference ishin dhe z.Bashkim Shehu kryetar nderi i shoqatës dhe z.Qemal Zylo anëtar nderi i Shoqatës i cili e përgatiti dhe moderoi teknikisht këtë vidio conference. 

Në këtë vidio conference ishte pjesëmarrëse dhe znj.Adelina Laçaj një anëtare aktive e shoqatës të cilët në unanimitet i uruan për shëndetin e Imerit dhe kujdesin e madh që ajo tregoi për bashkëshortin e saj. 

Kam disa vite qe i ndjek gjithë veprimtaritë e kësaj shoqate, por ajo që më befason dhe më frymëzon është rregulli, korrektësia dhe drejtimi me kulturë që vazhdon të bëjë z.Mark Qehaja me gjithë anëtarët e devotshëm të kryesisë.  Ata erdhën në këtë konferencë me një platformë të caktuar dhe plot rregull.  

I pari që e mori fjalën ishte z.Bashkim Shehu ish zv/ministër i Mbrojtjes dhe kryear i parë i shoqatës Skënderbej i cili diskutoi rreth situatës dhe Coronavirusit në anëtarët e shoqatës.  

Ata e uruan z.Imer Laçaj që doli me sukses nga lufta me Covid 19 dhe ndiheshin të gëzuar që nuk ka deri tani ndonjëanëtar tjetër të infektuar.  

Z.Imer Laçaj foli rreth ndikimit ekonomik në shoqërinë tonë si dhe gjendja e papunësisë në shoqatë.  Kryesia njëzëri vendosi të japë një kontribut modest për një anëtar në nevojë në këtë kohë pandemike.

Znj.Alketa Veshi diskutoi se sa aktive është shoqëria jonë në këtë kohë të jashtëzakonshme dhe si e përballojmë ne si shoqëri këtë kohë tejet të vështirë dhe të paparë kurrë më parë.

Znj.Arta Xhaferri diskutoi se si duhet përmirësuar puna e kryesisë në marrëdhenie me anëtarët e shoqatës.  Në këtëconferencë diskutuan me plot dashamirësi dhe z.Nikolle Nilaj dhe Faton Zogiani.

Mbylljen e kësaj konference plot sukses e bëri z.Mark Qehaja.  Ai tha se do të jemi gjithmonë në kontakt dhe si konferencë e parë në këtë kohë pandemike botërore doli mjaft mirë. 

Z.Qehaja falënderoi të gjithë kryesinë si dhe tha se të gjithë anëtarët duhet të ndjekin dhe të zbatojnë me rigorozitet statutin e shoqatës  Ne do të zhvillojmë dhe konferenca të tjera për të parë detyrat që u lanë dhe së bashku e përballojmë dhe mëlehtë armikun e padukshëm Coronavirusin, Covid 19.

7 Maj, 2020, New York

MARCH 7 AT THE BRONX ADDITION OF ALBA LIFE SCHOOL

by

Rafaela Prifti/

For at least once each weekend, the students of Alba Life, sit in classes across New York boroughs to engage in learning their mother tongue. The creators of the school, Kozeta and Qemal Zylo, are aware that diffusing the knowledge of the family language to the young generation born here is to the advantage of all Albanian people. The ones who carry out this honorable task are teachers at Alba Life that first opened its classes in the early 2000s. To appreciate the educators, in the tradition of the motherland, over 100 school students ranging from toddlers to teens, performed in front of their families and guests on March 7 at the Christopher Columbus High School. The date commemorates the opening of the first Albanian language school in the home-country in 1887. The venue represents the new Bronx addition of the Alba Life School operating now in all New York boroughs.

The performance brought all the students on the auditorium stage where each group that was called stepped forward to recite, sing or dance. It was a touching display of an enormous commitment by the school’s faculty who had built a program that showcased each child’s skills and level of proficiency. The presenter, Ms. Rea Ulaj, who is also a Board Member of the School, introduced fluidly each class with the corresponding teacher and each student performer. Dressed in red and black, the American-Albanian children of the 21 century generation, recited immortal poems written by Albanian poets of 19th century like Naim Frasheri, Andon Zako Cajupi, and modern day authors like Odhise  Grillo, Adelina Mamaqi, Ali Podrimja and more. And the audience was overcome with emotions. Guests like Mr. Mark Qehaja, Chairman of Albanian-American Skenderbeg Association, Mr. Lulzim Krasniqi, Counselor at Kosova’s New York General Consulate, praised teachers as the unsung heroes who motivate students throughout their lives. Mr. Mehill Velaj, Chairman of the Albanian-American Writers Association, shared bittersweet memories from the time he was forced to abandon his students and his profession from the threat of persecution by the Serbian regime. Dr. Manjola Duli, who introduced herself, spoke with heartfelt admiration for her beloved high school teacher Mrs. Kozeta Zylo. They both recounted the bleak experience of Albania’s civil unrest in 1997, that “forced me and the family to immigrate to the US”, said Mrs. Zylo. After more than twenty years, teacher and student were reunited in what was a very touching and befitting moment at the performance. The poems dedicated to ‘the divine language’, the alphabet, the teachers who have been in the front line of the Albanian national movement for independence, motherland and so on echoed poignantly at this time of troubling news from the home country. Whether timid or confident on stage, each student assisted by their instructors delivered their lines, carried the tunes and danced in a performance that lasted over two hours. Their voices grew stronger and rose up as the celebrated Albanian singer and Vatra member, Ms. Valbona Peraj encouraged them to join her in singing her hit songs – Jam Arberore, Kuq e Zi. Speaking in Albanian and then English. New York Councilman Mark Gjonaj, said that he was honored to be invited and be included in Alba Life’s programs. Mr. Mark Gjonaj awarded each teacher with a Letter of Citation in recognition of their valuable work for the community. 

My personal connection with the school began when the directors, Qemal and Kozeta Zylo, invited my father, Naum R. Prifti at the Brooklyn classes on March 7, about ten years ago. He is a writer who also taught for a number of years in Albania. Since his birthday happens to be on the same day as Teacher’s Day, Alba Life celebrated both jointly. Last June, during the Albanian week that culminated with the midtown parade led by Albanian Roots, I covered the open classes dedicated to Chameria at the Staten Island affiliate of Alba Life. Students presented proudly the posters they had prepared with thoughtfulness and diligence. The performance of March 7, 2020 was an opportunity to see all the students and faculty of Alba Life from all boroughs. I got inspired to ask the students to write a short description of their performance experience. Much like the school and the teachers, I also aim to cultivate the love for our language by following the footsteps of the founders of Dielli. For it is to the advantage of all Albanian people to know both – the first language and mother tongue – equally well.