Prof. Dr. Besim Muhadri*

Konceptimi poetik i qëndresës dhe i lirisë

Din Mehmeti është një ndër poetët e shquar bashkëkohorë të letërsisë shqipe, ndoshta “ndër më të angazhuarit me problemet shoqërore, historike sociale dhe ekzistenciale”. Duke qenë kështu ai pa dyshim se është njëri nga poetët e letërsisë shqipe, i cili tashmë ka krijuar një histori të mirëfilltë të shkrimit të poezisë së qëndresës. Të një qëndrese të mirëfilltë që i kundërvihet dhunës së ushtruar me shekuj nga pushtuesit, të cilët qëndruan gjatë në këto troje të sfilitura nga robëria. I lindur me dëshirën, siç shprehet ai në një poezi “për të vdekur duke udhëtuar në shpirtin e popullit të tij”, Din Mehmeti përmes vargjeve të tij plot rrezatime lirie dhe qëndrese, gjatë gjashtëdhjetë viteve të krijimtarisë së tij “ka skeduar një histori të veçantë, historinë e Kosovës dhe të shqiptarëve të një periudhe trazirash e konfliktesh asnjëherë të ndriçuara deri në fund. Prandaj, poezia e tij me të drejtë është cilësuar edhe si “një histori e Kosovës, e shkruar në vargje…”

Poezia e Din Mehmetit me tematikë nga e kaluara jonë historike, shndërrohet në një “biografi në vargje e njerëzve të vendlindjes” dhe në “një dramë të vogël të dramës së madhe sociale dhe historike” Kjo shihet edhe te poema As nuk vdes as nuk jeton, me nëntitullin Rënia e Ali Pashë Maxharit në Gjakovë, por edhe te shumë poezi dhe poema të tjera të kësaj natyre. Sigurisht se “rritja në një ambient specifik me këngë e krenari, ka bërë që shpirti kryengritës i poetit të brumoset me ndjenjën e ndjenjën e kërkimit të lirisë.

Poezia e Din Mehmetit, është cilësuar si poezi e qëndresës dhe e konsekuencës, por edhe poezi e “përjetimit të sinqertë dhe e frymëzimit të thellë, në planin e ndjenjës dhe të ekspresionit”. Këtë e shohim në shumë poezi të këtij poeti, por me dukshëm e hasim te vëllimet poetike të vutëve 80-90 të shekullit të kaluar.

Fjala e tij poetike, e shfaqur përmes metaforës së kullës, gjakut, diellit, krismës etj., u bë një mesazh i fuqishëm shprese dhe frymëzimi për, liri, çlirim dhe pavarësi të vendit të tij. Nga poezia në poezi, nga cikli në cikël dhe nga libri në libër, ai do të jetë përherë e më prezent në jetën e njeriut të këtij trualli, i cili i ndodhur në zgripcin e jetës dhe vdekjes, në mes dilemës dhe vendosmërisë, po përjetonte “këngën” më të keqe të jetës, që do të thotë shtypjen dhe represionin.

Poezia Kur hyri në këngën time fjala Republikë, është një krijim, që po ashtu paraqet një segment tjetër të përpjekjeve të këtij autori për të pasqyruar në mënyrë permanente ngjarjet që përshkuan Kosovën gjatë viteve. Duke qenë një poet i cili ndjek në mënyrë të vazhdueshme dhe besnike ngjarjet dhe zhvillimet në Kosovë, Din Mehmeti përmes kësaj poezie paraqet një realitet të ri, atë të shpalljes së Kosovës Republikë, një ëndërr e kamotshme e të gjithë atyre që ranë në altarin e lirisë, por edhe e atyre që me vite të tëra u dergjën burgjeve dhe kazamateve serbe. Sublimiteti i shpalljes së Kosovës Republikë u bë më 2 korrik të vitit 1990, akti i cili u përmbyll me luftën e Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës dhe të shpalljes së Pavarësisë më 17 shkurt 2008 si dhe me pranimin e Shtetit të Kosovës nga mbi 100 vende të botës

Fjala “Republikë” hyri në këngën e poetit, si një akt madhështor, me “gumëzhitjet e hapave të pishtarëve të lirisë/ me vdekjet e vjetra dhe të reja/ me zjarret e shpirtrave të djegur dhe me shtëpitë e verbuara nga gjuajtjet, me vajin e nënave për djemtë e tretur”. Do të thotë me të gjitha fatkeqësitë dhe tragjeditë, por edhe me madhështitë e saj..

Në fund të vitit 1997, përkatësisht në fillimpranverën e vitit 1998 Kosova u gjend në luftë të armatosur. Ndodhi rënia heroike e komandantit legjendar të UÇK-së, Adem Jasharit dhe e familjes së tij, e cila sensibilizoi mbarë opinionin vendor dhe atë ndërkombëtar. Lufta për liri që tashmë kishte filluar, po përkrahej nga masa e gjerë e popullit.

Edhe poeti, krahas angazhimeve të tjera, krahas luftëtarëve që luftonin për liri, bën përpjekje të sublimojë zërin e tij në shërbim të çështjes. Ai në atë kohë shkroi një varg poezish që lidhen me luftën dhe krismat e lirisë. Aktin heroik të Adem Jasharit, poeti e koncepton si një akt madhështor dhe të domosdoshëm për kohën:

Ata s’deshën të lënë

Jetën të digjet në pragjet e shtëpive

Me eshtrat e tyre

Tokën e bënë të pathyeshme

Konceptimi i luftës dhe portretizimi dëshmorëve në poezitë e Din Mehmetit bëhet pa ngarkim metaforash dhe figurash të tjera stilistike, sepse tashmë kishte ardhur koha që poetët “t’i armatosnin vargjet”. Poezia duhej të ishte më e drejtpërdrejtë, më transparente. Madje me këtë rast poeti shndërrohet në rolin e kushtrimdhënësit. Si kushtrim tingëllon edhe poezia “Manifest poetik”, për të cilën temë do të flasim në një kapitull tjetër të këtij punimi. Duke parë rrezikun nga zhbërja si popull, një e keqe e madhe që vinte nga regjimi i egër pushtues dhe barbar serb, Din Mehmeti në mes tjerash shkruan:

Poet ka ardhur koha

Kur duhet t’i armatosësh

Edhe vargjet

T’i vendosësh mitralozat

Në çdo rrokje

Në çdo fjalë

Poeti në këtë poezi kërkon nga poetët që t’i ikin vetmisë krijuese, të ikin nga ëndrra dhe sugjestioni krijues e të dalin në terren, aty ku takohen jeta me vdekjen, robëria me lirinë, lufta dhe dëshira për të bërë paqe, në mënyrë që në vargjet e tyre të ketë më tepër gjak jete, më tepër rrezatim drite dhe kënge, që do të ishte një shpresë më shumë për fitore, që do të ishte një lloj arme e fuqishme për të arritur atë për të cilën kishin kënduar ata me vite e dekada, sepse, siç shprehet poeti, “e bukur është ta mbrosh jetën nga shfarosja…”:

Më 1999, kur lufta në Kosovë kishte përfunduar, poeti shkroi poezinë “Unë dhe liria”, të cilën do ta botojë te vëllimi poetik Mos vdis kur vdiset, dy vjet pas përfundimit të luftës. Në strofën e parë të kësaj poezie, ku dominon figura e personifikimit, poeti shprehet:

Liria erdhi

Si një dritë e përndezur shpirti

Nga zjarri i gjakut të Hyjnive

Vargu pohues Liria erdhi, që vjen si një klithmë apo si një lajm i shumëpritur, që natyrisht është një klithmë sa gëzimi, aq edhe dyshimi, plotësohet nga vargu tjetër, apo cilësori krahasues Si një dritë e përndezur shpirti. Siç mund të vërehet, poeti i gëzohet ardhjes së lirisë, kësaj “ëndrre drite”, “flakë gjaku” dhe “duhi shpirti”, por para tij njëkohësisht shfaqen edhe dilemat se ç’farë mund të bëjë ai për atë (lirinë) dhe ç’mund të bëjë ajo (liria) për të (poetin), pas gjithë asaj mungese, ashtu sikurse edhe shfaqja e dilemës tjetër se a mund ta përqafojë ai lirinë më tërë robërinë e stërzgjatur të jetës që kishte.

Akti i ardhjes së lirisë nënkupton edhe aktin e përfundimit të luftës. Por koha e zhvillimit të ngjarjeve në dramën e përgjakshme në mes këtyre akteve, është e stërmbushur tragjedi, dhembje dhe trauma, të cilat janë fiksuar thellë në shpirtin dhe qenien e poetit dhe të popullit të tij. Pasojat janë të rënda, të cilat do të ruhen gjatë në kujtesën e njeriut të kësaj treve.

Poezia Vargje të pëlcitura, publikimi i së cilës, qoftë në libër, qoftë edhe para se të futej në libër, u mirëprit dhe në atë kohë u konsiderua si një himn për heronjtë e lirisë të rënë në kohë dhe periudha të caktuara të historisë. Poezia është shkruar brenda një periudhe dramatike njëzetvjeçare, që nga demonstratat e vitit 1981 e deri në çlirimin e Kosovës. Në fund të saj janë shënuar vitet 1981-1999, me anë të cilave poeti në një farë mënyre, përveç periudhës së shkrimit të kësaj poezie, shënjohet edhe periudha të cilës edhe i takojnë dëshmorët e rënë, të cilëve u këndon poeti. Ai edhe mund të ketë kënduar, në këtë rast edhe për heronj të kohërave të tjera, por kjo datë e vënë në fund të librit, më tepër na flet për këtë periudhë dramatike të historisë më të re të Kosovës, e cila ndryshoi tërë rrjedhën e historisë:

Flini të qetë

ju s’keni pse ankoheni

gjërat më të shtrenjta

i dhatë për Kosovën

Duke qenë një ndër poezitë më emblematike të përpjekjeve dhe luftërave të vazhdueshme të shqiptarëve të Kosovës për liri dhe pavarësi, ajo u lexua në ditën e Shpalljes së Kosovës më 17 shkurt të vitit 2008, në Akademinë solemne të mbajtur në mbrëmjen e asaj ditë të shumëpritur, para ambasadorëve të shteteve të Kuintit dhe para të gjithë udiencës shqiptare anekënd botës.

Kosova dhe Evropa në poezinë e Din Mehmetit

Kosova dhe çështja e saj janë një këngë e gjatë e poetit të shqetësuar. Dhe kur mendohej se Kosova po ecte në rrugën e përcaktimit të statusit final të saj, me një fjalë, të përmbylljes së kapitullit të gjatë të historisë së dhimbshme të padrejtësive të bëra mbi të, në skenën e shqetësimit poetik të Din Mehmetit, Pavarësinë, sërish shfaqet mosbesimi në faktorin ndërkombëtar të vendosjes për fatin e popujve, prandaj edhe të popullit shqiptar. Ky shqetësim mbase ishte shumë i arsyeshëm, shumë me vend, sepse poeti shprehte fikën e përsëritjes së historisë. Të asaj historie me plot dredhi, që ra pamëshirshëm mbi fytyrën dhe trupin e atdheut të poetit.

Një shqetësim të tillë poeti e shpërfaq edhe përmes poezisë Letër e Binak Bregut Evropës. Evropa në këtë poezi del si një sinonim i vendosjes për fatin e popujve, ndërsa ajo (poezia) është shkruar dhe botuar mu në kohën kur në Vjenë (2006) po mbaheshin bisedimet për statusin e Kosovës, ndërsa në opinionin ndërkombëtar dhe kombëtar të gjithë i binin fort telit të politikës së zgjidhjes apo moszgjidhjes së këtij problemi.

Evropa, edhe si një sinonim i një të keqeje të konceptuar edhe si derivat i një padrejtësie të pareshtur, në vizionin poetik të Din Mehmetit vjen e konceptuar si një e keqe tjetër, nga e cila mund të vijnë të gjitha të këqijat, por edhe të mirat. Prandaj, i ndodhur në mes dilemës së besimit dhe mosbesimit, por edhe të mësimit nga pësimi historik, Din Mehmeti, përmes kësaj forme poetike sikur dëshiron t’ia “bëjë me dije Evropës” se pas të gjitha atyre të këqijave, padrejtësive, rrebesheve dhe mallkimeve që për njëqind vjet kishin rënë dhe kishin nemitur trupin e atdheut më nuk mund të luhet me fatin e tij:

Pash qiell e tokë mos m’i hilo fjalët

I thuaj Evropës të bën të fala Binak Bregu

I bregut të gjakut të vet

Mos më shkel në bukë

Mos më shkel në kripë

Siç bëre dikur

Kur ishim të shtalbër…

Vargu i fundit është shprehje e një realiteti brutal të krijuar apo të përjetuar dhe një mesazh i qartë dhe i fuqishëm drejtuar Evropës nga ana e poetit, qoftë edhe ne këtë formë, pra me gojën e heroit lirik, alias Binak Bregut të Bjeshkëve të Nemuna. Letra e të cilit drejtuar Evropës në kohën e definimit të statusit dhe të dhënies fund vuajtjeve dhe padrejtësive të mëdha shekullore ndaj një populli të tërë, është edhe një zë i fuqishëm dhe i alternuar poetik i Din Mehmetit.

Mos e ndaj trupin tonë

Nga shpirti ynë

Mos e lavro tokën tonë

Me pllug të huaj pa e pyetur të zonë

Mos shkrep farë mbi eshtrat

E gjyshërve tanë se krisma mbijnë

Se nuk jemi ata që ishim dikur

*Kumtesë e lexuar në simpoziumin në Filadelfia, me rastin e 17-vjetorit të Pavarësisë së Kosovës.

Valdete Cenalia Dida/

Gjatë gjithë muajit Shkurt 2025 në shkollën shqipe, Riverdale të Nju Xhersit u zhvillua Projekti për Pavarësinë e Kosovës, ku fëmijët e të gjitha klasave paraqitën të vizatuar dhe ngjyrosur bukur, hartën e të bukurës Dardani.

Kultivimi i identitetit tonë kombëtar, veçanërisht mësimi i gjuhës amtare shqipe, është si një vlerë dhe “detyrë shtëpie” për të gjithë ne, emigrantët shqiptar.

Bashkëpunimi i ngushtë i drejtuesve të Qendrës Kulturore Shqiptaro- Amerikane me në krye kryetarin Sinan Halimi dhe të mësimdhënësve me në krye drejtoreshën e shkollës shqipe Gonxhe Meta, arritëm të realizonim jo vetëm këtë projekt, por shumë projekte dhe misione duke ia arritur qëllimin që të ruajmë gjuhën, traditën dhe identitetin që na identifikon ne shqiptarëve.

17 Shkurti i 2008-ës ishte kurora më bukur që iu vu në “kokë” Kosovës heroike, pas një rrugëtimi të gjatë e të dhimbshëm për kombin shqiptar dhe qytetarët e Kosovës.

Edhe pse e ndarë nga rrënjët e shtetit mëmë, ajo sfidoi pushtuesit e saj nëpër shekuj, sidomos armikun e saj një shekullor serb.

E kurorëzuam me një program të artistëve të vegjël nga nxënësit e shkollës shqipe me këngë, recitime dhe valle që flasin dhe frymojnë vetëm shqip.

Nënkryetari i Qendrës Shqiptaro Amerikane, Jeton Abduramani në fjalën e tij tha: se edhe ne e kemi dëshmuar, se kur kombi jonë shqiptar ka nevojë, ne gjithmonë jemi bashkë, se duke qenë të bashkuar përballojmë çdo sfidë me fitore, duke dëshmuar qartë me Pavarësinë e Kosovës.

I ftuari i konsullatës së Kosovës, Fatmir Zajmi tha se Dita e Pavarësisë së Kosovës është thelbi i identitetit kombëtar shqiptar.

Shoqata juaj Shqiptaro Amerikane ka një traditë të gjatë në kontributin për organizimin e Pavarësisë së Kosovës.

Kryetarja e Bashkisë Fairview, Violeta Berisha u shpreh se jam shumë e lumtur, që jam këtu në mesin tuaj, të festoj së bashku me ju, në këtë ditë të shënuar për Pavarësinë e Kosovës.

Unë jam shumë e lumtur dhe e emocionuar, kur shikoj këto fëmijë që recitojnë dhe këndojnë kaq bukur shqip. Asnjëherë nuk kemi harruar nga kemi ardhur, duke e vërtetuar më së miri identitetin tonë kombëtar, të pastër dhe të artë.

Rruga për Pavarësinë e Kosovës, ka qenë një rrugëtim i vështirë, i sakrificave, por u kurorëzuar me sukses më 17 shkurt të vitit 2008.

Festojmë dhe gëzojmë njësoj edhe ne fëmijët e shkollës shqipe së bashku me drejtuesit dhe mësuesit e Qendrës Kulturore Shqiptaro- Amerikane, siç feston zemra jote Kosovë!

Gëzuar ditëlindjen e 17-të tokë e bekuar, Dardani!

Flamur VEZAJ/

Në sheshin e Bashkisë së Bostonit, nën kujdesin e Federatës Panshqiptare VATRA dhe organizatës shqiptare MAASBESA, u ngrit flamuri i Kosovës për nder të 17-vjetorit të Pavarësisë nga pushtimi serb!

Edhe pse moti ishte i ashpër, me shi e borë, zemrat e shqiptarëve rrezatonin ngrohtësi dhe krenari. Bashkatdhetarët u mblodhën për të nderuar këtë ditë të shenjtë, duke valëvitur flamurin e Kosovës krah atij amerikan – simbol i miqësisë dhe mbështetjes që ky vend i madh ka dhënë për popullin tonë. Ngritjen e flamurit të Kosovës e bënë me nder nxënësit Olsian Vezaj dhe Joni Maksutaj, të ndihmuar nga Jorid Çelaj, duke simbolizuar vazhdimësinë e brezave që do të mbajnë gjallë identitetin kombëtar shqiptar.

Për këtë përvjetor të lavdishëm, Guvernatorja e Massachusetts-it, Maura Healey, lëshoi dhe firmosi një Proklamatë, e cila u lexua nga atdhetari Faton Limani. Në këtë dokument historik, guvernatorja vlerësoi kontributin e komunitetit shqiptar dhe theksoi marrëdhëniet e shkëlqyera mes Massachusetts-it dhe popullit të Kosovës.

Gjithashtu, kryetarja e Bashkisë së Bostonit, Michelle Wu, në një gjest domethënës, shpalli 17 Shkurtin 2025 si “Ditën e Kosovës në Boston”. Proklamata e saj, e lexuar nga përfaqësuesja znj. Lisa Menino, konfirmoi mbështetjen e qytetit të Bostonit për komunitetin shqiptar dhe vlerat e tij.

Pas intonimit të himneve të SHBA-së dhe Kosovës, në atmosferën e mbushur me emocion, vijuan fjalimet përshëndetëse të organizatorëve.

Kryetari i VATRA-s në Boston, z. Menor Maksutaj, shprehu mirënjohjen ndaj autoriteteve për mbështetjen e dhënë dhe falënderoi komunitetin për pjesëmarrjen. “VATRA do të vazhdojë traditën e shumë patriotëve që e ruajtën gjallë shqiptarinë në mërgim. Flamuri ynë nuk është thjesht një copë stofi, ai është gjaku dhe sakrifica e mijëra burrave e grave që luftuan për lirinë tonë. Sot, ne e ngritëm këtë flamur për të treguar se Kosova jeton në zemrat tona, kudo ku jemi!” – u shpreh Maksutaj me emocione të forta.

Në emër të organizatës MAASBESA, foli Eduard Lazri, i cili theksoi rëndësinë e bashkimit të diasporës dhe ftoi bashkatdhetarët të angazhohen në komunitetin shqiptar. “Ne jemi një komb që nuk dorëzohet! Historia jonë është histori qëndrese dhe sakrifice. Sot, më shumë se kurrë, kemi detyrën të ruajmë gjuhën, kulturën dhe identitetin tonë në çdo cep të botës ku jetojmë.” Duke ftuar komunitetin çdo të shtunë në qendrën shqiptare të hapur tashmë në Braintre MA.

Në emër të Albanian Bostonians Community Center, foli Endri Kume, i cili njoftoi se një qendër e re për komunitetin shqiptar në veri të Bostonit do të hapet së shpejti në Beverly, MA. “Një komb i fortë ndërtohet mbi baza të forta. Me qendrat tona kulturore, me gjuhën tonë, me flamurin tonë, ne tregojmë se shqiptarizmi nuk shuhet kurrë!”

Në emër të shoqatës “Laberia” në Boston, zv/kryetari Neviol Shukulli përshëndeti të pranishmit dhe uroi shqiptarët për këtë ditë të shënuar. “Jemi bij të shqipes, jemi populli që di të qëndrojë krenar në çdo kohë. Lavdi dëshmorëve të Kosovës! Rroftë Shqipëria, rroftë Kosova, rroftë Kombi Shqiptar!”

Ceremonia u pasurua me poezi patriotike të recituara nga Albulena Kastrati, Namik Selmani dhe një fëmijë i lindur në SHBA, Marti Ismailaj, i cili, me një shqipe të pastër dhe zemër plot dashuri për atdheun, emocionoi të gjithë të pranishmit.

Nuk munguan as këngët patriotike, të interpretuara nga rapsodët vëllezërit Delia, të cilët ndezën atmosferën me këngët e tyre që rrëfejnë historinë dhe krenarinë kombëtare.

Ceremoninë e moderoi studenti nga Kosova, Ledion Hoti, i cili me profesionalizëm dhe emocion përcolli mesazhin e kësaj dite madhështore: Pavarësia e Kosovës nuk është vetëm një datë, por një amanet i shenjtë që duhet ruajtur, nderuar dhe mbrojtur nga brezat e ardhshëm!

Boston, një qytet i madh, sot u bë edhe më i madh me zemrat shqiptare që rrahin fort për Kosovën dhe kombin. Ky flamur që valëvitet këtu nuk është vetëm simbol i një shteti – është simbol i gjakut, sakrificës dhe krenarisë sonë kombëtare.

Lavdi heronjve të Kosovës! Rroftë populli shqiptar.

Nga Keze Kozeta Zylo/

Është bërë traditë e bukur që festat kombëtare si Dita e Flamurit dhe Pavarësia e Kosovës po festohen në City Hall në mjediset komode të saj. Pjesëmarrës të shumtë me flamujt kombëtarë dhe të shtetit të Kosovës vinin grupe-grupe dhe uleshin në sallë për të parë nga afër ceremoninë festive në nderim të Pavarësisë së Kosovës. Ceremonia u nderua dhe u moderua nga znj. Kristy Marmorato anëtare e këshillit bashkiak si dhe nga z. Mark Gjonaj. Emocionuese gjithmonë teksa shoh si parakalojnë policët shqiptaro amerikanë të NYPD Illyrian Society of Law Enforcement Officers ndërsa salla i mirëpret me duartrokitje. Himnet Kombëtare amerikane dhe shqiptare u interpretuan me plot kulturë nga Mikejla Nonaj dhe Isli Ademi.

Imami Edin Gjoni me një elekuencë në të folur dhe një qetësi hyjnore i bëri një skaner gjithë historisë së Kombit tonë, vuajtjeve si dhe shprehu mirënjohjen për mbështetjen e madhe nga Atdheu yne i dytë Amerika.

Konsulli i Përgjithshëm i Republikës së Kosovës në Manhattan Ambasador Blerim Reka midis të tjerash shprehu mirënjohjen, respektin, vlerësimin maksimal për Diasporën dhe gjithë mediet shqiptare në Amerikë që punuan fort për ta çliruar Kosovën. Diaspora shqiptare dhe mediet ngritën peshë popullin amerikan dhe gjithë instancat më të larta të qeverisë amerikane.

Këshilltarja e Bashkise znj. Kristy Marmorato nje zonjë plot sharm dhe elegancë shprehu mirënjohjen e pakufishme për mediet jo vetëm në rolin e Pavarësisë së Kosovës, por edhe në Diasporën Shqiptaro Amerikane.

Zoti Mark Gjonaj në cilësinë e Kryetarit të Këshillit Kombëtar të Diasporës zgjedhur nga shteti shqiptar nderoi Pavarësinë e Kosovës, U Ç K-në dhe gjithë mediet shqitparo amerikane që punuan aq atdhetarisht për Kosovën.

Z. Gjonaj falënderoi gjithashtu zoterinjtë që kanë bashkëpunuar si znj. Vera Mjeku, z. Ismer Mjeku, Toni Musaj dhe Meri Camaj.

Gazetari i njohur z. Arben Xhixho shef i seksionit shqip për “Zërin e Amerikës” foli për kontributin e Zërit të Amerikës rolin kyç të saj në përmbysjen e komunizmit në Shqipëri si dhe për mbrojtjen e Kosovës.

Shkollat Shqipe “Alba Life” Ambasador i Kombit u perfaqësuan denjësisht si për 18 vjet radhazi në këto aktivitete kombëtare me dy valle si K’cimi i Tropojës me Shkollën Shqipe në Bronx dhe vallja e Flamurit me Shkollën Shqipe në Staten Island të përgatitura profesionalisht nga mësuese Entela, Helena, Erinda dhe Albana.

Krenari qe “K’cimi i Tropojës” shpallet zyrtarisht pjesë e Listës Përfaqësuese të Trashëgimisë Kulturore Jo materiale të Njerëzimit në UNESCO.

Mësuesit dhe nxënësit e Shkollave Shqipe “Alba “Life” kanë 18 vjet që për çdo vit e performojnë këtë valle në klasa dhe në skenat e Nju Jorkut dhe natyrisht nuk kishte lajm më të bukur të cilët kërcejnë sikur të ishin Ansambli i shtetit shqiptar.

Performuan gjithashtu nxënësit e “Children of the Eagle”.

Mediet shqiptaro-amerikane që u vlerësuan janë: “Zëri i Amerikës”, Gazeta “Dielli”, Gazeta “Illyria”, “Kosova Press”, “RTV 21”, Televizioni “Alba Life”, “TV Viktoria”, Radio “Zani i Malcisë, Radio “Zëri i Kombit”, “Albanian Culture” dhe “Bota Sot” .

Të nderuar të vlerësoheshim si Media TV “Alba Life” në City Hall në Bashkinë e Nju Jorkut në kremtimin e 17-të vjetorit të Pavarësisë së Kosovës si dhe medie të tjera që kanë punuar dhe mbështetur Pavarësinë e Kosovës.

TV “Alba Life” si dhe Shkolla Shqipe u krijua para Pavarësisë së Kosovës dhe në nderim të Kosovës për të sensibilizuar mbarë opinionin se çfarë po ndodhte në mes të Europës nga krimineli i Ballkanit sllobodan milosheviç.

Udha nuk ka qenë e kadifejtë, e shtruar në dafina, por me profesionalizëm, përkushtim dhe atdhetari ecëm, ndonëse vazhdon të jetë jo e lehtë…

Sidoqofte siç thotë Themeluesi i TV dhe Shkollave Shqipe “Alba Life” Ambasador I Kombit Qemal Zylo kemi ende shumë punë për të bërë derisa të arrijmë në amanetin e të parëve për të bashkuar trojet shqiptare të copëtuara dhe të ndara nga fuqitë europiane që vendosnin fatet tona.

U ndamë nga kjo ceremoni festive si gjithmonë me shpresën se së shpejti Shqipëria dhe Kosova dhe gjithë trojet shqiptare do të jenë zyrtarisht nën një Flamur kuq e zi.

Gëzuar Kosova jonë!

Faleminderit Bashkia e Nju Jorkut!

Imam Edin Gjoni/

In the name of God, the Most Gracious, the Most Merciful. Honorable members of the City Council, esteemed Mark Gjonaj, distinguished diplomats, honored guests, ladies and gentlemen, dear brothers and sisters,

May God’s Peace (Salam) be upon you all.

Tonight, we gather with hearts filled with gratitude and remembrance to mark the 17th anniversary of Kosova’s independence. My duty is to offer the invocation, but tonight, it will be a little different. I will touch upon history—not as a lesson, but as a part of our collective memory, to reflect on Kosova’s journey from occupation to liberation, from oppression to independence. At the same time, I will highlight the deep and enduring bonds between our two peoples—the Albanian and American people—who stood together and directly safeguarded Kosova throughout this journey. I have chosen this approach because when we express our **gratitude—to God, to our allies, and to all who stood by us—**I want us to do so with full awareness. So that when we invoke the blessings of the Almighty, we do it with every fiber of our being, fully engaged in this solemn moment.

1. I hold a firm conviction: as individuals have their destinies, so too do nations. There is an old Albanian saying: “Vëllanë dhe kojshinë (fqinjin) nuk e zgjedh ti” —”You do not choose your brother or your neighbor; they are destined for you.”

Albanians have not always been blessed with their neighbors. Driven by expansionist ambitions, they have contested, divided, and seized Albanian lands, turning Albanians into minorities on their own soil. As a result, even today, on every side of Albania’s borders, beyond those lines, you will find Albanians—in Montenegro, Macedonia, Greece, and, of course, in Kosova. Albania is perhaps the only country in the world whose borders enclose its own people. Yet, if history has burdened us with difficult neighbors, God has also blessed us with great friends. And among them stands the greatest of all—the United States of America.

Only seven years after Albania’s independence, when its neighbors from the north, west, and south attempted to divide it among themselves, President Woodrow Wilson, a firm advocate of national self-determination, stood against them at the Paris Peace Conference in 1919, declaring with firm resolve:

‘Albania ought to be independent!'”

That moment was essential—it affirmed that America was, and always would be, a loyal friend of the Albanian people. But what of the Albanians left outside Albania’s borders—those in Montenegro, Macedonia, and, most significantly tonight, in Kosova? They found themselves trapped within a foreign state “Yugoslavia” that was never meant to include them. Yugoslavia—its very name declared its purpose: a land for the Southern Slavs. But Albanians were not Slavs —with all due respect to all ethnicities. We were Illyrians, descendants of the ancient Alban (comes Arban = land or gold makers)—a people whose land was their treasure, with a distinct ethnic origin, culture, and language. Yet, in Yugoslavia, Albanians were forced to forget who they were. Their names were stripped of their identity, burdened with Slavic endings. Their language was silenced. Their history was erased.

Yugoslavia was not built to include Albanians; it was built to erase them. My grandfather—whose last name was Gjoni—was forcibly made to change it to Djonovic, just like many other Albanians—a systematic attempt to assimilate them into Slavs. Yet, my grandfather did not speak a single word of the Serbian, or any Slavic language—just like so many of our grandfathers.

He told me that during his military service, in early 1930’s, when teachers or officers addressed the Albanians in Serbian, they remained silent—not out of defiance, but simply because they did not understand. And instead of patience or inclusion, they were met with humiliation: “Sjedi, drvo na drvo.”—”You piece of wood, sit on the wood.”  The second “wood” referred to a stump where they were made to sit, while the “piece of wood” was an insult directed at the Albanian conscript. A phrase meant to degrade them, to make them feel small, to strip them of their dignity and identity. Even the Yugoslav national anthem made it clear where Albanians stood:

“Hey, Slavs, there still lives

the spirit of our grandfathers…”

But what about the spirit of our grandfathers? The Illyrians—our ancestors—who lived on this land long before the Slavs arrived? Their presence, their history, their identity—none of it was acknowledged. From the very beginning, through the very structure of the state, it was evident:

There was no place for Albanians in Yugoslavia.

If they had truly wanted to include us as equals, they would have built a state where all people could see themselves in its symbols, where identity was not dictated by one group at the exclusion of others. But that was never the intent, because Albanians were different. The difference, indeed, is what makes us humans. And a society that has no room for differences, has no room for humanity. And when Albanians in Kosova, Montenegro, and Macedonia refused to abandon their identity, they paid a heavy price—expelled from schools and jobs, imprisoned under fabricated charges, and marginalized even after their release. Take, for example, my senior colleague from the very mosque where I serve, Imam Jusuf Balaj, who, along with many of his compatriots from Kraja, spent four years in prison on charges of “Kosova irredentism”—a label negatively used to brand anyone who simply demanded that Albanians in Kosova be granted the same rights as other peoples of Yugoslavia.

Or the Paraćin affair of 1987—a staged crime pinned on Aziz Kelmendi to justify further oppression and strip Albanians of their constitutional rights. A typical example of a fabricated accusation used to target an entire ethnic group, the incident was immediately politicized, leading to repression of Albanians in the Yugoslav Army, mass arrests in Kosova, and fueling Serbian nationalism, which was later exploited by Slobodan Milošević to intensify anti-Albanian sentiment. Or the Tivar massacre, where 4,000–7,000 innocent Kosova Albanians were slaughtered by the Yugoslav Partisan Army. That truth remained buried for forty years, until the fall of Yugoslavia finally brought it to light in early 90’s.

Yes, for a brief moment, Albanians in Kosova gained limited rights under the 1974 Yugoslav Constitution, which granted Kosova autonomous status. But even those rights were not freely granted. Under President Nixon, the U.S. indirectly supported Yugoslavia’s decentralization reforms by providing economic aid, debt rescheduling, and funding for infrastructure and investments to stabilize the country. It is important to recognize that this support played a key role in the emergence of Kosova’s new status.

2. Yet after Tito’s death in 1980, those hard-won gains were quickly stripped away, paving the way for the brutal oppression.

And then came Slobodan Milošević.

Serbia’s leader waged a campaign of war, bloodshed, crimes against humanity, mass rapes, and ethnic cleansing. From Slovenia to Croatia, from Bosnia to Kosova, rivers of blood flowed. And yes, President Biden—then Senator Biden—was absolutely right when he compared Milošević and his companions to the Nazis, declaring:

“He is no better than Goebbels, he is no better than Himmler, he is a war criminal.” When the world witnessed the Reçak Massacre on January 15, 1999—when Albanians were driven from their homes, hunted and brutally executed—it was the United States, under President Bill Clinton, that finally said: Enough! The U.S. and its allies intervened, halting Serbia’s crimes, paving the way for Kosova’s freedom, and ultimately securing its independence under President George W. Bush in 2008—seventeen years ago.

3. Today, America continues to stand guard, protecting Kosova’s survival and its rightful place among the nations of the world.

As we celebrate Kosova’s independence, let us never forget the sacrifices made—the lives lost, the struggles endured, and the unbreakable resilience of the Albanian people of Kosova, and outside Kosova, not only during the war but through nearly a century of occupation. Despite oppression and hardship, they preserved their roots, held onto their identity, and endured with dignity. Let us also honor the unwavering efforts of our Albanian diaspora in the United States, whose voices and persistent advocacy helped bring Kosova’s cause to the world stage. And let us always remember the friends who stood by us in our darkest hour. We must never forget Presidents Wilson, Nixon, Clinton, Bush, and Biden, and their administrations, for their firm support of Albanians and Kosova.

Thank You, God, for our independence!

Thank You for our allies!

With full hearts, we are grateful to You and deeply thankful to this country!

Tonight, if we truly mean NEVER AGAIN, we pray that President Donald J. Trump will take the decisive step of bringing Kosova into NATO, ensuring its security, its sovereignty, and its future.

So help us, Almighty God!

May God bless you!

May God bless Kosova!

May God bless the Albanian people wherever they are!

And may God bless this great nation—the UNITED STATES OF AMERICA!