ELECT MARKO KEPI FOR NYS SENATE. Join our fight to elect the FIRST Albanian into the NYS Senate. Let’s help Marko win this election by VOTING TODAY!

Nga  Tajar DOMI *

Shqiptarët gjithnjë në lëvizje. Largime të shumta, por edhe shpërngulje masive nga trojet e tyre, kanë ndodhur. Ndër dekada, por edhe ndër shekuj, janë diktuar të tilla zbrazje të dheut mëmë. Kështu ndodhi me shqiptarët e Çamërisë në vitet, kur shovinistët e fashistët grekë, nuk kursenin as foshnjet në barkun e nënës me masakrat ndaj tyre, duke i larguar ata deri në Turqi, nëpërmjet pazareve greko – turke, në kurriz të shqiptarëve. 

Kështu ka ndodhur me shqiptarët e Kosovës e të zonave  të tjera në ish – Jugosllavi, si pasojë e politikës çfarosëse e genocidit të ushtruar nga politika serbe e aktorët e saj shovinistë që nga Çubrillovici (1936-1937), tek më të vonët Rankoviç – në vitet 1955 – 1966 , kur shqiptarët e gjetën veten në skamjen e madhe në shkretëtirat e Anadollit në Turqi, dhe Milosheviç në fundshekullin e XX-të, kur gjithashtu shqiptarët përjetuan genocidin më të egër në botë që u pa në eksodin masiv të afër një milion njerëzve të zbuar nga shtëpitë e tyre, por që gjetën strehën tek vëllezërit  e një gjaku, në Shqipëri. Dhe pas fitores se luftës çlirimtare të Kosoves, ata panë që mbi tre mijë dëshmore flijuan jetët e tyre për çlirim e pavarësi.

Ndërsa shpërnguljet më të mëdha të shqiptarëve, brenda kufinjve shtetëror të Shqipërisë aktuale, kanë ndodhur në vitet e para të pas 1990-ës, këtë radhë të detyruar jo nga të tjerët, por nga diktatura e sistemit komunist të ndërtuar në Shqipëri gjatë 50 viteve. Këtë herë, veçanërisht rinia, nuk pa dhe nuk i interesonte se çfarë po linte pas, por sa hap e mbyll sytë e pa veten në anijet e tejmbushura si në filmat imagjinar të luftrave, në skafet e vdekjes të shumë prej tyre për të arritur Italinë, apo në udhetimet cfilitëse për të arritur Greqinë ku i nënshtroheshin edhe një përçudnimi të pa imagjinueshëm nga militarët grek.

Dhe largimet vazhdojnë pa u ndërprerë edhe në ditët e sotme. Përsëri, jo të shtyrë nga dikush i jashtëm, por sepse banorët në Shqipëri vazhdojnë të mos ndjehen të sigurtë në përballimin e jetës sot e për të nesërmen. Shkaku sigurisht kërkohet tek qeverisja jo si duhet, korupsioni i lartë si askund dhe lufta e egër politike për pushtet, aktorët e të cilës janë gati në çdo kohë ta djegin apo ri djegin vendin për interesat e tyre.

Kështu pra, shqiptarët u shpërndanë në të gjithë botën. U ndjenë fillimisht vetëm, por me kohën po ndërtonin një jetë e të ardhme më të mirë për familjen. Shumë prej tyre, sidomos të brezit të ri, po shkëlqenin në shkollim, në biznes, në shkencë etj .

Ndërsa kur kthenin kokën pas, u mungonte Atdheu, vendlindja e tyre, e prindërve, gjyshërve e të gjithë trungut familjar. Dhe Atdheu duhet dashur ashtu sic është, me të mirat e vështersitë e tij. Si Atdheu yt nuk gjen asgjëkundi në botë, kjo dihet. Atë nuk mund ta blesh me para. Atdheun e ke brenda vetes gjithmonë dhe e ndjen në cdo hap që hedh. 

Në këto kushte të reja, të një jete më të mirë por plot brenga, stres e lodhje të pa zakontë, të gjithë do ta dëshironin të ndodheshin në ambjente me më shumë bashkatdhetarë, ku të mos mungonte edhe e folura shqip. Kështu që disa prej tyre hodhen shikimin e krijimit të këtyre qendrave, që emërtoheshin me emrin e përgjithshëm “Shoqata”, por secila do të mbante emrin e dëshiruar në varësi të misionit të saj. Diaspora e Amerikës kishte një përvojë të madhe me veprimtarinë mbi 110 vjecare të Shoqatës Panshqiptare “Vatra”, roli i së cilës është i jashtëzakonshëm gjatë gjithë kësaj kohe, veçanërisht në momentet e vështira të ceshtjes kombëtare. Atë e udhëhoqën emra të mëdhenj si Fan Noli, Faik Konica, Agim Karagjozi e të tjerë deri tek Elmi Berisha sot, dhe në çdo rast kanë ditur të orientohen në shërbim të Shqipërisë. Ndoshta, periudha e viteve të pas 1990-ës, kur shumë shqiptarë arritën në këtë vend të ëndërruar, ishte e vështirë për të bashkëpunuar me të mëparshmit që ishin larguar nga Shqiperia si të përndjekur politik. Te rinjtë e ardhur, shpesh etiketoheshin si “spiun” e “bashkëpunëtorë” të regjimit të Enver Hoxhes, që në shifra shumë të vogla mund të ishin të pranueshme, ndërsa të shumtët kishin vuajtur njëlloj nën diktaturën e kohës. 

Kështu që kjo “kontradiktë”, kjo “ftohje” mes shqiptarëve duhej kapërcyer. Por si mundej që kjo të realizohej brenda një kohe sa më të shkurtër .

 Për këtë po sjell më poshtë eksperiencën tek “Bijtë e Shqipes” në Filadelfia.

Familja patriote “RISILIA” dhuron ndërtesën për Shkollën Shqipe

I forti fal, – thotë populli. Por të jesh i fortë dhe i mençur e atdhetar në shpirt, do të thotë të udhëheqësh me shembullin tënd. Kështu e përdori emrin e saj familja “Risilia”, që përfaqësohej nga dy vëllezërit, Hasan e Beniamin (Ben) Risilia. Një familje patriote e shumë e pasur në vendlindje, nga Risilia e Vlorës, por e detyruar të largohet pas luftës, në vitet 1945-1946, për arësye të qëndrimit politik gjatë asaj lufte jo në krahun e çlirimtarëve. Ishin dy vëllezër të mirë këtu në Filadelfia ku mendohet të jenë mbi 30 mijë shqiptarë. Në vitin 2005 ata ndërmorën një hap të madh në shërbim të bashkimit të shqiptarisë, duke lënë pas çdo debat që bëhej midis “të vjetërve” e “të rinjve”, midis “ballistëve” e “komunisteve”. Hasan Risilia, një burrë fisnik e i pa lodhur në shërbim të bashkatdhetarëve të tij, para se të vdiste i lë amanet familjes, vëllait Benit e motrës së tij, që shumën e lekëve që do të përfitonin nga shitja e shtëpisë, do t’ja dhuronin Shoqatës “Bijtë e Shqipes” për shkollë shqipe. Dhe ashtu ndodhi. Shuma e përfituar nga shitja e shtëpisë të Hasanit, prej 64 mijë dollarësh, u dorëzua në arkën e shoqatës që ishte krijuar 3 vite më parë, duke realizuar kështu amanetin e Hasanit dhe si kontribut i jashtëzakonshëm i kësaj familje me emër të madh, me të cilët u ble ndërtesa që u përdor si shkollë shqipe e qendër e komunitetit, deri në qershor 2024. 

Beni, vëllai i Hasanit, që jetoi deri në 2022, dhe të cilin komuniteti shqiptar e respektoi gjithmonë për atë frymë që sollën midis shqiptarëve, në bisedat e ndryshme tregonte se sa shumë kohë e debate janë bërë në atë kohë me rrethin e tij familjar e miqësor, per ti bindur pse duhej tu jepej ky kontribut financiar, të ardhurve të vonë që kishin krijuar shoqatën “Bijte e Shqipes”. Por Beni ndjehej gjithmone i lumturuar, që familja e tij u bë gur i fuqishëm në frymën paqtuese, bashkëpunuese e të miqësisë së duhur në komunitetin shqiptar në Filadelfia. Kjo solli që në festa e fatkeqësi të jemi bashkë,  hymni ynë kombëtar të këndohet çdo të dielë me nxënësit e shkollës shqipe, bashkatdhetarë nga Veriu apo nga Jugu, nga Kosova apo Çameria të jemi  bashkë kudo.

Shtëpia e Re e Shqiptarit ne Filadelfia

Ishte hapi tjetër që bashkoi akoma më shumë shqiptarët. Erdhi koha që ambjenti për të cilin folëm më lartë shumë shkurt, të shihej si shumë i vogël e me kushte jo të mjaftueshme për fëmijët tanë. Prandaj shikimi u hodh për një tjetër ambjent, më të madh e më të bukur. Dhe arritëm ta kemi atë. Një objekt madhështor në Filadelfia, në zonën ku banojnë më shumë shqiptarë, që u përurua me krenari e pjesëmarrje të jashtëzakonshme me datën 13 Tetor 2024. E blemë këtë Qendër para gjashtë vitesh, me kontributin financiar të rreth 500 familjeve shqiptare jo vetëm në Filadelfia, nëpërmjet një fushate sensibilizuese që preku zemrat e tyre, duke shmangur mosbesimet e keqkuptimet, dhe duke u bërë barrierë për çdo shpifje apo dashakeqësi nga njerëz të vecantë. Evituam ofertat nga subjekte te veçanta, për t’u blerë prej tyre e për të shërbyer si Qender komunitare. Në vend të kësaj,  bëmë thirrje të hapura që secili mund të ishte pjesë e këtij kontributi, sipas mundësive. Qëllimi ishte që të vazhdohej e të forcohej fryma e mëparshme që solli familja Risilia. Dhe gjithçka u arrit. Godina historike 270 vjeçare e Ëilliam Pennit, themeluesit të shtetit të Pennsylvanise, që nga 23 Korrik 2018 është pronë e shqiptarëve të Filadelfias, pronë e Shoqatës “Bijtë e Shqipes”, me emrin sinjifikativ “Shtëpa e shqiptarit”. 

Me këtë frymë bashkuese, ku u shpenzua shumë punë e para, realizuam edhe restaurimin e kësaj kështjelle shqiptare. I ftuam përsëri të kontribonin të gjithë, por veçanërisht bizneset, të majtë apo të djathtë në bindjet e tyre, të çdo lloj besimi e të ardhur nga çdo krahinë e shqiptarisë. Dhe qenë të shumtë ata që me mundin e djersën e tyre e ringritën Kalanë Shqiptare në Amerikë. Të tjerë që nuk arritën të vinin, na mbështetën me telefonata, me mesazhe optimizmi e me fjalë zemre. Dhe ja më 13 Tetor, do të vinim përsëri bashkë, si kurrë më parë, nga shumë vende ku janë shqiptarët: Nga Italia, Greqia, Kanadaja, nga shtete të ndryshme të Amerikës. Erdhën miqtë tanë të “Vatrës” me flamuj e libra të dhuruar, nga Akademia e Shkencave në NY, nga shkrimtarët shqiptarë – amerikanë e shumë të tjerë bashkatdhetarë nga vendlindja. U mblodhëm së bashku, u gëzuam, shijuam këtë ditë të madhe të shqiptarëve në Filadelfia, dhe u larguam krenarë për atë që arritëm. Atë ditë, u pa se çfarë mund të realizojmë duke qenë së bashku. 

E ftuam edhe qeverinë shqiptare të vendoste emrin e saj në listen tonë të pambarimtë, por më kot. Ftuam përfaqësues të saj (nga të arsim – kulturës ) të ishin në përurimin e kësaj Qendre, por asnjë begenisje. 

Kështu që duhet më shumë kujdes e punë për ta mbajtur e zgjeruar më shumë këtë frymë bashkuese midis shqiptarëve, të ndërtuar ndër vite këtu në Filadelfia.

Por me shqetësim po shohim, se politika shqiptare e llojit të saj që e shikojmë të ngarkuar me mllef, arrogancë, paturpësi, cmirë e xhelozi, korrupsion e vrasje për të mbajtur apo për të marrë pushtetin, të mund të shtrihet edhe në shqiptarët e diasporës .

Shoqata “ Bijtë e Shqipes” është jo politike, jo fetare e jo krahinore

Kështu është e shkruar në statutin e saj, që rregullon jetën e kësaj shoqate. Pra, anëtarësia e saj nuk mund të gjykohet nga bindjet politike të çdo anëtari që sigurisht nuk mund të jenë të njëjta, as nga besimi apo përkatësia fetare dhe as nga zonat prej nga vijnë (veriu apo jugu i Shqiperisë, nga Çamëria apo Kosova, nga Shkupi apo Ulqini, etj). Por në ambjentet e Shtëpisë të Shqiptarit, ku funksionon prej 20 vitesh Shkolla Shqipe  “Gjuha Jonë” dhe ku organizohen veprimtari të shumta historike, kulturore e të traditës, ku pihet kafe e bëhet muhabet, asnjëherë dhe asnjeri nuk ja ka lejuar vetes të pozicionohet në ekstremet e gjërave. Këtu është vendi për të diskutuar për shqiptari, për ecurinë e komunitetit tonë që po avancon suksesshëm dhe po renditet krahas komuniteteve të tjera më të vjetra e më të shumta në numër, për gëzimet e hidhërimet që ndodhin ndër familjet tona e si mund të ndihmohen ata, por edhe për problemet e politikën e mbrapshtë në vendlindje, etj etj.

Kemi ftuar gjithmonë në veprimtaritë tona, dhe kanë marrë pjesë në to, ambasadorët e Shqipërisë në USA ndër vite (të majtë e të djathtë), sepse e kemi ndjerë si detyrim ta bëjmë këtë. Nuk kemi ftuar dhe nuk ka marrë pjesë asnjë politikan i lartë i vendit tonë në jetën e shoqatës, me qëllim që ta mbajmë atë larg çdo lloj keq interpretimi apo përdorimi në publik me qëllime jo të mira nga dikush. I vetmi ndër to, që na nderoi në festën e madhe të Flamurit në vitin 2017, ishte i ndjeri Gerti Bogdani, tek i cili mund të shikoje atë çfarë ne duam të jenë poltikanët e rinj të vendit tonë.

Sigurisht që e kanë vizituar Qendrën tonë, sidomos vitet e fundit, edhe deputetë, drejtues institucionesh e bashkatdhetarë të shumtë, që kanë dëshiruar të bëjnë një vizitë të tillë dhe kanë mbetur shumë të kënaqur e të impresionuar. 

Por, tashmë dihet se ligji i ri i Kuvendit të Shqipërisë dha të drejtën kushtetuese të votës për të gjithë shqiptarët e diasporës që plotësojnë kriteret për të votuar. Diçka e vonuar, por një hap i duhur. Shohim një përkujdesje të krahëve politik në Shqipëri, për t’u afruar me diasporën nëpërmjet takimeve në vendet ku banojnë, përfshirë edhe Filadelfian, një e drejtë e ligjshme e tyre ndoshta. Por mënyra se si disa politikanë apo mbështetësit e tyre që kanë organizuar këto takime (të majtë e të djathtë), le shumë për të dëshiruar. Druaj se po zhvendosin frymën bajate, të ekraneve e kanaleve të shumta televizive, pjesë e të cilëve janë edhe “Opinionistët e blerë e të shitur”, një pjesë shumë ordinerë, në mbrojtjen e mbështetjen e njerëzve të korupsionit e krimit. Kjo, për mua duket që nga njoftimet me gishta të pjesëmarrësve, patronazhistë apo revanshistë, duke mos sjellë asnjë frymë ndryshe e duke harruar se bashkatdhetarët e tyre nuk janë më si dikur, pasi po kalojnë një jetë të dytë këtu në vendin e demokracisë. Pse nuk guxojnë të njoftojnë publikisht takime masive, edhe për të sqaruar rreth procesit se si mund të votohet, edhe për të dhënë diçka nga programi për të ardhmen i subjektit politik që përfaqësojnë, pasi vetëm kështu mund të arrijmë atë që duhet të arrijmë. Jo duke u fshehur, jo duke u shmangur nga mendimi i pergjithshem i diaspores, i cili mund të lexohet më shumë e më mirë në Qendrat e organizuara të komunitetit. Ne nuk kemi nevojë as për lëvdata, dhe aq me pak  për sharje. Ne duam një prezantim të ri, që ti shkojë për shtat edhe historisë të vendit ku jetojmë tani. Të mburremi para vetes por edhe para tyre, për ndryshimin që presim. Jo thjeshtë në individë, por në programin e hartuar dhe rrugët e besueshme për ta realizuar. Në se arrini këtë, jeni të mirëpritur edhe tek “Shtëpia e Shqiptarit” në Filadelfia . 

Mënyra se si disa politikanë apo mbështetësit e tyre kanë organizuar takime me diasporën (të majtë e të djathtë), le shumë për të dëshiruar. Druaj se po zhvendosin frymën bajate, të ekraneve e kanaleve të shumta televizive, pjesë e të cilëve janë edhe disa “Opinionistë të blerë e të shitur”, madje ordinerë, në mbrojtjen e mbështetjen e njerëzve të korrupsionit e krimit. Kjo, për mua duket që nga njoftimet me gishta të pjesëmarrësve, patronazhistë apo revanshistë, duke mos sjellë asnjë frymë ndryshe e duke harruar se bashkatdhetarët e tyre nuk janë më si dikur, pasi po kalojnë një jetë të dytë këtu në vendin e demokracisë…

• Autori, ish kryetar për dy mandate i shoqatës  “Bijtë e Shqipes” .

Filadelfia , më 2 Nentor 2024 

Qendra Islame Shqiptaro-Amerikane në Queens iu përgjigj fushatës patriotike të Federatës Vatra dhe dhuroi 1 mijë dollarë në mbështetje të gazetës Dielli. Kjo qendër fetare, kulturore, patriotike dhe komunitare e drejtuar nga Imam Edin Gjoni, figurë e shquar dhe e nderuar fetare e atdhetare, dhe aktivisti i mërgatës Ahmet Velaj bashkë me Këshillin drejtues, janë një shembull komunitar e atdhetar me punën dhe angazhimin e tyre për fe, komb e atdhe.

Gazeta “Dielli” është vetë historia, identiteti dhe krenaria e shqiptarëve të Amerikës. Dielli është një pasuri tejet e çmuar dhe trashëgimi e shkëlqyer e shqiptarëve të Amerikës.

Gazeta Dielli shërben si një urë lidhëse mes shqiptarëve të mërguar dhe Atdheut mëmë, në botim që nga 15 Shkurti i vitit 1909.

Federata Vatra e gazeta Dielli shprehin mirënjohje, nderim e falënderim për çdo kontributor që mbështet gazetën historike të Shqiptarëve të Amerikës, Diellin e Kombit Shqiptar. Ndihma për Diellin historik është kontribut patriotik e vepër e çmuar atdhetare.

Bëhu dhe ti pjesë e fushatës patriotike për jetëgjatësinë e gazetës Dielli, historisë së medias shqiptare më të vjetër që rrezaton diell për shqiptarinë anembanë botës.

Për të gjithë ata që duan të dhurojnë për Diellin, pagesën ta postojnë në Adresën:

VATRA

2437 Southern Blvd, Bronx, NY 10458

Plotësimi i Check:

(Paid to: VATRA – For: DIELLI NEWSPAPER)

Mund të dhuroni përmes aplikacionit ZELLE në numrin: +12034557167

Për dërgesat nga jashtë Amerikës:

For international wire

Swift code # CTZIUS33

Bank address

CITIZENS BANK ON

1 CITIZENS DRIVE

RIVERSIDE,RHODE ISLAND 02915 USA.

THE PAN-ALBANIAN FEDERATION OF AMERICA VATRA

2437 SOUTHERN BLVD.

BRONX,NEW YORK 10458

USA

ROUTING # 021313103

ACCONT # 4024584331

Tel.# 1-203-455-7167

Nga Rafael Floqi/

Me përfundimin të kësaj të diele, është koha për ta kthyer orën mbrapsht. Ndërsa ne do të fitojmë një orë gjumë, perëndimi i diellit do të vijë një orë më herët.

Ju pëlqen apo jo, është koha për t’u kthyer përsëri. Shumica e Shteteve të Bashkuara dhe Kanadasë janë gati të kalojnë në orën standarde, duke lëvizur orët një orë mbrapa të dielën në mëngjes. Ndryshimi zyrtar i orës erdhi në orën 2 të mëngjesit, kur orët “rikthehen” në 1 të mëngjesit. Kjo do të thotë që ju do të flini një orë shtesë – por punëtorët gjatë natës do të kenë një orë të caktuar në turnet e tyre. Lindja e diellit do të vijë një orë më parë; ashtu do të jenë perëndimet e diellit. Perëndimet më të hershme të vitit do të ndodhin gjatë gjashtë javëve të ardhshme.

Dëshironi të dini se si veprimet tuaja mund të ndihmojnë në ndryshimin për planetin tonë? Pajisjet e automatizuara dhe elektronike, në shumicën e rasteve, duhet të ndryshojnë automatikisht kohën. Por do t’ju duhet ende të rregulloni manualisht kohën në pajisjet e vjetra, si dhe në mikrovalët, sobat dhe në disa automjete. (Sa për mua, unë ende nuk e kam rregulluar sobën time, e cila ka pulsuar një herë të gabuar që nga një ndërprerje e energjisë elektrike në korrik).

Kur filloi ora e ditës ?

Ideja e orës së diellit ka ekzistuar që nga viti 1784, kur Benjamin Franklin e propozoi atë si shaka. Ai i kishte shkruar një letër satirike redaktorit të Gazetës së Parisit duke llogaritur shumën që parizienët mund të kursenin në qirinj nëse ndryshonin oraret e tyre gjatë dimrit.

Gjermania zbatoi orarin e ditës në vitin 1916, dhe Shtetet e Bashkuara e bënë këtë në 1918. Fillimisht nuk ishte e pëlqyer nga fermerët, sepse ata kishin më pak kohë për të korrur dhe përgatitur mallrat në mëngjes përpara se të hapeshin tregjet. Vetëm në vitin 1966 hynë në fuqi ligjet për kohën e kursimit në mbarë vendin. Gjatë viteve 1940 dhe 1950, shtetet, qarqet dhe madje edhe qytetet morën vendimet e tyre. Kjo doli veçanërisht konfuze për industrinë e transportit.

Akti Uniform Time i vitit 1966, i cili u vu në praktikë vitin e vijues, caktoi datat gjatë të cilave koha e kursimit të ditës do të hynte në fuqi çdo vit. Shtetet u lejuan të tërhiqeshin – për sa kohë që kohët ishin të qëndrueshme në mbarë vendin. Është interesante se Departamenti i Transportit kishte për detyrë të zbatonte legjislacionin.

Në ditët e sotme, shumica e Shteteve të Bashkuara janë në të njëjtën rregull kur bëhet fjalë për “kthimin prapa” të dielën e parë të nëntorit. Sidoqoftë, ka përjashtime të dukshme: Arizona, Haëaii, Samoa Amerikane, Guam, Ishujt Mariana Veriore, Porto Riko dhe Ishujt e Virgjër të SHBA. (Arizona është një rast interesant: Kombi Navajo, i cili përfaqëson një të katërtën e tokës në Arizona, e mbajti përsëri. Pjesa tjetër e Arizonës hoqi kohën e ditës në vitin 1968 dhe mbeti ë përgjithmonë në orën standarde.)

A do të ndalojmë ndonjëherë ndryshimin e orës?

Nëse nuk ju pëlqen “të ktheheni prapa”, ky është në rregull – shumica e njerëzve nuk e bëjnë këtë. Në fakt, ka pasur disa përpjekje në Kongres për t’i dhënë fund praktikës. Shumica kanë dështuar.

Ka edhe disa vende në verilindje që mendojnë se vende të tilla si Providence, Rhode Island; Hartford, Konektikat; dhe Bostoni duhet të jetë në një zonë kohore të ndryshme nga pjesa tjetër e homologëve të tyre kohorë lindorë. Ka pasur propozime për të zhvendosur Neë England në kohën e Atlantikut, që do të thotë se Bostoni dhe Nova Scotia, për shembull, do të ishin në të njëjtën zonë kohore. Një propozim në vitin 2016 fitoi tërheqje, me shpresat për të eliminuar perëndimin e diellit para orës 16:30. (Perëndimet më të hershme të diellit në Boston ndodhin në orën 16:11 gjatë javës së parë të dhjetorit, edhe pse lindja e diellit zvarritet para orës 7 të mëngjesit.)

Por merrni parasysh këtë: në qytetin më verior të vendit – Utqiagvik, Alaska – dielli nuk do të lindë për 62 ditë. Dhe asnjë ndryshim i orës nuk do ta ndryshojë këtë.

Nga dr. Sadik Elshani/

Me rastin e ndarjes së tij nga kjo botë

Më 24 shtator të këtij viti në Philadelphia u nda nga kjo botë njeriu i mirë, Maliq Arifaj. Familjarët humbën më të dashurin e tyre, shoqata jonë humbi anëtarin e nderuar, bashkësia shqiptaro – amerikane humbi veprimtarin e përkushtuar, ndërsa ne të gjithë humbëm mikun tonë të dashur e të shtrenjtë. Maliqi ka lindur në fshatin Peqan të Suharekës/Therandës më 21 mars 1952. Katër klasët e para të shkollës fillore i ka mbaruar në fshatin e lindjes, ndërsa katër klasët e fundit në Suharekë. Pas mbarimit të arsimit tetëvjaçar ai u regjistrua në Shkollën Normale të Prizrenit, por pas 2 – 3 viteve, në vitin 1969, ai arratiset në Itali, ndërsa në vitin 1970 vendoset në ShBA. Si çdo emigrant tjetër në vitet e para të vendosjes së tij ai mundohet t’i përshtatet kushteve të reja jetësore duke punuar punë të ndryshme. Më vonë ai arrin që të krijojë biznesin e tij në fushën e shërbimeve të ushqimit, krijon familje. Të punosh për ta mbajtur familjen, të përpiqesh për një jetë më të mirë për fëmijët është detyrë themelore, parësore e çdo personi që e ka lënë vendin e tij për një jetë më të mirë në Amerikë, në botën e lirë. Por, Maliqi përveç këtyre detyrimeve të zakonshme ka bërë edhe shumë gjëra të jashtëzakonshme. Prandaj, në këtë shkrim të shkurtër do të përqëndrohem pikërisht në këto veprimtari të jashtëzakonshme. Ai që në fillim ka qenë mjaft i angazhuar në veprimtari të ndryshme atdhetare që organizonte atëherë komuniteti shqiptaro – amerikan për ta promovuar, çështjen e Kosovës, t’ia bënin të njohur botës demokratike vuajtjet e popullsisë shqiptare që jetonte në trojet e tyre në ish-Jugosllavi. Maliqi ka qenë bashkëpunëtor, bashkëveprimtar i ngushtë i Babë Tahirit (Tahir Kërrnaja), profesor Sami Repishtit e shumë të tjerëve. Së bashku me vëllezërit Bitici (Bytyçi) e shumë të tjerë ai ka qenë i angazhuar në organizatën “Rinia Shqiptare Kosovare në Botën e Lirë (RShKBL), ku ai ka qenë Sekretar Ekzekutiv. Vetëm ai e ka patur përgjegjësinë që t’i nënshkruajë të gjitha dokumentet e kësaj organizate, sepse ai ka lindur në Kosovë pas Luftës së Dytë Botërore dhe askush nuk mund ta akuzonte atë si bashkëpunëtor të fashizmit. Veprimtari qendrore e kësaj organizate ka qenë çështja e Kosovës, përpjekjet dhe lufta për lirinë e pavarësinë e saj. Maliqi më ka treguar se në murin e banesës së Tahir Kërrnajës, që njëherësh ka qenë edhe selia e kësaj organizate, ka qenë e shkruar kjo fjali: “Këtu flitet vetëm për Kosovë”. Në fund të viteve të 60-ta të shekullit të kaluar shqiptarët në Kosovë e viset tjera shqiptare në ish-Jugosllavi i kishin shtuar përpjekjet e tyre për t’i gëzuar të drejtat e barabarta me kombet e tjera të Federatës Jugosllave. Kishte filluar një zgjim kombëtar, një rilindje e vërtetë. (Nuk ka nevojë të zgjatem më tepër këtu për atë periudhë se të tjerat i ka thënë historia). Roli, misioni i RShKBLka qenë që klithmat, vuajtjet e shqiptarëve në ish-Jugosllavi të bëhen të njohura në Botën Përendimore – botën e lirë. Të njoftohej bota demokratike për padrejtësitë e shumta që u bëheshin atëherë shqiptarëve, të ndërkombëtarizohet cështja e Kosovës.  Ka qenë e vështirë që të thyhet miti për Jugosllavinë që mbizotëronte në botën përendimore si një vend më liberal se vendet e tjera të ish-Lindjes. Jugosllavi atëherë ishte e përkëdhelura, e dashura e Perëndimit, Departamentit Amerikan të Shtetit. Veprimtarët e RShKBL kanë organizuar veprimtari të llojllojshme: demonstrata para Shtëpisë së Bardhë, Kombeve të Bashkuara, takime me persona me influencë në politikën amerikane, senatorë e kongresmenë, personalitete të rëndësishmë të Administratave Amerikane, kanë shkruar e shpërndarë pamflete e memorandume drejtuar Sekretarëve Gjeneralë të Kombeve të Bashkuara, gazetarëve e gazetave të shumta e me ndikim në opinionin amerikan. Për të gjitha këto veprime duhej sakrificë guxim, mençuri. Këto veprimtari nuk ishin edhe pa rrezik për jetën, sepse edhe në botën e lirë shtrihej dora e zgjatur e UDB-së jugosllave, kësaj organizate gjakatare, e cila i ka sjell shumë të zeza polpullit tonë. Për angazhimin e tij atdhetar si kundërshtar i pakompromis i regjimit jugosllav, Maliqi për 33 vite nuk ka mundur të shkojë në Kosovë e të vizitojë familjen e tij. Dhe kur është kthyer pas gjithë atyre viteva, nuk a ka njohur asnjë njeri. Vërtet një sakrificë e madhe personale. Veprimtaria e organizatës RShKBL është pasqyruar në detaje në librin e vëllimshëm, “Kosovo Path to Freedom – The Role of The Albanian Kosovar Youth in the Free Ëorld in the Liberation of Kosovo (Vatra, 2012) të autorit dhe veprimtarit të kësaj organizate, Sergio Bitici. Ndërsa arkivin e kësaj organizate Maliqi ia ka dorëzuar Muzeut të Kosovës.

Maliqi ishte një person i përzemërt, kishte një shpirt fisnik e të pastër, një ndershmëri të tejskajshme, natyrë të qetë e një komunikim shumë të ngrohtë e njerëzor. Ishte një atdhetar i flaktë, veprimtar i përkushtuar i çështjes kombëtare, sidomos asaj kosovare.E donte Shqipërinë e donte Kosovën, Amerikën – atdheun e tij të dytë, i donte shqiptarët, i donte njerëzit e mirë, përparimtarë e democratë. Maliqi mishëronte, pasqyronte virtytet më të mira të popullit tonë: besnikërinë, mikpritjen, qëndresën, dashurinë e pakufijshme për kombin e atdheun, ndjenjën e sakrificës, respektin për njëri – tjetrin. Rrezatonte mirësinë njerëzore dhe frymën pozitive për bashkim. Dallgët e jetës, përvoja jetësore në kohëra të jashtëzakonshme e kishin kalitur karakterin e tij burrëror, njerëzor e atdhetar.

Maliqi ishte një vëzhgues i kujdesshëm, kronist e arkiv i gjallë i komunitetit shqiptaro – amerikan në këto 50 vitet e fundit, dëshmitar e pjesëmarrës aktiv i shumë ngjarjeve të komunitetit, njeri që i ka njohur nga afër dhe ka pasur bashkëpunim me figurat kryesore shqiptare në Amerikë. Ndër vite ka kultivuar dashurinë për të lexuar. Vazhdimisht lexonte literaturë artistike, publicistike e politike.Me shumë kujdes e vëmendje i përcillte procest, zhvillimet politike në Amerikë e trojet shqiptare, sidomos ato për ndërtimin e shtetit të ri të Kosovës.

Me vendosjen e tij në Philadelphia ai u anëtarësua në shoqatën “Bijtë e shqipes”, duke e vënë në shërbim të shoqatës përvojën e tij shumëvjeçare në organizimin e komunitetit. Kishte një respekt për shoqatën dhe drejtuesit e saj, punën me plot përkushtim, veprimtaritë e shumta e cilësore. Shpesh më thoshte se, shoqata “Bijtë e shqipes” është shoqata më e organizuar nga të gjitha shoqatat shqiptare që ai kishte parë ndonjëherë në Amerkë. Për angazhimin e tij në shoqatë e komunitet dhe veprimtarinë e tij shumëvjeçare atdhetare  shoqata “Bijtë e shqipes” e ka nderuar atë me “Certifikatë Mirënjohjeje”.

Largimi i parakohshëm i Maliqit nga kjo botë na ka pikëlluar të gjithëve, por ne gjithmonë do ta kujtojmë me shumë respekt, do t’i mbajmë të gjalla çastet e lumtura të kaluara së bashku.

Ditën e shtunë, 2 nëntor 2024, ora 5 – 8 pm, shoqata “Bijtë e shqipes” do të organizojë një Veprimtari Përkujtimore për të nderuar jetën dhe veprën e Maliq Arfajt. Veprimtaria do të zhvillohet në mjediset e shoqatës, në këtë adresë: 3322 Ëillits Road, Philadelphia, PA 19136. Të gjithë janë të mirëseardhur e të mirëpritur, sidomos bashkëveprimtarët e tij të kahershëm.

P. S.

Ka edhe shumë gjëra të tjera për t’u thënë për Maliqin, por atij nuk i pëlqenin shkrimet dhe fjalimet e gjata.