Gezim Zilja/

Më 26.02.2022 i “arrestuar”  nga dy miq të mi, u ndodha  i paftuar në Dukat, në 54 vjetorin e  lindjes së kryetarit të grupit polifonik “Jehona Labe,” njeriut fisnik me emër e mbiemër të njëjtë: Berdo Berdo. Nga i paftuar u ktheva në kryemik sipas traditës. Jo vetëm se më ulën në krye të tavolinës, ku ishin rreth dyzetë burra por edhe sepse pas gotave të para, më vunë para një alamet bishti zbukuruar sipër me ca brinjë të thekura, që do të mjaftonin për një “ushtri” të tërë. Berdua për të nderuar kryemikun e paftuar u ul pranë meje. Tek e shikoja, nga afër, me një trup mesatar,të shëndetshëm, tepër të fuqishëm, energjik, me kraharorin zbuluar, dukej si një copë shkëmbi i shkëputur nga malet.  Më kujtoi  pasardhësit e denjë të asaj race të pastër shqiptare, që përshkruan Evliha Çelebiu , udhëtar e dijetar i shek. XVII, për krahinën dhe djemtë e Dukatit: “… Ndërmjet Perëndimit e Jugut ndodhet krahina shqiptare e Dukatit me 100 katunde të pashtruar e të pabindur. Banorët e kësaj treve janë kokëzinjë dhe mbajnë feste… Janë ndër burrat më trima të kombit shqiptar…. Trimat e rinjë janë fodullë, vishen me rroba të shkurtëra ( poture dhe tirqe. Shën,im) dhe të ngushta. Për hir të zotit duhet thënë se janë luftëtarë të rreptë.Shumica e tyre lidhin kokën me çallmë të bardhë dhe rrinë me kraharorin zbuluar, që u piqet e rregjet prej rrezeve të diellit… Kanë shëndet të plotë e u shkëlqen lëkura nga ngjyra e kuqe. Përkth.shqip. Faqe 77-78.”  Dikush po thoshte ca fjalë të thjeshta, për Berdon, dhe pas pak shpërtheu kënga labe. Kam qenë jo rrallë në ahengje e ziafete lebrish, po kurrë nuk e kam kuptuar sesi merren vesh kur fillon një këngë. Sapo marrësi ( këngëtari) kudo që të ndodhet fillon këngën, hedhësi dhe kthyesi të hazërtë, gjenden pranë tij. Zërat e grupit pushtuan gjithçka: dëgjohej vetëm kënga dhe isua e zgjatur me një harmoni  të përkryer. Në pushimet midis njërës strofë e tjetrës ka një heshtje të pazakontë dhe sytë e të gjithëve janë te marrësi. Kënga vinte e avashme, shtruar, gati e përvajshme dhe kjo më çuditi pak. “Moj Labëria me derte /Pse e mban kokën mënjanë?/Vetëm fillikate mbete/Mbetën bosh ato divanë.” Epo kjo punë kështu? Sikur kishim ardhur për të festuar?! Vargu “mbetën bosh ato divanë”, kishte një domethënie rrëqethëse. S’dëgjohet zëri i pleqe/Ata burra festebardhë/Mbetën të rralla oxheqe/Rritet bari nëpër shkallë. Barin që rritej nëpër shkallët e shtëpive të braktisura, oxhakët e rrënuar, shkretimin, që mbulon vendin nga mungesa e njeriut e kisha vërejtur këtë verë në disa fshatra. Kënga ecën ende më e përvajshme: Boshatisur ato djepe/ Duarlidhur seç të lanë/Rinia nëpër kurbete/Nga malli gurët u çanë. Gjatë këtyre fjalëve marrësi, kthyesi dhe hedhësi e shndërruan këngën, në një ulërimë dhimbjeje, dhe kujeje. Dola jashtë, kërkova diku një cigare dhe strofën e fundit nuk e dëgjova, veç isos që  ndihej deri jashtë. 

“Pse e hapët me këtë këngë o Berdo?” i thashë kur u ktheva.“Po na ikën djemuria, po mbetet shkretë Labëria. Nuk gjen dot dhëndër për vajzë, si i thonë fjalës. Andaj e morën të parën …”u përgjegj mendueshëm Berdua.  Ndërkaq një këngëtar tjetër me një zë tenori të shkëlqyer ia kishte marrë këngës himariote aq të famshme. “Vajz’ e bukuro’/Pa dil të të shoh/Moj Katina nina nina /vajz’ e dashuro’.” Atmosfera kishte ndryshuar plotësisht. Fytyrat e të pranishme, që disa çaste më parë ishin të ngrysura e të menduara, ndrinin nga kënaqësia dhe dëshira për të festuar. Tashmë isua ishte jo aq e zgjatur, sërish e shtruar por vinte ëmbël e ëmbël; ajo ajdee-deeeeeeeeeee e hedhësit të çonte në lëndinat plot gjelbërim të bregut, ku ka jetuar Katina e famshme dhe  zëri i kthyesit me pasthirrmat oho-oho-ohoho, ku “o”-ja  shpesh shndërrohej në një “ë” hundore, shprehte herë mall e  herë nostalgji. “Syri yt më vret/Zëri yt më tret/ Moj Katina nina-nina / Bukuria vet!” Kënga mbyllet. Të gjithë urojnë marrësin e këngës: Të lumtë goja! Këngë e paç gjithë jetën! Rrëkëllejnë gotat mbushur me atë lëngun e bekuar, duke ngritur shëndete e mirësira pa mbarim. Në anën tjetër një grua bionde, ia mori këngës me një zë të pastër tingëllues. “Njëzetepesë vite/ veç na ke dhuruar/Këngë burrërore/ nga shpirti i kulluar/…” Këtë herë isua e dalë nga dyzetë burra, me një gojë të vetme, buçiti sa dukej sikur do të binte suvaja e thyheshin xhamat e dritareve. Tani filloi koncerti i vërtetë, mendova. Kthej kokën anash dhe shikoj sesi Berdo Berdo, ky burrë i rëndë, kishte sytë gjithë lot dhe as që i fshihte. Po kjo hata? E preka lehtë në në sup. “ Është këngë për mua? E kupton…?” belbëzoi midis lotësh. Në refren përsëriteshin titujt e këngëve, figurat e të cilave ai u dha pavdekësinë me zërin e tij prej baritoni dhe interpretimin e papërsëritshëm: Hamit Guga një pëllëmbë; Çobanët mbi gjeneralë; Del pasha se jam për udhë; Moj Vlorë e bukur në gropë. Ashtu si Osman Taka, që nuk e krijoi vallen e famshme Çamiko, por e intepretoi në mënyrë të tillë sa ajo u quajt Vallja e Osman Takës, edhe këngët e mësipërme, që janë kënduar edhe më parë, quhen sot  “Këngët e Berdos.” Për këtë grupi polifonik “Jehona Labe” i ngriti këngë dhe e uroi: Me këngët e tua, i dhe historisë/Rrofsh sa të do zemra, bir i labërisë. “Ka lezet ta ngrenë këngën në gjallje,”  më tha një i dukatas, “se po vdiq njeriu, s’ka ç’të shohë e ç’të gëzojë!”

Hazir Mehmeti/

7 Marsi – Dita e Mësuesit, moment i rikujtimit të figurave madhore shqiptare në historinë kombëtare. Shumë intelektual patriotë nga të gjitha trevat shqiptare u flijuan për shkronjat shqipe, fjalën shqipe të mohuar e shkelur nga pushtuesit grek, turq, serb e sllavët tjerë. Sot jemi krenar me historinë tonë të ndritur nga emra të tillë para të cilëve përulemi me respekt. Ndër ta pa dyshim ishte edhe Don MIkel Tarabulluzi. Don MIkel Tarabulluzi u lind në Prizren. Mësimet fillestare i mbaroi shkollën për famullitar tek mësuesi Mati Logoreci. Në Shkodër mbari kolegjin Shën Françeskan Saverian dhe studimin për papnor. U dërgua në Austri ku studio filozofinë dhe teologjinë. Imzot Anderua Logoreci kishte meritat kryesore në shkollimin e Dom Mikelit, formimin e tij si prift dhe intelektual me vlera në themelimin e shkollave dhe përhapjen e gjuhës shqipe. Dom Mikeli shërben në Pejë, kurse në fillim të vitit 1896 emërohet famullitar i Karadakut, përkatësisht i Letnicës, ku gravitonin Stublla Epërme, Binça dhe disa katunde të tjera Me angazhimin e tij, por edhe të bamirësisë së familjes së Sedovytëve (sc. Sedaj), është siguruar shtëpia në pasurinë e kësaj familje, që do të shërbejë për kishë dhe më vonë për shkollë. “Kështu, në vend që besimtarët e Stubllës dhe të disa katundeve të tjera të shkojnë të dielave në Letnicë, nga Letnica vinte dom Mikeli te ata, jo vetëm për t’iu meshuar dhe për t’ju bërë shërbesat e tjera fetare. Misioni i tij u tejçua deri aty sa për t’i hapur Stubllës një shkollë shqipe“. Mikel Tarabulluzi është themelues i Shkollës së Parë Shqipe në Kosovë. Ai krahas punës si famullitar ishte edhe mësues i devotshëm e kombëtar pjesë e lëvizjes së Rilindjes Kombëtare Shqiptare dhe të një lëvizjeje të përgjithshme të popujve ballkanikë për t’u çliruar nga zgjedha turke. Është konstatuar se pikërisht dom Mikeli, i frymëzuar nga kërkesat e Lidhjes së Prizrenit, iu kishte, bashkangjitur aradhes së Idriz Seferit, krahas luftetërëve tjerë nga Stublla e rrethina sikurse ishin Gjon Koliqi, Engj Pali, Gjon Andrea e shumë tjerë që marrin pjesë aktivisht në Luftën e Kaçanikut më 1910. Natyrisht, nxënës të tij dhe të vëllait të tij Jakut janë edhe Mark Lorenci, Zinë Demaj, Pal Ramaj, Gjergj Ramaj të cilët jetonin në Stubëll, por edhe disa stubllanë të tjerë, si të thuash, të një gjenerate më të re, siç është Ndue Ballabani, i biri Jozës, bashkëpunëtorit dhe mikut të ngushtë të dom Mikelit, i mbajnë të gjalla në kujtesë punët pastorale dhe arsimore të famullitarit dhe mësuesit të tyre. Shkolla e parë ku mësohej gjuha shqipe ishte meritë e Don Mikel Tarabulluzit.

Rozana Suli/

Tiranë më 3 Mars 2022, nën organizimin e shoqatës “Ambasadorët e Paqes”, me praninë e nxënësve të shkollave të mesme të qytetit të Lezhës, është bërë një marshim nga Sheshi Nënë Tereza, drejtë Ambasadës Ukrahinase dhe më pas asaj Ruse. Përpara këtyre 2 institucioneve, kemi vendosur gëzhojat e lulëzuara simbol i shoqatës sonë, dhe pankardat me mesazhe që bënin thirrje Paqes pa kushte, pa ngjyra, pa anë, vetëm shprehja e kësaj dëshirë që çdo njeri ndjen brenda tij veçanërisht pas ngjarjeve të ditëve të fundit. Marshimit tonë, që u spostua në fund për një sitin në sheshin Skënderbe, ju bashkuan edhe qytetare që ishin në dijeni, nëpërmjet rrjeteve sociale. Manifestimi është kryer pothuajse tërësisht në heshtje dhe ka qënë i shoqëruar me disa gjeste: jemi ulur në shesh, rreth fjalës ‘paqe’ e shkruar në rusisht me dritën e dhjetëra qirinjve, në një heshtje që brenda saj përmbante gjithë fuqinë e thirrjes universale që sheh vetem në dialog zgjidhjen e konflikteve. Ky stil ndërgjegjësimi, ka qenë gjithmonë ne kordat e shoqates, qe ne fillimet e saj. Kjo lutje per paqe eshte ngjitur drejte qiellit edhe ne menyre simbolike me flamurin e paqes dhe tullumbacet. Ambasadoret e Paqes lindin si levizje per paqe ne nje moment te erret te historise Shqipetare, ne trazirat e vitit 1997, nen perkujdesin e don Antonio Sciarra, misionar katolik, qe ne ato vite te rrezikshme, zgjodhi te qendronte perkrah bashkesise se tij. Ishim femije e te rinj te terrorizuar nga vrasjet, plagosjet, varferia…por kur preket fundi, pastaj mundesh vetem te fluturosh. Kjo ndodh vetem fale ketyre edukatoreve qe besuan ne ne dhe qe na shtyne te benim me te miren per te kerkuar nje te ardhme ndryshe. Ndergjegjesimin e te qenit, te rinj qytetare aktiv dhe pergjegjes per te vetveten dhe komunitetin. Kemi filluar duke pastruar fshatrat nga gezhojat e zbrazura, i kemi mbushur me lule dhe i kemi dhuruar neper manifestimet, takimet me autoritetet qe kemi takuar nder vite ne rrugetimin tone. Nje pjese e madhe e gezhojave te mbledhura, i kemi shkrire per te ndertuar Kembanen e Paqes, qe pasi ka marre bekimin e papa Gjon Pali II, ka shetitur sheshet e pjeses me te madhe te italise, Shqiperise dhe Kosoves ne vitin 1999 dhe eshte vendosur ne Tirane, perpara Piramides ne daten 1 janar te vitit 2000, si zeri i femijeve shqiptar qe duan Paqen. Kemi punuar mbi edukimin per 25 vjet, te bindur qe nje vend ndryshon vetem me kete strument qe larteson njeriun. Kemi perqafuar me projekte te posatcme, dhe dhene zerin tone shume situave te veshtira te Shqiperise: vajzat e ‘humbura’ qe u ‘tregtuan’ ne europe per prostitucjon, sot fale kesaj ndjeshmerie ‘jeton’ shtepia Rozalba ku strehohen ne standartet me te larta te perkudjeses vajza nga mosha 3 deri ne 18 vjec; plagen e thelle te gjakmarrjes me projektin ‘shkolla vjen tek une’ per tu mundesuar femijeve ne gjakmarrje nje mesues qe i mesonte per te arritur te kishin te pakten certifikaten e mbydhjes se shkolles tete-vjecare; kampet verore me femije e te rinj qe favorizojne perfshirjen dhe rritjen personale nen tematika me vlera humane; bashkepunime me dhe aktivitete kuturore me komunitetin rom te qytetit te lezhes; diskutime me pergjegjesit politik mbi sherbimin civil ne vend te atij ushtarak per te rinjte qe me bindje nuk duan te ngjeshin nje arme; Aktivitete te mirembajtjes se ambientit dhe te ndihma konkrete familjeve ne nevoje (pershembull gjate fenomeneve natyrore ne vendin tone); kemi bashkepunuar me Drejtorine Arsimore per te punuar me nxenesit e shkollave te zones mbi tematika te ndryshme socjale; dhe si dje, kemi zbritur ne shesh dhe kemi vendosur vazhdimisht emrin dhe fytyren per te manifestuar kur dicka cenon te drejtat e njeriut. Sot një pjesë e konsiderueshme e shoqatës, jeton edhe jashtë shtetit, por vazhdojmë të punojmë së bashku me dëshirën e një Shqipërie më të mirë, e një bote më të mirë.

VOA

---

Delegacionet ruse dhe ukrainase do të kthehen në kryeqytetet e tyre për konsultime të mëtejshme, para se të zhvillojnë një raund të dytë bisedimesh për paqen, sipas agjecisë së lajmeve RIA, e cila citon këshilltarin e presidentit të ukrainës, Mikhailo Podoliak.

Ukraina kërkoi një armëpushim të menjëhershëm dhe tërheqjen e forcave ruse, në bisedimet e sotme që u zhvilluan në kufirin Ukrainë-Bjellorusi. Në delegacionin ukrainas merrnin pjesë Ministri i Mbrojtjes, Oleksii Reznikov dhe këshilltari presidencial Mikhailo Podoliak.

Po sot Presidenti ukrainas Volodimir Zelenski i kërkoi Bashkimit Evropian që t’i japë vendit të tij anëtarësimin e menjëhershëm në bllok.

Presidenti Zelenski kërkoi një anëtarësim të shpejtë në BE në një video-mesazh përmes së cilit ai gjithashtu u bëri thirrje trupave ruse të dorëzonin armët.

“Qëllimi ynë është të jemi së bashku me të gjithë evropianët dhe më e rëndësishmja, të jemi në një pozitë të barabartë,” tha ai. “Jam i sigurt se është e drejtë. Jam i sigurt se është e mundur.”

Sekretari i Përgjithshëm i NATO-s, Jens Stoltenberg tha se kishte patur një telefonatë me udhëheqësin ukrainas dhe se “e vlerësoi atë për guximin e popullit dhe forcave të armatosura të Ukrainës”.

“Aleatët e NATO-s po rrisin mbështetjen me raketa mbrojtjeje ajrore, armë antitank, si dhe ndihmë humanitare dhe financiare,” shkruante zoti Stoltenberg në Twitter.

Rusia u përball me presion të shtuar diplomatik dhe ekonomik të hënën, ditën e pestë të fillimit të agresionit ndaj Ukrainës.

Ministria britanike e mbrojtjes tha të hënën se trupat ruse vazhdonin të ishin mbi 30 kilometra në veri të kryeqytetit të Ukrainës, Kiev, duke shtuar se “dështimet logjistike dhe rezistenca e fortë ukrainase vazhdojnë të pengojnë përparimin rus”.

Ky vlerësim përputhet me vlerësimin e një zyrtari të lartë amerikan të mbrojtjes, i cili u tha gazetarëve të dielën, se “nuk kemi asnjë tregues se ushtria ruse ka marrë kontrollin e ndonjë qyteti.”

Ilir Levonja/

Po shoh në një studio televizive që një gjeneral shqiptar thotë, mos hapni panik se rezistenca ukrainase do fitoj. Shoh televizorët që thonë se nuk po rezistojnë ukrainasit. Përse përhapni panik. Luftën Ukraina do ta fitoj, etj. Nëse Shqipëria ka vërtetë gjeneralë të tillë, pika atyre që ua kanë dhënë gradën. Thua se paniku jonë po ndikon tek morali i popullit ukrainas. Këto me siguri janë ato mendje që bunkerizuan Shqipërinë kur nuk kishte armiq. Dhe sot janë pikërisht po këto mendje që e shkatërruan Shqipërinë kur ka me shumicë armiq. Edhe brenda Rusisë pati kundërshtime. Madje Shën Petërburgu, u mbush sot me protestues kundër pushtimit të Ukrainës. Kurse në Tiranë një grusht të rinjsh mbajtën një protestë modeste përpara ambasadës së Rusisë. Megjithatë bëni mirë t’i vini gishtin kokës. Nuk mjafton një mbledhje e sforcuar që bën presidenti të cilin deri dje donit ta shkarkonit. Nuk mbrohet kombi me mbledhje të sforcuara. As me tema bajate se përse Amerika nuk ndërhyn? Përse nuk ndërhyn Nato etj. Dhe përse Nato dhe Amerika u futën në Kosovë etj. Shumë fare e thjeshtë, Ukraina nuk është anëtare e Natos. Biles për këtë aspiratë të saj, po ndëshkohet sot nga Rusia. Dhe Amerika nuk ndërhyn dot me gishtin e dorës. Pavarsisht pretendimit apo perceptimit mbi Amerikën, vet Amerika nuk është ajo e kohëve të 20 viteve më parë. Kjo në kuptimin e ruajtësit të rendit në botë. Ka plot probleme të brendshme. Sado të bërtasin trampistët apo këta të Bidenit, Amerika ka një rënie nga formati i udhëheqësve si Regan, Bush, Klinton. Kjo u duk qartë edhe me dorëzimin e shëmtuar të Afganastanit gushtin e vitit 2021. Për sa i përketë ndërhyrjes në Kosovë, realiteti ishte ndryshe. Kosova ishte akoma nën Serbinë, po ndodhnin krime kundër njerëzimit. Po masakroheshin fshatra. Po ndodhte ajo që ne sot e kemi harruar për shkak të mllefit politik që aq me shumicë e kemi. Bëni mirë që të harroni një orë e më parë konfliktet për gjithçka. Mblidhuni kombëtarisht pavarsisht rehatisë që u ka zënë se keni Naton. Kur them kombëtarisht, kam fjalën Tiranë-Prishtinë. Shikoni nëse keni akoma ndonjë depo, a ndonjë tunel për të strehuar popullatën. Përpiquni ta hiqnin qafe atë politikën gjoja shtet më vete Kosova dhe shtet më vete Shqipëria. Kujtohuni dhe pyesni veten, a keni ushtri. A keni mundësi të rezistoni? A keni mundësi të mbroheni? Se jemi shqiptarë dhe është më mirë bashkë se veç e veç. Nuk mbrohet vendi me bukurinë e Olta Xhaçkës a me atë çunin nga Korça. Zgjohuni kombëtarisht se lufta nuk është vetëm luftë, pasqyrë ballafaqimi.