Dielli | The Sun

Albanian American Newspaper Devoted to the Intellectual and Cultural Advancement of the Albanians in America | Since 1909

Francezët dhe Mitrovica

by

Sylë Ukshini/

Gazetari i njohur gjerman Erich Rathfelder, një raportues i drejtpërdrejt i ngjarjeve në Kosovën e periudhës së okupimit serb dhe pas vendosjes së saj në protektoratin ndërkombëtar ushtarak e civil, në librin e tij “Kosova” përmbysë disa klishe të ndërtuara në perëndim për shumë ngjarje lidhur me dhe për Kosovën, si çështjen e rezistencës shqiptare të UÇK-së, grindjet partiake, çështjen e largimit të një pjesë të civilëve serbë nga Kosova nga hakmarrja shqiptare e tema të tjera. Në këtë kontekst, ai shkruan edhe për mënyrën e ndarjes së Mitrovicës nga trupat franceze të KFOR-it, duke na lënë të kuptojmë se ky zhvillim ka qenë një skenar i përgatitur paraprakisht. Rathfelder lidhur me Mitrovicën e pasluftës na sjellë një rrëfim të pazakonte, të sinqertë dhe interesant, duke dëshmuar se gjenezën e problemit të veriut të vendit duhet në qershorin e vitit 1999 si rrjedhojë e qëndrimeve të faktorit ndërkombëtare, i cili, për shkak të përçarjeve tona të brendshme, negociatat për përfundimin e luftës i zhvilloi pa politikanët shqiptarë:

“ A nuk do të duhej që trupat e NATO-s të dislokoheshin në tërë territorin e Kosovës? Pse atëherë francezët, të cilët të fundit hyn në vend, u ndalën në Mitrovicë në urën e lumit Ibër? Pengesat me tela gjembi siguronin vijën e re të demarkacionit. Përmes veprimit të francezëve, territoret e banuara me serbë në veri të qytetit që kufizohen drejtpërsëdrejti me Serbinë, qëndronin edhe me tej nën kontrollin e autoriteteve serbe dhe të luftëtarëve serbë.

Pas një konference të përbashkët shtypi me Joschka Fischerin në Prishtinë, ministri i jashtëm francez Vedrine iu përgjigj pyetje pse trupat e NATO-s nuk kishin përparuar deri në kufi, me një valë arsyetimesh të pakuptueshme, kuptimin e të cilave nuk e kapa as unë e as shumë kolegë të tjerë. Mirëpo, faktet e krijuara flisnin vetvetiu: Territori i banuar kryesisht me serbë në veri të qytetit mbeti nën administrimin serb; fillimisht iu ishte shmangur kontrollit të UNMIK-ut. Kështu u krijua një qytet i ndarë në Evropë. Me pengesa teli prej gjembi dhe me një kufi fillimisht të pakalueshëm për popullsinë. Një premtim i Rezolutës 1244 u thye qysh atëherë. Jo të gjithë të dëbuarit mund të ktheheshin në vendbanimet e tyre, krahas serbëve dhe romëve që nuk jetonin në enklava, tani e tutje nuk mund të ktheheshin as ata shqiptarë që kishin banuar në atë territor (…).

Me ndaljen e trupave franceze në urën mbi Ibër, Kosova u nda faktikisht në dy pjesë: në një territor të administruar nga bashkësia ndërkombëtare dhe të banuar kryesisht nga shqiptarët dh territoret e serbëve në veri të Mitrovicë si dhe në enklavat e mbrojtura nga KFOR-i, por edhe më tutje të administruara nga serbët. Me këtë u krijua një shoqëri paralel serbe me territor të kufizuar me mbi 100.000 banor”, shkruan mes të tjerash gazetari gjerman Erich Rathfelder në librin e tij “Kosova: Historia e një konflikti”.

Faleminderit Detroit

by

Nusret Pllana/

Prill 2023, Amerikë – Detroit

Promovim veprash dokumentare të gjenocidit serb mbi shqiptarët 1844 – 1999, të autorëve: Nusret Pllana, Hanëmshahe Ilazi e Agim Aliçkaj.

Respekt të gjithë të pranishmëve të këtij manifestimi kulturor e shkencor, e në veçanti Imamit të Xhamisë shqiptare në Detroit, z. Shuajb Gerguri, i cili me përgjegjësi të lartë prej intelektuali dhe patrioti të vërtetë, na e bëri të mundur promovimin me sukses të këtyre veprave publicistike e dokumentare, të cilat e vërtetojnë katërcipërisht gjenocidin serb mbi shqiptarët për rreth dy shekuj me radhë.

RESPEKT!

Udhëheqësi dhe strategu i pavdekshëm i maleve tona Dedë Gjon Luli

by

Age Ivezaj,

New York/

Ngritja e flamurit tonë, simbolit më të shenjët, në duart e trimave malësor në malin e Deçiqit është përpjekje e lëvizjes mbarë kombëtare, për ti dhënë fund zgjellës së robërisë shekullore.  Kryengritja ka një rëndësi të madhe historike , sepse kjo ishte  zëdhënëse e drejperdrejt e rilindjes kombëtare dhe idealeve të tyre për tu dal zot trojeve shqiptare që ishin të okupuara, kur vet egzistenca e kombit tonë ishte në rrezik. Qëllimi i kryengritje  kishte plane të kristalizuara kombëtare, me kërkesa të qarta para vetes dhe para botës, para miqve dhe armiqve, ata donte ta nxjerrin vendin nga robëria shekullore, ta bëjnë Shqipërin e pamvarur dhe te çoj ne fund amanetin e kryeheroit tonë Gjejrgj Kastirot- Skendërbeut. Kryengritja e Malësisë ishte pjesë e lëvizjes mbarë kombëtare dhe e para kryengritje me qëllim të caktura  për të mbrojtur tërësine toksore dhe administrative të popullit shqiptar.                                                                                                                Kryengritja filloj me 24 Mars 1911 kur  Dedë Gjon Luli bashk me 17 djem të zgjedhur nga Hoti e Gruda  sulmuan postet kufitare në Traboin e Rapsh. Turqit u nxunë në befasi, menduan se aty ishte një ushtri dhe dorzohen, kryengritesit marrin armatimin dhe municjonin që ishte aty, kjo është edhe fitorja e parë e kryengritjes. Kushtrimin i pushkëve dhe luftës u përhap në Grudë, Këlmend, Triesh e Kojë, kurse Marash Uci kushtrimonte Shkrelin e Kastratin. Brenda pak ditësh kryengritja u përfshi në të  gjitha krahinat e Malësisë së Madhe dhe Dukagjinit, numri i kryengritësve nga 17 veta arriti ne 3000  e më vonë forcat e malësorve numronin më tepër se 10,000 luftar.  Kjo luftë nuk ishte kryengritje e 5 ose 7 maleve të Malvsise , por  e të gjitha maleve të  mbi Shkodës e nën Shkodrës, ishte lëvizje mbarë kombëtare dhe e kordinuar me kryengrirtsat  e Kosovës të udhhequr nga prisat:  Isa Boletini, Bajram Curri, Hasan Prishtina, Idriz Seferi Azem e Shote Glica e të tjerë, por edhe nga intelegjenca shkodrane, Hilë Mosi, Luigj Gurakuqi  Risto Siliqi, Luigj Bumci, Ndre Mjeda, Nikollë Kacorri dhe të tjerë që më vonë do ti përjetësoj At Gjergj Fishta në kryeveprën e tij “Lahta e Malesise”,  ku i paraqet malvsoret stoik e te pathyesheme:    

“Se me djem çi i kam mas veti

Dede Gjon Luli, kaçabeti

Si ka Krali, si ka mreti

Si ka toka , si ka deti.”                                                                       

Dedë Gjon Lulu  luftonte bashk me trimat e vet te pathyeshëm, në istikamet e  Rapshës, Shipshanikut, Dinoshës, Qaftv të Uglës, Qepur, Koplik, Prroi i Thatë, Selcë, Vukël, Brojë Shalë, Shosh, Shkrel e Kastrat. Ata ishin betuar per të mbrojt trojet shqiptare me çdo kusht, edhe me jetën dhe gjakun e vet. Kjo luftë ishte vetëm një pjesë e frontit të përgjithëshme që kishte përfshi të gjitha malet e Malësisë. I mbarë populli, i  madh e i vogël, gra pleq e fvmijë, kush me pushkë e  kush me kmesa u bënin rrezistencë sulmeve të taborreve turke. Malësoret bënin luftë të pabarabat me ushtrinë e madhe turke të cilët kishte armatim të përsosur për kohën. Trimëria e luftarëve të Hotit, Grudës, Trieshit, Kojës, Këlmendit, Kastratrat e Shkelit dhe betejat qe zhvilluan Malësorët  tronditi përfundimisht themelet e Perandorisë Osmane që ishte në përfundimin e saj.                                                                                                                                                                          

Shpalosja e  flamurit tonë kombëtar me 6 Prill 1911 në malin e Deçiqit  është kulminacioni i Rilindjes  tonv kombëtare, kur Nik Gjelosh Luli shpalosin flamurin e Gjergj Kastriotit- Skenderbeut  pas 476 vjiteve  të robërisë. Ngritja e flamurit  ishte kulmi i vetdijes kobmëtare dhe i përpjekjeve të deri athershme për të dalë nga robëria shekullore,  për t’i dalur zot vendit, mos të lejojnë coptimin e trojeve shqipare dhe të  ndalojnë pazarlleqet e diplomacis evropjne qysh me traktati e Shën Stefanit e deri te kongresi i Berlinit. Strategu i Malësisë së Madhe Ded Gjon Luli se bashku me luftarët Malësor  ngrihen si një fuqi shiptvrore e ushtarake  për të ndalur të keqen që i kanosej popullit tonë. Kjo ishte levizje  mbarë kombëtare  për ti dhënë fund robërise dhe për ta bërë Shqipërinë “ Zonjë në vete” ashtu si e thoshte Vaso Pasha. Kryengritja e Malësisë së Madhe është përpjekje  për të cliruar vendin nga të huajt dhe për të formuar shtetin e lirë shqiptar. Për lidhejt e forta të kryengritësve dhe prisave të tyre Dedë Gjon Lulit, Mehmet Shpendit , Luigj Gurakuqit , Hasan Prishtina, Ismail Qelamilit dhe me parin përparimtare nga të gjitha viset e Shqipëris dëshmon kuvendi historik i Greçës që u mbajt  prej 12 deri me 23 Qershor 1911 në pllajën e Greçës së Trieshit, kund u mblodhën prisat nga të gjitha krahinat e Shqipërisë. Kuvendi doli me një program mbarë kombëtar dhe iu paraqit qeverisë Xhonturke (turqëve të rinj), fqinjëve tonë sllavë dhe fuqive të mëdha.  Memorandumi i Greçës u formulua nga Ismail Qemali dhe Luigj Gurakuqi, ata nxorrën njv broshur që u quajt ndryshe  “ Libri kuq “ për shkak të kopertinave. Në 12 pika parashtrohej një program për autonominv e Shqipërisë, ashtu sic ishte konceptuar edhe në platformën e lëvizjes kombëtare që nga koha e Lidhjes së Prizrenit në vitin 1878.  Se ç ka kerkonin shqiptarët me sv miri e thotë kënga popullore që i dikohet Dedë Gjon Lulit:

“Dedë Gjon Luli shkruan nji letër 

Bedri Pashës ja ka çua,

Se Shqipnia nuk don tjetër

Veç don vetin me sundua”

Ky memorandum ka rëndësi të veçant, sepse del nga gjiri i kryengritjes e vet populli, ishte nevoj jetike për tu dalur zot trojeve dhe për të mbrojtur Malësinë si pjesë të trungut shqiptarë. Ky ishte edhe një grusht i rëndë për shtetet fqinje që e mohonin karakterin e vërtet kombëtar të lëvizjes  shqiptare. Malesorët ndolleshin në mes të dy zjarreve, nga njëra antë ata ishin të sulmuar nga taborret tuke, kurse Sëbia dhe  Mali i Zi bënin ç’mos dhe me dredhi, mundoheshin t’i përçajnë shqiptarët. Kërkesat e memorandumit t Greçes i drejtoheshin përfaqsuesit diplomatik  të turqisë në Cetinë Sefedin beut. Në atë kohë kur turqit dhe Malazezët kërkonin që malësorët të heqin dorë nga çlirimi i krahinave të tyre. Kral Nikolla, hilexhi dhe i pabesë, me dinakëri u mundua ti përçaj shqiptarët në baza fetare dhe ti përdori ata në favot të vet. Në takimin që pati me Dedë Gjon Luli ai i tha se flamurin e tij e njeh gjithe bota dhe malësorët duhet të luftojnë me flamurin e Malit te Zi, por Deda kategorikisht e kundërshtoj dhe i tha:” jo besa se na kemi flamurin tonë dhe kurr nuk do të luftojmë nën asnjë flamur tjetër, pa ju e kemi filluar luftën dhe pa ju do ta mbarojmë, se nuk duam që lirin t’ja kemi borxh askujt, duam me e fitua me gjak dhe me e gëzua vet”. Që nga ajo dite Mali i Zi u mundua me e sabotua kryengritjen në të gjitha anë, ajo  priste dobsimin e perandorisë osmane, që më vonë ta uzurpoj tërë Malësinë dhe ta marri edhe Shkodrën. Por shpalosja e flamurit kombëtar me 6 prill 1911 ne malin e Deçiq i përgënjeshtroj ëndrrat e iluzionet e tij, keshtu që nga ajo ditë  jo vetëm që ua ndërpreu të gjitha ndihmat kyengritëseve, por u mundua në çdo mënyre të shuaj kryengrijen e  tyre.                                                                                                                                                                  

Kryengritja e Malësisë se Madhe është gur themeli i shtetit shqiptar, kjo ishte një frymëzim me sakrifica mbinjerzore  e burrave dhe burrneshave që ishin të vendosur te japin jetën e tyre për të dëbuar hordhit osmane nga toka arbërore. Ajo kishte për qëllim kryesor, ti jepte fund robërisë shekullore, për ta realizuar lirinë dhe pavarësinë territorjale shqiptare si komb e shtet i pavarur  shqiptar.                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                  Pas betejave dhe rezistencës së fort kryengritja u shua, por lufra nuk pushoj, ajo mori hov anembanë Shipërisë dhe nuk u ndal derisa një vit më vonë, plaku i urtë Ismail Qemaili, nga ballkoni i godinës pranë sheshit te skeles detare ne Vlorë, ngriti flamurin  e Gjergj Kastriotit- Skënderbeut dhe shpalli pamvarsinë e Shqipërisë  me 28 Nëntor te vitit 1912.                                                                                                                                    Pushtuesit osman, fuqit e medha dhe fqinjët tonë sllavë që uzurpuan tokat tona, fatkeqsisht, e shkëputën nga trungu shqiptar Malësinë e Dedë Gjon Lulit dhe gjysmën e tojeve  etnike i lanë jashtë kufirit politik të shtetit amë.                                                                                                                                                                  Malazezët dhe askush tjetër kurr nuk mund ti përça shqiptarët në baza fetare sepse na jemi vellezër të një gjaku, dhe bij te Shqipërisë. Dashuria e pafund për atdheun tonë nuk do të shterret derisa të rrjedhi gjak shqiptarit në damarët tonë. Këtë e dëshmua malesorët se  janë aty kur ka nevoj vendlindja, pa marre parasysh distancen hapsinore, sikurse edhe me 5 Mars te këtij viti kur pjesmarrja e mërgatës në votime ishte vendimtare në fitoren e “Forumit Shqiptar” që ishte faktor i rëndësishëm për të ardhmen e Malësisë.                                                                                                                                                               Zgjelljet lokale në Tuz për malësorët në diasporë ishin një kushtrim për ti dal zot vendit dhe vërtet ata u përgjigjen ashtu si e thoshte Fan Noli;

“Mbahu nënë e mos kij frikë

Se i ke djemt në Amerikë”.

Lavdi kryengritjesë Malësisisë dhe deshmoreve të saj që u flijuan për liri e bashkim të Shqiperise!

Lavdi flamurit tonë  kuq e zi, simbolit të Gjergj Kastriotit -Skendërbeut, idolit , nderit dhe krenarisë së shqiptarizmit.

Zoti i bekoftë shqiptarët!

The new US ambassador in Tirana David J. Kostelancik confirmed by Senate

by

Rafaela Prifti/

The new US Ambassador to Albania is David J. Kostelancik, a career member of the Senior Foreign Service with the rank of Minister-Counselor. Today’s Senate confirmation of his nomation by President Biden from earlier this year was uninimous. Kostelancik was serving as Foreign Policy Advisor to Chairman of the Joint Chiefs of Staff, General Mark Milley.

He has been Deputy Chief of Mission and Chargé d’Affaires at the US Embassy in Budapest, Hungary. His previous assignments include Director of the Office of South Central European Affairs and Director of the Office of Russian Affairs, both in the Bureau of European and Eurasian Affairs.

The overseas postings of Kostelancik in the past include the U.S. Mission to the OSCE and the U.S. Mission to NATO, the political office at U.S. Embassy in Tirana in early 90′, Albania and the U.S. Embassy in Ankara, Turkey, and two postings at the US Embassy in Moscow.

He is a graduate of the National War College, in his home statet of Illinois. He has earned a Master of Science at NWC National Defense University. David Kostelancik holds a Master of Arts degree from the University of Michigan, and a Bachelor of Arts degree from Northwestern University. He speaks Russian, Hungarian, Albanian, and Turkish.

The outgoing Ambassador Yuri Kim was an appointee of President Trump who served in Albania from 2020.

SOT MË FORT SE KURRË: “QËNDRO SHQIPËRI!”

by

Nga Frank Shkreli

                                                        30-vjetori i vizitës së tij në Shqipëri

“Popull shqiptar, ec përpara me guxim drejt shtigjeve të solidaritetit. Është një rrugë e vështirë kjo, por në të janë mbjell farat e shpresës. Të shoqëroftë forca e martirëve të tu, dëshmitarë gjithmonë në roje të lirisë, në vitet e pafund të shtypjes së regjimit totalitar. T’i ndriçoftë hapat e tu dashuria për familjen, shpirti i vëllazërimit, mikpritja ndaj të huajit dhe vetitë që e dallojnë popullin tuaj, veti këto që përbëjnë pasurinë më të çmuar shekullore shqiptare”!  (Papa Gjon Pali i II, 25 Prill, 1993 në vizitën e tij historike në Shqipëri).

Me 25 prill 2023, Kisha Katolike në Shqipëri dhe shqiptarët kudo, kujtojnë 30-vjetorin e vizitës së Papa Gjon Palit të II në tokën Arbërore. Është kjo një datë e shënuar për Shqipërinë dhe shqiptarët, por është historike, sidomos për Kishën Katolike në Shqipëri, pasi ajo vizitë – e para në trojet shqiptare — ndodhi aq shpejt pas një periudhe të gjatë e të errët, gjysëm shekullore, kur Kisha dhe kleri shqiptar, në përgjithësi, kishte pësuar vuajtjet, vrasjet dhe persekutimin më barbar të komunizmit, në krahasim me vendet e tjera ish-komuniste të Evropës dhe botës.

Për të shënuar këtë datë të rëndësishme në historinë moderne të shqiptarëve, zëdhënsi i Kishës Katolike të Shqipërisë, Dom Mark Pashkja deklaroi për Radio Vatikanin në gjuhën shqipe se udhëheqsit e Kishës Katolike në Shqipëri po e shënojnë këtë përvjetor “me një tubim në Shkodër, mbrëmjen e 25 prillit, në shenjë falënderimi të Madhit Zot për atë vizitë 30-vjet më parë të Papa Gjon Palit të II në një periudhë aq kritike por edhe shpresëdhënse, në Shqipëri. Vizita kujtohet me kremtimin e një meshe që do të pasohet nga një koncert i përmasave kombëtare nga kori, Musica Nova, nën drejtimin e maestro Harlen Nikolli,” shtoi ai.

Zëdhënsi i Kishës Katolike në Shqipëri, Dom Mark Pashkja e cilësoi vizitën e Papa Gjon Palit të II dhe Nenë Terezës, që shoqëronte Papën në Katedralën e Shkodrës më 25 prill, 1993, si një, “Demostrim i lidhjes së hershme dhe besnikërisë unikale të katolikëve të Shqipërisë ndaj kishës universale dhe katedres së Shën Pjetrit.”  Sipas zëdhënsit, premtohen një seri programesh nepëmjet të cilave, Kisha po shënon këtë datë të shënuar – 30-vjetorin e vizitës së Papa Gjon Palit të II në Shqipëri — për historinë e Kishës Katolike shqiptare, por njëkohsisht, edhe për historinë e Shqipërisë dhe të Kombit shqiptar dhe për marrëdhëniet shekullore midis Vatikanit dhe trojeve Arbërore.  Si rrjedhim, ai njoftoi se edhe në nivel shtetëror, kjo vizitë do të kujtohet me organizime të ndryshme kulturore dhe të tjera.

Gjatë vizitës së tij në Shkodër me 25 prill, 1993, Papa Gjon Pali i II, përshëndeti para të gjithë shqiptarëve dhe botës, Bijën e Kombit Shqiptar, Gonxhe Bojaxhiun –Nenë Terezën, me këto fjalë: “Të dashur, nuk mund mos të përshëndes një person fort të përvuajtur që ndodhet mes nesh. Është Nënë Tereza e Kalkutës. Por të gjithë e dinë nga vjen, cili është Atdheu i saj. Atdheu i saj është këtu. Edhe në kohët e izolimit të plotë të Shqipërisë ishte, pikërisht, kjo rregulltare e përvuajtur, kjo shërbëtore e përvuajtur, e më të varfërve ndër të varfër, që përçonte në tërë botën emrin e Atdheut tuaj. Në të, në personin e Nënë Terezës, Shqipëria është nderuar gjithmonë. Ky është misioni i saj e i të gjithë atyre, që porsi ajo, janë ndjekës të vërtetë të Krishtit, apostuj të Krishtit, apostuj të dashurisë e të përdëllimit. Ju falënderoj sot në emër të Kishës Universale, ju falënderoj, të dashur shqiptarë, për këtë bijë të tokës suaj, të popullit tuaj”, ka falënderuar Kombin Shqiptar, Papa Gjon Pali, që i ka falë botës bijën e vet, Nenë Terezën.

Nga Shkodra, Papa Gjon Pali është kthyer — atë ditë të 25 prillit, 1993 — në Tiranë, nga ku, para se të largohej nga trojet e Gjergj Kastriotit-Skenderebe ka përshëndetur Shqipërinë dhe ka falënderuar mbarë Kombin shqiptar për pritjen madhështore që i kishin bërë atij të gjithë shqiptarët me atë rast, pa dallim feje a krahine: “Vëllezër e Motra shqiptare! Ju përshëndes përzemërsisht! Pas një dite me një program të ngjeshur me kremtime e takime të cilat më dhanë mundësinë të shikoja dhe të përjetoja nga afër jo vetëm fenë e gjallë të Bashkësisë katolike, por edhe ngrohtësinë e mikpritjes së popullit shqiptar, ja erdhi momenti i ndarjes e përshëndetjes dhe thellësisht i prekur nga përzemërsia, po përgatitem të ndahem prej jush. Në miqësinë që më keni shfaqur, kam kuptuar se pata të bëj me miq që kishin një zemër të madhe. Në çiltërsinë tuaj pashë guximin e një demokracie të re, një demokracie që po ecën me hapa të sigurta drejt lirisë, pas sa vitesh të pafund e të errët të një diktature e të një ateizmi mbytës. Ju faleminderit për mikpritjen tuaj! Vëllezër e motra shqiptarë, fort të dashur! Zoti e ruajt Atdheun tuaj. Zoti e mbrojt popullin shqiptar në mbarë botën. Në emër të Zotit ju përqafoj dhe ju bekoj të gjithëve. Mirë u pafshim. Ju uroj me gjithë zemër: gjithë të mirat”, ka përshëndetur Papa Gjon Pali i II duke i dhënë fund vizitës historike të tij në Shqipëri më 25 prill, 1993!

Siç dihet, ajo vizitë ndodhi pas një dimri të gjatë e të egër nën regjimin ateist të komunizmit.  I vetdijshëm dhe i mirë informuar për gjëndjen e shqiptarëve, nën pothuaj gjysëm shekull komunizëm, në vizitën e parë të një Pape në Shqipëri, me 25 Prill, 1993, Papa Gjon Pali i II, e cilësoi vizitën e tij në Atdheun e shqipeve, si “Një ditë që na e dhuroi Zoti”.  Ishte gjithashtu një ditë, që sadopak, do të bindëte shqiptarët se bota nuk i kishte harruar ata, me gjithë vet-izolimin e Shqipërisë komuniste nga pjesa tjetër e botës, e sidomos  të izolimit nga Perëndimi demokratik, për pothuaj gjysëm shekulli.

Kudo që shkoi dhe me këdo që u takua, gjatë asaj vizite, Papa Gjon Pali II vetëm shprehi dashurinë, mirëkuptimin por edhe dhëmbjet e tij për vuajtjet dhe për martirizimin e njerëzve të pafajshëm gjatë periudhuës së komunizmit, ndërkohë që vuri në dukje edhe fisnikërinë e shqiptarëve tani dhe gjatë historisë, si popull e si komb.  30-vjet pas vizitës së Papa Gjon Palit në Shqipëri, kujtojmë fjalët e tija dashamirëse drejtuar shqiptarëve: “Ty o popull fisnik shqiptar, ta drejtoj përshëndetjen time të ngrohtë dhe të dashur!  Gjatë një dimri kaq të ashpër dhe të lodhshëm vuajtjesh dhe sprovash, Kisha heroike në Shqipëri, e tronditur nga persekutimi i rëndë dhe i gjatë, por e pasuruar nga dëshmia e martirëve të saj, ka ndarë deri në pikën e fundit dhimbjet dhe shpresat e Kombit, duke mbajtur të gjallë dhe me sakrificën personale të shumë anëtarëve të saj traditën e lashtë të krishterë, me bindjen se ajo përfaqëson një vlerë të përhershme të identitetit autentik shqiptar”.

Por, me atë rast, Papa Gjon Pali II pati edhe një porosi për shqiptarët, një amanet që është aq aktual edhe sot pas 30-vitesh, ndërkohë që për arsye dhe rrethana krejt të tjera, Shqipëria, Kosova, shqiptarët në përgjithësi, po kalojnë një periudhë tepër vështirë e dramatike, sidomos, përballë largimit të shqiptarëve nga trojet e veta shekullore gjatë 10-viteve të fundit: ”Shqipëri qëndro në lartësinë e detyrave që të presin”! Por edhe thirrja e tij për kujtesën e përhershme: “Që të mos harrohet e kaluara, por të shikohet e të ndërtohet me guxim e ardhmja…kjo liri e besimit fetar,të cilën ju më në fund po e shijoni, nuk është vetëm një dhuratë e çmuar e Zotit për ata që kanë hirin e fesë, por është një dhuratë për të gjithë sepse liria e besimit në Perëndinë është themeli i garancisë për çdo shprehje të lirisë. Ajo prek njeriun në intimitetin e vet, në atë pikë të shenjtë dhe të padhunueshme që është ndërgjegjja, ku qenia njerëzore takohet me Krijuesin dhe fiton ndërgjegjësinë e plotë të dinjitetit të vet.  Nga një liri e tillë, e trajtuar ashtu siç duhet, nuk ka përse t’i trembemi asnjë çrregullimi shoqëror”, ka porositur Papa Gjon Pali II, gjatë vizitës së tij në Shqipëri me 25 prill, 1993, ndërsa ka theksuar se, sado të vështira qofshin sfidat, ato janë më të lehta për tu përballur sipas tij, “Siç na mëson edhe feja: nëse kemi një Krijues të përbashkët, atëherë që të gjithë jemi vëllezër”, është shprehur ish-udhëheqsi i Kishës Katolike.

Në këtë përvjetor të vizitës së Papa Gjon Palit II, (të dates 25 prill, 1993) le të kujtojmë porositë e asaj dite të paharrueshme, si tejet aktuale edhe përball realitetit të sotëm shoqëror të vendit dhe për aktualitetin e sotëm politik e shoqëror.  Se çrregullimet politike, shoqërore dhe shëndetsore, gjithçka është më e lehtë për tu përballur, nëqoftse përballë këtyre sfidave sillemi si vëllezër e motra dhe në bashkpunim me njëri tjetrin, siç porosiste Papa Gjon Pali II, 30-vjet më parë, gjatë vizitës së tij historike në Shqipëri.  

Respekti, toleranca e pse jo edhe dasguria për njërin tjetrin janë e vetmja mënyrë për të ulur tensionet aktuale politiko-shoqërore në botën shqiptare dhe për të hapur shtigje të reja bashjetese dhe tolerance politike drejtë një demokracie të vërtetë, si në Shqipëri ashtu edhe në Kosovë.  Me qëllim që shqiptarët, “Të fluturojnë sa më lartë, ashtu si shqiponjat që nuk e lenë kurrë folenë e tyre”, siç është shprehur – Papa Françesku gjatë vizitës së tij në Shqipëri, 21 shtator 2014.  “Shqipëri, qëndro në lartësinë e detyrave që të presin”, sepse gjithçka ngjallet dhe përtërihet.

Frank Shkreli