• Home
  • Politics
  • Opinion
  • Culture
  • Sports
  • Economy
  • Interview
  • Reporting
  • Community
  • Vatra

Dielli | The Sun

Albanian American Newspaper Devoted to the Intellectual and Cultural Advancement of the Albanians in America | Since 1909

What We Need Is Albanians of Fan Noli’s Stature, What We Have are the Words of his “Albumi”

March 27, 2023 by s p

Rafaela Prifti

The book Albumi is a unique publication in many respects. It was designed to celebrate Fan Noli through some of his works in the first half of the 20th century. The 2022 reprint that’s being promoted at St. George’s Cathedral in Boston underlines a void that is present in the lives of Albanians everywhere while paying tribute to the power of Noli’s words. Before attempting to talk about it, I will quickly point to two curious clarifications that are worthy of note in terms of both historical context and accuracy.  

First, the original publication of 1948 has a dedication that reads: “Kryetrimave që e çliruan Shqipërinë nga fashistët, nga nazistët, nga bejlerët, u dedikohet ky album prej Federatës Vatra” (Albumi by Vatra Federation is dedicated to the valiant men who liberated Albania from the fascists, the Nazis, the landlords/Turkish governors) Whether the dedication was written by Fan Noli or inserted by Vatra to perhaps get the book in Albania and into the hands of Albanians in the immediate years after WWII, it is unclear.

Second, the publication is purported to be “the Album of his Eminence’s  40 years in America”. Yet, historically, in the span of those four decades, Fan Noli resided in America for about 25 years. He was in various different countries in Europe including Albania for a total of roughly one and a half decade. This makes sense considering that in the timeframe of 1906 to 1946 there were two major global events, namely two World Wars.

Those two clarifications aside, the collection of poems, artistic literary creations and adaptations in the book Albumi are but a fraction of his superb body of work and genius mind. One thing is clear: today Albania and Albanians need Fan Noli. Perhaps the 2022 publication of Albumi will serve to awaken the Albanian ideal “ideali shqiptar” as Mitrush Kuteli puts it in the book’s introduction of the 1948 edition, Boston, Massachusetts.

What is also clear is that today is a good day! Noli would have been very pleased with this event.  Whether a few miles from here at his final resting place or inside this church in spirit, Noli would be content that the presentation of Albumi brought us here today. 

More specifically, he would be pleased that it brought at Saint George’s Church, the Albanian writers, the Library and Vatra. And here is why: He founded the Albanian Orthodox Church as a center of the independence movement and to raise awareness that, contrary to the Greek’s state propaganda, religion does not equal nationality. Noli and other Albanian visionaries also founded Vatra to allow for all Albanians to gather and organize their efforts for a national awakening. Yet, neither the Church nor Vatra would be here, were it not for the most powerful gift he had: the word – and that’s what the members of the Albanian American Writers Society celebrate with the book presentation of Albumi – the power of the word.

It is through words that Fan Noli elevated the Albanian language to heights it didn’t know it could achieve. And Noli was aware of it. To illustrate this point, I will share a story that the Very Reverend Father Arthur Liolin shared with me. It goes back to the time of his youth. While he played organ at church, he would, now and then, catch glimpses of Noli sitting at the throne with his eyes closed seemingly asleep. After noticing this a few times, the young Liolin brought it up to others at Church who were also in agreement that Noli appeared to be sleeping while the music was playing. Someone decided to approach him with that question. “Sleeping?” was Noli’s response. “I am listening to the choir’s singing my own translations.”

Today, I imagine Fan Noli with the eyes closed listening to the music playing here and very likely nodding in admiration of his own words.

Filed Under: LETERSI Tagged With: Rafaela Prifti

RRËFIME TË VEPRIMTARISË KOMBËTARE TË EKREM BARDHA

March 21, 2023 by s p

Me shqiptarët në Amerikë

Skënder Karaçica

Në një emission (Top Channel, Tiranë), veprimtari i njohur i çështjes shqiptare në diasporën në Amerikë, Ekrem Bardha, në rrëfimet e tij ndër të tjera hedh dritë për një ngjarje të kohës në Nju Jork në vitin 1960, ku mori pjesë në selinë e OKB-së ish udhëheqësi i dytë i partisë së punës dhe njeriu i qeverisë shqiptare Mehmet Shehu. Me të dëgjuar se në selinë e OKB-së në Nju Jork kishte ardhur njeriu i qeverisë shqiptare Mehmet Shehu, thotë në rrëfimet e tij Ekrem Bardha, u organizuam nga Çikago, Nju Jorku, Detroiti dhe të qendrave tjera në Amerikë dhe shkuam para selisë së OKB-së duke brohoritur: Poshtë Mehmet Shehu, Poshtë Komunizmi  në Shqipëri!

Derisa ne brohorisnim kundër regjimit komunist në Shqipëri, nga ana tjetër e qytetit në Nju Jorkut, vinte në drejtimin tonë një mase e madhe sa dyfishi ynë i mërgimtarëve grekë, që, me parolla në dorë kërkonin Korçën dhe Gjirokastrën tonë, thotë në rrëfimet e tij Ekrem Bardha. Kur turma greke afrohej afër nesh, ne harruam Mehmet Shehun dhe regjimin komunist dhe, ai na u bë si “vëlla” dhe pa një pa dy iu vërsulëm me çka patëm turmës greke dhe provokuese kundër Shqipërisë tonë. Dhe, i rrafëm dhe  i dërmuam grekët provokues deri në përgjakje, kurse gazeta  “New York Times” pati shkruar për këtë ngjarje të kohës para selisë së OKB-së në Nju Jork për përleshjen shqiptaro-greke për shkak të provokimeve me parullat “Na jepni Korçën dhe Gjirokastrën” për shtetin helen në Athinë, ky ishte një rëfim i shqiptarëve në Amerikë, që, tash e një shekull janë në ballë të veprimtarisë për çështjen shqiptare në hapësirën etnike në Ballkan. I veçantë në ketë udhë të madhe kombëtare është veprimtari i njohur nga Detroiti, Ekrem Bardha.

Filed Under: LETERSI

VATRA PROMOVON “DIPLOMACIA NDËRKOMBËTARE DHE ÇËSHTJA E KOSOVËS 1997-1999” MË 25 MARS 2023

March 20, 2023 by s p

Federata Pan-Shqiptare e Amerikës VATRA do të promovojnë librin “Diplomacia Ndërkombëtare dhe Çështja e Kosovës 1997-1999” të historianit Dr. Lulzim Nika më 25 Mars 2023, ditën e Shtunë ora 11 Am në Selinë Qendrore të Federatës Vatra në adresën: 2437 Southern Blvd, The Bronx, NY 10458.

Ftohet komuniteti dhe mediat të marrin pjesë.

Filed Under: LETERSI

Gjyq në tokën e bekuar

March 14, 2023 by s p

Nga Bejdo Malo/

Më 14 mars 2023

Mirela Kanini turbullon, befason dhe intrigon përsëri. Madje këtë herë shkon aqë thellë sa vë gishtin mbi një plagë të pashërueshme të kësaj shoqërie njerëzore në tokën e shenjtë. Njerzit që nga koha e Ameriko Vespuçit kanë udhëtuar me çdo lloj forme në tokën e bekuar duke marrë me vete për ti lënë pas cpëza jete të errëta. Me librin e saj të katërt “Trafikanti” ajo sjell një vepër letrare shumë të veçantë. Një betejë psikologjike si doktor Fjordi, apo si filozofi Osho tek libri i tij Intuita. Këto modele të vështira ka zgjedhur ajo për tja sjellë botës moderne në tokën e bekuar. Mirela ka guxuar të prekë probleme të mbrehta sociale, raporte të thella të marrëdhënieve njerëzore, të thojë hapur dhe me kurajo, ato që gjera që të shkaktojnë të dridhura edhe atëhere i pëshpërit në monologun e brendshëm. Mirela i flet lexuesit të saj me gjuhën e butë përmetare, me gjuhën flamande, por dhe me anglishten moderne të tokës së shenjtë, duke i thënë ato gjera që askush nuk do ti ndodhin në jetën e tij. Pas tre romaneve te meparshme “Mekatet e zonjes Ema”, “Klienti”, dhe “Mallkimi i Melloneve”, kjo shkrimtare e maturuar dhe sprovuar dhe në SHBA, Shqipëri e më gjerë, me rrënjë të thella në dritën e diturisë nga familja e saj vjen me nje liber te ri, “Trafikanti”. Libri i saj është një histori e pazakonshme dashurie, me komplikaconet e tërë jetës së njeriut. Një histori që ka brenda tërë reaksionin e qënies njerëzore me të mirat dhe të këqijat e veta. Ka roman triller i ngjan tabelës së Mendelejevit ku çdo aspekt i psikologjisë njerëzore është vendosur në vendin e duhur është një libër i mbushur me emocione depresion ankth dhe pasion. Një histori plot kolorit që rrjeth sa turbulluese, interesante intriguese aq dhe tërheqëse. I mbushur me ngjarje, hera-herës të rënda, dhe kthesa të paparashikueshme ky libër ka sjellë një risi në apoteozën e kronikës së zezë. Adrenalinën njerëzore e ka futur si një letër lakmuesi në dashuri, në urretje, në ngjarje tragjike por të gjitha të vëerteta dhe të besueshme, sepse kështu është Mirela e guximshme, e veçantë një “dhi e egër” e shtigjeve të thepisura dhe lartësive mbi 5000 metra. Ajo ka qëmëtuar atë “bimësi” njerëzore të rrallë që ndodhet në këto lartësi. Në librin e saj gjen mbijeteën njerëzore dhe fatin e saj si në Atakamë, si në Kilimanxharo por dhe Amazonë në atë pyllin tropikal. Ajo ka luajtur me jetën thriller që në rreshtin e parë të librit dhe deri në rreshtin e fundit. Dy personazhet e saj Aleni njëri flamand dhe tjetra Mia amerikane, fati i sjell pranë njëri-tjetrit. Mia është avokatja e re që Aleni ka zgjedhur për ta ndihmuar në legalizimin e investimeve të tij dhe në vendosjen e përhershme në Amerikë. Aleni ka gjithçka bukurinë intrigën të kaluarën e errët pasurinë sharmin. Bota e tij e nëndheshme dhe bota e tij e mbidheshme janë dy botë që ai i kontrollon bukur dhe kjo e bën Mian të bjerë kokë e këmbë në dashuri dhe të jetë si ajo anija që udhton në një anije buzë shkëmbinjve ku është e fikur drita e farit. Aleni si një usta me shumë përvojë do të bëjë gjithçka për vajzën që dashuron por nuk nxjerr dot spirancën e anijes së të kaluarës që është thellë në detin e zi. E kaluara nuk lëshon ajo me metastazat e saj na mbërthen për gryke dhe kur duam të bëjmë gjera të mira ku dashurojmë dhe kur duam ti vëmë kapak. Fati është njerk, martesa llotari dhe dashuria bixhoz. Këto anë të shoqërisë njerëzore ka zbuluar Mirela. Loja e fatit është si ruletë na duket sikur na vendos në anën e ligjit por realisht jemi tek e kundërta e tij jemi peng tek ajo që ke investuar në jetë. Libri sjell dilemën më të madhe, të gjithë jemi qënie me të mira dhe të këqija të mëdha. Në jetë ke fat dhe shpëton nga të këqijat dhe ke fat dhe të vinë të mirat por ndodh që të të përzien bashkë. Egziszecializmi i Mirelës është më shumë purgator një zinxhir me hallka të mëdha hekuri që i mbështillet jetës së njeriut. Mirela di të paragjykojë, di të sitë, di të kullojë, di të futet në skutat e jetës së njeriut. Ashtu si një nuselalë, që zotëron dhjetë realitete njëherësh ashtu dhe Mirela të dhjetë realitet e jetës së Alenit dhe Mias i ka sjellë të ndeshen në tokën e shënjtë e të bekuar. Ngado që të vijnë gjyqi i madh aty do të bëhet në tokëne bekuar Amerikë. Loja psiologjike e Alenit dhe e Mias shkon tej çdo dashurie, shkon në atë cep të shpirtit njerëzor që ne e zbulojmë një herë më jetë për vetëm një njeri dhe me të duam të hedhim pas çdo mëkat.

Filed Under: LETERSI Tagged With: bejdo malo, Mirela Kanini

TË ZBRESËSH NË TOKËN E SHENJTË

March 11, 2023 by s p

Visar Zhiti

Fotot:  

1- Visari në Qelinë e Jezu Krishtit, Pallati i Kaifas, Jeruzalem, nëntor 2022. 

2- Eda dhe macja në rrugë, në Tiberias, Izrael, nëntor 2022.

TEL AVIV, RRETHINË…

Ç’janë këta kryqe të mëdhenj nëpër erë 

     mbi Tokën e Shenjtë?

Avionët. Sa herë ulen poshtë, 

aq herë një Krisht ngrihet lart në Qiell.

Erdhëm dhe ne të shohim gjurmët 

          e Ringjalljes, e ndjeva që trupi 

                            m’u mbush me ato gjurmë

si me copëza ndriçimesh 

      në një festë tronditëse.

U bëra rruga që del 

                                nga rrethinat e Tel Avivit

për të vazhduar më përtej, ku fillon Bibla.

Pemët e ullinjve janë mbushur 

                 me sy të rinj që të vështrojnë

me dhimbje, sidomos kur je shqiptar, 

kështu m’u duk. Kemi plagë të njëjta, 

holokaust, përndjekje… 

                               burgun e Krishtit…

Që nga kohët e vështira

mbeti ai shtrëngim duarsh 

                      si Mali i shenjtë i Tomorrit, 

si lumi Jordan… Po unë kam etje, 

dua ujë… dhe gota m’u bë plot me verë.

Peshku mbaroi, na tha kamerieri,

teksa në pjatën bosh m’u shfaq 

               një goxha peshk. 

Në njërën anë të pllajës 

shoh kopetë e deleve të kullosin diellin

     e paradites, 

në anën tjetër një kope me tanke

        nën hijet e pasdites.

Ç’janë këta kryqe të mëdhenj 

   nëpër erë mbi Tokën e Shenjtë?

Avionët.  Sa herë ngrihen lart,

aq herë një Krisht zbret nga Qielli 

                    me krahët e hapur.

Mësona, o Biri i Zotit, 

si t’i kthejmë tanket në dele?

Dhe nxitoj të hap njërin nga ungjijtë

të gjej se ç’ke thënë pikërisht këtu, ku jemi…  

Rrugës, 8 nëntor, 2022… Po 8 nëntor ishte,

kur më arrestuan dikur në vendin tim… dhe shikoja

hijen e Krishtit në muret e burgut…

PAGËZIM I RI

Lumi Jordan,

e di, buron nga agsholet qiellore 

dhe derdhet në shpirtin prej toke 

të njeriut,

ja, si tani mbi trupat tanë.

Mbështjellë jemi me këmisha të gjata

                     në ngjyrën e ndjenjave, 

         në çastin e bardhë të pagëzimit.

Shoh fytyrën e Edës time,

që e mbuluan ujrat tre herë

dhe doli me fytyrën e Madonës,

nga flokët e gjatë pikonin bulëza drite.

Edhe unë me fytyrën time isha,

e zhyta tre herë në rrjedhën e shenjtë

dhe dola me fytyrën e Hyjit,

nga flokët e gjatë pikonin bulëza drite.

Kujtesa e ujit,

           plot me pasqyrime të Krishtit,

të nxjerra mbi brigje… që përhapen 

bashkë me erën 

                   si përtëritja e premtimeve 

nëpër ditët pelegrine pa mbarim…

Buzë lumit Jordan, 9 nëntor, 2022

*   *   * 

Kërkoj kësaj rruge

të gjej një sandale të Krishtit,

se Ai këtej shkoi… ja, gjurmët

si zemra të vizatura mbi rërë

            nga duar të dashuruara. 

Rendin veturat… trenat… dëshirat… 

Sandalet e tij janë…

Po këtu Krishti ishte i zbathur si fjalët.

Ik kënga ime, ashtu zbathur dhe ti

dhe mos u kthe!

Po gjete ndonjë sandale, aty qendro

              si një zog hebre në folenë e tij.

Shoh lart sandale që fluturojnë…

Kush po ecën nëpër Qiell?

Betlehem, 14 nëntor 2022

PLLAJA E SHKRETËTIRËS

Ç’zbardhëllen ashtu tej në pllajë?

Të jenë dele të shndërruara në gurë?

Të jenë gurë që do të bëhen dele?

Nuk janë kryqe ato ndanë rruge,

por shtylla elektrike. 

               Kanë venë dhe reklama,

me mirazhe burrash dhe grash që qeshin,

kaq shumë Adamë dhe Eva pa fund, 

                        u zbardhëllejnë dhëmbët 

më shumë se mermeret e tempujve larg.

Çudi që s’e kishim kuptuar

                        që kjo është mrekullia…

Masada, 14 nëntor 2022.

NË FUSHËN E BARINJVE,

TEJ NË BETLEHEM…

Të ecësh pa u ndaluar 

           nëpër Tokën e Shenjtë

në kërkimi të Birit…

Pelena resh të bardha

mbështjellin të qarat prej foshnje 

         të shiut… 

Në anë kanë mbetur 

                         të mbërthyera si kryqe

stinë dhe troje, 

            fjalë dhe heshtje të vjetra.

Një varrezë na pret përpara. 

Vetëm me ringjalljen Tënde

                mund të ecë e qetë jeta 

mespërmes epitafeve prej mermeri.

*   *   * 

Paraditja – Izrael,

Pasditja – Palestinë.

E njëjta e diel

Sovranshëm ndrin.

Manteli i Jezusit

Eshtë era që fryn. 

Xhami autobuzit

Ka lot apo brymë?

Dhe rruga si gjarpër

Në Edenin parajsor.

Ky kufi kaq afër, 

Këpute me dorë!

Shkretim dhe plehra,

Manastir mbi shpate.

Teleferik në humnera

Ç’i bashkon dy fate?

E dritës psherëtimë

Nga çdo portë del. 

Tani – Palestinë,

Pastaj – Izrael. 

Mes nëntori 2022

NË SHPELLËN E LINDJES

Te Shpella të shkojmë,  

        ku lindi Biri i Hyut. 

U çuam herët, pasmesnate. Do ta gjejmë 

drejtimin nga yjet 

                      që bien andej me shkrepëtima 

   si fishekzjarre ditlindjeje. 

Kodërzat, kupolat… si bark i fryrë gruaje…

Të gjatë rreshtat, të gjatë, me pelegrinë 

nga e gjithë bota. Po ata para nesh,

             mos kanë ardhur para një jave 

dhe ata para tyre para një viti? 

Ka një mijë vjet që ecim, 

dy mijë vjet e më shumë… 

për të mbërritur te kjo shpellë. 

Mbi kryet tona si u gjend ky tavan bazilike 

             si një qiell nate? 

Po këto kolona të larta që hovin anëve 

për të mbajtur qiellin? Kjo kriptë sipër Shpellës? 

         Me ç’urdhër u ngritën të gjitha? 

Të Helenës, nënës së perandorit Kostandin,

                             dëgjoj një zë.

Ou, po ky është ilir, nga viset e mia,

                më vjen të thërras. 

Ja, ja, guva, – barku i Maries.  

E vogël hyrja, duhet të biesh më gjunjë 

      për t’u futur brenda! 

Shpellë moj, e lindjes së Jezusit, 

Kishë-lindje, që lëkundesh si djep,

Psalme shpirti si nga fundi i pusit

me ujë bekimesh, të lutem, më jep!

Po ç’u bë varësja e Edës time, ku i ra 

Medalja Mrekullibërëse e Shën Mërisë?

Mos ia mori një dorë foshnje

siç bën kur luan me gushën e mamit të vet?

Po, po, doçka e Jezusit ta këputi

    zinxhirin e hollë të ndjenjave,

nuk e pe? E puthi dhe ja, ku e ka lënë,

mbi një napë, nga ato që mbështillnin qingjat, 

kur lindnin,

me një të tillë mbështollën 

       dhe Jezusin foshnjë.

Ai po qesh.

Bir, që na solle këtu, për t’u ndjerë më shumë 

                   baba dhe nënë,

At’jon! – shungëllon ajri në Betlehem.

Mes shkulmeve të natës doli një hënë

       si gjiri i Maries.

Jeta do qumësht përherë si foshnja, 

që lëvrin duart, luan me hënën

        dhe buzëqesh sërish. 

…rruga si kordoni ombelikal…

…toka si djep na lëkundet, si djep… toka…

Dhe themi midis nesh fjalë të mëdha: 

Një erë e re, pas Krishtit, mori atë buzëqeshje,

këtu nisi historia e buzëshjes së botës… 

Shpellë,13 nëntor 2022,

nga ora 3.06 deri në orën 5.05 pasdite,

Betlehem, Palestinë…

E MADHËRISHME GAMILE E PALESTINËS

E madhërishme gamile e Palestinës,

Ku shkon ashtu me çap të rëndë?

Të vetmet lule të shkretëtirës

Janë në qilim mbi kurrizin tënd.

Sa e trishtuar je pranë turistëve,

Pesë dollarë një shëtitje me ty.

Me ç’fjalë arabe në gjunjë bie?

Dhe rrëkenë e lotit ç’ta heq në sy?

Të rrjepur gjunjët me plagë të thata,

Profil i zgjatur – emblemë durimi!

Nga toka ngrihesh mbi këmbët e gjata,

Si gdhendje e hijshme në dru ulliri.

Mos bjerë në gjunjë, gamile, për mua,

Jo, nuk hipi! Dhe pse na mban? 

S’e duroj durimin tënd të nënshtruar

Dhe loti i kafshës prapë është human.

Gjithnjë më e lodhur mbart fatin tënd

Apo mallkimin e shkretëtirës? 

Kurrëkund nuk shkon me atë çap të rëndë,

E madhërishme gamile e Palestinës.

Jeriko, West Bank… nëntori 2022.

DETI I VDEKUR

…të vdekurit tanë…

si me ujin, me vajtime i kemi larë

                      në Ballkan.

Sot pasdite ishim në një Det të Vdekur,

që na lante ne, të gjallët.

Me baltën në breg,

lyenim trupin dhe fytyrën.

Mos donim të ribënim veten nga balta

si në ditën e parë të jetës?

Ashtu shkuam te klubi më i ulët në botë, 

Kalia Beach, nën nivelin e detit, 14 nëntor 2022.

JERUZALEMI NË MBRËMJE

Dritat e kësaj nate,

të gjitha përreth meje 

              mahnitshëm

si qirinj 

në duar murgeshash të bardha.


Ballkoni im – frymëzim karuseli,

avitet të shkojë 

                                  në një tjetër ballkon.  

Ç’drita djegin më shumë,

                    janë plagë prej Krishti.

Sido të ndiçojnë, njëlloj nuk janë dritat, 

ja, ato të universitetit me të spitalit,

të Sinagogës me ato të shatërvanit,

të klubit të natës me njollën e dritës 

       në ballin e një të çmenduri,  

dritësira e puthjes së fundit te dera,

fenerët e alarmuar të një makine policie,

shkëlqimi që frushullon, 

    që s’e dimë nga na erdhi, 

që na ngjan me qirinj pa mbarim

në procesionin e mbarimit të vjeshtës. 

Ballkoni tjetër si një frymëzim karuseli

                  avitet të vijë te ballkoni im. 

I magjishëm ky çast pezull

mes një ylli dhe një mace hebreje,

      e shtangur nga drita e një ledhatimi. 

Hotel Ambasador… nëntor 2022

DARKA E FUNDIT

Darka e Fundit,

sa e pafundme, 

       çdo mbrëmje…

SPAZMA POETIKE  

NË BURGUN E JEZUSIT

Zbres shkallët e gurta

në errësirë

dhe gjej më shumë dritë,

…një si fron 

të thurur me vetëtima…

*  *  *

Me prangat e Jezusit

ndjehem më i lirë.

Vij rrotull

si në qelinë time.

Ajrin e zymtë mbush

me biblën e poezisë.

*  *  *

Këtu lidhën Jezusin

Te kjo shtyllë e gjysmuar.

që s’duroi dhe u këput

nga tronditja dhe turpi.

  Invalide mbeti si mëkati.

*  *  *

Sipër është 

Pallati i Sundimtarëve. 

Bie shi që nga atëhere.

Duar si të Pilatit

zgjaten, por nuk lahen 

kurrë.

*  *  *

Udha e Kryqit.

Ndalesa nr. 13,

lexon Eda ime…

Krishtin e zbresin 

nga kryqi.

  Kokën e Tij 

të përgjakur 

vë Eda në prehër.

*  *  *

Shkëmbi i Golgotës

i çarë

si zemër tragjedie.

Me xham e kanë mbuluar

si një arkivol në Kishë.

*  *  *

…vdekja është gjallë…

…atëhere s’paska vdekje…

*  *  *

Një degëz ulliri 

kam ndër dhëmbë, 

e brej si ankthin 

dhe një pemë tani

në Kodrën e Ullinjve 

kullon gjakun tim…

*  *  *

Trupi u bë violinçelë,

krahët – tastierë,

flokët – harqe.

Eda ime 

me tre Marie të tjera

krijuan një kuartet

rekuimesh të shenjta.

*  *  *

Ti që do të flasësh

në heshtje a në altar,

Fjala është dhe e fundit

kur të ketë ngjallur varre.

Pa datë, andej-këtej..

DIÇKA PËR PËRJETËSINË

Të përjetshëm

janë veç kafshët dhe tiranët.

Kafshët s’e dinë 

               që ekziston vdekja,

Tiranët e dinë se është 

               gjithmonë e tjetrit.

Vdekja është e barabartë

dhe në padrejtësinë e saj.

I dal përpara,

ta mirëpres dhe ta qortoj…

TE VARRI I KRISHTIT

Pa atë varr bota do të ishte më e vdekur, mërmerita. 

Jeruzalem, 15 nëntor, ora 6.11 e mëngjesit. 

Vetëm për vetëm mbeta te Varri i Krishtit,

Rashë aty dhe po e përqafoja. 

Rrasa e varrit mori drithmat e mishit,

Plagë mermeri më dha… mister… gozhda, 

Që pa mëshirë iu ngulën dhe shpirtit,

Edhe ajrit, hyjnoren për të vrarë. 

Po varri është bosh… Mrekullia e Birit 

I kishte ikur vdekjes… ja, te ky varr! 

Ngushëllomë, o Qiell, të përgjërohem,

Shpik ringjalljet! Si mund të vdesë biri?

Vazhdo. Që varret bosh të kuptohen…

Merrmë, s’ka pse të jetë jetim prindi.

Ballin përplasa mbi varrin e Krishtit,

Pllaka u ça si shkëmbi i Golgotës.

Oh, jo, kafka ime ashtu krisi

Dhe rrjedh si gjak dhimbja e botës.

KUNDËRUNGJILLI SIPAS JUDËS

…dhe Juda tha: unë u ringjalla, deshi Djalli dhe u bë,

s’mund të më çonte në parajsë, ku s’ishte as vetë, 

më shumë në qiell isha unë, i varur në degën e pemës, 

e këputi me dhëmbë litarin dhe rashë mbi tokë. 

Ngrihu, tha Djalli, shko dhe përhap gulçet e mia, 

ja, ashtu si puthjen tënde, njëlloj janë. Thuaj 

që Jezusi ishte një tjetër me emrin Jezus, i zakonshëm, 

asnjë mrekulli s’ka bërë, as predikime, besoni 

në mosbesimin tonë, as në burg nuk ka qenë, s’ka 

qeli të tij, as Fjalë të tij, lavdëro Barabën që s’dinte 

të shkruante, ngulmo që as holokaust nuk ka patur, 

as kampe përqendrimi, Aushvic, Spaç, as kryq, 

as pushkatime poetësh, mos harro të thuash që 

më e mirë është mospoezia se poezia dhe zhduki,

kopjoi më parë dhe shpërndaji si të tuat. Nuk ka

ringjallje tjetër veç tëndes. Të harrohen kryqi, krimet 

diktaturat, të zeza si shpirti im, të kuqe si fytyra jote,

kur puthe Krishtin, që të sundojmë ne dhe puth 

sa më shumë, nëpër darka shko, puth pa frikë këdo, 

puthjet e tua i shndërrojmë në kafshime dhe tortura, 

i estetizoj për teatrin dhe filmat, i japim në televizione,

puthja jote është arma ime, ndryshe unë s’jam. Me 

ulërimën time u bënë Lufta e Parë Botërore, por 

dhe të tjera të para para asaj, lufta e dytë dhe të dyta 

të tjera pas saj, murtajat, realizmi socialist, tërmetet, 

eksodet, pandemitë… Ruaj puthjen tënde dhe përhape, 

përhape, përhape Kundërungjillin tim, sipas Judës. 

NË NJË SHITORE, S’E DIMË KU JEMI

NË IZRAEL APO NË PALESTINË…

Te dera na dhanë nga një shportë për blerjet,

Të thurur me kashtën e rrezeve të kësaj dite.

Eda ime endet mes pasqyrave dhe vitrinave

Plot me diamante që ishin buzëqeshjet e saj

Dhe vë në shportë një byzylyk me kryq të florinjtë,

Unë – ylberin që u këput këtej kufirit. 

Eda – disa rruzare për t’i dhuruar të bekuara,

Unë – postbllokun mes Izraelit dhe Palestinës. 

Dy shaje zgjedh Eda, për ç’valle dasme?

Porositë e dy reve ushtare marr unë nga lart.

Eda gjen një Marie, unë kurorën me gjëmba,

Mjafto për sot, them. Vetë duart e Edës

janë shporta që mban brenda ëndrrën time…

…pas mesit të nëntorit 2022  

PËRPARA KRISHTIT

– Vazhdimi i një poezie të Naim Frashërit – 

Fytyra jote mua më tregon*, o Krisht,

Gjithë njerëzinë si në pasqyrën qiellore.

Me Ty u nda bota mrekullisht,

U krijua e shkuara dhe e ardhmja e kohëve.

Kaq shumë dhunë ka në Biblën e Vjetër,

Vëllai i parë në botë 

      vëllait ia nguli thikën në shpinë.

Ti solle dashurinë me Biblën tjetër,

Me Biblën tjetër Ti solle dashurinë.

Të duam, the, dhe armikun ta bëjmë vëlla,

Me dashurinë nga vijmë, 

                              kjo tokë duhet mbjellë.

Në mish të ngulën gozhdë të mëdha,

Kryqi që ngritën, të ngriti në Qiell.

Fytyra jote u bë Qiell nga të githa anët,

Me buzëqeshjet pafund të yjeve,

Prandaj dhe njeriu si kryq i hap krahët

Ti na le kryqin e përqafimeve. 

Eja! E presim ardhjen Tënde si shpëtimin.

Eja! Të ndalet djalli dhe çdo fund djallëzor.

Eja! Agimet prandaj sjellin agimin,

Eja! Ardhjen Tënde afrojnë, o Hyjnor!  

____________________________________________

*) Varg i Naimit në poezinë “Përpara Krishtit”.

KY SHESH I BUKUR NË JERUZALEM

Ky shesh i bukur në Jeruzalem

                              si kurorë e rënë nga lart…

jo, jo nuk mund ta krahasoj me kurorën 

         me gjëmba të Krishtit, ka kaq shumë 

vezullime gurësh si Kurora e Artë që mori 

Yehuda Amichai në një festival

                                            buzë një liqeni, 

të ndarë përgjysmë me vendin tim,

ja, si vera që i hedhim tjetrit nga gota jonë.

Pranë kishte një grua të bukur ai. 

                        Dhe ky shesh në Jeruzalem 

si ajo e shtrirë është, gurët 

                   kanë ngjyrën lakuriqe të saj.

Dhe kjo kthesa që të çon te Muri i Lotëve,

është si një varg në hebriaisht 

                                    i një poezie timen, 

e përkthyer nga Rami Saari, një tjetër poet, 

më i ri se unë. Te ky varg 

                    Eda ime po ushqen një mace, 

ç’po i jep, mos metaforën që sapo shkruajta?

Sheshi ngjan prapë me një kurorë, 

           kaq shumë mbretërore, 

nga kryet e Solomonit ka rënë? Ah,   

kisha një mik me këtë mbiemër, s’e di ku

ka ikur? Lutem: qoftë mirë! Ai do më njihte 

                me shkrimtarin David Grossman.

Djali i tij, Uri, tankist, u vra në Betejën 

e Dytë të Libanit, e ka shkruar 

             në romanin “Falling out of time”.

Ah, ky shesh po më rrotullohet 

                      si kulla e hekurt e tankut.

David! Edhe unë rashë jashtë kohës 

në një zi si tënden… nuk flas dot… 

Nuk dua të na dëgjojë Eda ime, vazhdon ajo 

të rrijë me macen hebreje, i duhet të bëjë patjetër 

                                                 një ledhatim

dhe nuk po shikon macen, duart e saj 

janë larg  si dy Betleheme… në një shpellë… 

mbi një Jezus foshnjë… 

                         që duhet rritur brenda vetes… 

                   i bukur dhe në kryq… 

A është afër shtëpia jote, David,

    nga ky shesh?

Që po më duket si një filxhan i madh kafeje

të hidhur, që do ta pijmë bashkë. Një herë ti 

nga njëra anë e një herë unë nga ana tjetër. 

Po si ta njoh shkrimtarin Grossman në rrugë? 

A del ai? Apo çdo njeri këtu është një David

                               dhe unë jam një hebre. 

Në Jeruzalem është hera e parë që vij,

po sa herë ka ardhur tek unë Jeruzalemi…     

I përlotur rri në anë të kurorës, 

                                         pres Edën time

me hapat e saj të më sjellë Tokë të Shenjtë… 

Porta e Zionit nga hymë në Qytetin e Vjetër, 

16 nëntor 2022 

*   *   *

Kohës që më vrau

si t’i jap një tjetër mundësi?

Nga plaga rrjedh gjaku i ringjalljes…

Dita e ikjes, Tel Aviv, 17 nëntor 2022 

BISEDA E KTHIMIT ME ANDREAS D.

Shën Andrea Apostull është dhe ungjillizues 

i shqiptarëve… (Sipas Radio Vatikanit) 

Andreas, ku e kishte të Shenjtën ajo Tokë?

Unë u përkula dhe e preka me duar:

Të njëjtë gurët dhe bari dhe plasaritjet

            si brengat

bregu, bregoret, ullinjtë dhe ujrat 

     si një zgjim i gëzuar fëmije,

po ai dhé, që mora dhe me vete në një kryq.

Retë e bardha 

         që kullosnin si delet në ëndërr,

më kujtuan ditën e të drejtave të kafshëve, 

                          që festohet në Izrael.

Dhe mendova se ditët janë të njeriut

                        dhe i nxënë të gjitha.

Toka, ku shkelim, në marrëveshje 

me Qiellin, na bekon. Mos vallë hapat 

i shenjtëron ecja e hyjnores

             me këpucët tona prej ere?

Edhe veten mund ta lësh, 

   por jo këtë udhëtim,

në kërkim të Birit. Që je ti përtej vetes,

që është e tëra pa ty, 

           prani tronditëse e mungesës.

Tmerri është kur nuk i mungon askujt, 

po le të vazhdojmë në gjurmët e Birit

si në ato të Atit.

– At’jon! – ma kthen jehonën e thirrjes time

Toka e Shenjtë përtej vendeve dhe kohës, 

                   në jetë të jetëve. Amen!

Filed Under: LETERSI

  • « Previous Page
  • 1
  • …
  • 104
  • 105
  • 106
  • 107
  • 108
  • …
  • 293
  • Next Page »

Artikujt e fundit

  • Amerika dhe Rendi i Ri Botëror: Forca, Përgjegjësia dhe e Ardhmja e Perëndimit
  • Këmbana lufte – “Gruaja që Vinte nga Mjegulla” botohet në gjuhën angleze
  • The Last Besa…
  • FRANG BARDHI ME VEPRËN E TIJ, APOLOGJI E SKËNDERBEUT MBROJTI ME BURIME TË SHEK.XV E XVI, ORIGJINËN SHQIPTARE-ARBËRORE  TË SKËNDERBEUT
  • Ismail Qemali, 16 janar 1844 – 24 janar 1919
  • Letërsia si dëshmi e së vërtetës…
  • Mirënjohje për atin tim…
  • Isa Boletini, 15 janar 1864 – 23 janar 1916
  • “Yll’ i Mëngjezit”
  • “Histori e shtypit arbëresh: nga zanafilla deri në ditët e sotme”
  • “Personalitet Historik” – Bajram Curri: Një jetë në shërbim të çështjes kombëtare
  • Shqiptarët dhe parimet themelore të së drejtës ndërkombëtare dhe përgjegjësia evropiane
  • Në Ditën e Gjenocidit në Kosovë, nevoja e Kualifikimi Juridik Ndërkombëtar për Krimet e Kryera në Kosovë (1998–1999)
  • FUNDI I REZISTENCËS SË NACIONALIZMËS 1946-1947
  • ZBULOHEN KONGRESET E BALLIT KOMBËTAR

Kategoritë

Arkiv

Tags

albano kolonjari alfons Grishaj Anton Cefa arben llalla asllan Bushati Astrit Lulushi Aurenc Bebja Behlul Jashari Beqir Sina dalip greca Elida Buçpapaj Elmi Berisha Enver Bytyci Ermira Babamusta Eugjen Merlika Fahri Xharra Frank shkreli Fritz radovani Gezim Llojdia Ilir Levonja Interviste Keze Kozeta Zylo Kolec Traboini kosova Kosove Marjana Bulku Murat Gecaj nderroi jete ne Kosove Nene Tereza presidenti Nishani Rafaela Prifti Rafael Floqi Raimonda Moisiu Ramiz Lushaj reshat kripa Sadik Elshani SHBA Shefqet Kercelli shqiperia shqiptaret Sokol Paja Thaci Vatra Visar Zhiti

Log in

This website uses cookies to improve your experience. We'll assume you're ok with this, but you can opt-out if you wish. Cookie settingsACCEPT
Privacy & Cookies Policy

Privacy Overview

This website uses cookies to improve your experience while you navigate through the website. Out of these cookies, the cookies that are categorized as necessary are stored on your browser as they are essential for the working of basic functionalities of the website. We also use third-party cookies that help us analyze and understand how you use this website. These cookies will be stored in your browser only with your consent. You also have the option to opt-out of these cookies. But opting out of some of these cookies may have an effect on your browsing experience.
Necessary
Always Enabled
Necessary cookies are absolutely essential for the website to function properly. This category only includes cookies that ensures basic functionalities and security features of the website. These cookies do not store any personal information.
Non-necessary
Any cookies that may not be particularly necessary for the website to function and is used specifically to collect user personal data via analytics, ads, other embedded contents are termed as non-necessary cookies. It is mandatory to procure user consent prior to running these cookies on your website.
SAVE & ACCEPT