Opinion – Page 173 – Dielli

PAL ENGJËLLI, KRYEIPESHKVI I DURRËSIT – MBAN NJË FJALIM PARA SENATORËVE E QEVERITARËVE RAGUSANË MË 25 GUSHT TË VITIT 1461

March 4, 2023 by s p

Portreti i Gjergj Kastriotit Skenderbeut nga viti 1493

Me rastin e shkurarjes së Gjergj Kastriotit Skenderbeut në Pulja të Italisë, në ndalesën që kishin për tre ditë në Raguzë, kryeipeshkvi i sapozgjedhur i Durrësit, imzot Pal Engjëlli, mban një fjalim të mrekullueshëm para Senatorëve e qeveritarëve Raguzanë dhe Gjergj Kastriotit Skënderbeut e shoqëruesve të tij të lartë, ushtarak e fetar, më 25 gusht të vitit 1461. – Pal Engjëlli ishte një “burrë me gjenialitet të madh dhe aftësi të veçanta, i pajisur me njohuri të shkëlqyera në shkrimet e shenjta dhe humane, si në greqisht ashtu edhe në latinisht, shumë i ditur në jetë dhe në seriozitetin e zakoneve, shumë i zjarrtë në fenë e krishterë, të cilin Skënderbeu, për shkak të modestisë së jetës së tij fetare dhe ndershmërisë së tij, e nderonte në maksimum, dhe të gjithë epirotët dhe shqiptarët e dëgjonin dhe e nderonin si një lloj orakulli;” [M. B.].- Fjalimi i cili edhe sot do të ishte model për deputet e politkanët tonë, botohet i tejshkronjëzuar në gjuhë latine dhe i përkthyer edhe në gjuhën shqipe.

Prof. dr. Musa Ahmeti

Ceneter for Albanian Studies

Budapest

Gjergj Kastrioti Skenderbeu arriti në Raguzë (Dubrovniku i sotëm) më më 24 gusht të vitit 1461, në rrugë për t’i shkuar në ndihmë, mbretit të Napolit, Ferdinadit, i cili ishte në luftë të ashpër me kundërshtarët e tij dhe rrezikonte të humbiste mbretërinë. Në Raguzë, Gj. K. Skenderbeu u pirt me nderimet më të larta nga Rektori i Këshillit të Vogël Raguzan, senatorët dhe finsikët vendas si dhe ambasadori i mbreti Ferdinad, zoti Parapugnano.

Rektori i Këshillit të Vogël raguzan (Rector Minori Consiglio), më 24 gusht kishe caktuar edhe shtëpinë ku do vendosej Gj. K Skënderbeu, ajo ishte në pronë të fisnikut Junni de Gradi, [Đoni Gardić], të ciliën ky e kishte blerë nga fisniku Luxe Milicich [Luka Miličić]. Që më parë Senati Raguzan kishte caktuar personalitetet më të nderuara të qytetit, që ta prinsin dhe nderonin Skenderebeun. Ata ishin: finsniku me originë shqiptare Pal Llukari (Palladinus de Lucharis) dhe bujari tjetër Nicola de Palmalota, njëherësh Rektor i Këshillit të Vogël.

Së bashku me ushtarakët e lartë, këshilltarët e tij dhe ushtarët, këmbësorë rreth 1500 dhe kalorës rreth 500) ai qëndroi në Raguzë deri me datën 26 gusht. Gjatë këtyre tre ditëve, sipas burimeve arkivore dhe kronikave raguzane, u organizuan takime të nivele të ndryshme qoftë me karakter: ushtarak, ekonomik, tregtar, fetar etj., dhe njëkohësisht u bënë përgaditjet e duhura për udhëtimin me anije, për në Pulje të Italisë.

Është interesat se, pothuajse, të gjithë biografëve, historianëve dhe studiuesve ju ka shpëtuar pa u botuar, një dokument që ruhet në Bibliotekën “Male Braće“ të Dubrovnikut, ku bëhet fjalë për një fjalim, që këshilltari i lartë i Gjergj Kastriotit Skenderbeut dhe njëherësh, perosni kryesor për mardhënje ndërkombëtare, Pal Engjëlli, kishte mbajtur një fjalim para Senatorëve dhe Qeveritarëve të Senatit Raguzan, më 25 gusht 1461, pasdite. Këtë fjalim e përmend Marin Barleti te “Historia e Skenderbeut,” por të tjerët nuk e kanë botuar deri me sot, duke filluar që nga Giacomo Lucari (Jakov Lukarević) [1513 – 1575], e deri te Gj. Berisha, historian i sotëm.

Dokumenti bruimologjik për të cilin e kemi fjalën është në gjuhën latine. Në fund mban datën 25 gusht 1461, dhe si autor Paulus Angelus, Archiepiscopus Duracensis. Duke qenë se ka një përmbajte shumë interesante, një elekuencë në të shprehur, një simbolikë të mrekullueshme, një gjuhë të rrjedhëshme dhe një logjikë të fortë, ku kryeipeshkvi shpreh falëmnderimet dhe konsideratat e tij dhe të Gjergj Kastriotit Skenderebeut, për mikpritjen dhe respektin që treguan raguzanët, duke treguar njohurit e tij të thella historiko-filozofike dhe një oratori pothuajse magjespe, që edhe sot, shumë politikan e deputet shqiptar do ja kishin lakmi.

E botojmë të tejshkronjëzuar në gjuhën latine dhe të përkthyer në gjuhën shqipe, duke mos u ndalur fare te rrethanat politike, ushtarake, zhvillimet nderkombëtare dhe te sukseset e Gjergj Kastriotit Skënderbeut që kishte në Itali.

***************

TEJSHKRONJËZIMI NË GJUHËN LATINE, SIPAS ORIGJINALIT TË KOHËS

(15 GUSHT 1461)

Credo equidem Patres conscripti cives optimi atque prestantissimi nullo humano ingenio, sed divino potius urbem hanc, et moenia fundata fuisse ut unicuique mortalium in summa essent admiratione. Quis enim unquam tam eleganti froetum se putavit ingenio? Quis ea doctrine copia? Quis tanta eloquentiae vel arte politus? Vel natura preeditus? Ut eius laudes non explicare sed concipere tamen aut valeat aut audeat. Ragusina enim urbs quae alio quoque digniori nomine Epidaurum dicta est quasi civitas supra omne aurum. Immo omni auro dignior excellentiorque vere recteque Epidaurum appellatum. Nam quae urbs nostrae aetate? Quae civitas huic comparari potest? Ea enim cunctis opibus ac divitiis plena refertaque haec optimis moribus et virtutibus ac disciplinis predita. In ea senatus amplissimus res publica florentissima, patres conscripti et senatores maiestate quadam Augusta et venerabili qui cum omnibus gentibus et populis amicitiam pacem atque concordiam perpetuo servare noverunt.

Quid enim per Deum immortalem urbibus pace melius iucundius vere? Praeterea hic artes omnes liberales philosophia theologia leges caetereque artes et disciplinae vigent.

Sed quid potissimum de navi factiva de mercatura pacem enim naeterarum urbium et civitatum dixerim, cum quibus urbs vestra non contendere tantummodo sed illas etiam longe superare potest.

Nam quae maria Ragusini mercatores non navigant? Quas terras ii non permeant? Quae loca tam abdita atque remotissima ad quae non accedant atque penetrent?

Quid igitur urbe ragusina nobilius? Quid clarius atque praestantius?

Quae nulli subdita neque obnoxia legibus suis vivit moderaturque.

Hinc mare inde terram habent agro satis feraci et bene culto atque armoeno fruitur. Insulas scopulos in quibus omnis amoenitas atque cultura reperitur. Oppida munita cum salinis portu satis tuto accomodatoque utitur.

Sed quid de pietate et misericordia vestra in naufragos profugos exules pauperes ac mercatores dicam? Quid plura de urbe Ragusina nisi. Id quod de Roma, iam olim dici consueverat, asyllum esse mortalium et patriam parique modo nunc de urbe ragusina dicendum.

Eam esse portum tutissimum confugium et receptaculum omnium mercatorum divitum ac pauperum scholam et magistram omnium virtutum exemplar et lumen bonorum morum decus et ornamentum totius Dalmatiae Illyrici adriatici Aegeique maris.

Ideo dicendum Ragusium sive Epidaurum ab epidaurensibus divino quidem nutu hoc in loco positum atque fundatum esse.

Neque forte quis vanum esset vatessi hanc urbem vestram inter caeteras maximas urbes orbis terrae altius caput aliquin elaturam prediceret.

Et cum his de imperio armis viribus potentia virtuteque certaturam.

Sed quid de liberalitate vestra Patres conscripti de magnificentia et humanitate dicam?

Quis enim unquam mortalium cives egregii et prestantissimi tot et tanta preclara opera totque beneficia vestra in nos dignis satis extollere laudibus possit?

De quibus mihi tacendum satius puto quam pauca dicere vel ea frigide laudare, quia quinto plura de his proferrem eo maiora mihi proferenda essent.

Crederem equidem mihi potius diem quam materiam de futurum. Verum ne omnino ingratus videar pro vestra in nos munificentia ac liberalitate ut cumque et quascumque valeam possiimue pro inopia ac ingenii mei imbecillitate gratias agam. Referre enim minime possim. Itaque in primis tuae serenati Princeps illustrissime tuoque sublimi consilio benignissimoque. Senatui atque reipublicae infinitas ac immortales ago gratias. Deinde vobis cives egregii atque prestantissimi huius almae atque magnificae urbis postremo vobis omnibus cuiuscumque generis gradus et conditionis quibus polliceor (Deum testor, fidemque meam obstringo). Quod ob vestra in nos beneficia collata vosque nomenque vestrum urbisque semper et quoad vixerimus et nomen Epiroticum durabit animis mentibus et cordibus nostris ossibusque medulitus fixa inhaerebunt et in archivo vivoque lapide sculpta atque incisa semper apud nos permanebunt.

Quae nullus unquam casus tollet aut aliquam aetas delebit nosque filiis ac nepotibus nostris iique filiis ac nepotibus suis ea referent atque predicabutn. Quam ob rem in presentiarum deum summum optimumque qui omnium benefactorum ac bonorum operum retributor oprimus est exoramus obsecramusque ut ipse vobis pro tot ac tantis vestris in nos beneficiis condigna merita et aeterna premia retribuat atque condonet. Vos regnum imperium vestrum urbem Senatum rem publicam liberos opes familiam nomen vestrum perpetuo conservet corroboret consolidet atque confirmet.

PËRKTHIMI NË GJUHËN SHQIPE

Në të vërtetë, unë besoj se Etërit mblodhën qytetarët më të mirë dhe më të dalluar, pa talent njerëzor, por më tepër hyjnor, që ky qytet dhe muret e tij u themeluan, në mënyrë që ata të ishin në mrekullinë më të madhe që mund të mendojë çdo vdekatar ndonjëherë. Kush e ka menduar ndonjëherë veten fryt të një gjeniu kaq elegant? Kush e siguron atë doktrinë? Kush është kaq i përpunuar në elokuencë apo art? Apo i llastuar nga natyra? Me qëllim që lavdet të mos mund t’i shpjegojë, por megjithatë të jetë në gjendje ose të guxojë të jetë pjellor. Sepse qyteti i Raguzës, i cili quhej edhe me një emër tjetër më të denjë, Epidaurus, është si një qytet mbi flori. Në të vërtetë, më i denjë dhe më i shkëlqyer se çdo ar, prandaj dhe quhet me të drejtë Epidaurus. Për cilin qytet në epokën tonë, apo cila qytezë mund të krahasohet me të? Sepse ajo ishte plot me të gjitha pasuritë dhe begatitë, të shoqëruara me sjellje, virtyte dhe disiplinat më të mira. Në të është senati, republika më e madhe dhe më e begatë, baballarët e emëruar dhe senatorët me madhështinë e Augustit dhe të nderuarit, të cilët dinin të ruanin përgjithmonë miqësinë, paqen dhe harmoninë me të gjitha kombet dhe popujt.

Sepse çfarë është vërtet më e pëlqyeshme për qytetet sesa paqja e Perëndisë së pavdekshëm? Për më tepër, këtu lulëzojnë të gjitha artet liberale, filozofia, teologjia, ligjet dhe artet dhe disiplinat e tjera.

Por çfarë duhet të them më shumë për anijen, e cila është efektive në tregti, për paqen e qyteteve dhe të qendrave të lashta qytetare, me të cilët qyteti juaj jo vetëm që mund të konkurojë, por edhe t’i tejkalojë.

Në çfarë detesh nuk lundrojnë tregtarët e Raguzës? Nëpër cilat vende nuk kalojnë? Në cilat vende të fshehura e të largëta nuk shkojnë dhe depërtojnë?

Çfarë është, pra, më fisnik se qyteti i Raguzës? Çfarë është më e shkëlqyer dhe më i rëndësishëm?

Ai nuk i nënshtrohet askujt dhe jeton dhe qeveriset sipas ligjeve të veta.

Nga këtu deri në det kanë një tokë mjaft pjellore dhe që gëzon kultivim të mirë dhe mirëmbajtje, ishuj shkëmborë ku gjenden gjithë sharmi dhe kultura, kështjella të fortifikuara me porte kripe mjaft të sigurta dhe të pajisura mirë.

Por çfarë të them për mëshirën dhe dhembshurinë tuaj për refugjatët e anijeve të mbytura, refugjatët e varfër dhe tregtarët? Po çfarë të them më për qytetin e Raguzës? Dikur, një herë e një kohë ishte zakon të thuhej për Romën, e tashmë për qytetin e Raguzës thuhet se është djep njerëzie dhe vend.

Ajo është porti më i sigurt i strehimit dhe strehimit për të gjithë tregtarët e pasur, dhe shkolla e të varfërve, modeli dhe mësuesi i të gjitha virtyteve, dhe drita e mirësjelljes, stoli dhe dekor i gjithë Dalmacisë, Ilirisë, Adriatikut, dhe detit Egje.

Prandaj duhet thënë se Raguza, ose Epidaurus, me të vërtetë u vendos dhe u themelua në këtë vend nga banorët e Epidaurit, me një dremitje hyjnore.

Askush nuk do të fliste kot nëse do të parashikonte se ky qytet i juaj do ta ngrinte kokën më lart se pjesa tjetër e qyteteve të mëdha të botës.

Dhe për këtë unë do të luftoj me fuqinë e armëve, forcën e fuqisë dhe trimërisë.

Por çfarë të them për madhështinë dhe humanizmin e bujarisë së etërve tuaj?

Sepse kush do të jetë ndonjëherë në gjendje të lavdërojë mjaft nga qytetarët tuaj të vdekshëm të merituar dhe më të shquar, kaq shumë vepra të shkëlqyera dhe kaq shumë përfitime?

Mendoj se është më mirë për mua të hesht për ta sesa të them disa gjëra ose t’i lavdëroj ftohtë, sepse herën e pestë që do të nxirrja më shumë nga këto gjëra, gjërat më të rëndësishme do të ishin për mua që të nxirrja.

Në të vërtetë, më mirë do t’i besoja ditës sesa çështjes së së ardhmes. Është e vërtetë që nuk duhet të dukem krejtësisht mosmirënjohës për bujarinë dhe bollëkun tuaj ndaj nesh, ndaj ju falënderoj me aq sa mundem, pavarësisht varfërisë dhe dobësisë së intelektit tim, sepse nuk mund të lidhem fare.

Dhe kështu, në radhë të parë, falënderoj pafundësisht të pavdekshmin princin tuaj të qetë, më të shquarin, dhe për këshillën tuaj fisnike dhe më të sjellshme, senatin dhe republikën.

Pastaj për ju, qytetarët e dalluar dhe të shquar të këtij qyteti shpirtëror dhe madhështor, dhe së fundi për të gjithë ju, të çfarëdo shkalle dhe gjendjeje, të cilëve u premtoj (Zoti është dëshmitar dhe e lidh besimin tim), se për shkak të favoret tuaja të bëra ndaj nesh, ju dhe emri juaj dhe qyteti juaj do të jenë gjithmonë dhe sa të jetojmë, dhe emri epirot do të qëndrojë në zemrat tona, ata do të qëndrojnë fort në mendjet, zemrat dhe kockat tona dhe do të mbeten gjithmonë me ne në një arkiv, të gdhendur dhe të prerë në gur të gjallë.

Këto gjëra nuk do t’i heq në asnjë rast dhe asnjë epokë nuk do t’i shkatërrojë, dhe ne do t’ua tregojmë e mësojmë fëmijëve dhe nipërve tanë, fëmijëve dhe nipërve të tyre. Për këtë arsye, ne ju lutemi dhe i lutemi pranisë së Zotit, më të lartit dhe më të mirit të të gjithëve, i cili është shpërblyesi i të gjithë bamirësve dhe veprave të mira, që t’jua shpërblejë dhe t’ju falë meritat e denja dhe shpërblimet e përjetshme për favoret tuaja të shumta ndaj nesh. Ju, mbretëria juaj, perandoria juaj, qyteti juaj, senati juaj, shteti juaj, pasuria juaj, familja juaj, ruani emrin tuaj përgjithmonë, forconi atë, konsolidojeni dhe forcojeni atë.

Në Raguzë, 25 gusht 1461.

Demonstratat në Prishtinë dhe Lufta çlirimtare e UÇK-së

March 3, 2023 by s p

Prof. dr. Emin Kabashi

Këshilltar shkencor

Instituti Albanologjik i Prishtinës

(Demonstrata e 2 marsit 1998 kishte disa karakteristika të veçanta)

Përkufizimi

Kur demonstrohet kundër dhunës së një shteti, ajo quhet demonstratë kundër dhunës. Kur demonstrohet në emër të lirisë, ajo quhet demonstratë e lirisë. Prandaj, demonstrata e 2 marsit të vitit 1998 ishte pak më e veçantë se demonstratat e tjera që janë mbajtur në Prishtinë, për disa arsye, ndër të cilat mund të veçohen:

Një, se ajo demonstratë ishte organizuar nga disa subjekte politike, që në atë kohë vepronin në Kosovë.

Dy, se ajo demonstratë në përbërjen e saj kishte të gjitha shtresat e popullatës, si dhe të gjitha moshat.

Tre, se ajo demonstratë, bëhej pas gjenocidit në Qirez dhe Likoshan, ku kishte luftuar Ushtria Çlirimtare e Kosovës, kurse ishin vrarë qytetarë të atyre dy fshatrave, që nuk ishin pjesëtarë të UÇK-së.

Katër, se në këtë demonstratë, parullat e shkruara dhe ato që janë thënë nga të pranishmit kishin karakter mbështetës për Luftën e UÇK-së, si dhe bartnin rrugëve të Prishtinës frymën e lirisë që kishte ardhur në malet e Drenicës.

Hyrje

Kur është thënë se demonstratën e 2 marsit të vitit 1998 e kanë organizuar subjektet politike, atëherë duhet të definohet se organizatorë të saj ishin: Partia Parlamentare e Kosovës në krye me Simbolin e Rezistencës sonë Kombëtare Adem Demaçin, përkatësisht Sektori për kulturë i Partisë Parlamentare të Kosovës, të cilës i printe Nusret Pllana – tashti Veteran i UÇK-së dhe Profesor i Universitetit të Prishtinës, Këshilli Koordinues i Partive Politike të Prishtinës, që e udhëhiqte tashti Dëshmori i Kombit, Isa Kastrati dhe Shoqata e të burgosurve politik, të cilën e përfaqësonte Berat Luzha.

Organizatore tjetër ishte Unioni i Pavarur i studentëve të Universitetit të Prishtinës: Muhamet Mavraj, Albin Kurti, Bujar Dugolli e Driton Lajçi, Lidhja e Gruas Shqiptare, që e udhëhiqte Flora Brovina, një veprimtare e palodhur, si dhe tashti Veterane e Luftës së UÇK-së. Ky sqarim është i domosdoshëm, edhe për arsyen që të mos harrohen faktet, por edhe të shmanget rrahagjoksja e atyre që ishin kundër luftës çlirimtare, kurse tashti dalin e flasin edhe për organizimin e demonstratave të Fëmijëve, e lëre më për ato të tjerat. Po ashtu, është i nevojshëm ky sqarim, edhe për faktin se historiku i secilës ngjarje që ka ndodhur në Kosovën e viteve nëntëdhjetë, nuk është se ka ndodhur në shekullin nëntëmbëdhjetë, që nuk kishte as televizion, as kamerë, as fotografë, si paku në këtë pjesë të tokave shqiptare, që quhet Kosovë. Pra, faktet, të dhënat, dëshmitë janë kudo, edhe në Kosovë, edhe në Tiranë, por edhe në qendrat e medieve botërore.

Demonstrata e 2 marsit të vitit 1998 e solli Drenicën në Prishtinë

Mënyra e organizimit të demonstratës së 2 marsit të vitit 1998, kishte në përbërjen e masës edhe struktura të Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës. Pse mund të thuhet kështu? Po sjellë vetëm tri fakte të vogla:

Së pari, më 28 nëntor të vitit 1997, me rastin e varrimit të mësuesit Dëshmor, Halit Geci, del publikisht para masës së njerëzve Ushtria Çlirimtare e Kosovës. Ata që kanë mbamendje historike, mund të kujtojnë ngjarjet, edhe ato pak që kanë përcjellë mjetet e informimit të asaj kohe. Ajo masë e madhe e njerëzve, me mijëra apo më shumë, thërriste emrin e UÇK-së. Aty ishin nënat dhe baballarët tanë, aty ishin motrat dhe vëllezërit tanë, aty ishin gratë dhe nuset tona, që thërrisnin emrin e Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës. Si është e mundur, në një varrim të një mësuesi atdhetar, gjithë ata njerëz që thërrisnin emrin e UÇK-së, të mos kenë ditur për ekzistimin e saj. Ndryshe, asnjë propagandë, as ajo gebelsiane, nuk do të kishte mundur ta organizonte dhe ta mashtronte tërë atë masë të njerëzve deri në atë nivel.

Së dyti, organizator të demonstratës së 2 marsit të vitit 1998 ishin edhe disa nga ata që kishin qenë në varrimin e të rënëve në Likoshan dhe në Qirez. Kishin parë me sytë e tyre plojën e pushtuesit, por kishin parë edhe qëndresën e familjarëve të të rënëve. Nuk ishte e mundur që ata familjarë, të silleshin në atë mënyrë, të porositur nga ndonjë subjekt partiak, por ata silleshin ashtu, sepse e dinin se luftën kundër forcave serbe e kishin bërë Luftëtarët e Adem Jasharit, me urdhërin dhe komandën e tij, kurse forcat serbe ishin hakmarrë kundër popullatës duarthatë.

Së treti, po atë ditë kur ishte bërë gjenocid në Qirez dhe Likoshan, në Kosovë kishte ardhur Robert Gilbart, i cili në takimin që kishte pasur në Lidhjen Demokratike të Kosovës, e kishin quajtur Ushtrinë Çlirimtare të Kosovës, organizatë terroriste. Por, kur Gilbarti ishte takuar me simbolin e qëndresë sonë kombëtare, Adem Demaçin, ai jo vetëm nuk kishte pranuar ta quante terroriste, Ushtrinë Çlirimtare të Kosovës, por e kishte krahasuar me luftën e Xhorxh Vashingtonit, për çka i dërguari amerikan ishte bërë shumë nervoz dhe kishte reaguar ashpër.

Në demonstratën e 2 marsit të vitit 1998, dalja publike e UÇK-së, si dhe gjenocidi që kishte ndodhur në Qirez dhe Likoshan, erdhën në Prishtinë, jo vetëm përmes parullave që bartnin me vete demonstruesit, por edhe me frymën që mbretëronte, andaj forcat pushtuese të Serbisë, reaguan duke plagosur njerëz, duke maltretuar njerëz, pa marrë parasysh se kush ishin, apo çfarë moshe kishin. Fryma që kishin sjellë demonstruesit, po shpërfaqte për herë të parë në rrugët e Prishtinës kërkesën e madhe të lirisë, e cila nuk fitohej më vetëm me fjalë, por kërkohej gryka e pushkës që t’i dilte zot ardhjes së saj. Kjo frymë, nuk është e re në Prishtinë, sepse ishte manifestuar edhe në demonstratën e grave, të organizuar nga Lidhja e Gruas Shqiptare, po edhe nga subjekte të tjera politike të kohës, para Ambasadës amerikane në Prishtinë, ku një grup i grave protestuese ishin pranuar nga përfaqësuesi amerikan, dhe në një mënyrë, ju kishte thënë se kishin mbështetjen e tyre. Mirëpo, demonstrata e 2 marsit të vitit 1998, ishte shumë masive, andaj reagimi i forcave pushtuese serbe ishte aq i ashpër dhe i përgjakshëm. Më vonë, ditëve të tjera, do të kishte edhe demonstrata të tjera në Prishtinë, po ashtu shumë masive, por tashti ngjarjet kishin marrë rrjedhë tjetër, ngase ishin zhvilluar luftime të përgjakshme tri ditë e tri netë, me 5, 6 e 7 mars të vitit 1998 në Prekaz, ku kishte rënë Komandanti Legjendar i UÇK-së, Adem Jashari bashkë me familjen dhe me luftëtarët e tjerë të lagjes Jashari, si dhe me ata që ishin bashkë me të. Pas kësaj ngjarjeje, ata që ishin kundër luftës së UÇK-së, ishin kundër lirisë dhe çlirimit të Kosovës, andaj le të mbajnë në ndërgjegjen e tyre brez pas brezi. Prandaj, mund të thuhet se demonstrata e 2 marsit e vitit 1998 e solli Drenicën në Prishtinë, me gjithë frymën e luftës për çlirim dhe liri.

Përfundim

Demonstrata e 2 marsit të vitit 1998 kishte në radhët e saj luftëtarë dhe luftëtare të Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës, të cilët ishin edhe disa nga organizatorët. Demonstratat e 2 marsit të vitit 1998, kishte sjellë në Prishtinë frymën e pranisë së Ushtrisë Çlirimtare që vepronte kaherë në Drenicë dhe në vise të tjera të Kosovës. Demonstrata e 2 marsit e vitit 1998, dallohej edhe për mënyrën e organizimit, ngase në ballë të saj ishin organizatorët dhe dihej secila lëvizje se si dhe kur duhej të bëhej. Demonstrata e 2 marsit të vitit 1998 ishte e veçantë edhe për masën e madhe të njerëzve pjesëmarrës, për praninë e moshave të ndryshme, për praninë e intelektualëve, që aq rrallë i mbështesnin kërkesat liridashëse të rinisë. Shembulli më i mirë domethënës ishte prania e dr. Ali Zatriqit, të cilin forcat serbe e kishin përgjakur pa kursim.

Këshilli protestues në ballë të demonstratave para sheshit tek kino “Rinia” në Prishtinë më 2 mars 1998 : nga e djathta Isa Kastrati (vdes në betejë me armikun sërb në Gollak të Prishtinës), Flora Brovina, Sylejman Krasniqi, Naim Hoxha dhe Nusret Pllana.

Një falenderim i veçantë për Congresswoman Lisa McClain

March 3, 2023 by s p

Vilson Sinishtaj/

Një falenderim i veçantë për Congresswoman Lisa McClain për mbështetjen direkte që vazhdimisht i jep çështjes shqiptare. Po ashtu falëndëroj edhe Departmentin e Shtetit në komunikim të drejtëpërdrejtë dhe për mbështetje.Kjo letër është vetëm një shembull nga mbështetja që kemi marrë për garancion të zgjedhjeve të lira në komunën e Tuzit por edhe për mbështetje të shqiptarëve nën Mal të Zi dhe rajon! Kjo letër po ashtu dëshmon se shqiptarët në kërkim të të drejtave që ju takojnë kanë mbështetjen e miqve më të mirë të popullit tonë, popullit dhe politikës amerikane.

Pergameni i Amerikës

March 2, 2023 by s p

Astrit Lulushi/

Në një gjetje mahnitëse, punëtorët e ndërtimit që bënin restaurim në Memorialin e Lincolnit zbuluan një kuti prej kallaji të varrosur poshtë ndërtesës, që përmbante një pergamenë të mbështjellë me një tregim të themelimit të Shteteve të Bashkuara të Amerikës. Dokumenti, i titulluar përkohësisht “Rrotulla e Amerikës”, sqaron shumë detaje të shekullit të parë të kombit dhe si rezultat i botimit të tij, tekstet shkollore do të duhet të rishikojnë atë që mësojnë për historinë e shenjtë të Amerikës.
Ndërsa emri i autorit nuk i është bashkangjitur dokumentit, vendosja e tij nën Memorialin e Lincolnit sugjeron se ai është shkruar nga vetë Abraham Lincolni. Studiuesit kanë punuar gjatë muajve të fundit për të deshifruar, modifikuar dhe komentuar këtë dokument.
Rrotulla Amerikane u gjet në kutinë e saj origjinale, dhe shkruar me thikë, duke përdorur bojë nga trungjet e djegura të një kasolleje. Teksti, shkruar me një stil biblik, tregon botëkuptimin amerikan si një popull i lirë dhe i vendosur nga Zoti në tokën e premtuar.
Teksti i plotë i “America Scroll”, i cili u ble nga familje Lindenbaum, është si më poshtë:

Uashingtoni
Ishte një njeri me emrin Xhorxh, i cili jetonte në një fshat të vogël anglez dhe që bashkëfshatarët e njihnin si Uashington. Një ditë, Zoti iu shfaq Uashingtonit dhe i tha: “Lëre shtëpinë dhe fermën tënde dhe shko në vendin që do të të tregoj. Atje do të të bëj një komb të madh”.
Kështu Uashingtoni ndërtoi një anije të madhe, të cilën e quajti Mayflower, dhe e mbuloi me katranë nga çdo anë. Uashingtoni lundroi në tokën e premtuar dhe mbërriti në Plymouth Rock ku gjeti atje vendas që ishin atëherë në tokë.
Dhe Zoti i tha Xhorxhit: “Udhëtoni vendin në perëndim dhe lindje, veri dhe jug, sepse e gjithë kjo do të jetë e juaja dhe e pasardhësve tuaj.” ku ndërtoi qytetin Washington D.C., dhe kullën me kokën në qiell, të cilën e quajti Monumenti i Uashingtonit.
Dhe Zoti i tha Uashingtonit: “Po, siç ke bërë atë që është e pëlqyeshme në sytë e mi, nuk do të quhesh më Uashington, por emri yt do të jetë Amerika.” Dhe kjo është arsyeja pse edhe sot e kësaj dite, pasardhësit e Xhorxh Uashingtonit quhen “Amerikanë”.
Dhe Uashingtoni, i cili quhej Amerikë, i tha Zotit: “Zoti im, jam mirënjohës për bujarinë tënde, por nuk mund të them një gënjeshtër, jam jashtëzakonisht i mërzitur, madje deri në vdekje, sepse jam plak dhe i shtyrë në moshë, por nuk kam trashëgimtar”. Pastaj Zoti tha: “Dil jashtë dhe shiko yjet në qiell; kështu do të jenë pasardhësit e tu”. Uashingtoni i besoi Zotit dhe ia tregoi lajmin gruas së tij Betsy Ross, kështu që ajo qepi një flamur me 50 yje, që është flamuri i Amerikës sot.

Djemtë e Uashingtonit
Dhe Xhorxhi e njohu gruan e tij dhe ajo i lindi tre djem: Aleksandrin, i cili quhej “Hamilton”, Thomas, që quhej “Xheferson” dhe Abrahamin, i cili quhej “Lincoln”. Hamiltoni ishte njeriu i parë që shpiku monedhë , por ai bëri atë që ishte faj në sytë e Zotit, dhe në zemërimin e tij, Zoti dërgoi engjëllin e tij gllabërues, Aaron Burr, për ta goditur.
Dy djemtë e mbetur morën gra. Lincolni mori Yankeen, vajzën e Doodle Dandys, dhe ajo i lindi tetë djem: më i madhi i tij, Massachusetts, pastaj Delaware, Rhode Island, Connecticut dhe Pennsylvania, dhe një grup trenjakësh që ai i quajti Nju Jork, Nju Xhersi dhe New Hampshire. Xhefersoni mori Diksin, vajzën e Winnit, dhe ajo gjithashtu lindi djem, më të madhin, Virxhinia, pastaj Xhorxhia, Maryland, dhe binjakët, Karolinën e Veriut dhe të Jugut.
Dhe Uashingtoni që quhej Amerikë vdiq dhe u varros në këmbët e Monumentit të Uashingtonit nga dy djemtë e tij, në një arkivol të bërë nga druri i vetë qershisë që ai e kishte prerë kur ishte i ri.

Xhefersoni
Dhe Xhefersoni rrinte në plantacionin e tij, duke kryer të gjitha format e ligësisë dhe të paudhësisë. Dhe Zoti i tha Xhefersonit: “Meqenëse ke bërë atë që është mëkat në sytë e mi, je i dëbuar nga ky vend dhe në jug do të mbillni pambuk dhe duhan dhe do ta korrni me djersën e ballit tuaj. Dhe nuk do të njiheni më si Thomas Jefferson, por Jefferson Davis do të jetë emri juaj. Dhe fëmijët tuaj nuk do të quhen më Bij të Amerikës, por Bij të Konfederatës, sepse ju nuk keni ecur në rrugët e babait tuaj, Uashingtonit”.
Dhe Xhefersoni mori gruan e tij Dixie dhe pesë djemtë e tyre, Virxhinia, Xhorxhia, Maryland dhe dy Karolinat, dhe ata u larguan nga Monticello, duke u endur në jug, u vendosën në Montgomery dhe ndërtuan plantacione. Por Bijtë e Konfederatës nuk donin të punonin në plantacionet e tyre, kështu që morën për vete skllevër nga vende që nuk i njihnin, dhe Zoti u zemërua shumë.

Lincolni dhe Bijtë e Konfederatës
Ndodhi një ditë, ndërsa Abraham Linkoln po kulloste delet e zotërisë së tij, ai dëgjoi një gjarpër zile që tundte zhurmën e tij, por pa që ai nuk po sulmonte. Dhe Lincoln tha me vete: “Më lejoni të kthehem dhe të shikoj këtë vend të mrekullueshëm; pse nuk po kafshon gjarpri?” Kur Linkolni iu afrua gjarprit, ai dëgjoi zërin e Zotit që vinte nga gjarpri duke thënë: “Abraham, Abraham.” Dhe Linkolni tha: “Ja ku jam.”
Dhe Zoti i tha Linkolnit: “Ti ke shenjtëruar emrin tim duke shpallur lirinë në të gjithë vendin verior, por vëllai yt ka mëkatuar kundër meje, sepse ka skllavëruar njerëz nga vende që nuk i njeh dhe i ka vënë për të punuar në plantacionet e tij. Tani, shko te vëllai yt Xheferson Dejvis dhe thuaji: ‘Lëre popullin tim të shkojë”.
Dhe Lincoln shkoi në Montgomery, Alabama, që njihet gjithashtu si Richmond Virginia, dhe solli me vete shërbëtorin e tij të ri, Ulysses S. Grant, dhe shtatëdhjetë senatorët e amerikanëve, dhe ai i tha mesazhin e Zotit Xhefersonit: “Kështu tha Zoti i ushtrive: “Lëre popullin tim të shkojë”. Por Xhefersoni nuk pranoi të linte popullin e skllavëruar.
Kështu Abrahami mori shkopin e tij të ecjes, i cili ishte gdhendur në mënyrë dekorative nga gishti i të Plotfuqishmit – a nuk është në koleksionin e Henry Ford në Dearborn, Michigan?! – dhe Abrahami goditi liqenin Lanier, duke bërë që ujërat të shpërthenin dhe të bëheshin çaj. Dhe Sons of Confederate nuk mund të pinin asgjë përveç çajit për një javë të tërë. Kështu ata e quajtën Liqeni i Kripur i Madh, i cili quhet edhe sot e kësaj dite. Por Jefferson Davis e ngurtësoi zemrën e tij kundër mesazhit të Zotit dhe nuk e la popullin e skllavëruar të ikte.
Atëherë Zoti i tha Abrahamit: “Mblidh senatorët e amerikanëve dhe popullin e skllavëruar dhe u thuaj atyre që më katër korrik të therin çdo familje nga një lopë, të bëjnë hot dog, të pinë birrë. Ata nuk duhet të largohen nga shtëpitë e tyre ose të shkojnë të flenë, sepse në këtë natë unë do të godas të parëlindurit e çdo familjeje konfederate, dhe ata do të pranojnë që unë, Zoti, kam ardhur për të çliruar popullin tim nga robëria dhe për të sjellë qetësi në vendin që i kam premtuar atit tuaj Uashington.”
Dhe populli iu bind dhe secila familje këndoi psalmet, po edhe Yankee Doodle Dandy; dhe të gjithë amerikanët, jugorë dhe veriorë, vazhdojnë këtë praktikë çdo 4 korrik që atëherë.
Atë natë, Zoti goditi të parëlindurit e çdo familjeje konfederate dhe në çdo plantacion dëgjohej një klithmë. Dhe Jefferson Davis thirri Abraham Lincolnin dhe i tha: “Ik! Të mos ta shoh më fytyrën tënde me mjekër e pa mustaqe!” Në kujtim të kësaj fyerjeje, amerikanët edhe sot e kësaj dite nuk mbajnë mjekër pa mustaqe.
Kështu Abrahami, Ulissi dhe senatorët i çuan të skllavëruarit e mëparshëm nga Konfederata në agim të mëngjesit tjetër. Meqenëse nuk kishin kohë për të përgatitur mëngjesin, ata sollën me vete mish viçi dhe Twinkies, ushqime ende të njohura në mesin e amerikanëve udhëtues.

Eksodi Civil
Të nesërmen, Konfederata ishte e shqetësuar nga ideja se do t’u duhej të zgjidhnin pambukun e tyre dhe të korrnin duhanin e tyre, “Pse i lamë skllevërit të shkonin?” ata qanin. Dhe Jefferson Davis mblodhi trupat e tij, madje edhe luftëtarët e tij më të mëdhenj Robert E. Lee, Andrew Jackson dhe Judah Benjamin, dhe ata u ndoqën dhe u kapën nga Lincolni dhe njerëzit e tij në lumin Delaware, që është tani i njohur si Misisipi.
Dhe Zoti i tha Linkolnit: “Zgjate krahun dhe mbaje bastunin tënd mbi lumë dhe thuaji popullit ta kalojë”. Dhe Lincoln bëri kështu, dhe lumi u nda në dysh, secila anë ishte si një mur, dhe njerëzit kaluan midis anëve.
Dhe Jefferson Davis e pa këtë dhe i urdhëroi luftëtarët e tij t’i ndiqnin. Dhe Zoti i tha Linkolnit: “Abraham, shtrije krahun dhe mbaje bastunin tënd mbi lumë dhe ai do të kthehet në rrjedhën e tij normale”. Lincoln e bëri këtë, dhe lumi u kthye në rrjedhën e tij, dhe e gjithë Ushtria e Konfederatës u mbyt dhe vetëm Jefferson Davis mbeti.
Dhe Harriet Tubman, motra e Abraham Linkolnit, mori një banxho në gjunjë dhe i udhëhoqi njerëzit me himnin Star-Spangle Banner
“Oh thuaj, a mund të shohësh
Ju jeni një flamur i vjetër i madh
Dhe përgjithmonë në paqe
Për valët qelibar të grurit
nga drita e hershme e agimit
ju jeni një flamur i lartë.”
Pastaj Jefferson Davis iu dorëzua Linkolnit dhe bëri një betim të detyrueshëm se të gjithë popujt në Amerikë, pavarësisht se nga vijnë, do të ishin të lirë përgjithmonë dhe se Bijtë e Konfederatës do të bashkohen me Bijtë e Amerikës dhe të dy së bashku do të jenë përsëri si një komb dhe të quhen amerikanë. Vendi në të cilin ai bëri këtë betim quhej Gjykata e Appomattox, e cila njihet gjithashtu si Përkujtimi i Lincoln-it dhe qëndron sot në Uashington DC. Pas kësaj, Linkolni vdiq (u mblodh me paraardhësit e tij); sytë e tij ishin të pashuar dhe fuqia e tij e paepur. Dhe kurrë nuk ka pasur më një njeri aq të madh apo aq afër Zotit sa Abraham Lincolni për gjithë fuqinë e madhe që shfaqi para syve të të gjithë amerikanëve.

VATRA FTON SHQIPTARËT TË MBËSHTESIN “FORUMIN SHQIPTAR” NË TUZ

March 1, 2023 by s p

New York, 1 Mars 2023 – Federata Pan-Shqiptare e Amerikës VATRA fton të gjithë shqiptarët që të mbështesin “Forumin Shqiptar” në zgjedhjet e 5 Marsit 2023 për Komunën e Tuzit. Fitorja dhe bashkimi i shqiptarëve është në interes të komunitetit dhe kombit tonë. Pesha e shqiptarëve në Ballkan po rritet gjithnjë e më shumë. Vatra e ndjek me shumë interes dhe shpreh falenderim për punën e progresin e Tuzit falë drejtimit të shqiptarëve. Vatra e ndjek me vëmendje këtë situatë zgjedhore dhe ka dërguar Dr. Pashko Camaj si të deleguar zyrtar për të përkrahur procesin zgjedhor dhe demokratik në Tuz.

Me bindje në fitoren e shqiptarëve në Tuz,

Me nderime

Kryetari i Vatrës

Elmi Berisha