Fabjola Gjinaj/

Shkolla shqipe “Gjergj Fishta” New York dhe “Vatra” Long Island N.Y. festuan 7 – 8 Marsin. Një aktivitet i shkëlqyer patriotik, edukativ e social me pjesëmarrjen thelbësore të prindërve duke gëzuar e festuar të gjithë bashkë si një familje e bashkuar. Nxënësit e shkollës shqipe uruan mësuesit për 7 – Marsin ku gjatë orës së mësimit, çdo nxënës shkruajti një letër urimi në gjuhën shqipe shoqëruar me një trëndafil për nënën e seicilit duke e lexuar para të pranishmëve. Një emocion shumë i veçantë. Pasi mbaroi mësimi, nxënësit iu dhuruan prindërve letrën e urimit me trëndafil, ku uronin nënën për 8 – Marsin në gjuhën e ëmbël shqipe. Edhe pse në Shqipëri e festojmë si festën e nënës, ndërkombëtarisht kjo datë njihet si dita ndërkombëtare e gruas. Prindërit fisnikë kishin përgatitur plot pasion e dashuri ushqime tradicionale shqiptare për të gjithë pjesëmarrësit. Gjej rastin të uroj edhe njëherë prindërit e shkollës shqipe dhe të falënderoj secilën prej tyre për bashkëpunimin e shkëlqyer dhe seriozitetin në organizimin e të gjitha festave. Shkolla shqipe “Gjergj Fishta” New York dhe “Vatra” Long Island N.Y. po krijon një traditë të shkëlqyer atdhetare e komunitare duke bashkuar e promovuar komunitetin dhe duke i shërbyer kulturës e traditës kombëtare shqiptare në mërgatën e Amerikës. Jemi vërtetë me fat që kemi një bashkëpunimin të frytshëm dhe respekt reciprok në rritje me prindërit e shkollës shqipe ku falë mbështetjes së tyre shkolla po rritet çdo ditë e më tepër. Dua ta ritheksoj se ne bashkëpunojmë në grup dhe jemi si një familje e madhe në diasporë, ku na bashkon gjaku, gjuha, tradita e historia jonë kombëtare. Festa e 7 – 8 Marsit u zhvillua në ambientet e shkollës me muzikë shqiptare dhe në një harmoni e atmosferë patriotike shumë emocionuese. Uroj çdo mësimdhënes, Gezuar 7 marsin, ditën e dijes, kulturës e pasionit për mësimdhënie. Në mbyllje uroj nënat e vajzat e shkollës shqipe dhe çdo femër që feston këtë ditë të shënuar, i uroj Gëzuar 8 marsin. Çdo herë u mbledhshim për festa, gëzime e promovime të komunitetit shqiptar në Long Island N.Y.

Nga Frank Shkreli

                                                                        15 Mars, 1875-15 Dhjetor, 1942

“Sot kemi mbi krye ca anadollakë që nuk kanë tjetër mendim dhe tjetër punë përveç të varfërojnë vendin e të shuajnë kombësinë tonë.” (Faik Konica)

Marsi është muaji i Faik Konicës! 15 Marsi, 2025, shënon 150-vjetorin e lindjes së Faik Konicës. Ndërsa numri i parë i revistës së tij të famshme “Albania” ka filluar botimin me 25 Mars, 1897 në Bruksel – një revistë mujore me përmbajtje politike, letrare dhe kulturore — vërtetë një tribunë mendimesh politike dhe historike nga më të dalluarit e elitës kombëtare shqiptare të kohës. Për 12 vjet, që vazhdoi së botuari, “Albania” përfshinte, përveç gjuhës shqipe, artikuj edhe në frëngjisht e turqisht.

Në një shkrim përkujtimor në revistën e tij “Shejzat” (No 5-8, 1967), Ernest Koliqi, vlerson zotësitë e Faik Konicës dhe kontributet e tija në lëmi të ndryshme të veprimtarisë së tij, pore dhe disa të meta:

“Ndonëse nuk la nji vepër organike që të pasqyronte pregatitjen e rrallë ditunore dhe vêtitë e shqueme  artistike me të  cilat  e  pajisi  natyra, prap  se  prap,  në  letrat shqipe  emni  i  tij  mbetet  si ai  i  nji  stilisti  plot hijeshi, i  nji  magjistari  të  shkrimit.  Me gjuhën tonë ende në fazën e parë të lavrimit, ai dijti me i u afrue  në  shprehje  shkrimtarvet  mâ të  përmendun  frengë,  për  zgjedhësi  (élégance) e  ligjirim  fjolluer”.  Duke shtuar se Konica, “Fjalinë e lakon me mjeshtri të  pashoqe,  mendimin e ndryn në nji  gëlvozhë a lëvozhgë gastarje,  periudhën e gjallnon  me  nji  dèll  muzikuer  tërhjekës tue  u  dhurue  fjalëve  mâ  të  zakonshme  nji  theksim   të  ri  pa  dalë  kurrkund  nga  hullija  e  rythmit  të  natyrshëm  idiomatik  të  shqipes. I thjeshtë e i hollë, i  lëvizun e i  qartë, styli i tij  shtjellohet  herë plot andje e gaz,  herë  plot  sarkazëm   e  maraz,  këtu  i  urtë  e  i  këthiellët, aty papritmas idhnak e sulmues, gjithëkund  veç  i  mbajtun  në nji  rrafsh të lum artistik  pa  të  rrekun (sans effort),  por vijanoz burues  me  hir të  vetvetishëm. Për të kuptue e çmue si e sa duhet  këtë shkrimtar  të  pikatun  qi solli  në  përdorim   të  shqipes  struktura  trajtash   kejèt  të  kullueta e të zgjedhuna  edhe  la  mbas  vetes  në  gjuhën  t onë  letrare  gjurmë  që  për-ditë  mâ  tepër  bien  në  sÿ,  lypet  të  dallojmë  në  ‘tê  njeriun  nga  artisti”. 

Ernest Koliqi e cilëson Faik Konicën si një njeri “me të meta shumë të mëdha por  dhe artist  me  vërtyte të  jashtazakonshme. Por kadalë… Artisti me lumninë e  magjisterit  të vet  shpesh  herë  shtie  në  punë  edhe  të  mbetat  e  njeriut,  të  cilat   nepër spastrim  të flakës  së artit  shërbejnë me i dhanë  stylit  at  nâmë  të  vecantë e  at  fuqi  njimtuese (séduisante)  që  përbân cilsinë  kryesore  të  shkrimeve  konicjane.  E meta ma në shêj e njeriut ishte  nji  mburrje  diku  e  haptë, diku  e  mbulueme  për  zânafillën  aristokratike”, të tij, është shprehur Koliqi. 

 Asdrêni e Mihal Grameno  e  paditën  si  mprojtës  anakronik  i oxhakizmës  e  i parësisë, shkruan ai dhe përemend tjera të meta, si “buzëhollë,  e i  pakënaqun,  i nji natyrë grindavece  së  cilës i u shtonte  nji  paqindrueshmëni  e  çmeritëshme  në  mendime  dhe  nji prirje  idhnake  qi  shpërthente me  mujshi  (prépotence)  të  pafrêshm e, tue kapërcye çdo cak jo vetëm t’arsyes e t ’urtisë  por edhe  të  dêjsisë  e të  njerzisë.  Në polemika, Konica i  prénte  drût  shkurt”, ka theksuar Koliqi.

Por nga ana tjetër, Koliqi ka shkruar se Konica ishte i vetdijshëm i  cilësive të veçanta që posedonte ai vet.  Ai ishte i paisur, shton ai, me cilësi që kishte marrë e zhvilluar në shkollimet më heret në Kolegjin Saverjan  të  Shkodrës,  mâ  vonë  në  Stambollë e  në  fund  në  Francë. “Ky grumbullim i jashtazakonshëm  prirjesh e  studimesh e vênte Faikun  në  nji  numër Shqiptarësh  të  ndritun  e  të  dijshëm  që aso  kohe mund  të  numrohej  në  gishtat  e  nji  dore”.  Ai ishte i vetdijshëm, shkruan Koliqi për Konicën, se “Rrjedhimi aristokratik e naltonte atë mbi  turmën; vêtitë  gjeniale  natyrore  dhe  kultura  e naltojshin atë  mbi  aristokratë;  nji  shije  artistike,  mrekullisht  e  hollueme anames  përvojës  së  gjallë  e  banesës  së  giatë  në  qendrat  mâ  të  njoftuna të  qytetnisë  perendimore,  e  shqueishin  disi  edhe  ndër  ata  tre  o  katër shembra  që  mund  i  rrijshin  për  krah  në  botën  shqiptare.  E vërteta âsht  që  Faiku  në  polem ikat  e  ndezta  të  veta,  shfrente mëninë  e  vet  të  thellë  sidomos  kundra  vogëlsinave  shpirtnore  që  shembtojnë  jetën,  kundra  mendes  së  madhe  të ’injorantave,  ngushtësisë  mendore  të  gjysmakve,  verbënisë  së  fanatikvet, e  guximit  të  shpërdoruesavet të  patrjotizmit”, thekson Ernest Koliqi në shkrimin e tij mbi Konicën botuar në vitin 1967. Duke sjellur një citim zemrimi të Konicës: “Té mos kisha  nisur  flet’én  (vafté  n’è  djall!)  s do té humhja koh’én   t’ime t’u mésonj gomarëve ç’është liria. Dy muaj janë qé u nis kjo puné,dhe  qé  tani  jam  i lodhur  nga  shkaku  i  gomarëve.  Më mirë té  shesé pleh  njeriu  se té  nisje  puné  pér  Shqipétarét.  Jané  nj’a  50 Shqipétaré qé  kuptojnë  ç’është  liria”.   Por megjithkëse, për Konicën, “rrebet i vijnë e shkojnë”, ai vazhdon botimin e revistës “Albania” për gjithsejt 12 vjet (1897-1909).

Por megjithse, ndonjiherë  kalêmi  i  rrëshqiste  dhe  me  zêmër  të  frÿt vërvitej  kundra  ndoj  atdhetari  të  ndershëm  dhe cenonte  ndoj  vlerë të  njimendët  shqiptare, shprehet Ernest Koliqi për Konicën, ai e mbron atë duke theksuar se cilido të jetë gjikimi për Faik Konicën, si njeri me të meta, “kurrnji grimë ai gjikim nuk ia zvoglon vlerën e tij artistike”, as kontributet e tija të mëdha. 

Në artikullin e tij, Ernest Koliqi e lartëson Faik Konicën si një, “Mjeshtër të pashoq”, i cili qëndron veças  si  zêjtar i  shkrimit  që  i shëndrron  fjalët  në  djamanta,  e thurë me  ta shëndriza (joyaux)  vezullore.” Ndërsa Koliqi vlerson revistën “Albania” të Konicës si e para revistë, “e përkohëshme “shqiptare, ku Toskë e Gegë edhe  Arbreshë,  e Shqiptarë  të  kolonive  të  Kajros  e  të Bukureshtit  e  të  viseve  të tjera,  shfaqën  mendimet  e veta  pa  ndryshim  besimesh e krahinash.  Mbetet si palestër vërtè kombtare, pasqyrë e të gjitha  rrymbave  mendore  e  shoqnore”, ka vlersuar Ernest Koliqi revistën “Albania” të Konicës, Ndërsa ka shkruar se në numrin e parë të revistës, kuptohet  qellimi  i  dyfishtë  që  donte  të  ndjeki me  botimin e “Albania-s”: “t’ ua   tregoië  Shqiptarve  udhën  e shelbimit politik e qytetnuer  dhe  t ’i  a  bâjë  të  njoftun  të  huejvet  vêtitë  shpirtnore ma  te  zgjedhuna  të  gjakut  arbnuer.” 

Në kujtimin e tij për Faik Konicën dhe revistën “Albania”, Koliqika shkruar se në  “ numër,  herë  me shprehje  të  buta,  herë  me  zâ  qortues, plot  kumbime  zemrake,  porositen  Shqiptarët  me  i  lânë  m ‘anesh ndasinat m’u  bashkue. Sipas Koliqit, nxitja për bashkim midis shqiptarëve,  përsritet  “orë e ças si leit-motiv  gjatë  dymbëdhetë  vjetve  të  jetës  së  përkohëshmes, “Albania”.

 Thirrja e Faik Konicës: “Bashkim, bashkim!  M’e madhja nevojë për  né  Shqipétarét sot  për sot  është  bashkimi.  Pa bashkim nuk vetemi, kurr  s’kemi  për  té  vajtur  përpara,  por  as  do  të na  quajnë  komb  bota. Na duhen shkolla  që  të  mësojmë  djemt  tanè dhe t’u  zbukurohet  mendja,  që  të  bëhen  njerëz,  dhe  njerez  të  vërtetë; na  duhen  udhëra  që  të  lehtësohet  tregëria  dhe  vobësia  të  pakësohet, shkurt,  kemi  nevojë  të  qytetërohemi  dhe  né  si  té  tjerét  popuj.  Po me se kërkohen  shkollat,  si  bëhen  udhërat,  si  arrihet  qytetëria?  Kur të mblidhemi  gjithë Shqipétarét  dhe  t’i  kërkojmë  me  urtësi;  me  bashkim, vetëm  me  bashkim…“Bashkim ç’do me  thënë?” sipas Konicës.   “…Shqipétarë, rrojmé  té gjithé në  Shqipéri,  dhe  pérdorim  gjithé  njé  gjuhë.  Dhe Shqipëtarët e mençur  e  té  urté  qé  kuptojnë  két  gjé,  kanë  detyré  t’u  japin té  tjeré  Shqipétarvet  t’a  kuptojnë  dhe  ata… Le  té  nisim  pra  qé  sot,  gjithékujt  sa  i  mundet,  kété  bashkimin aqé  té  miré  pér  pérparimin  tonë.  Té duhemi  té  gjithé  si  véllezèr;  té mos  kursejmé  as  vojtje  as  té  holla  pér  té  mbjellë  dashurinë  midis bijve  té  Shqipérisé.”

Mesazh më të bukur nuk ka, sot për sot, për shqiptarët në Shqipëri e Kosovë dhe anë e mbanë trojeve autoktone në Ballkanin Përendimor, në këtë 150-vjetor të lindjes së të madhit Faik Konica.  Bashkim! Bashkim midis shqiptarëve për shpëtim, porosit sot Faik Konica.

Frank Shkreli

              Faik Konica                               Ernest Koliqi

Albin Kurti/

Tre breza të Jasharëve, 59 veta gjithsej, rreth gjysma gra e fëmijë, u flijuan me 5, 6 dhe 7 mars të vitit 1998, për çlirimin e Kosovës, për lirinë, pavarësinë dhe bashkimin.

Epopeja e UÇK-së i dha një hov të pandalshëm kryengritjes së armatosur dhe luftës çlirimtare. Shpërthyen demonstrata gjithëpopullore dhe solidaritet i paparë historikisht ndërmjet shqiptarëve në Ballkan, por edhe gjithandej në mërgatë, e njëkohësisht edhe u vetëdijësua dhe ndërgjegjësua edhe publiku ndërkombëtar edhe diplomacia botërore.

Sot, baca Shaban do të ishte 100 vjeç, e sivjet Hamza do të bëhej 75 vjeç e Ademi 70 vjeç. Ata nuk i kemi më fizikisht, por ata kanë vetëm ditëlindje: e kanë 2 prillin, 19 prillin dhe 28 nëntorin. Ndërkaq vdekja e tyre, rënia e tyre heroike është Epopeja e Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës dhe tash ndonëse nuk e kemi kryekomandantin, Adem Jashari, bacën Shaban e Hamzën dhe të gjithë të tjerët të Jasharëve që u sakrifikuan para 27 vjetëve, e kemi bacën Rifat që do ta vizitojmë në shtëpinë plot nipa e mbesa, por mbi të gjitha e kemi Kosovën Republikë, me demokraci dhe zhvillim.

Lavdi kryekomandantit Adem Jashari! Lavdi familjes Jashari dhe të gjithë dëshmorëve e martirëve të kombit shqiptar!

Prof.Asc.Dr. Gëzim MUSTAFAJ/

Përvoja historike evropiane prodhoi më shumë luftra se sa paqe, më shumë shkatërrime sesa zhvillime, më shumë humbje jetësh njerëzore sesa përparim dhe begati për popujt e Europes. Për shekuj, Evropa u shndërrua në arena betejash midis njëri-tjetrit. Vetëm nga viti 1870 deri në vitin 1945 Franca e Gjermania u përleshën tre herë me njëra-tjetrën, me pasoja tepër tragjike. E kështu mund të renditim me dhjetra dhe qindra konflikte dhe luftra midis vetë vëndeve të europës. Europa asnjëher nuk ishte në gjëndje të vendoste paqen në kontinentin e vjetër. Me përfundimin e Luftës së Dytë Botërore, dy polet e tij, SHBA dhe BS nuk ishin të barazvlefshëm. SHBA ishin që nga fillimi i Luftës së Ftohtë dhe mbeti deri në fund të saj superfuqi kryesore. Amerika ishte bërë me kohë, të paktën qysh nga fillimi i shekullit 20-të, fuqia ekonomike dhe ushtarake dominuese e botës. Superioriteti i saj ekonomik dhe ushtarak u evidentua qartë qysh gjatë Luftës së Dytë Botërore, kur prodhimi industrial ushtarak i SHBA e kaloi atë të të gjitha vëndeve të tjera pjesmarrëse në luftë. Kapacitetet ushtarake të BS mund të thuhet se ishin të barabarta vetëm me forcat ushtarake të Amerikës në Evropë, ndërsa aftësia e Moskës për të projektuar fuqinë e saj në shkallë globale ka qenë gjithnjë shumë më e kufizuar në krahasim me Amerikën. Ndërsa për Evropën Perëndimore, Lufta e Ftohtë ishte një luftë kontinentale, e cila kishte të bënte me mbrojtjen e gjysmës perëndimore të kontinentit evropian nga rreziku sovjetik. Ndërsa nga këndvështrimi i interesave amerikane, ajo ishte një luftë e vërtetë globale, një front i së cilës ishte në Europë.

Për afro gjysëm shekulli Evropa u zhvillua e mbrojtur nën ombrellën amerikane. Çdo hap drejt sigurisë, integrimit ekonomik dhe politik të Evropës, u hodh nën hijen dhe nën mbrojtjen e fuqisë Amerikane dhe të NATO-s. Mjafton ti referohemi vetëm luftrave në Ballkanit të pas Luftës Ftohtë. Ato nxorën edhe një herë në pah mungesën e unitetit në radhët e Evropës dhe dobësinë e saj. Evropa nuk kishte as vullnetin dhe as aftësinë që të vendoste paqe dhe stabilitet në gadishullin e saj Jug-Lindor. Ishin SHBA siç treguan qartë ngjarjet në Bosnje dhe Kosovë, aktori detriminant dhe shumë i rëndësishëm për zgjidhjen e krizave dhe rivendosjen e stabilitetit në këtë rajon të rëndësishëm të Evropës. Përpjekjet e fundit të Evropës për t’u bërë një fuqi e madhe botërore do të kërkonin një kosto financiare shumë të lartë, të cilën europianët e sotëm, në krizën e thellë që ka mbërthyer sistemin e tyre të shtetit të mirëqenies, nuk kanë as vullnetin më të vogël ta përballojnë. Europianët do të preferonin më mirë të vazhdonin të jetonin nën hegjemoninë amerikane. Një Evrope të bashkuar në një mënyrë vërtetë efektive nuk do t’i mungonin kapacitetet e nevojshme për t’u bërë një fuqi botërore më vete. Por fuqia ekonomike dhe financiare e Evropës dhe kapacitetet ushtarake të saj nuk e bëjnë atë një fuqi strategjike globale, çka është një kusht esencial për të marë përsipër rolin e lidershipit global. Këtë edhe për shumë vite të tjera mund ta bëjë vetem SHBA.

Amerikanët bënë zgjedhjen e tyre në votimet presidenciale, bota tani filloi të shohë Ameriken të marrë përgjegjësinë për të ardhshme. Tani po prinë Donald Trump me shpresën e tij të amerikanizmit dhe jo globalizmit.  Gjatë administrates Biden, vlera e ndikimit global të SHBA-së u vu në pikëpyetje. Fuqitë rajonale po shkonin secila në rrugën e vet, regjimet autokratike po bëjnë aleancat e tyre dhe luftërat shkatërruese në Ukrainë e Lindjen e Mesme(Gaza) ngritën pyetje të pakëndshme për vlerën dhe rolin e Washingtonit. Presidentit Trump tani i duhet të punojë në një botë që përballet me rrezikun më të madh të konfrontimit mes fuqive të mëdha, që nga Lufta e Ftohtë, pasi luftërat po bëhen gjithnjë e më të vështira për t’u dhënë fund. Trump gjatë fushates deklaroi se është koha që të “rikthehemi tek paqja dhe të ndalojmë vrasjen e njerëzve”. Gjithashtu në orët e para të mëngjesit të 6 nëntorit, në Floridë ai iu drejtua turmës së entuziazmuar të mbështetësve; “Nuk do të pushoj derisa të kemi arritur një Amerikë të fortë, të sigurt dhe të begatë, që fëmijët tanë meritojnë dhe që ju meritojeni”. 

Kjo verteton atë se amerikanët e duan me shpirt lirinë, të cilën shumë europianë e marrin si diçka të natyrshme, ose e quajnë naive apo cinike, madje një fantazi amerikane. Perceptimi i përgjithshëm i një lufte në ShBA është krejt i ndryshëm nga ai që kanë europianët për të. Në ShBA, një luftë që zhvillohet prej tyre perceptohet dhe paraqitet shpesh në media si një ngjarje heroike, ku Amerika, me gjithçka që ajo përfaqëson, tregon se çfarë është e aftë të bëjë. Ndërsa për Europën, për shkak të historisë së saj, një luftë evokon qytetet që i shkatërrohen dhe civilët e pafajshëm që i vriten, asgjë më tepër. Kurdoherë që historia e ka kërkuar, SHBA kanë qënë të gatshme të paguajnë çmimin më të lartë për t’u ardhur në ndihmë të shtypurve, madje edhe në shtete që i kanë dashur asaj të keqen. Nisur nga të gjitha këto, me të drejtë lindë pyetja; Përse Europa u bë sot “xheloze”, se ndërhyri amerika për vendosjen e paqes në Ukrainë dhe Lindjen e Mesme? Ku ishin tre vjet më parë? Më 24 shkurt u mbushen plot tre vjet nga fillimi i luftës në Ukrainë, qytete dhe fshatra që shkatrrohen, dhjetra, mjra ushtarë dhe civil të pafajshem që vriten dhe asnjë ndryshim. 

Më 18 shkurt u zhvillua takimi i parë i nivelit të lartë mes SHBA dhe Rusisë që pas nisjes së luftës në Ukrainë. Tryeza e bisedimeve, mes ministrave të jashtëm, Rubio dhe Lavrov që në fillim arriti marrëveshjen për të punuar për paqen në Ukrainë. Palët do të angazhojnë ekipe të nivelit të lartë për ti dhënië fund luftës sa më shpejt që të jetë e mundur dhe u arrit marrëveshja për zhvillimin e zgjedhjeve të reja në Ukrainë. Sekretari amerikan i Shtetit, Marco Rubio, që ka udhëhequr delegacionin e SHBA-së, theksoi se palët janë pajtuar edhe për të rivendosur stafin e ambasadave dhe që përveç diskutimeve për paqe në Ukrainë, ekipet negociatore do të promovojnë edhe bashkëpunim ekonomik. Ai foli për mungesën e Ukrainës dhe zyrtarëve të Bashkimit Europian në tavolinën e negociuese. Në një konferencë për media Rubio u shpreh se “askush nuk është lënë mënjanë”, dhe që dikur edhe BE-ja do të jetë pjesë e negociatave, sepse edhe blloku europian e ka sanksionuar Moskën. Sipas tij, prej këtyre bisedimeve mund të rezultojnë “disa gjëra shumë pozitive për Shtetet e Bashkuara, për Europen, për Ukrainën, për botën”, por që “e gjitha nis me përfundimin e konfliktit”. Ministri i Jashtëm rus, Sergei Lavrov tha pas takimit se Rusia dhe SHBA-ja janë pajtuar për të krijuar kushte për të rikthyer plotësisht bashkëpunimin mes dy vendeve.

Takimi i ditës së premte Trump – Zelensky ka ngjallur shumë debate dhe diskutime, por përtej të gjithave ajo që ja vlen të thuhet sot është; Kush është në gjëndje të vendosë paqen në Ukraine dhe të ndalojë shkatrrimet dhe vrasjet, a është kjo vetëm SHBA-ja dhe Presidenti Trump?  Unë si shumë të tjerëve mendoj se po. Gjatë fushatës zgjedhore, Trump është zotuar për t’i dhënë fund luftës në Ukrainë shumë shpejt, ndërsa tani administrata e tij synon të përmbushë këtë zotim në 100 ditët e para prej marrjes së detyrës. Trump dhe Putin kanë zhvilluar bisedë telefonike, të cilën presidenti amerikan e ka përshkruar si sinjal për dhënien fund të izolimit diplomatik të Rusisë. Ata kanë diskutuar edhe për bashkëpunim ekonomik dhe Trump ka bërë thirrje për kthimin e Moskës në grupin e shtatë shteteve më të industrializuara në botë (G7). Rusia është përjashtuar në 2014 pasi e ka aneksuar Krimenë.

Europa me dhimbje e shikon se, investimi i një sasi të madhe kapitali, politik, ekonomik dhe strategjik në luftën kundër Rusisë ka dështuar. Trump e di shumë mirë këtë dhe prandaj po i jep fund luftës. Për shumë ukrainas, që kanë luftuar dhe kanë vdekur duke luftuar forcat ruse, një retorikë e tillë është dhe duhet të jetë e dënueshme. Por nëse shikojmë përtej atyre që janë thënë dhe thuhen, përtej sherreve me Zelenskyn, vetëm Trump megjithëse i papëlqyeshem për shumë europian mund t’i japë dhe po i jep fund luftës në Ukrainë. Evropa asnjëher nuk ka arritur të sjellë paqe, këtë e tregoi edhe takimi i dites së djeshme në Angli, ku nuk u arrit agjë. 

Dhe së fundmi për të argumentuar të gjitha këto disa statistika për shpenzimet e mbrojtjes të marra nga Instituti Ndërkombëtar i Studimeve Strategjike. Në vitin 2024, SHBA shpenzoi gati 1 trilion dollarë në buxhetin e saj të mbrojtjes, e barabartë me 3.4% të PBB-së. Ndërsa, vendet e tjera anëtare të NATO-s në Europë dhe Kanadaja shpenzuan mesatarisht 2% të PBB-së për mbrojtjen. Ndërsa buxhetet e mbrojtjes të NATO-s kanë rënë ndjeshëm që nga Lufta e Ftohtë, shpenzimet ushtarake të Rusisë janë rritur me 227% që nga viti 2000 dhe ato të Kinës janë rritur me 566%. Duke analizuar 15 buxhetet më të mëdha të mbrojtjes për vitin 2024, tregon se Ukraina, një vend i përfshirë prej tre vitesh në luftë shpenzoi për vitin 2024 gati tri herë më pak se Arabia Saudite për mbrojtjen.

Pas SHBA-së, në vendin e dytë renditet Kina, me një buxhet prej 235 miliardë dollarësh për mbrojtjen.  Rusia ka buxhetin e tretë më të madh të mbrojtjes në rang global, me 146 miliardë dollarë, që përfaqëson 6% të të ardhurave kombëtare të vendit, përqindja më e lartë kjo që nga Lufta e Ftohtë. Ashtu si Kina, kjo shifër është shumë më e lartë në terma realë të fuqisë blerëse, duke u rritur në 461 miliardë dollarë. Sot, arsenali bërthamor i Rusisë rivalizon SHBA-në me 5000 koka luftarake, pavarësisht se është një ekonomi e mesme. Por ajo që vërtet vlen të theksohet është fuqija ushtarake e SHBA, me mbi 895 miliardë dollarë për mbrojtje për çdo vit, mbi 2 milionë ushtarak aktivë, mbi 13 mijë aeroplanë e helikopterë, mbi 4600 mjete tokësore të blinduara dhe të llojeve të ndryshmje përfshirë tanket, 11 aeroplanmbajtëse, etj. Amerika e vetme ka fuqi ushtarake nëse bëhen së bashku, Rusia, Kina, India, Koreja e Jugut, Britania e Madhe, Franca, Japonia, Turqia e Italia. Jo vetëm për nga fuqia në terren, por buxheti i nëntë fuqive ushtarake botërore mbledhur së bashku është 773 miliardë dollarë, 122 miliardë dollarë më pak sesa Amerika. E fundit por më e rëndësishmja, Europa nuk ka bërë asnjëher dhe nuk bën pa Amerikën. Këto besoj janë mjaftueshme për të vertetuar atë që thamë më lartë.

New York 03.04 2025

Vatra Queens/

Në një atmosferë tejet konstruktive e miqësore dhe me pjesëmarrjen e mjaft anëtarëve, aktivistëve dhe profesionistëve të rinj të komunitetit shqiptaro-amerikan, dega e Vatrës në Queens shënoi 12-vjetorin e saj me një event të veçantë. Ky përvjetor nuk ishte vetëm një reflektim mbi rrugëtimin e deritanishëm, por edhe një diskutim i gjerë për veprim dhe angazhim më të madh për të ardhmen e shqiptarëve në diasporë dhe në trojet etnike.

Kryetari i degës, Dr. Skënder Murtezani bëri në hapje të takimit me një përmbledhje kronologjike të arritjeve të deritanishme të degës dhe shpalosi vizionin për të ardhmen, duke e vënë theksin te hapja e degës dhe te përfshirja e sa më shumë profesionistëve të rinj. Një nga çështjet më të ndjeshme që u trajtua ishte largimi masiv nga atdheu, një fenomen që po prek drejtpërdrejt strukturën demografike të trojeve shqiptare. Ai theksoi se ka ardhur koha që Vatra të kalojë nga observimi i problemit në aksion konkret, duke u angazhuar më fuqishëm për të krijuar mundësi kthimi dhe sensibilizm të gjerë për këtë fenomen.

Një hap kyç në këtë drejtim është krijimi i një rrjeti informativ mbi shqiptarët në SHBA që kanë mundësinë dhe eksperiencën për të ndihmuar në zhvillimin ekonomik të Shqipërisë, Kosovës dhe trojeve të tjera shqiptare në Ballkan. Duke mbështetur dhe orientuar investime të reja, synohet që të krijohen kushte më të favorshme për ata që duan të ndërtojnë një të ardhme në atdhe.

Një tjetër pikë e rëndësishme e diskutimit ishte angazhimi politik dhe diplomatik i degës. Dr. Murtezani vuri në dukje se tashmë janë krijuar kontakte me senatorë, kongresmenë dhe përfaqësues lokalë, ndërsa theksoi nevojën për t’iu përshtatur stilit dhe metodave të reja të administratës aktuale. Ai shtoi se është e domosdoshme që Vatra të jetë gjithmonë aktive në arenën e aktivizmit politik dhe të mbrojë me urtësi interesat e shqiptarëve.

Zonja Nevila Dudaj, një aktiviste dhe sipërmarrëse e suksesshme, paraqiti iniciativën e saj për krijimin e një faqeje zyrtare të degës, një platformë që do të shërbejë për informim dhe koordinim të aktiviteteve të komunitetit. Aktiviteti i parë që do të organizohet përmes kësaj platforme do të jetë peticioni mbarëshqiptar për riatdhesimin e Dr. Fan Noli, një figurë madhore e historisë sonë kombëtare.

Në vijim, zonja Lume Hadri-Devine ndau me të pranishmit përvojën e saj të pasur në lobimin për çështjet shqiptare. Ajo ndau shembuj konkretë të suksesit në të kaluarën dhe theksoi se bashkërendimi i përpjekjeve është çelësi për të arritur rezultate të prekshme. Ajo ngriti dhe çështjen e pasivizimit të adresave të shqiptarëve në Lugine të Preshevës, një spastrim etnik i heshtur që ka ndërmarrë administrativisht qeveria serbe, duke sugjeruar që Vatra Queens ta trajtojë këtë çështje kritike si pjesë të agjendës së saj publike.

Eventi u mbajt në restorantin prestigjioz Club A Steakhouse në Manhattan, në pronësi të aktivistit të shquar Bruno Selimaj. Ky përvjetor shënoi jo vetëm një moment reflektimi mbi të kaluarën, por edhe një angazhim të fortë për të ardhmen dhe Vatra Queens, e cila, në vazhdën e traditës historike të Federatës Vatrës, do të vazhdojë të jetë një zë i fuqishëm në mbrojtje të interesave kombëtare dhe një urë lidhëse mes shqiptarëve kudo që ndodhen.