Politike – Page 221 – Dielli

VISAR ZHITI LAUREAT I ÇMIMIT TE MADH NE FESTIVALIN BOTËROR TË POEZISË “MIHAI EMINESCU”

June 24, 2022 by s p

Luan Topçiu/

Festivali Botëror i Poezisë Mihai Eminescu, i cili zhvillohet në qytetin e Craiova-s të Rumanisë, u mbajt nga data 17 deri më 22 qershor të këtij viti. Ai u organizua nga Akademia Ndërkombëtare “Mihai Eminescu”, Biblioteka Qendrore e Qarkut Dolj “Alexandru dhe Aristia Aman “, Këshilli i Qarkut Dolj dhe Bashkia e qytetit Craiova. Poetë nga të gjitha kontinentet morën pjesë në edicionin e 9-të të këtij festivali: SHBA, Itali, Francë, Turqi, Francë, Suedi, Shqipëri, Kosovë, Marok, Rumani, Meksikë, Bullgari, Greqi, Ukrainë, Senegal, Kongo, Serbi, Maqedoni, Kazakistan, Azerbaxhian, Iran etj.

Në këtë edicion morën pjesë dy autorë shqiptarë, Visar Zhiti – një nga poetët më të mëdhenj të gjuhës shqipe – si dhe poeti i mirënjohur kosovar – Jeton Kelmendi.

Në ditën e dytë të Festivalit Botëror të Poezisë “Mihai Eminescu”, u promovua vëllimi “Kodi im për të nesërmen”, i cili përmbledh poezitë e shkrimtarit dhe profesorit kosovar Jeton Kelmendi. Vëllimi është botuar nga Shtëpia Botuese Revers dhe paraprihet nga një parathënie e akademikut rumun, Constantin Barbu. Ai është pjesë e kolanës “Planeti i Poezisë”, përzgjedhur nga Constantin Barbu dhe Ion Deaconescu.

Jeton Kelmendi (lindur më 1978), anëtar i Akademisë Evropiane të Shkencave dhe Arteve në Salzburg (Austri) dhe profesor në Universitetin AAB në Prishtinë, është një poet i rëndësishëm modern në gjuhën shqipe, poezitë e të cilit janë përkthyer në dhjetëra gjuhë të huaja, në të gjithë globin, duke përfshirë edhe rumanishten.

Visar Zhiti fitues i çmimit të madh të festivalit

Më 21 qershor në Muzeun e Artit të qytetit Craiova u zhvillua ceremonia vjetore e ndarjes së çmimeve, siç janë Çmimi i Madh i festivalit si dhe Çmimi Special, ofruar nga Akademia Ndërkombëtare “Mihai Eminescu”. Ishin të pranishëm personalitete të kulturës rumune dhe të jetës kulturore, por jo vetëm. Presidenti i Akademisë “Mihai Eminescu”, profesori universitar Ion Deaconescu, në ceremoninë e organizuar me këtë rast, përpos çmimeve speciale, shpalli dy fitues, i pari ishte poeti amerikan William Wolak, (për edicionin e tetë të vitit të kaluar, çmim i vonuar për shkak të pandemisë) dhe si Fituesi i Çmimit të Madh për vitin 2022 u shpall një nga poetët më të mëdhenj të gjuhës shqipe, i vlerësuar dhe i dashur nga lëçitësit e poezisë, Visar Zhiti. Vepra e Visar Zhitit është bërë e njohur në Rumani përmes botimit të 4 librave në gjuhën rumune, në poezi dhe në prozë (Të përkthyera nga autor i këtyre radhëve). Shtypi letrar dhe kritika letrare rumune, së bashku me kritikë të njohur të huaj kanë vlerësuar Visar Zhitin si një autor të shquar të letërsisë bashkëkohore botërore, si një zë të veçantë të shoqërisë së sotme, si një model letrar dhe njerëzor të veçantë, si një timbër i fuqishëm i dhimbjes njerëzore nën diktaturë, si një poet lirik dhe lëvrues i poezisë menditative.

Çmimi i Madh që mban emrin e poetit më të madh të gjuhës rumune, Mihai Eminescu, i dhënë nga juria ndërkombëtare e përbërë nga kritikë të shquar si dhe poetë me famë ndërkombëtare, përbën, padyshim, nivelin më të lartë të vlerësimit të një poeti. Poeti Mihai Eminescu, konsiderohet një pikë referimi për kulturën rumune dhe atë botërore, një modelues i madh për shumë shkrimtarë dhe artistë rumunë dhe jo vetëm. Eminescu është arketipi i supozuar i çdo rumunfolësi, i çdo personaliteti që është identifikuar me gjuhën dhe kulturën rumune. Eminescu mbetet edhe sot një model kulturor dhe një model estetik.Ky model u asimilua edhe nga shkrimtarët shqiptarë që jetuan dhe u formuan në hapësirën kulturore rumune (Asdreni, L. Poradeci, M. Kuteli etj).

Ekspozita fotografike “Poetika e hapësirës shqiptare” e autorëve: Ahmet Axhushi dhe Ardian Fezollari

I ndodhur në qytetin Craiova, shkrimtari Visar Zhiti pati rastin të merrte pjesë në hapjen e ekspozitës fotografike “Poetika e hapësirës shqiptare”, organizuar nga Shoqata e Lidhjes së Shqiptarëve të Rumanisë (ALAR) në hollin qendror të UniversitetittëCraiova-s. Ekspozita përfshiu 40 vepra të artistëve Ahmet Axhushi dhe Ardian Fezollari, të cilat sugjeruan një udhëtim nëpër peizazhet e hapësirës shqiptare: brigjet e Adriatikut dhe Jonit, Liqeni i Ohrit, Alpet veriore të Shqipërisë, qytetet, fortesat dhe vendet arkeologjike në qendër dhe në jug të vendit.

Në hapjen e ekspozitës, shkrimtari Visar Zhiti shprehu vlerësimin e tij për artistët, për veprat e ekspozuara, si dhe për të gjithë aktivitetin kulturor që kryen Shoqata e Lidhjes së Shqiptarëve të Rumanisë. Kjo ekspozitë u kurua nga Dr.Luan Topçiu, koordinator i Qendrës Kulturore Shqiptare pranë ALAR, dhe u realizua me mbështetjen e Konventës së Organizatave Studentore të Universitetit të Craiova-s.

Botohet vepra madhore “Fjalori historik i Shqipërisë”i Robert Elsie në rumanisht

Të mërkurën, më 22 qershor, në Bibliotekën e Qarkut Dolj, “Alexandru dhe Aristia Aman” në Craiova, u bë prezantimi i vëllimit “Fjalori historik i Shqipërisë” i Robert Elsie, përkthyer nga anglishtja në rumanisht nga Dr. Radu-Cosmin Săvulescu. Kjo vepër mbresëlënëse prej 648 faqesh, u botua nga Shtëpinë Botuese Asdrenie Shoqatës Lidhja e Shqiptarëve të Rumanisë dhe është pjesë e një serie prej tre fjalorësh kushtuar Shqipërisë të albanologut të ndjerë kanadez, Robert Elsie (1950-2017). I pranishëm ishte dhe deputeti Bogdan-Alin Stoica dhe kritiku letrar Marius Chelaru.

Akordimi i Çmimit të Madh të Festivalit Ndërkombëtar të Poezisë “Mihai Eminescu” Visar Zhitit, solli në vëmendje të publikut të huaj kulturën dhe letërsinë shqiptare, vlerësimin ndaj përfaqësuesve emblematikë të saj. Shtypi dhe mediat vendase pasqyruan këtë eveniment, shoqëruar me një material mbi Visar Zhitin. Komuniteti i shqiptarëve me rastin e vlerësimit të poetit shqiptar ndihet në mënyrë të ligjshme krenar. Nga ana tjetër, ekspozita fotografike “Poetika e hapësirës shqiptare”e artistëve Ahmet Axhushi dhe Ardian Fezollari si dhe promovimi i vëllimit voluminoz prej 645 faqesh“Fjalori historik i Shqipërisë”, i Robert Elsie-së, sollën gjatë këtyre ditëve të qershorit në vëmendje të publikut rumun kulturën dhe vlerat shqiptare.

Presidentja Osmani ne Bruksel: Kosova është gati, ka ardhur koha për vendime të guximshme nga BE

June 23, 2022 by s p

Fjalimi i Presidentes Vjosa Osmani gjatë takimit të liderëve të vendeve të Bashkimit Evropian dhe Ballkanit Perendimor në Bruksel.

Shkëlqesi,

Të nderuar kolegë,

Kontinenti ynë është në një gjendje të jashtëzakonshme, kështu që nuk do të humbas shumë kohë për të arritur te pika kryesore. Ukraina është nën rrethim, me vlerat, liritë dhe mënyrën e saj të jetesës nën sulm. Ky është një sulm edhe ndaj nesh.

Dhe nëse dikush mendon se paqja dhe stabiliteti i qëndrueshëm në Evropë është i mundur pa Ballkanin Perëndimor të integruar në strukturat euroatlantike, më duhet t’u them, si dikush që e ka përjetuar anën më të errët të luftës dhe shkatërrimit, se kjo nuk është e mundur.

Nuk kam ardhur këtu për deklarata boshe politike, por me qëllimet më të mira për të folur për pasojat për të gjithë kontinentin tonë poqëse integrimi i Ballkanit Perëndimor do të vonohej më tej.

Lufta në Ukrainë shënon më shumë se një pikë kthese për kontinentin tonë. Ajo ka ripërcaktuar të ardhmen tonë. Ajo duhet të jetë një shtysë për veprim të përshpejtuar nga BE-ja, ndaj atyre shteteve që synojnë të anëtarësohen, dhe më e rëndësishmja, atyre shteteve që përkasin këtu.

Ka shumë dimensione të asaj që po ndodh në Ukrainë që ndryshojnë nga rasti i Kosovës, por në fund të fundit, mendoj se janë dy gjëra që vërtet nxjerrin në pah ngjashmëritë e përvojave tona. Së pari dhe më kryesorja është vuajtja e jashtëzakonshme njerëzore, përballë një lufte brutale gjenocidale kundër një populli liridashës. Dhe e dyta është mbështetja nga bashkësia ndërkombëtare. Uniteti juaj sot më kujton vendosmërinë e komunitetit ndërkombëtar për të ardhur në shpëtimin tonë në vitin 1999.

Populli i Kosovës e di se si është të luftosh edhe kur fitorja mund të duket e pamundur, ndaj për këtë arsye ne qëndrojmë me popullin e Ukrainës sot, si ndër vendet e para që u bashkuan me sanksione kundër Rusisë dhe ofruam mbështetjen tonë për refugjatët.

Ka një rrugë për në Moskë dhe një rrugë për në Bruksel – këto rrugë nuk kryqëzohen dhe janë më larg se kurrë. Nga ky këndvështrim, satelitët rusë në rajonin tonë nuk duhet të tolerohen e aq më pak të akomodohen.

23- vjet pas luftës gjenocidale të Millosheviqit, Kosova është një demokraci dinamike dhe që kur institucionet tona të reja morën detyrën pranverën e kaluar, ne kemi forcuar sundimin e ligjit dhe qeverisjen demokratike.

Politika fillon dhe mbaron tek njerëzit. Prandaj është jam e vendosur që jo vetëm ta përfaqësoj më së miri zërin e qytetarëve të mi këtu sot, por edhe të siguroj që ne ta përmirësojmë jetën e tyre për më mirë.

Pavarësisht progresit të jashtëzakonshëm, populli i Kosovës dëshiron më shumë mundësi dhe përparim. Ata dëshirojnë një regjim pa viza, për të parë, ndjerë dhe përjetuar Evropën.

Dua të flas sërish këtu për rëndësinë e jashtëzakonshme të liberalizimit të vizave, me shpresën se këtë herë vërtetë, do të na dëgjoni.

Kjo thjesht ka shkuar shumë larg. Qytetarët e mi ndihen të diskriminuar, pavarësisht se janë populli më pro-evropian dhe i plotësojnë të gjitha kriteret prej 4 vitesh. Ata mbeten të izoluar në zemër të kontinentit ku jetojnë.

Ironia është që ne jemi këtu si anëtarë të barabartë të komunitetit ndërkombëtar, duke diskutuar agjendën evropiane, por sigurisht që unë ulem mes jush sot këtu si i vetmi person – i vetmi person – në këtë tryezë që duhet të marrë një vizë për të marrë pjesë në këtë samit.

Për t’i vënë gjërat në perspektivë, ka liberalizim të vizave për vendet e largëta si Venezuela, por qytetarët e Kosovës që jetojnë në një distancë të shkurtër me makinë, që jetojnë në fqinjësinë tuaj, nuk mund të udhëtojnë lirshëm. Kjo është një padrejtësi e madhe. Kosova ka bërë pjesën e saj, tani është radha juaj.

Vetë ekzistenca e BE-së dhe vlerat që ajo përfaqëson janë të pazëvendësueshme. Por vlerat në rajonin tonë, pa një perspektivë të qartë, jo vetëm rezultojnë të jenë politikisht të paqëndrueshme dhe të pambrojtura, por edhe vetë këto vlera rrezikojnë të zhvleftësohen.

Mosintegrimi i vendeve demokratike të Ballkanit Perëndimor përbën një kërcënim të madh sigurie për të gjithë Evropën, pasi që e lë rajonin të pambrojtur ndaj akterëve dhe kërcënimeve malinje.

Besoj se të gjithë që janë ulur këtu e mbajnë mend qartë dhe pajtohen se anëtarësimi i Kroacisë dhe Sllovenisë në BE vetëm sa e forcoi pozitën e BE-së. Anëtarësimi i Maqedonisë së Veriut, Malit të Zi dhe Shqipërisë në NATO vetëm sa e forcoi paqen dhe stabilitetin rajonal, nuk e dobësoi atë.

Kosova nuk është vetëm në cep të Evropës. Ajo është dhe do të jetë gjithmonë në zemër të Evropës. Ballkani Perëndimor nuk është një fqinjësi e thjeshtë, është një pjesë e natyrshme e Evropës – dhe një interes strategjik për paqen dhe stabilitetin e qëndrueshëm në këtë kontinent. Kjo është arsyeja pse këtë vit ne kemi vendosur të aplikojmë për statusin e vendit kandidat në BE dhe shpresojmë që mbledhja e radhës e Këshillit, ta mbështesë aplikimin tonë.

Pavendosmëria e Bashkimit Evropian ndaj rajonit tonë do të krijonte mundësi për Rusinë, diçka që asnjë lider i arsyeshëm në këtë sallë nuk duhet ta dëshironte. Kjo pavendosmëri gjithashtu do të çonte në zhgënjimin e qytetarëve, gjë që do t’i lejonte Rusisë të përforcojë narrativën e saj.

Ne llogarisim në udhëheqjen dhe vendosmërinë tuaj. Ne kurrë nuk do të largohemi nga rruga jonë euro-atlantike. Ne kurrë nuk kemi shikuar në drejtim tjetër dhe kurrë nuk do ta bëjmë.

Është koha për vendime të guximshme, e jo për gjysmë hapa, për sa i përket integrimit. Kosova dhe vendet demokratike të Ballkanit Perëndimor meritojnë më mirë. Ne jemi këtu përkrah jush dhe jemi pjesë e kësaj familjeje. Na leni të hyjmë brenda!

ALBANALOGU ROBERT ELSIE NË RUMANI…

June 23, 2022 by s p

– Nga Visar Zhiti –

Një epilog i bukur në Craiova, në Bibliotekën qendrore të qytetit, të mbushur me qytetarë, studentë, të mërkurën 22 qershorit, u promovua libri monumental “Fjalor historik i Shqipërisë” i albanalogut te shquar Robert Elsie. Vepra e rëndësishme është përkthyer nga anglishtja në rumanisht nga Presidenti i Lidhjes së Shqiptarëve të Rumanisë, albanalogu Dr. Radu Săvulescu. Ishte i pranishëm dhe përshëndeti takimin deputeti i shqiptarëve në Parlamentin Rumun, Bogdan Alin Stoica.

Dr. Luan Topçiu, drejtori kulturor, që monitorinte takimin, tha se vepra është me rëndêsi të madhe, tani jo vetëm për Shqipërinë, por dhe për Rumaninë, për studiuesit dhe lexuesin e interesuar. Kritiku i njohur dhe poeti Marius Chelaru, njohës i letërsisë shqipe, vlerësoi veprën dhe punën e shoqates së shqiptarve. Do të doja të kishte nje shoqatë të tillë rumune në vendet e tjera, perfundoi ai.

Është si një ditar Shqipërie, thashë në fjalën time, Robert Elsie është albanalogu më i madh i gjysmës së dytë te shekullit XX dhe fillimi e te shekullit XXI. Biblioteka e shqiptarëve në Rumani po pasurohet, libri i saj po shkon në të gjitha universitet dhe akademitë e bibliotekat, jo vetëm në Rumani, po kudo në botë.

Pas perkthyesit Radu Săvulescu foli Eda Eda Agaj Zhiti, ajo tregoi për ardhjet e albanalogut Elsie në Shqiperi, perkthimi në anglisht i eposit fishtian, puna e tij kolosale, etj. Në perfundim ajo shtoi që kjo vepër sot është si një qiri në nderim të përjetësisë së tij…

Çështja çame…

June 22, 2022 by s p

Shaban Murati

Çështja çame si çeshtje politike kërkon tërheqien e shtetit grek nga akuzat antiligjore kolektive ndaj një popullsie të tërë. Kërkon që shteti grek të kërkojë falje për deportimin me dhunë të një popullsie të tërë. Kërkon dëmshpërblimin e të gjithë viktimave të terrorit shtetëroro-zervist dhe të dëmeve të shkaktuara në njerzit, në pronat dhe shtëpiat e popullsisë çame atje.

Kërkon rikthimin në trojet e veta, ku kanë jetuar prej dhjetra shekujsh kjo popullsi autoktone e deportuar. Kjo është baza politike e zgjidhjes së çeshtjes çame dhe që përbën themelin e trajtimit diplomatik të saj si pjesë përbërëse e dosjes së marrëdhënieve dypalëshe.

Në platformën dipkomatike të çeshtjes çame qeveria e Shqipërisë duhet të përfshijë disa kërkesa, të cilat i kam rreshtuar edhe në librin tim “Çeshtja e paqenë e detit: Një intrigë diplomatike greke apo shqiptare”:

1- Çeshtja çame të përfshihet në çdo lloj amendimi apo shtyrje të re të Traktatit të Miqësisë së viti 1996 midis dy shteteve, dhe të përfshihet nominalisht në “Deklaratën e e re të Partneritetit Strategjik”, që i është propozuar Shqipërisë nga qeveria greke.

2-Qeveria shqiptare t’i kërkojë qeverisë greke të abrogojë çdo lloj legjislacioni apo aktesh administrative, që mbështesin akuzat e rreme të fajit kolektiv dhe t’i kërkojë falje popullsisë çame për deportimin e saj me forcë.

3-Qeveria shqiptare t’i kërkojë qeverisë greke kthimin e popullsisë çame në trojet dhe në shtëpiat e veta.

4-Qeveria shqiptare të kërkojë nga Greqia që komunitetit çam të dëbuar kolektivisht t’i njihet statusi i pakicës kombëtare në Greqi, të cilin e kanë pranuar qeveritë greke para luftës së dytë botërore.

Dinjiteti kombëtar dhe ndërkombëtar i Shqipërisë sugjerojnë që qeveria shqiptare duhet të ndërmarrë një moratorium për të ngrirë të gjitha marrëveshjet dypalëshe, që janë në diskutim e sipër me Greqinë (dhe të cilat çuditërisht janë të gjitha në favor të Greqisë), derisa Athina të heqë ligjin absurd të luftës me Shqipërinë dhe të pranojë tratativat për zgjidhjen e çeshtjes çame.

Për Shqipërinë si anëtare e NATO-s koha dhe zhvillimet e sotme kanë zbehur në minumet e veta vlerën dhe efektin diplomatik të kërcënimit për një veto greke ndaj anëtarësimit në BE.

Platforma diplomatike kërkon ndërkombëtarizimin diplomatik të çeshtjes çame. Është absurde që Shqipëria anëtare e OKB nga viti 1955 dhe anëtare e NATO-s nga viti 2009 dhe anëtare e shumë oganizatave të tjera ndërkombëtare nuk ka ngritur kurrë çeshtjen çame dhe të drejtat e popullsisë çame për t’u kthyer në trojet dhe në pronat e veta në Greqi.

Ndërkombëtarizimi i çeshtjes çame kërkon nga diplomacia dhe nga qeveria shqiptare sensibilizimin diplomatik dhe informativ ndërkombëtar. Kërkon sigurimin e një përkrahje nga diplomacitë, nga shtetet dhe nga faktori perëndimor dhe ballkanik për zgjidhjen e saj. Komisioni Europian dhe komisioneri Hahn i dhanë diplomacisë dhe qeverisë shqiptare një rast dhe një kartë të artë diplomatike për ndërkombëtarizimin e çeshtjes çame. Nuk ditën dhe nuk deshën ta shfrytëzojnë. Por ajo kartë diplomatike europiane në favor të çeshtjes çame është në fuqi sot e kësaj dite.

KONTEKSTI I RIVENDOSJES SË MARRËDHËNIEVE DIPLOMATIKE SHBA-SHQIPËRI; KULMET, SFIDAT, MISIONE DHE MOMENTE HISTORIKE

June 22, 2022 by s p

Majlinda Tafaj*

Marredheniet diplomatike SHBA-Shqiperi kurorezojne kete vit 100 vjetorin e vendosjes se tyre. Plot nje shekull, marredheniesh diplomatike dypaleshe me pika kulmore, me ulje dhe ngritje sfida dhe misione, vizita te ndersjellta ne rang politik dhe diplomatik,si dhe ambasadore te sukseshem ne misionet e tyre. Nje sfond historik e diplomatik me te thena e te pathena por qe ne thelb kane te padiskutuar faktin, se keto marredhenie jane te nje lloji te vecante, ndryshe jane etiketuar “special relationship’

Shqiperia ka pasur marredhenie me SHBA qe nga vitet e fundit te luftes se pare boterore, theksoj, deklaraten e presidentit amerikan UiIlson ne konferencen e Versajes 1920, i cili doli haptas ne mbrojtjen e pavaresise dhe integritetit tokesor te Shqiperise. Qendrimi i SHBA ndaj Shqiperise dhe shqiptareve ka qene konstat dhe miqesor, dokumente diplomatike qe kane dale ne drite kane vertetuar se qendrimi i kesaj te fundit ndaj shqiperise ka qene miqesor duke i treguar popullit shqiptar se tek Amerika, ata mund te shikojne me besim nje shtet i cili mbetet si nje shprese e madhe per popujt e vegjel,e popujt e shtypur, nje pishtar i demokrcise, nje vend qe duhet marre shembull.

Nese eshte lehtesisht e vertetueshme fakti qe marredheniet shqiptaro-amerikane jane te je karakteri te vecante nuk eshte aspak e lehte te tregosh ne te gjithe permasat e tyre themelet e ketyre marredhenieve, ato themele qe kane bere qe keto merredhenie ti rezistojne te gjitha sfidave te kohes, madje edhe termeteve, sic mund te quhet qendrimi armiqesor i regjimit komunist shqiptar ndaj SHBA-se. ku pas debimit te trupit diplomaik amerikan nga Shqiperia per rreth 46 vite vendi yne nuk kishte asnje marredhenie diplomatike me SHBA.

Rrezimi i regjimi komunist pas viteve 1991, ardhja e pluralizmit dhe e demokracise nuk mund te linte ne heshtje dhe menjane ceshtejen e marrdhenieve diplomatike me shtetin me demokratik te botes SHBA, dhe se rivendosja e ketyre te fundit u be e para ceshtje APRIORI dhe me e domosdoshme. Keshtu ne 15 mars 1991 ne Washington u firmosen letrat kredenciale qe rivendosen marredheniet diplomatike mes amerikes dhe shqiperise. Ne 1 tetor 1991 hapet ambasada e amerikes dhe Kristofer Hill do i ishte i pari diplomat i ngakuar me pune adinteri, per ti lene vendin me pas ne Dhjetor te po atij viti William Rajerson prezanton Letrat kredenciale si ambassador.

Ndihma e dhene ne demokratizimin e vendit, antaresimi i Shqiperise ne Nato dhe kryesisht zgjidhja e ceshtjes se Kosoves i dedikohet me se shumti politikes amerikane ne pergjithesi, por edhe i asaj te marredhenieve diplomatike me Shqiperine. Kujtojme ketu Viziten e famshme e para e llojit te vet deri ne ato momente, vizita e nje kryetari te shtetit amerikan ne Tirane, ajo e presidentit Xhorxh W Bush ne10 qershor te vitit 2007, mbas nje vizite te lancuar me pare ne kuadrin e nje turi europian. Ky do ishte nje moment historik duke arritur kulmin merredhenieve midis dy vendeve tona. Vizite kjo teper mbreselenese qe do ngelet gjate jo vetem ne memorien e shqiptareve por edhe te opinionit mbare boteror, pasi besoj e te gjithe e kujtome me nostalgji pritjen tej e te ngrohte qe i beri populli i fushkrujes, ku per here te pare ne te gjithe historine diplomatike amerikane, nje kryetar shteti amerikan theu protokollin e sigurise duke takuar fikikisht me qytetaret shqiptare te cilet kishin dale ne menyre massive ne shesh per te pershendetur Presidentin e amerikes.Theksoj, se ne konferencen e mbajtur per shtyp ne Tirane, Presidenti amerikan XH.W.BUSH theksoi me te madhe se antaresimi i Shqiperise ne Nato dhe ceshtja e shpalljes se Pavarsise se Kosoves do te ndodhin shume shpejt dhe se tashme jane prioritete e politikes amerikane duke qene i drejtperdrejte dhe i prere ne kete qendrim. Impakti i kesaj vizite u pa ne zhvillimet e mevonshme vertet historike per popullin shqiptar, si ishte antaresimi i Shqiperise ne NATO me 3 prill 2008 si dhe shpallja e pavaresise se Kosoves me 18 shkurt 2008. Por deri ne kete dite shume vizita ne rang politik e diplomatik duheshin te ndermerreshin. Shume vizita te tjera te rendeshishme jane shkembyer reciprokisht mes dy shteteve ne keto 31 vite marredhenie diplomatike Me e rendesishmja do te ngelet -Vizita e Sekretarit te shtetit amerikan ne Shqiperi Jeams Beaker Qershor 1991, e para e ketij lloji ne historikun e marredhenieve ne mes dy shteteve, qe do ngelet gjate ne memorien e Shqiptareve gjate vizites se tij njeditore ai mbajti nje fjalim ne sheshin “Skenderbej” ku me fjalen ‘FREDOM WORKS-liria funksionon ai ndezi sheshin perj 300 mije qytetaresh shqiptare. Nje vizite qe do te mbahet mend gjate.

Po keshtu ne vargun e vitave zyrtare vecojme ajo e kryetarit te Shtetit Shqiptar ne Washington shtator 1996 pas fteses se bere nga Presidenti Clinton per te vizituar Shtepine e Bardhe ne nje vizite Zyrtare. Takim mjaft mbreselenes pasi ekipi qe shoqeronte Presidentin ne pritje ishte me i kompletuari ai shoqeohej nga zv.presidenti, sekretar i shtetit, nacional siguriti advice,e nje sere zyrtaresh te rendesishem, me nje fjale ekipi me i plote i politikes se jashtme amerikane. Ajo qe duhet theksuar eshte fakti se me kete vizite shteti amerikan jo vetem i dha rendesi vizites presidentit BERISHA,por pika kulmore e ketij takimi konsiston ne faktin se Presidenti amerikan ne fjalim e siper i quajti Shqiperine dhe shqiptaret “nje komb i preferuar per ameriken.

Qe me rivendosjen e marredhenieve dipolomatike e deri me sot kane kryer funksionin e ambsadorit amerikan 9 diplomat, vecojme Mariza Lino, Aleksander Arvizu, Donald Lu e deri te Juri Kim, emrat e te cileve jane rrenjosur thelle ne rrjedhen e politik-berjes, sistemit te drejtesise dhe ndalimin te pandeshkueshmerise ne vendin tone, per shkak te rolit te tyre aktiv. Duke iu referuar kronologjise dhe misioneve te ambasadoreve amerikane ne keto 31 vite vihet re se ne shume momente kyce vendimarrjeje te nje Shqiperie ne tranzicion e me pas, nderhyrja dhe orientimi i politikes amerikane ishte vendimtar dhe i domosmosshem. Por secili nga ata kane kryer misionin e tyre diplomatic ne menyren me serioze dhe profesionale duke hasur gjate rruges sfida, kundershtime dhe problematika te ndyshme. Duke filluar qe me Rajerson si amasadori i pare pas rivendosjes se MD. I cili qendroi ne detyre per rreth tre vite dhe pati ne fokus te pune se tij ardhjen ne pushtet te forcave demokratike dhe konsolidimin e pluralizmit polik.

Largohet ne vitin ne 1994 duke i lene vendit Jozef Lake cili qendroi ne detyre deri ne vitin 1996 ndersa pati si angazhim kryesor garantimin e demokracise dhe ecjen perpara te vendit. Viti 1996 do te sillte nje risi ne perfaqesimin diplomatik te Amerikes pasi per here te pare nje femer Mariza Lino do te drejtonte ambasaden amerikane, kjo e fundit pati detyren e veshtire, ate te perballimit te vitit 97 dhe kercenimet terroriste ku si shkak i gjendjes se jashtezakonshme amabasada u mbyll per arsyje sigurie.

Viti 1999 kur i gjithe fokusi ishte te Lufta e Kosoves erdhi si amasador zevendesues Bob Fruit, i cili pati si mission Luften ne Kosove dhe garantimin e rrefugjateve. Nisja e procesit te integrimit te shqiperise ne bashkimin Europian si dhe stabilizimi politik i vendit do te ishin pergjigjesi e mandatit te amasadorit Jozef Limpreht ku per fat te keq u nda nga jeta si amabasador ne detyre nga nje krize zemre.

Ne periudhen 2002 -2004 ambasador Xhejms xhefri do te vinte ne krye te Legates amerikane, fokusi i punes se tij ishte te radhiste Shqiperine ne krah te aleateve gjate luftes ne Irak.

Marsi Riz do te behej e dyta ambasadore femer qe dote vinte ne detyre ne veren e vitit 2004. Ajo luajti rol kryesor si vezhguese ne zgjedhjet e vitit 2005 dhe gjithashtu priti viziten e Bushit . U largua ne vitin 2007 dhe vendin e saj e zuri XHON Uillers. Ky i fundit njihej per perplasjet e forta me qeverine e asaj kohe.

Ne 2010-ten ne krye te Ambasades u vendos ambsadori Aleksander ARVIZU , i cili qendroi perplot 5 vjet dhe u be i pari ambassador amerikan qe u perfshi ne shume aspekte te jetes publike ndersa si momente kulmore qen 21 Janari dhe debate per armet kimike.

Periudhe 2015-18 pati si ambassador Donald Lu i cili u angazhua ne procesin e dekriminalizimit dhe reformen ne drejtesi. Pas Donald LU do te vihej ne krye te ambsades si e ngarkuar me pune Lejla Mozes One e cila ka sherbyer si zyrtare konsullore ne disa vende te botes. Viti 2020 do sillte nje ambasadore te rralles Yuri kim e cila vazhdon detyren e saj edhe sot duke luajtur nje rol shume te rendesishem ne jeten publike dhe politike te shqiperise.

Si perfundim.Sot marredheniet shqiptaro-amerikane jane gjithnje e me te vecanta dhe me prespektive e siper, te bazuara dhe te vendosura ne themelet e mirebesimit midis dy popujve miq, ku me perkrahjen qe populli amerikan, te gjitha qeverite amerikane, te gjithe presidentet e koherave modern te SHBA, kane dhene dhe po japin, qe, ne shqipetaret,te te behemi zot te fateve tona kudo qe jemi dhe kudo qe shtrihemi. Me rivendosjen e marredhenieve diplomatike me Ameriken, Shteti Shqiptar nje ceshtje ka pasur te pa ndryshueshme ne Politiken e Jashtme, paversisht qeverive, apo kryeministrave, pavaresisht liderve partiak marredheniet diplomatike me SHBA, jane Strategjike dhe te paprekshme.

Roli i SHBA gjate ketyre 31-viteve marredhenie diplomatike eshte kritik dhe i pazevendesueshem ne favor te zhvillimeve demokratike ne shqiperi ne mbrojtje te interesave te kombit shqiptar ne ballkan e gjere. Perkrahja e SHBA dhe perfshirja ne vendimmarrje te perbashketa (kjo ne kuadrin e deklarates se Partneritetit strategjik tashme te nenshkruar dhe te radifikuar)jane nje prove e rendesishme e forcimit te bashpunimit bilateral ne te gjithe fushat dhe nje hap i rendesishem per sigurine, paqen dhe stabilitetin ne Rajon.

God bless America zoti bekofte Ameriken

God bless Albanian zoti bekofte shqiptaret.

*Simpozium organizuar nga Shoqata Shqiptaro-Amerikane “SKENDERBEJ”ne kuadrin e 100 vjetorit te Marredhenieve Diplomatike Shqiperi-Amerikë