Kosova pas zgjedhjeve-Misioni nga BE prezenton deklaratën preliminare

June 13, 2017 by dgreca

-Zgjedhje vërtet konkurruese në pjesën më të madhe të Kosovës, por kërkohet vullnet politik për adresimin e dobësive të vjetra dhe frikësimit në rajonet e banuara me serbë/

–Elections genuinely competitive in most of Kosovo but political will needed to address long-standing weaknesses, and intimidation within Kosovo Serb areas/

-Procesohen 99,88% të vendvotimeve, asnjë subjekt vetëm s’mund ta formojë Qeverinë e Kosovës/

PRISHTINË, 13 Qershor 2017-Gazeta DIELLI-Behlul Jashari/ Misioni i Vëzhgimit të Zgjedhjeve nga Bashkimi Evropian për Zgjedhjet Parlamentare 2017 në Kosovë sot në Prishtinë në një konferencë për shtyp prezentoi deklaratën preliminare, ku vlerësoi se ishin zgjedhje vërtet konkurruese në pjesën më të madhe të vendit, por kërkohet vullnet politik për adresimin e dobësive të vjetra dhe frikësimit në rajonet e banuara me serbë të Kosovës.

Shefi i Misionit, Alojz Peterle, deputet i Parlamentit Evropian, paraqiti gjetjet preliminare të Misionit të Bashkimit Evropian për Vëzhgimin e Zgjedhjeve (EU EOM) për zgjedhjet e parakohshme parlamentare të 11 qershorit në Kosovë.

“Zgjedhjet e parakohshme të 11 qershorit 2017 ishin vërtet konkurruese dhe të qeta në pjesën më të madhe të Kosovës. Votuesve në përgjithësi ju ofruan informacione pluraliste për forcat politike që ishin në garë”, tha Peterle në konferencën për shtyp në Prishtinë.

Megjithatë, vijoi ai, zgjedhjet u ndikuan negativisht nga dobësitë e vjetra, veçanërisht nga listat e pasakta të votuesve që janë të cenueshme ndaj mashtrimeve, një sistem zgjedhor që lë mundësi për abuzim, dhe një sistem me shumë të meta për votim jashtë Kosovës.“Këto çështje do të kërkojnë vullnet dhe përkushtim politik për të bërë reformat e nevojshme,” tha Peterle.EU EOM-i vlerësoi se, “në zonat me shumicë serbe, procesi zgjedhor u dëmtua nga frikësimi dhe rastet e dhunës brenda komunitetit serb të Kosovës kundër kandidatëve dhe votuesve. Po ashtu pati një reagim të pamjaftueshëm nga prokuroria dhe policia ndaj atyre incidenteve”.

“Kjo ngrit pyetje rreth besueshmërisë së procesit demokratik në këto zona”, tha PeterleMë tej u theksua se, dita e zgjedhjeve ishte e qetë dhe nuk u vërejt ndonjë incident i theksuar nga EU EOM, përfshirë edhe në veriun e Kosovës. Votimi në përgjithësi u vlerësua pozitivisht. Megjithatë, vëzhguesit vërejtën raste të shpeshta të votimit familjar, raste të ndihmës abuzive të votuesve, dhe pranisë së tepërt të vëzhguesve nga dy subjekte politike duke e shkelur ligjin. Procedurat e numërimit të votave nuk u përfillën gjithmonë, duke nënvizuar nevojën për trajnim më të mirë të stafit zgjedhor.

Komisioni Qendror i Zgjedhjeve (KQZ) u konsiderua nga EU EOM të jetë politikisht përfshirës, që kryesisht vepron në mënyrë transparente dhe që ka bërë përpjekje të zhvillojë një proces transparent dhe të mirëfilltë.

Igor Šoltes, udhëheqës i delegacionit nga Parlamenti Evropian, i inkurajoi autoritetet kosovare që të veprojnë në adresimin e mangësive të identifikuara. “Ka pasur rekomandime të qarta lidhur me periudhën e nevojshme kohore për përgatitjen e zgjedhjeve”, tha ai.

Për vendimin për mbajtjen e zgjedhjeve të parakohshme brenda afatit më të shkurtër të mundshëm, Šoltes tha se, “pasojat e kësaj zgjedhjeje janë të dukshme, nga cilësia e listave të votuesve, te mundësia për votuesit jashtë Kosovës që të votojnë ose te gatishmëria e organeve për menaxhimin e zgjedhjeve”.Në ditën e zgjedhjeve, EU EOM ka shpërndarë rreth 100 vëzhgues gjithandej Kosovës nga shtetet anëtare të BE-së, si dhe nga Norvegjia dhe Zvicra. EU EOM do të mbetet në Kosovë për të përcjell procesin në Qendrën e Numërimit dhe Rezultateve dhe zgjidhjen e të gjitha ankesave dhe parashtresave, deri në shpalljen e rezultateve përfundimtare.

Në 19 maj 2017 Komisioni Qendror i Zgjedhjeve i Kosovës nënshkroi Memorandum Bashkëpunimi me Zyrën e BE-së në Prishtinë, për vëzhgimin e zgjedhjeve të parakohshme parlamentare të 11 qershorit. Me këtë rast, u nënshkrua edhe Memorandumi i Bashkëpunimit ndërmjet Qeverisë së Kosovës-Ministrisë së Punëve të Jashtme dhe Zyrës së BE-së në Kosovë.

Më parë, Komisioni Qendror i Zgjedhjeve, me të gjitha votat pro ka miratuar Memorandumin e Mirëkuptimit sipas të cilit 100 vëzhgues nga Bashkimi Evropian përcjellin procesin zgjedhor në Kosovë.

KOSOVA PAS ZGJEDHJEVE, PROCESOHEN 99,88% TË VENDVOTIMEVE, ASNJË SUBJEKT VETËM S’MUND TA FORMOJË QEVERINË

Në zgjedhjet e parakohshme parlametare të së dieles së 11 qershorit në Kosovë, sipas rezultateve preliminare të 99,88% të vendvotimeve të procesuara deri sot në mëngjes nga KQZ, koalicioni i 13 partive shqiptare – Partisë Demokratike të Kosovës, Aleancës për Ardhmërinë e Kosovës, Nismës për Kosovën dhe 10 të tjerave ka 33,98% të votave, Lëvizja Vetëvendosje që garoi e vetme ka 27,12%, ndërsa koalicioni i Lidhjes Demokratike të Kosovës dhe Aleancës Kosova e Re, ku në listë përfshiheshin edhe kandidatët për deputë të subjektit politik më të riut drejt regjistrimit si parti – Alternativa e të Lëvizjes për Drejtësi ka 25,74% të votave.

Nga subjektet e komuniteteve pakicë, më së shumti vota- 5,90% ka Iniciativa Qytetare Lista Serbe (Građanska Inicijativa Srpska Lista).

Duke bërë llogari nga rezultatet preliminare, shtypi i sotëm kosovar parashikon se koalicioni i PDK mund të ketë më së shumti 39 deputetë, VV 31 e koalicioni i LDK 30. Këta numra nuk i mundësojnë asnjë subjekti të vetëm të formojë qeverinë e ardhshme me votat e Kuvendit 120 anëtarësh edhe nëse do të kenë mbështetjen e të 20 deputetëve të komuniteteve pakicë, 10 të serbëve e 10 të tjerëve. Ka parashikime të ndryshme se kush me kend do formojë qeverinë e re të Kosovës me koalicione paszgjedhore dhe pikëpyetje se a do mund të formohet qeveria.

“Çelësi i qeverisë te LDK-ja”, është një kryetitull balline në shtypin e sotëm të Prishtinës. Drejtuesit e subjekteve të koalicionit LDK-AKR-Alternativa dhe Lëvizja për Drejtësi në një takim paszgjedhor, sipas një komunikate, kanë “përsërit qëndrimin e palëkundur se nuk do të jetë pjesë e asnjë qeverie, në të cilën është edhe PDK-ja”.

Para një muaji, në 10 maj 2017, Kuvendi i Kosovës u vetëshpërnda me kalimin me shumicë votash të mocionit të mosbesimit për qeverinë e zgjedhur në 9 dhjetor 2014 në Kuvendin kosovar të konstituuar një ditë më parë me vonesë gjashtë muajshe pas zgjedhjeve. Mocioni i opozitës u votua pro edhe nga partia më e madhe e koalicionit qeverisës, PDK.

Të dielën e 11 qershorit u votua pasi sipas Ligjit për Zgjedhjet e Përgjithshme dita kur duhet të mbahen zgjedhjet e parakohshme duhet të jetë ditë e diel, jo më herët se 30 ditë dhe jo më vonë se 45 ditë nga shpërndarja e Kuvendit.

Sipas të dhënave më të fundit nga KQZ, numri i fletëvotimeve të pavlefshme është I madh – 52.522. Ndërsa, numri i fletëvotimeve të vlefshme është 696.684.

Pas zgjedhjeve të parakohshme parlamentare në këtë pranverë, Kosova këtë vit, në vjeshtë, mban edhe zgjedhje lokale, në afat të rregullt, katër vjet pas zhvillimit të tyre në 3 nëntorin 2013.

Elections genuinely competitive in most of Kosovo but political will needed to address long-standing weaknesses, and intimidation within Kosovo Serb areas

PRISTINA, 13 June 2017 – The Chief Observer, Mr Alojz Peterle, Member of the European Parliament, presented today the preliminary findings of the European Union Election Observation Mission (EU EOM) on the 11 June early legislative elections in Kosovo.“The 11 June 2017 early elections were genuinely competitive and peaceful in most parts of Kosovo. Voters were generally offered pluralistic information on the political forces in competition,” said Mr Peterle today at a press conference in Pristina. “However, the elections were negatively impacted by long-standing weaknesses, in particular inaccurate voter lists that are vulnerable to fraud, an electoral system open to abuse, and a largely flawed system for Out-of-Kosovo voting.”

“These matters will require political will and commitment to conduct the necessary reforms,” said Mr Peterle.

The EU EOM assessed that “in Kosovo Serb majority areas, the election process was marred by intimidation and instances of violence from within the Kosovo Serb community against candidates and voters. There was also an insufficient response from prosecutors and police to these incidents.” Mr Peterle said that “this raises questions over the credibility of the democratic process in those areas.”

Election day was calm and no major incident was observed by the EU EOM, including in the north of Kosovo. Polling was overall assessed positively. Observers noted, however, a high incidence of family voting, instances of abusive voter assistance, and the excessive presence of observers from two political entities in breach of the law. The vote count procedures were not always followed, underscoring the need for better training of polling staff.

The Central Election Commission was considered by the EU EOM to be politically inclusive, operating largely transparently, and had made efforts to deliver a transparent and genuine process.

Igor Šoltes, the Head of the delegation from the European Parliament, urged the Kosovo authorities to act to address previously identified shortcomings: “There were clear recommendations regarding the timeframe necessary to prepare elections.” On the decision to hold early elections in the shortest possible timeframe, Mr Šoltes said: “The consequences of this choice are visible, from the quality of the voters’ lists, to the possibility for voters outside Kosovo to vote, or to the preparedness of the election management bodies.”

The EU EOM deployed around 100 observers across Kosovo on election day from EU Member States as well as Norway and Switzerland. The EU EOM will remain in Kosovo to follow the process at the Counting and Results Centre and the resolution of any complaints and appeals, until the declaration of final results.

PRESIDENTI NISHANI, TAKIM LAMTUMIRE

June 12, 2017 by dgreca

Presidenti Nishani në takimin përshëndetës me Trupin Diplomatik: Në qendër të vëmendjes sime ka qenë promovimi i marrëdhënieve të mira, miqësore e fqinjësore, si dhe demonstrimi i angazhimit të Shqipërisë si vend partner e i besueshëm.

Tirane, 12 qershor 2017/

Presidenti i Republikës, Sh. T. Z. Bujar Nishani së bashku me Zonjën e Parë, Odeta Nishani, dhanë një pritje për Trupin Diplomatik duke zhvilluar një takim përshëndetës, ku ishin të pranishëm Ambasadorët e vendeve mike dhe aleate dhe përfaqësues të organizatave ndërkombëtare të akredituar në Tiranë, Konsujt e Nderit si dhe ish-Ambasadorë të Shqipërisë ndër vite.

Duke iu drejtuar të pranishmëve, Kreu i Shtetit në fjalën e Tij përshëndetëse, pasi shprehu falënderimet për bashkëpunimin gjatë gjithë këtyre viteve, theksoi se: “Gjatë mandatit tim presidencial u kam kushtuar një vëmendje shumë të veçantë marrëdhënieve të Shqipërisë me vendet fqinje, të rajonit të Evropës Juglindore, por edhe atyre me organizatat evropiane dhe ndërkombëtare, në funksion të politikës së jashtme të fqinjësisë së mirë dhe të orientimit evropian dhe euroatlantik të vendit.”

Presidenti Nishani nënvizoi gjithashtu se: “Në përmbushje të njërës prej tri përgjegjësive të mia si President i Vendit, në të gjitha takimet apo vizitat e mia me homologë dhe autoritete të tjera të huaja, në qendër të vëmendjes ka qenë promovimi i marrëdhënieve të mira, miqësore e fqinjësore, si dhe demonstrimi i angazhimit të Shqipërisë si vend partner e i besueshëm në përballimin e sfidave e kërcënimeve, me të cilat po përballet bota e shoqëria njerëzore sot.”

Presidenti Nishani vuri në dukje gjithashtu se: “Sigurisht, që jo gjithçka ka shkuar ashtu siç do të dëshiroja dhe siç do ta kërkonte dhe meritonte interesi më i mirë i përfaqësimit të vendit e shqiptarëve jashtë. Me gjithë vullnetin e dëshirën time, Shqipëria ka mbetur fatkeqësisht peng i interesave meskine deri diku dhe ende e pa përfaqësuar në nivel Ambasadori në Selinë e Shenjtë në Vatikan, OSBE dhe në Këshillin e Evropës, tri seli shumë të rëndësishme për Shqipërinë. I kam siguruar drejtuesit dhe përfaqësuesit e këtyre selive se mungesa e përfaqësimit nuk lidhet aspak me një qëndrim politik të Shqipërisë ndaj tyre, por thjesht me aspekte të brendshme institucionale shqiptare. Shpresoj dhe besoj se kjo çështje do të trajtohet seriozisht nga Qeveria e re shqiptare që do të dalë nga zgjedhjet e 25 qershorit dhe pasardhësi im në detyrën e Presidentit të Republikës.”

Në vijim fjala e plotë e Presidentit të Republikës, Sh. T. Z. Bujar Nishani në pritjen e lamtumirës me Trupin Diplomatik:

“I nderuar Dekan i Trupit Diplomatik, Zoti Ambasador Zarić,
Shkëlqesi Ambasadorë, zonja të Ambasadorëve, zotërinj të Ambasadoreve,
Të nderuar Konsuj Nderi të vendeve mike dhe aleate,
Të nderuar ish-Ambasadorë të Republikës së Shqipërisë ndër vite,
Zonja dhe zotërinj të pranishëm!

Së pari dëshiroj për pranimin e ftesës dhe praninë tuaj sonte në këtë takim përshëndetës! Ju siguroj se sonte nuk kam ndërmend që të bëj një analizë apo bilanc të bashkëpunimit diplomatik të Shqipërisë me vendet, popujt dhe organizatat që ju përfaqësoni, pasi këtë analizë dhe bashkëbisedim e kemi bërë shumë herë në raste të tjera. Por dëshiroj të shfrytëzoj këtë mbrëmje dhe praninë tuaj për të shprehur kënaqësinë dhe t’ju falënderoj, edhe stafet e Ambasadave dhe misioneve tuaja për bashkëpunimin e shkëlqyer që kam pasur gjatë këtyre viteve, si Kreu i Shtetit shqiptar me përfaqësuesit e vendeve mike dhe partnere.

Me disa prej jush kam pasur rastin e kënaqësinë që të njihem e bashkëpunoj që në ditët e para të mandatit tim Presidencial. Me të tjerët diçka më pak. Por ajo që mendoj se është shumë e rëndësishme është ajo çka së bashku kemi arritur në këto vite për t’i zgjeruar e forcuar më tej marrëdhëniet tona ndërshtetërore apo me organizatat ku Shqipëria bën pjesë e ato që ju përfaqësoni. Së bashku jemi takuar shpesh në evente të ndryshme tradicionale, por edhe në shumë aktivitete të veçanta e tematike dypalëshe apo edhe ato ndërkombëtare të organizuara në Shqipëri. Sfidat dhe angazhimet gjatë këtyre viteve kanë qenë të shumta, si në kontekstin dypalësh, ashtu edhe në atë rajonal dhe ndërkombëtar. Për përballimin e tyre me sukses, unë dëshiroj të falënderoj gjithësecilin prej jush sonte për bashkëpunimin dhe koordinimin e shkëlqyer që më keni dhënë dhe keni ofruar.

Si Kreu i Shtetit shqiptar, kam pasur nderin dhe kënaqësinë që gjatë këtyre pesë viteve të pres letrat kredenciale të pothuajse të gjithëve Ambasadorëve të huaj që janë të pranishëm sonte në këtë pritje, me ndonjë përjashtim të rrallë, por njëkohësisht kam pasur kënaqësi edhe të vizitoj apo të mirëpres homologë e zyrtarë të lartë të vendeve e organizatave tuaja. Gjatë mandatit tim presidencial u kam kushtuar një vëmendje shumë të veçantë marrëdhënieve të Shqipërisë me vendet fqinje, të rajonit të Evropës Juglindore, por edhe atyre me organizatat evropiane dhe ndërkombëtare, në funksion të politikës së jashtme të fqinjësisë së mirë dhe të orientimit evropian dhe euroatlantik të vendit. Në përmbushje të njërës prej tri përgjegjësive të mia si President i Vendit, në të gjitha takimet apo vizitat e mia me homologë dhe autoritetet e tjera të huaja, në qendër të vëmendjes ka qenë promovimi i marrëdhënieve të mira, miqësore e fqinjësore, si dhe demonstrimi i angazhimit të Shqipërisë si vend partner e i besueshëm në përballimin e sfidave e kërcënimeve, me të cilat po përballet bota e shoqëria njerëzore sot.

Të nderuar të pranishëm,

Vizita ime e parë dhe e fundit shtetërore gjatë mandatit presidencial ka qenë në Kosovë, si dhe kam pasur kënaqësinë që edhe të mirëpres dy Presidentë të Kosovës në Tiranë gjatë kësaj periudhe. Kosovën e kam vizituar edhe në shumë raste të tjera, por përveç vizitave shtetërore, në mënyrë të veçantë kujtoj 5-vjetorin e Pavarësisë, si dhe ceremoninë e inaugurimit të Presidentit Hashim Thaçi.

E paharrueshme për mua si President, si për nga përmasat ashtu edhe nga mesazhet e dhëna, ishte mundësia për ta mirëpritur në Shqipëri Papa Françeskun, në shtator 2014. Mesazhet e Atit të Shenjtë, krahas mesazheve apostolike, ishin një inkurajim i madh për shqiptarët. Por edhe vizita ime në Vatikan në kuadrin e shenjtërimit të Nënë Terezës, sot Shën Tereza e Kalkutës, do të mbetet e pashlyer në kujtesën time.

Në kuadrin e axhendës rajonale, me ftesë të homologëve të mi, gjatë kësaj periudhe kam zhvilluar vizita zyrtare, në Slloveni, Mal të Zi, Kroaci, Bosnje-Hercegovinë, Bullgari, ku edhe njëherë gjej rastin t’i falënderoj Kryetarët e këtyre shteteve për mikpritjen e ngrohtë që më rezervuan gjatë këtyre vizitave. Po ashtu kam patur kënaqësinë e veçantë të mikpres në Tiranë, Presidentët e Maqedonisë, Bullgarisë, Bosnje-Hercegovinës. Një vëmendje të veçantë u kam kushtuar vendeve të rajonit, ku jeton në minoritet popullsi shqiptare. Në bashkëpunim me autoritetet e larta të atyre vendeve, kam vizituar shqiptarët që jetojnë në Mal të Zi dhe në Serbi, duke përcjellë mesazhe bashkëjetese e bashkëpunimi, pavarësisht përkatësisë etnike. Me ndjenjë të lartë përgjegjësie dhe dëshirë për të evidentuar kontributin e Shqipërisë për një të ardhme më të mirë të rajonit, kam marrë pjesë aktivisht në të gjitha Samitet e Procesit të Brdo-Brijunit dhe të Procesit të Bashkëpunimit të Evropës Juglindore (SEECP), që janë zhvilluar gjatë kësaj periudhe, ku së bashku me liderë të tjerë të vendeve pjesëmarrëse kemi arritur që të përmirësojmë ndjeshëm frymën e mirëkuptimit e të bashkëpunimit mes vendeve të këtij rajoni, që vetëm pak vite më parë përjetonte konflikte të dhunshme ndëretnike.

Drejtimi i Samitit të Procesit të Bashkëpunimit të Evropës Juglindore në mbyllje të Kryesisë së Radhës së Shqipërisë, në maj 2015, ka qenë një eksperiencë shumë e veçantë. Në këtë Samit, i cili u ndoq nga shumë krerë shtetet e qeverish të vendeve pjesëmarrëse në këtë Proces, Shqipëria demonstroi angazhim dhe përkushtim për çështjet e paqes, sigurisë dhe zhvillimit të këtij rajoni.

Gjithashtu, vizita shumë të rëndësishme kam shkëmbyer me dy vendet fqinje anëtare të Bashkimit Evropian: Itali dhe Greqi si dhe në Turqi. Gjatë kësaj periudhë e kam vizituar dy herë zyrtarisht Italinë me ftesë të Presidentëve Napoletano dhe Mattarella dhe kam patur nderin t’i uroj mirëseardhjen në Tiranë Presidentit Napoletano. Kam pasur nderin gjithashtu të mirëpres në Tiranë Presidentin e Greqisë Karolos Papulias, si dhe të shkëmbej vizita zyrtare me Presidentin e Turqisë, Reccep Tayip Erdogan. Në Itali kam pasur kënaqësinë të vizitoj dhe komunitetin e vjetër arbëresh, që prej më shumë se 5 shekujsh ruan e promovon kulturën e traditat e të parëve të tyre shqiptarë. Sigurisht që një vëmendje e veçantë i është kushtuar bashkëpunimit me vende të ndryshme evropiane, me të cilat Shqipëria ka pasur një miqësi historike e tradicionale, por edhe për shkak të axhendës evropiane dhe reformave të thella që do ta afrojnë me Bashkimin Evropian. Kam pasur gjithashtu kënaqësinë e veçantë të mirëpres në Tiranë, Presidentët e Austrisë, të Hungarisë dhe të Maltës, Kapitenët Regjentë të San Marinos, si dhe Mjeshtrin e Madh të Urdhrit Sovran të Maltës, etj. Por në vizita të ndryshme pune apo evente të ndryshme ndërkombëtare, kam pasur kënaqësinë të shkëmbej mendime me Presidentët gjermanë Gauck e Steinmeier, si dhe me Presidentin e Francës, François Hollandë, mesazhet e të cilëve kanë qenë shumë inkurajuese për mua, Shqipërinë dhe shqiptarët, veçanërisht në kuadër të procesit të integrimit evropian. Një kujtim i veçantë dhe i paharruar do të mbetet ftesa dhe pjesëmarrja në 90-vjetorin e lindjes së Presidentit të Izraelit, Shimon Peres.

Kam pasur gjithashtu kënaqësinë që gjatë këtyre viteve të vizitoj institucionet më të rëndësishme evropiane, që janë të lidhura ngushtësisht dhe me ecurinë dhe progresin e Shqipërisë pas ndryshimeve demokratike. Kam vizituar dy herë Këshillin e Evropës, institucionin që u bë garancia e mbrojtjes së të drejtave e lirive të njeriut të shqiptarëve që u ishin mohuar, dhunuar e nëpërkëmbur për afro 5 dekada nga regjimi komunist. Po ashtu kam vizituar dy herë Selinë e NATO-s në Bruksel, të Aleancës më të madhe politiko-ushtarake të planetit në takime të rëndësishme me Sekretarin e Përgjithshëm të Aleancës. Deri 27 vite më parë Shqipëria ishte një vend ekstremisht i izoluar, ndërsa sot, anëtare e NATO-s dhe pjesë e hapësirës së saj të sigurisë. Dhe po ashtu kam vizituar dy herë institucionet evropiane, si Këshillin dhe Parlamentin Evropian, dhe jam takuar me drejtuesit e këtyre institucioneve, Presidentin Tusk, Presidentin e Parlamentit Shulc si dhe lidershipin e BE-së, si pjesë e agjendës evropiane të vendit dhe garancisë për standarde dhe zhvillim të qëndrueshëm të vendit. Takimet e shpeshta nuk kanë munguar as me Sekretarin e Përgjithshëm të OSBE-së dhe përfaqësues të tjerë të kësaj organizate.

Gjatë kësaj periudhe 5-vjeçare, një vëmendje të veçantë i kam kushtuar edhe bashkëpunimit me Vendet e Lindjes së Mesme dhe ato Arabe të Gjirit, vende që i kanë dhënë një ndihmesë të vyer e bujare Shqipërisë dhe shqiptarëve, për kapërcimin e vështirësive ekonomike veçanërisht pas rënies së regjimit diktatorial, por edhe për angazhimin në investime të ndryshme zhvillimore. Kam pasur nderin të shkëmbej vizita zyrtare në Tiranë dhe Aman me Madhërinë e Tij, Mbretin e Jordanisë, Abdullah II, si dhe të vizitoj Shtetin e Katarit me ftesë të Emirit të Katarit. Së fundmi, pata rastin që me ftesë të veçantë të Mbretit të Arabisë Saudite dhe Kujdestarit të dy Xhamive të Shenjta të vizitoj vendet e shenjta në Mekë dhe Medina. Sigurisht që kam pasur dhe raste të tjera që të vizitoj edhe Emiratet e Bashkuara Arabe e të takohem me personalitete e drejtuesit e këtij shteti.

Lidhur me axhendën ndërkombëtare, kam pasur nderin t’i adresohem tri herë në emër të Shqipërisë, Asamblesë së Përgjithshme të Kombeve të Bashkuara (67-të, 69-të dhe 71-të, respektivisht 2012, 2014 dhe 2016), si dhe të marr pjesë në tre Samite të organizuara me iniciativë të Sekretarit të Përgjithshëm të Kombeve të Bashkuara e shumë të rëndësishme për fatet e njerëzimit. Samiti i Parisit për Klimën, i Stambollit për krizën humanitare të refugjatëve dhe ai i Kankunit për Reduktimin e Rrezikut të Katastrofave, kanë nxitur më shumë solidaritetin dhe bashkëpunimin mes vendeve anëtare të Kombeve të Bashkuara për t’i përballuar këto sfida afatgjata.

Të nderuar Shkëlqesi Ambasadorë,

Sigurisht, që jo gjithçka ka shkuar ashtu siç do të dëshiroja dhe siç do ta kërkonte dhe meritonte interesi më i mirë i përfaqësimit të vendit dhe shqiptarëve jashtë. Me gjithë vullnetin e dëshirën time, Shqipëria ka mbetur fatkeqësisht peng i interesave meskine deri diku dhe ende e papërfaqësuar në nivel ambasadori në Selinë e Shenjtë në Vatikan, OSBE dhe në Këshillin e Evropës, tri seli shumë të rëndësishme për Shqipërinë. I kam siguruar drejtuesit dhe përfaqësuesit e këtyre selive se mungesa e përfaqësimit në rang ambasadori nuk lidhet aspak me një qëndrim politik të Shqipërisë ndaj tyre, por thjesht me aspekte të brendshme institucionale shqiptare. Shpresoj dhe besoj se kjo çështje do të trajtohet seriozisht nga Qeveria e re shqiptare që do të dalë nga zgjedhjet e 25 qershorit dhe pasardhësi im në detyrën e Presidentit të Republikës.

Zonja e Zotërinj!

Realizimi i shkëmbimit të vizitave të përmendura më lart, por jo vetëm, krahas bashkëpunimit shumëplanësh diplomatik të përfaqësive tuaja me Qeverinë shqiptare, nuk do të kishte qenë i mundur të realizohej suksesshëm pa një bashkëpunim intensiv e shumë efiçent me Ambasadorët e përfaqësuesit e këtyre vendeve, por edhe me Konsujt e Nderit të këtyre vendeve në Shqipëri.

Gjithashtu, një ndihmesë të veçantë kam pasur edhe nga konsultat shumë të mira e profesionale me një pjesë të mirë të ish-Ambasadorëve dhe diplomatëve shqiptarë, që kanë shërbyer prej vitesh denjësisht për Shqipërinë në vende e organizata të ndryshme ndërkombëtare, duke më ofruar ndihmën me ekspertizën e tyre.

Ndaj dhe përfitoj nga rasti që t’ju falënderoj e shpreh të gjithëve mirënjohjen për bashkëpunimin e shkëlqyer që kemi pasur e më keni ofruar gjatë këtyre viteve, si dhe njëkohësisht t’ju uroj gjithsecilit prej jush personalisht, familjeve tuaja, që ju ndjekin e mbështesin në misionet tuaja, që të keni çdo të mirë në jetë, në familje, në karrierën tuaj të suksesshme dhe në bashkëpunimin e mëtejshëm midis Shqipërisë me vendet dhe organizatat tuaja.

Ju faleminderit edhe njëherë! Kënaqësi e veçantë që pata në bashkëpunimin me ju dhe njëkohësisht ju falënderoj për praninë tuaj sonte!

PRITJET E KOSOVËS PAS ZGJEDHEVE

June 12, 2017 by dgreca

-Kosova pas zgjedhjeve, rezultatatet nuk i mundësojnë asnjë subjekti të vetëm të formojë qeverinë. Ka parashikime të ndryshme se kush me kend do formojë qeverinë e re të Kosovës me koalicione paszgjedhore dhe pikëpyetje se a do mund të formohet qeveria…/

Kryetituj të shtypit kosovar: “Fitorja e Pirros”, “Dy palë fitues për një qeveri”, “Kosova vetëvendosi, LDK-VV bashkë kundër koalicionit PAN”, “Një koalicion i ri paszgjedhor, i pashmangshëm”, “PAN del e para, por…Zgjedhjet i takojnë VV-së, dyfishohet”/

PRISHTINË, 12 Qershor 2017-Gazeta DIELLI-Behlul Jashari/ Rezultatet preliminare të zgjedhjeve të djeshme të parakohshme parlametare në Kosovë, me pjesëmarrje të votuesve 40,01%, dhe as përfundimtaret që priten, nuk i mundësojnë asnjë subjekti të vetëm të formojë qeverinë e ardhshme. Ka parashikime të ndryshme se kush me kend do formojë qeverinë e re të Kosovës me koalicione paszgjedhore dhe pikëpyetje se a do mund të formohet qeveria…

Sipas 91,00% të vendvotimeve të procesuara nga KQZ, koalicioni i 13 partive shqiptare – Partisë Demokratike të Kosovës, Aleancës për Ardhmërinë e Kosovës, Nismës për Kosovën dhe 10 të tjerave ka 34,60% të votave, Lëvizja Vetëvendosje që garoi e vetme ka 26,75%, ndërsa koalicioni i Lidhjes Demokratike të Kosovës dhe Aleancës Kosova e Re, ku në listë përfshiheshin edhe kandidatët për deputë të subjektit politik më të riut drejt regjistrimit si parti – Alternativa e të Lëvizjes për Drejtësi ka 25,81% të votave.

Nga subjektet e komuniteteve pakicë, më së shumti vota- 5,54% ka Iniciativa Qytetare Lista Serbe (Građanska Inicijativa Srpska Lista).

“Fitorja e Pirros”, është një kryetitull në shtypin e sotëm Kosovar. “Koalicioni PDK-AAK-NISMA ka arritur të fitojë më së shumti vota në zgjedhjet e së dielës, por njëkohësisht ka shënuar humbje të madhe, në raport me votat që kishin fituar veç e veç në zgjedhjet parlamentare të vitit 2014. Tri partitë politike parlamentare që u bënë bashkë me koalicion parazgjedhor nuk arritën të marrin më shumë vota se PDK-ja që kishte marrë para tri vjetëve. Revolucion elektoral ka shënuar vetëm Lëvizja Vetëvendosje, e cila pa asnjë koalicion ka arritur t’i dyfishojë votat. LDK-ja doli më së keqi nga këto zgjedhje”, thekson gazeta “Zëri” në ballinë.

Ndërsa, kyetituj tjerë në ballinat e gazetave të sotme në Kosovë janë: Te “Koha Ditore” -“Dy palë fitues për një qeveri”, te “Bota Sot” – “Kosova vetëvendosi, LDK-VV bashkë kundër koalicionit PAN”, te “Kosova Sot” –

“Një koalicion i ri paszgjedhor, i pashmangshëm”, te “Epoka e Re” – “PAN del e para, por…Zgjedhjet i takojnë VV-së, dyfishohet”.

Sipas rezultateve përfundimtare të zgjedhjeve poashtu të parakohshme të para 3 viteve, të 8 qershorit 2014, koalicioni i PDK-së kishte 30,38 % të votave – 37 deputetë , ndërsa LDK 25,24 % – 30 deputetë, Lëvizja Vetëvendosje 13,59 % – 16 deputetë, AAK 9,54% – 11 deputetë, Nisma për Kosovën 5,15% – 6 deputetë.

Nga subjektet e komuniteteve pakicë, Lista Srpska (Srpska Lista) kishte 5,22% të votave – 9 deputetë, Partia Demokratike Turke e Kosovës (Kosova Demokratik Türk Partisi) 1,02% – 2 deputetë, Koalicioni Vakat i komunitetit boshnjak (Koalicija Vakat) 0,89% – 2 deputetë.

Partia shqiptare AKR me 4,67 % të votave nuk kaloi pragun 5% për të hyrë në Kuvendin e Kosovës.

Para një muaji, në 10 maj 2017, Kuvendi i Kosovës u vetëshpërnda me kalimin me shumicë votash të mocionit të mosbesimit për qeverinë e zgjedhur në 9 dhjetor 2014 në Kuvendin kosovar të konstituuar një ditë më parë me vonesë gjashtë muajshe pas zgjedhjeve. Dje u votua pasi sipas Ligjit për Zgjedhjet e Përgjithshme dita kur duhet të mbahen zgjedhjet e parakohshme duhet të jetë ditë e diel, jo më herët se 30 ditë dhe jo më vonë se 45 ditë nga shpërndarja e Kuvendit.

Në Kosovën e lirë nga qershori 1999, të parat zgjedhje parlamentare u mbajtën në 17 nëntor 2001.

Legjislatura e tretë ishte ajo që ka hyrë në histori me shpallen e Pavarësisë së Kosovës në 17 shkurt 2008.

Ndërsa, zgjedhjet e para pluraliste në Kosovë ishin parlamentare dhe presidenciale, të mbajtura para 25 vitesh, në 24 maj 1992, si pjesë e lëvizjes për liri e pavarësi, në rrethana të rënda të okupimit nga regjimi i dhunës serbe.

***

Komunikatë për media/

Koalicioni LDK-AKR-Alternativa dhe Lëvizja për Drejtësi

Pas zgjedhjeve të përgjithshme, të mbajtura të dielën, drejtuesit e subjekteve të koalicionit LDK-AKR-Alternativa dhe Lëvizja për Drejtësi janë takuar të hënën dhe kanë e vlerësuar ecurinë e procesit zgjedhor.
Drejtuesit e koalicionit LDK-AKR-Alternativa dhe Lëvizja për Drejtësi vlerësojnë lart dhe falënderojnë qytetarët e Republikës së Kosovës për një proces të rregullt zgjedhor, për kulturën e treguar dhe për mbështetjen që i kanë dhënë koalicionit LDK-AKR-Alternativa dhe Lëvizja për Drejtësi.
Partnerët e koalicionit LDK-AKR-Alternativa dhe Lëvizja për Drejtësi, pas procesit të djeshëm, presin certifikimin e rezultatit nga ana e KQZ-së, për të ditur rezultatet përfundimtare të zgjedhjeve të 11 qershorit.
Koalicioni përsërit qëndrimin e palëkundur se nuk do të jetë pjesë e asnjë qeverie, në të cilën është edhe PDK-ja.
LDK-AKR-Alternativa dhe Lëvizja për Drejtësi theksojnë se koalicioni është unik në të gjitha qëndrimet. Koalicioni është pajtuar që kryetari i LDK-së ta përfaqësojë këtë koalicion.

Zyra për Informim e LDK-së/

***

Ambasada e SHBA në Kosovë: Bashkëpunim të ngushtë me këdo që formon qeverinë e re

-Deklarata e amabasadës amerikane për Zgjedhjet e 11 qershorit-

PRISHTINË, 12 Qershor 2017-Gazeta DIELLI-B.Jashari/ Ambasada e Shteteve të Bashkuara përgëzon popullin e Kosovës për zgjedhjet demokratike të mbajtura dje.

“Me interesim të lartë presim raportimet e misionit zyrtar vëzhgues. Përderisa jemi të shqetësuar nga disa raportime për prezencën e listave të vjetra të votuesve, votimeve të dyfishta dhe parregullsive tjera sporadike, përgëzojmë Komisionin Qendror Zgjedhor, Komisionerët nëpër vendvotime, OSBE-në dhe të gjitha ekipet tjera monitoruese dhe vëzhguese për punën e tyre të jashtëzakonshme”, thekson deklarata e dërguar. Gjithashtu, vijon Ambasada e SHBA, zotohemi për mbështetjen tonë të vazhdueshme gjatë tërë kohës sa zgjat procesi i certifikimit të votave dhe të gjitha raportimet mbi parregullsi të jenë hetuar hollësisht dhe zgjidhur në përputhje me ligjet e Kosovës.“Votuesit e Kosovës e kanë thënë fjalën e tyre dhe tani procesi i formimit të qeverisë së re duhet filluar. Shpresojmë në bashkëpunim të ngushtë me këdo që formon qeverinë e re. Shpresojmë që të gjithë zyrtarët e sapozgjedhur të Kosovës pavarësisht përkatësisë partiake do të përkushtohen për të ndërmarrë hapa për të mirën e gjithë qytetarëve të Kosovës. Kosova gëzon mbështetjen e Shteteve të Bashkuara në rrugëtimin e saj drejt integrimit të plotë Euro-Atlantik”, përfundon deklarata.

***

12 June 2017

U.S. Embassy Statement on June 11^th Elections

The United States Embassy congratulates the people of Kosovo on their democratic elections yesterday. We await with interest the report of the official observation mission. While we are concerned by some reports of outdated voter registries, double-voting and other sporadic irregularities, we commend the Central Election Commission, the Polling Commissioners, the OSCE and all of the monitoring and observation teams for their hard work. We also pledge our continued support as the process of vote certification continues and as all reports of irregularities are thoroughly investigated and resolved in accordance with Kosovo law.

The voters of Kosovo have spoken, and now the critical process of forming a new government must begin. We look forward to working closely with whomever forms the new government. We hope that all of Kosovo’s newly elected officials, regardless of party affiliation, will commit to taking action for the common good of all citizens of Kosovo. Kosovo has the support of the United States as you continue to move forward on your path to full Euro-Atlantic integration.

PERSE HARADINAJ?

June 10, 2017 by dgreca

Nga Dr. Hasan Ademaj/Përse Haradinaj …/

Ndër emrat që qarkullojnë si kandidatë të mundshëm për të kryesuar qeverinë e ardhshme të Kosovës, kreu i AAK-së, Ramush Haradinaj është padyshim më i kompletuari. Kjo pasi ai, në ndryshim prej dy të tjerëve ka dhe një farë eksperience në problemet e qeverisjes duke qenë kryeministër i Kosovës, ndonëse për një periudhë të shkurtër.

Kur vihet në diskutim emri i zotit Haradinaj, zakonisht përmendet periudha e luftës për çlirimin e Kosovës, ku ai duke qenë një nga komandantët kryesorë të UÇK-së u bë për herë të parë i njohur për masat e popullit duke krijuar në këtë mënyrë autoritet dhe simpati të padiskutueshme tek një pjesë e madhe e njerëzve. Mirëpo, duke qenë se lufta ka kohë që ka mbaruar do të ishte gabim që meritat dhe aftësitë e treguara në luftë të përdoreshin si kritere vlerësimi për t’i besuar kujtdo një post drejtues në administratën shtetërore. Pra dhe për zotin Haradinaj ato ç’ka ka bërë gjatë luftës duhen parë vetëm për të evidentuar përkushtimin e tij dhe devotshmërinë për t’i shërbyer atdheut. Në këtë rast gatishmëria për të kontribuar për vendin, duke i dhënë gjithçka, mund të thuhet se është pak a shumë e njejtë si në kohë lufte ashtu dhe në paqë. Dhe këtë, Ramush Haradinaj e tregoi edhe pas çlirimit të Kosovës, kur vullnetarisht hoqi dorë nga posti i kryeministrit të vendit për të shkuar në Gjykatën e Hagës, me qëllim kryesor të zhvlerësonte përpjekjet e qarqeve të caktuara serbe për të njollosur luftën për liri të popullit të Kosovës.

Dhe, pikërisht sot Kosova ka nevojë të ngutshme të ketë në krye të qeverisë një figurë me autoritet e prestigj, një personalitet të vendosur i cili duke pasur në plan të parë parimin “Kosova mbi të gjitha”, jo vetëm të jetë i përkushtuar për t’i shërbyer vendit dhe qytetarëve, por edhe të jetë në gjendje të refuzojë çdo propozim a ofertë kur gjykon se cënohet sovraniteti dhe e ardhmja e vendit.

Zhvillimet e pasluftës në Kosovë kanë treguar se Haradinaj, ka preferuar deri dhe duke “u thyer zemrën” dhe miqve të rëndësishëm të Kosovës, kur ka konstatuar se mund të cënohen interesat e vendit. Megjithatë, kryesorja për t’i besuar drejtimin e qeverisjes një individi duhet vlerësuar në bazë të vizionit të tij për të ardhmen, sidomos kur është fjala për një vend si Kosova, ende i pakonsoliduar, sidomos në aspektin ekonomik duke qenë se ekonomia është motori i cili ve në lëvizje gjithë mekanizmat e tjera.

Duke u njohur me ato ç’ka premton lideri i AAK-së, Haradinaj, nuk ka si të mos krijohet një farë optimizmi për të ardhmen e Kosovës. Nuk është aspak vështirë të konstatosh se ai e njeh mirë gjendjen e vendit dhe si ai mjeku i cili ka përcaktuar saktësisht diagnozën gjen dhe medikamentet e duhura për ta shëruar një gjendje të tillë edhe pse për disa duket si e pashpresë.
Konkretisht, një vend të rëndësishëm në programin e tij i kushtohet ndërtimit të infrastrukturës dhe përmirësimit të asaj ekzistuese, kryesisht ndërtimit të rrugëve. Në mungesë të një infrastrukture bashkëkohore nuk mund të pretendohet zhvillimi ekonomik i vendit. Sa më i zhvilluar të jetë komunikacioni aq më i madh bëhet dhë zëllimi i shkëmbimeve midis subjekteve të biznesit kosovar por edhe ai midis trevave të ndryshme të vendit. Gjithashtu, një infrastrukturë e zhvilluar nxit dhe hapjen e bizneseve të reja duke kontribuar kështu në hapjen e vendeve të reja të punës, gjë e cila do të zvogëlonte dukshëm përmasat e hemoragjisë së largimit të rinisë kosovare nga vendi.

Haradinaj premton për një shpërndarje uniforme të investimeve në të gjithë vendin, gjë që sjell një zhvillim të të gjitha trevave, duke bërë që të nxitet iniciativa e sa më shumë qytetarëve në fushën e biznesit. Në kuadër të reformave në ekonominë e vendit kandidati për kryeministër, premtoi dhe për një rifillim të aktivitetit në gjigandin e Trepçës, gjë e cila do të sillte dhe një rritje të ndjeshme të kapacitetit ekonomik të Kosovës.

Por, Haradinaj është i ndërgjegjshëm se zhvillimi ekonomik i vendit është i lidhur ngushtë me largimin e influencës së Serbisë në jetën e vendit. Një zhvillim i gjithanshëm i ekonomisë kosovare do të paksonte ndjeshëm nevojën për prodhimet serbe gjë që mbyll shtigjet për presione të formave të ndryshme nga Beogradi. Por ai, lidhur me këtë u kujton bashkëqytetarëve të tij se pas mënjanimit të influencave nga Serbia, nuk do të kenë më mundësinë që për mosrealizimet e tyre të justifikohen me “pengesat” nga “influencat serbe”, por do të mësohen të analizojnë vetë punën e tyre.

Si një politikan tashmë me eksperiencë, i cili e njeh mirë mënyrën e funksionimit të shtetit lideri i AAK-së e ka të qartë se asgjë nuk mundë të bëhet pa një shtet ligjor ku ligji të zbatohet në mënyrë rigoroze.
Prandaj, gjatë fushatës ai premton dhe një fuqizim të ndjeshëm të rendit në Kosovë dhe rritjen e sigurisë. Në këtë kuadër ai paralajmëroi dhe krijimin e “Byrosë Nacionale të Hetimeve” për të luftuar krimin e organizuar dhe korrupsionin.

Që është një poltikan realist, Ramush Haradinaj e pasqyron kur si partner kryesor ekonomik të Kosovës vendos Shtetet e Bashkuara të Amerikës, duke hedhur idenë e krijimit të një zone ekonomike të veçantë ku të operojnë investitorët amerikanë. Një ide e tillë mbështetet në faktin se ishin SHBA-të vendi që kontribuoi më shumë se kushdo në çlirimin e Kosovës, logjikisht janë dhe më të interesuarit që shteti i Kosovës të funksionojë sa më mirë, në radhë të parë në aspektin ekonomik; shtoji këtyre dhe faktin që amerikanët kanë dhe një bazë ushtarake në Kosovë. Ndër të tjera, nuk mund të mos merret në konsideratë dhe kontributi i biznesit shqiptaro-amerikan dhe i diasporës në zhvillimin e ekonomisë kosovare.

Përsa i përket realizimit të premtimeve të mësipërme të zotit Haradinaj, duhet pasur parasysh se ai nuk i përket asaj klase politikanësh të cilët kanë vetëm fjalë, por është shquar si njeri i fjalës së dhënë, si njeri i besës.

SAGA E HAJDAR TONUZIT, NGA DIBRA NE TIRANE, SHKUP, GEROVE, PARIS…

June 8, 2017 by dgreca

IKU HAJDAR TONUZI, NACIONALISTI QE JETOI MES VATRES DHE LEGALITETIT(Pjesa e Pare)/

Hajdar Tonuzi ka një jetë interesante, që zhvendoset nga Allajbeg i Dibrës, në Tiranë, nga Dibra e Madhe në Shkup, nga kampi famëkeq i Gerovës në Paris, nga Parisi në New York e Madrid etj. Korrieri i vogël partizan, do ta ndjente veten disi të hutuar, kur menjëherë pas lufte do ta shihte veten të veshur me uniformën e kadetit në kryeqytet, por pa iu gëzur aspak uniformës, do t’i ofronin një shkollë më të besueshme, pasi njollat e biografisë ia bënin pis kostumin ushtarak. Ndoshta ish partizanit të vogël, korrierit të Brigadës së 18-të , nuk do t’i shkonte kurrë ndërmend se do të ishte i pranishëm në shumë ngjarje kyçe, si në takimet me mbretërorët, ashtu edhe në Federatën “Vatra”, se do të zgjidhej kryetar i legalistëve të Parisit, e kryetar i Vatrës në Amerikë. Po jetës nuk i dihet, varka e fatit mund të sjellë në rrugë që as i ke shkelë, as i ke menduar.

Nga Dalip Greca/Jetoi në kontenë e Bruklinit në shtetin e Nju Jork-ut. I ka kaluar të tetëdhjetat, por ende nuk ka hequr dorë nga veprimtaritë e diasporës shqiptare në Amerikë.
Hajdar Tonuzi, lindi më 15 shtator 1930 dhe kur nuk do të ishte më shumë se 14 vjeç, rasti e çoi partizan në rreshtat e Nacionalçlirimtares, edhe pse familja e tij ishte në radhët e legalistëve. Kur e pyes se në ç’rrethana u përfshi me Ushtrinë e Enver Hoxhës, ai përgjigjet:

– Kur shkova unë të luftoja, nazizmi kishte marrë tatpjetën dhe po kërkonte shtigjet e veriut të Shqipërisë për t’u tërhequr drejt Jugosllavisë; ishte koha kur dara po shtrëngohej drejt mbylljes: aleatët po përparonin. Ishte koha kur partizanët më shumë sulmonin kundërshtarët e tyre, nacionalistët e Legalitetit dhe të Ballit, për të qëruar hesapet, që të mos u bëheshin pjesë në tortën e pushtetit.

E pyes me shaka vatranin nëse e merr pensionin e partizanllëkut. Ai buzëqesh dhe thotë se ka qenë shpallë ”armik” nga regjimi i Enver Hoxhës dhe nuk pret shpërblime e trajtime prej tij.
Po si shkoi Hajdari tek partizanët?- këmbëngul unë në pyetjen e mëparshme.
E tregon pa ndonjë emocion të veçantë atë moment krejt të rastësishëm. Kishin ardhur partizanët për të kërkuar përforcime njerëzore derë më derë. Ç’burrë gjenin, e merrnin. Sipas informacioneve që kishin, ata e dinin se vëllai i madh, Shehati, i cili kishte studiuar për artileri në një akademi italiane, sillej atyre anëve.U duhej për artilerinë, por nëna i tha se Shehati nuk ishte aty dhe nuk e dinte se kur kthehej. Pyetën për vëllanë tjetër, por dhe ai ishte diku larg shtëpisë, me bagëti. Atëherë, nuk u mbeti zgjidhje tjetër veçse të merrnin me vete Hajdarin, më të voglin e djemëve të shtëpisë.Ishte korriku i vitit 1944, kur djaloshi 14-vjeçar, u bashkua me forcat e Brigadës 18 -të partizane, e cila komandohej fillimisht nga Esat Ndreu, ndërsa pas shtatorit, komandant u emërua Petrit Dume, gjenerali që do të arrinte të bëhej Shef i Përgjithshëm i Ushtrisë Shqiptare, deri në kohën kur Enver Hoxha do ta shpallte armik, si bashkautor i “tezave të zeza” dhe do ta ndëshkonte me plumb prapa kokës.
Tonuzi kujton se atë, korrierin e vogë, e linin gjithmonë në krye, mes pararojës dhe pjesës tjetër të kolonës partizane; ishte si tip ndërlidhësi. E pyet njëherë Tonuzi komandantin:Përse duhet të rri unë gjithmonë në krye të kolonës?
Ai ia kishte kthyer gjysëm me të qeshur e gjysëm seriozisht:Ti je i vogël, nuk të merr plumbi, nuk të qëllon armiku…Hajt, qerrata, mos u tremb…!
Pyetjes time nëse mban mend ndonjë betejë kundër gjermanëve ai i përgjigjet jo pa humor: ç’gjermanë mo,(edhe pse nuk ua mohon partizanëve kontributin tërësor kundër pushtuesve), mbaj mend se ca herë ndoqëm forcat e Muharrem Bajraktarit, rrallë përplaseshim me gjermanët, të cilët po tërhiqeshin dhe shtegu i vetëm për ta ishte ai i veriut të Shqipërisë. Partizani Hajdar Tonuzi kujton se Brigada me të cilën ai ishte rreshtuar sulmoi forcat e Bajraktarit në Lumë, Dragosh, e më pas nga Kukësi kaloi drejt Gjirokastrës, ku në pranverën e 1945-ës, ky formacion ushtarak u shkri në divizionin e katërt. Nuk kishin kaluar as 3 muaj kur Komanda e Përgjithshme nxori urdhërin që të gjithë partizanët që ishin nën 16 vjeç do të liroheshin nga shërbimi ushtarak dhe do të shkonin në shkollën ushtarake ose siç quhej atëherë; shkolla e kadetëve. Nën 16 vjeç ishte dhe Hajdari, kështu që një ditë prej ditësh u ndodh në shkollën e kadetëve. Mirëpo, Hajdari kishte probleme me biografinë, e cila filloi të kontrollohej që në atë kohë nga komisarët që kujdesishin për vijën e partisë.

Vëllai, adjutanti i Komandës së Përgjithshme të Xhandarmërisë Shqiptare

Familja Tonuzi përbënte historinë tipike të pasluftës së Dytë Botërore, ku familjet ishin të ndara në dy kampe; vetë Hajdari ishte në radhën e triumfatorëve, ndërsa vëllai i madh, Shehati ishte, në anën e humbësve, që komunistët i shpallën kolaboracionistë. E vërteta është se Shehati, kish qenë adjutanti i Komandës së Përgjithshme të Xhandarmërisë Shqiptare, sapo pat mbaruar akademinë ushtarake italiane, e mbajtën ca kohë në Torino dhe më pas e çuan në front që të luftonte në krah të ushtrisë së Musolinit. Duke qenë se ishte shok me të birin e komandantit të Akademisë Italiane, i cili u kujdes që të dy të mos përfundonin me ndonjë front skëterrë, i çoi në Sicili.Për fatin e tij, ushtria italiane nuk i qëndroi më shumë se katër orë sulmit të aleatëve që kishin zbarkuar me forca e armatime të shumta. Shehati, i cili tani jeton në Bufalo, edhe sot kujton stuhinë e sulmeve të aleatëve dhe disfatën e pashmangshme të italianëve. Pasi këtij kontributi pa shkëlqim, i vëllai i Hajdarit u kthye në Shqipëri. Ai nuk iu përgjigj thirrjeve për të marrë pjesë në administratën e qeverive që krijuan fashistët italianë dhe më pas nazistët gjermanë. Sapo partizanët e Enver Hoxhës morën pushtetin, ai përfundoi në pranga dhe iu rrezikua jeta me pushkatim, por shpëtoi falë ndërhyrjes së Dali Ndreut e Ramadan Çitakut, të cilët dolën garant se ai nuk i kishte bërë keq njeriu, nuk i kishte duart me gjak.Ndoshta ndikoi edhe fakti që njëri vëlla, Hajdari, kishte qenë partizan…Kështu që Shehati përfundoi në burg.

E nxjerrin nga radhët

Ndërkohë, Hajdari ndodhej në kryeqytet, duke u përgatitur si kuadër i zbritur nga mali, simbol i atyre që kishin sjellë lirinë. Mirëpo ëndërrat në përgjithësi nuk zgjasin shumë. Nuk u deshën më shumë se 3 muaj nga fillimi i shkollës ushtarake, që Hajdari, të hiqej mënjanë, si jo fort i besuar nga regjimi.Ja si e kujton atë ditë:
– Më thërret në zyrën e vet, komandanti i shkollës, kolonel Halim Xhelo dhe më pyet:-Do t’më thuash vetëm të vërtetën?
Unë po qëndroja si i habitur, një pëllëmbë njeri para tij, dhe mblodha supet. S’dija ç’ti thosha, vetëm shqiptova fjalinë:Po, vetëm të vërtetën !
– Ke njëri në burg?
– S’kam si e fsheh, shoku komandant, kam vëllanë, Shehatin, – i thashë…
– Që sot ne do të heqim që këndej, ti s’do të mërzitesh, nuk do të shkosh në shtëpi, por do të çojmë tek një shkollë tjetër, ku përgatiten kuadro të reja, për bujqësinë, për atdheun…
Dhe që nga ajo ditë Hajdar Tonuzi do të linte shkollën e kadetëve për të shkuar tek shkolla e ”Kuadrove të reja”, në degën e bujqësisë.Ai thotë se nuk i bëri shumë përshtypje atëherë ndërrimi i shkollës, madje kostumi që i veshën atje, e tregonte më të pashëm se me uniformën ushtarake. Ishin rroba që kishte sjellë UNRA për Shqipërinë… Hajdari kujton se 3 herë në javë shkonin në Kavajë, ku praktikoheshin për mirërritjen e bletëve, kujdeseshin për kultivimin e krimbit të mënadafshit, pulave, lopëve etj. Ai nuk e harron dashurinë që tregonte për nxënësit, mësuesi i përgatitur nga Harry Fullci, agronomi i shquar, Abedin Çiçi, i cili kultivoi tek ata dashurinë për çdo lloj pune dhe u përcolli njohuri të thella shkencore; trashëgimi e shkollës amerikane.
Më 1948, Tonuzi diplomohet si Teknik Bujqësor dhe emërohet në rrethin e vet, në Peshkopi. Sapo ia kishte marrë dorën punëve, filloi operacioni i pastrimeve për biografi. I grumbulluan në sallën e mbledhjeve dhe paralajmëruan:Kush nuk do të dëgjojë emrin në listë, nuk duhet të qëndrojë më këtu, por të shkojë në shtëpi. Ishin fazat e para të operacioneve biografike të kuadrove. Emër pas emri, Tonuzi e kishte humbur durimin kur nuk po ia shqiptonin emrin, por kishte pritur edhe shqiptimin e emrit të fundit në listë. Atëherë, uli kokën dhe u kthye në shtëpi. Nuk u tha gjë pjesëtarëve të familjes, as nënës as vëllait, por provoi dhe një herë që të merrte rrugën drejt kryeqytetit. Drejt e tek drejtori i shkollës, Abedin Çiçi.
– Më kanë pushuar nga puna, – i tha Çiçit.
Ai i habitur, e kishte pyetur:
– Çfarë prapësie ke bërë?
– Asgjë, – ia ktheva. – Kam punuar me sa kam pasur fuqi e dituri, asnjë vërejtje nuk kam patur…
-Eja pas meje, – i kishte thënë i miri drejtor dhe drejt e tek Ministria e Bujqësisë, ku ishte zv/ministër një nga ish nxënësit e tij.
Pa e përshëndetur, i kishte folë ashpër zëvendësministrit:
-Prandaj shpenzojmë ne që ju t’i nxirrni nga puna kuadrot e reja? Po a e dini ju sa na ka kushtuar përgatitja e tyre?
Zv/ ministri dukej si i hutuar, dukej që e adhuronte ish drejtorin e vet dhe menjëherë i kishte telefonuar Peshkopisë dhe kishte dhënë urdhërin e prerë që Hajdari të rikthehej përsëri në punë…Ata të rrethit, ca të trembur se telefoni kishte rënë nga Ministria, kishin lëshuar pe, ishin justifikuar se do të ishte bërë ndonjë ngatërresë….
-Ja kështu ndodhi, – kujton Hajdari atë skenë të zhvilluar këtu e 45 vjet të shkuara.
Por nuk kaloi shumë kohë dhe ndërhyrjet nuk do të pinin më ujë.

Familja në shënjestër

Vëllai i tij, Shehati, që kishte dalë nga burgu, pas 5 vjet vuajtjeje, kthehet në fshat dhe merret me punët e bujqësisë. Një ditë vijnë në fshatin Allajbeg dy oficerë të Ministrisë. Ishte koha e prishjes me Jugosllavinë e Titos. Oficerët kishin ardhur me mision që të përcaktonin vendet e baterive kundërajrore, largësitë e qitjes së zjarrit, ngaqë pritej ashpërsim i situatës me fqinjin. Kush më mirë se sa Shehati i njihte lartësitë dhe largësitë topografike të atyre vendeve? Ai qe një ndër artilierët e shkëlqyer, i vlerësuar edhe nga akademia italiane. Njëri prej oficerëve, Mahmud Agolli, kishte qenë koleg me Shehatin, por gjatë luftës kishte lënë legalistët e ishte bashkuar me partizanët, kështu që pat zënë vend në Ministrinë e Mbrojtjes. Oficerët trokitën në shtëpinë e madhe të tonuzëve. Atë ditë, në një moment të volitshëm, Agolli, i është përvjedhur oficerit tjetër dhe e kishte thirrur mënjanë Shehatin, të cilin e ka paralajmëruar se familja Tonuzi ishte në shënjestër, ndërsa, Shehati vetë, ishte shumë i rrezikuar. Nuk bëhej fjalë thjesht për burgosje, por ndoshta dhe jeta ishte në kufijtë kritikë të rrezikshmërisë…
– Ishte ky sinjal i marrë në kohën e duhur, – thotë Hajdari, që e detyroi familjen Tonuzi të merrte shtigjet e arratisë. Së bashku me nënën, vëllanë e madh Shehatin dhe dy vëllezërit më të vegjël Hajdari, kujton se në pranverë të vitit 1950, familja e tyre kishte lënë përmes një ankthi vatrën e të parëve dhe ishte hedhur në Dibër të Madhe. Aty kishte nevojë për mësues, prandaj e dërgojnë Hajdarin në Shkup për të vazhduar studimet pedagogjike, ndërkohë që tre muajt e verës vazhdoi një kurs për pedagogji, psikologji dhe metodikë. Më pas u emërua mësues në Dibër të Madhe. Më 1953 do të pranohej për të vazhduar studimet në Institutin e Lartë Pedagogjik të Shkupit. E mbaroi vitin e parë shkëlqyer, por përsëri telashet nuk kishin të sosur.

Në skenë del Mugosha

Hajdari kujton se serbët bënin ç’ishte e mundur të punonin me emigracionin nacionalist shqiptar duke e kthyer atë mish për top ndaj Shqipërisë, kryesisht edhe për interesat e vetë Jugosllavisë. Atij dhe sot i duket habi se si Dushan Mugosha, që gjatë viteve të luftës punoi me komunistët e Enver Hoxhës dhe i ndërseu ata kundër nacionalistëve në atë që u quajt luftë civile mes shqiptarëve, pas lufte, punoi me kundërshtarët e tyre për t’i hedhur kundër komunistëve. Edhe kur kishte patur ndonjë përpjekje që ‘t’i jepej fund kësaj tabloje, siç kishte bërë Shehati, Mugosha ishte përpjekur që të fuste zjarrin mes vetë nacionalistëve. Ngjarja ndodhi aty nga fundi i vitit 1954. Mugosha kishte tundur një letër që Shehati e kishte nisur në Perëndim, ku denonconte politikën e mbrapshtë jugosllave, e cila kishte çuar drejt vdekjes dhjetëra djem nacionalistësh, të cilët në përpjekje për të kryer detyrat që u jepeshin nga jugosllavët, mbeteshin në kufi, të shtrirë për vdekje nga plumbat e kufitarëve e të Sigurimit Shqiptar. Shehati qe ngritur kundër Dushan Mugoshën dhe i pat kërkuar atij që t’i jepej fund përdorimit të shqiptarëve nacionalistë si mish për top kundër vendit të tyre, ku një pjesë jo e vogël linte kockat atje. Debati qe i ashpër. Mugosha u tregua i djallëzuar duke kërkuar që përmes debatit të vetë shqiptarëve të dënohej Shehati. Idriz Lamaj, i cili e saktëson këtë të vërtetë në librin e tij “Xhaferr Deva në dritën e letrave të veta”, shkruan:”Letrat që niseshin nga Jugosllavia për tek vëllezërit e tyre shqiptarë në perëndim cenzuroheshin. Edhe ato letra që vinin nga Perëndimi në Jugosllavi, pësonin të njëjtin fat. Të gjitha letrat e rëndësishme, apo për ato që ngjallnin dyshim, fotografoheshin. Kështu vet gjeneral Dushan Mugosha përzuri Shehat Tonuzin prej Dibre që ishte anëtar i një klubi emigrantësh, duke i nxjerrë atij letrën që i kishte dërguar një personalitet emigrant nga Perëndimi….”. Tonuzi, jo vetëm që nuk e mohoi, por i mbrojti me dinjitet të drejtat e shqiptarëve dhe kërkoi t’i jepej fund shfrytëzimit të tyre për interesa të jugosllavëve. Mugoshës nuk i eci tentativa e tij për t’i futur shqiptarët në sherr me njëri-tjetrin. Por,pas debatit me Mugoshën, familja Tonuzi u shpall e dyshimtë për jugosllavët dhe që atë çast u internua në Stara Serbi(Serbia e vjetër). Me urdhër të Mugoshës dhe UDB-së familja u trajtua ashpër dhe u vendos në Shumadi . Për muaj të tërë familja Tonuzi përjetoi jetën e vështirë të internimit. I shtynte ditët me shpresën e kapërcimit për në Perëndim dhe me këtë shpresë kërkuan viza për në Itali, Belgjikë ose Paris. UDB i mori dhe i futi në kampin famëkeq të Gerovës së Kroacisë. Hajdari kujton jetën e vështirë në atë kamp që nuk u linte mangët asgjë kampeve të nazistëve gjatë Luftës së Dytë Botërore. Më shumë se 800 të internuar ngrysnin ditët dhe netët e vështira në atë kamp, ku mungonin kushtet elementare, ndërkohë që telat me gjemba që e rrethonin i jepnin jo vetëm pamje izoluese, por edhe të frikshme. Aty qëndruan nga janari 1955 deri në korrik 1956, kohë e mjaftueshme për t’u takuar me vdekjen për së gjalli.

Hapen dyert e perëndimit

Më në fund, më 7 korrik 1956, pas kërkesash të njëpasnjëshme, familja u lejua të ikte në Perëndim.
– Nuk na besohej se ishim të lirë kur arritëm në Paris, – kujton Hajdari, i cili shton se familja u nda; një pjesë në Paris e tjetra në Belgjikë dhe Itali.
Menjëherë Hajdari, që nuk ishte më shumë se 26 vjeç, me të mbërritur në Paris, mendoi për shkollimin e tij. U regjistrua në “ALLEANCE FRANCESS” dhe për një vit zotëroi gjuhën franceze, të cilën nuk e kishte fare të panjohur, ngaqë për një vit, sa studioi në Institutin e Lartë Pedagogjik në Shkup, kishte zgjedhur frëngjishten si gjuhë të dytë. Pasi përfundoi me rezultate të larta ”ALLEANCE FRANCESS” kalon në “DESSINATEUR D’ETUD-ET INGENIERUR DE MECANIQUE GENERAL” .(Hajdari ruan me fantatizëm shembullor të gjitha certifikatat dhe diplomat, të cilat i solli edhe në redaksi). Tonuzi u tregua i zellshëm në studime dhe e shfrytëzoi bursën që pat marrë nga Europa e Lirë. Iu desh ta braktiste pedagogjinë dhe agronominë për inxhinierinë.Studimet për inxhinieri i vazhdoi nga 1958 deri në 1962 dhe në qershor u diplomua.(VIJON) U botua per te paren here ne Gazeten ILLYRIA