Ndertesa ku u mbajt Kongresi i Elbasanit

Prof. dr. Roland Gjini

Një vit pas Kongresit të Manastirit, në Elbasan u mbajt 2 deri 9 shtator, pra në vitin 1909, kongresi mbarëkombtar i cilëuar si “Kongresi i shkollës shqipe” Dita e fundit (9 shtatori) përkon me marrjen e vendimeve dhe mbylljen e Kongresit. Ky kongres u mblodh në një situatë të tillë kur politika xhonturke, e shqetësuar nga Kongresi i Manastirit dhe vendimi i tij për t’u shkruar shqipja me gërma latine,organizoi Kongresin e Dibrës për të penguar shkrimin e gjuhës shqipe sipas alfabetit të Manastirit, madje për këtë Ministria e Arsimit e qeverisë xhonturke urdhëroi shkollat shqipe shtetërore në trojet shqiptare që të përdornin alfabetin arab. Jo rastësisht zgjidhet Elbasani si qyteti i mbajtjes së këtij Kongresi. Traditat patriotike, arsimore e kulturore që në krye të herës të këtij qyteti, me figura të shquara si Dhaskal Todri e Kostandin Kristoforidhi etj., kanë qenë të njohura në të gjitha trevat shqiptare dhe kishin ushtruar një ndikim të fuqishëm në ata intelektualë që vendosën për mbledhjen e këtij Kongresi në këtë qytet. (L. Varoshi, Normalja në traditë, 1995)

Kongresi i Elbasanit mori përmasa mbarëkombtare për dy arësye kryesore:

Së pari, se në të morën pjesë përfaqësues nga pothuaj tërë trevat shqiptare, personalitete të lëvizjes kombëtare në pergjithësi e asaj arsimore ne veçanti, të cilët erdhën, përveç Elbasanit, nga Tirana, Korça, Berati, Durrësi, Gjirokastra, Përmeti, Pogradeci, Dibra, Shkupi, Manastiri, Ohri, Struga, Filati e deri nga Janina e Selaniku. Ndërsa Shkodra në emër të shoqërive, klubeve dhe arsimit shqip të zonës së Veriut, deklaroi se do të ishte dakort me çdo vendim që do të merrte Kongresi i Elbasanit në të mirë të arsimit e lëvizjes kombëtare. Të njëjtin qëndrim mbajti edhe Vlora. Të 35 delegatët, të cilët morën pjesë që ditën e parë të Kongresit, u përzgjodhën nga 28 klube e shoqëri patriotike që vepronin asokohe në mbarë trevat shqiptare e përreth tyre. Një delegat mund të përfaqësonte nja një deri disa klube e degë të tyre. Kështu, për shembull, Mit’hat Frashëri përfaqësonte 6 degë, ose një klub i një zone mund të caktonte delegat nje përfaqsues nga një zonë tjetër, kështu elbasanasi Ahmet Dakli ishte zgjedhur nga Struga, Qemal Karaosmani nga Berati, Selman Blloshmi nga Starova e Pogradecit, etj. Delegatët e tjerë ishin: Dervish Biçaku, që u zgjodh edhe kryetar i Kongresit, Taq Buda, Simon Shuteriqi, Josif Haxhimima, Qamil Haxhifeza, Et’hem Haxhiademi, Orhan Pojani,  Idhomene Kosturi, Gjergj dhe Sevasti Qiriazi, Kristo Dako, Andrea Konomi, Thoma Papapano, hafëz Ibrahim Dalliu, dom Nikoll Kacorri, Mihal Sava, Kareman Vrioni, Hamdi dhe Irfan Ohri, Abdulla Reshiti, Refik Toptani, Grigor Cilka, Osman Joraja, Abdurahim Kavaja, Haxhi Bajrami, Teki Rushiti, Abdullah Koprëncka, Sulejman Leka, Sabri Efendi Beu, Telha Gramshi, Jahja Ballhysa. Ndër pjesëmarrësit e tjerë në Kongres, që morën statusin e delegatit, përmendim edhe disa figura, si Lef Nosin, që ishte edhe organizatori kryesor i Kongresit, Alush Saraçin, që një vit më pas do të zgjidhet kryetar i bashkisë së Elbasanit, e ndonjë tjetër figurë e njohur, që erdhën pak ditë më pas në kongres, të cilët u kooptuan si delegatë me të drejtë vote. Gjithashtu, shumë figura të tjera elbasanase, megjithëse nuk ishin zgjedhur delegatë, u morën gjallërisht me mikpritjen dhe organizimin e punimeve të Kongresit.

Së dyti. Ky kongres mori përmasa mbarë kombëtare nisur nga vendimet e tij. Të shkruara e nënshkruara me 15 pika, vendime të cilat kishin të bënin me masivizimin dhe organizmin e shkollave shqipe, shoqërive dhe klubeve patriotike në mbarë trevat e vendit. Ndër pikat më të rëndësishme të vendimeve të Kongresit përmendim: vijimin e të shkruarit të shqipes me gërma latine, sipas vendimit të Kongresit të Manastirit, unifikimn e një gjuhe zyrtare standarte, ku të merrej për bazë dialekti i Elbasanit. Kongresi vendosi gjithashtu që shkollat shqipe të organizoheshin me programe e të përcaktoheshin lëndët mësimore, në to të përdorej vetëm gjuha shqipe, dhe të përpiqeshin që materialet mësimore dhe të shprehurit t’i përmbaheshin një gjuhe standarte, të qartë si për toskët ashtu edhe për gegët. Mund të themi se vendimet që kishin të bënin me përmbajtjen e shkollës mund të cilësohen si vënia e themelit të krijimit të arsimit e shkollës sonë kombtare. Prandaj ky Kongres mori edhe emërtimin “kongresi i shkollave shqipe”, pasi ai me vendimet e tij konkretizoi krijimin dhe organizimin e sistemit arsimor shqiptar dhe e konsideroi atë mjetin kryesor të përparimit shoqëror. (R. Koburja. Normalja ne tradite, 1995) Pika të veçanta i kushtoheshin financimit e mbështetjes ekonomike të shkollave shqipe, për këtë rolin organizues do ta kryenin klubet e shoqëritë patriotike, që me anë të donacioneve do të krijonin një fond të veçantë e do të kujdeseshin për mirëpërdorimin e tij. Kongresi gjithashtu u bënte thirrje shkollave fetare qe në programet tyre të përfshihej domosdoshmërisht edhe lënda e gjuhës shqipe. Një vendim i veçantë dhe shumë i rëndësishëm ishte edhe ai për hapjen e shkollës Normale në Elbasan, e cila u bë e mundur po atë vit, pak muaj më pas. Hapja e kësaj shkolle do të bënte realitet masivizimin, pasi do të përgatiste kontigjentet e mësuesve për shkollat jo vetëm ekzistuese por edhe për ato që do të hapeshin. Dhe është fakt që Normalja e Elbasani, që nga hapja e saj e deri në vitin 1946, vit kur u hap në Tiranë Instituti 2-vjecar për mësues, do të ishte institucioni i vetëm kombëtar për përgatitjen e kontigjenteve të mësuesve për tërë shkollat e trevave shqiptare.

Pavarësisht se anëtarët e Kongresit deklaruan se nuk do të merren me politikë, në diskutimet dhe në vendimet e marra u vu re një përmbajtje e thellë politike në mbrojtje të alfabetit, shkollës shqipe e lëvizjes sonë kombëtare në tërësi. Me vendimet e tij ky Kongres atakoi hapur politikën antishqiptare të xhonturqve, dhe mund të themi se ky kundërshtim qe një nxitje e rëndësishme për kryegritjet e armatosura antiosmane që do të shpërthenin në mbarë vendin e do të çonin në shpalljen e Pavarësisë.

Kongresi që u mbajt në Elbasan, nuk ishte rastësi. Prej dekadash ky qytet e trevat rreth tij jo vetëm kishin shfaqur dëshirën për shkollën shqipe, por edhe kishin bërë hapa konkretë në këtë drejtim. Me këtë kongres dhe me Normalen që vendosi të hapë ai, Elbasani fitoi tashme de jure, rolin e avangardit në arsimin e shkollën shqipe, duke krijuar një traditë të vyer e duke i shërbyer shkollës shqiptare gjithandej. Le të shërbejë kjo traditë, dhe në rastin tonë përkujtimi i ngjarjeve të tilla si një shtysë për ditët e sotme dhe për ato që do vijnë. Pavarësisht se kohët evoluojnë, e bashkë me kohët evoluojnë edhe qytete e treva të tjera, duhet ta kemi të qartë ne shqiptarët, mësues të vërtetë dhe arsim të vërtetë prodhon Elbasani. Këtë traditë, përvojë dhe vlerë brezat e sotëm dhe ata që do të vijnë më pas duhet jo vetëm ta ruajnë, por edhe ta çojnë më tej.

Rafaela Prifti/

Piktori Klement Zoraqi konfirmon thënien e Aristotelit se “Edukimi i ndihmon njeriut të realizoj qëllimin që ka brenda vetes.” Dhe ai vetë është mishërimi i kësaj filozofie. Jo vetëm se i beson asaj si pedagog arti prej 40 vjetëve, por edhe e ka brendësuar atë sepse është ndihmuar ta jetësoj qëllimin e tij në sajë të edukimit dhe prej andej nuk ka rreshtur së dhëni mundësinë brezave të studentëve të arrijnë të njëjtin vetërealizim.

Lindur në Tiranë më 9 mars, 1960, në një familje të përkushtuar artit, kulturës dhe arsimit, ai u përqendrua te piktura qysh në moshën 14 vjeçare. Pasioni për artin e çoi në studion e piktorit të mirënjohur të peizazheve Aristotel Papa. Më pas kreu Zoraqi kreu studimet në Institutin e Lartë të Arteve në Tiranë (1980-1984) i specializuar për pikturën monumentale në ateljenë e Prof. Niko Progri dhe Vilson Kilica.

Duke folur për vjetërsinë në punë si pedagog i pikturës në Liceun Jordan Misja nga viti 1984 e deri më sot, Profesor Zoraqi thotë me humor se ai mund të jetë mbajtës i një rekordi të denjë për të hyrë në Guiness Book. Rrugëtimit të karrierës katër dekadash në mësimdhënie, ai i ka kushtuar librin “Liceu ynë, Fletë nga ditari pedagogjik”, Ombra GVG, Tiranë 2013.

Paralelisht me mësuesinë, Klement Zoraqi është nderuar me çmime dhe vlerësime të njohura në botën e artit për katër dekada. Ai është emër shumë i njohur i pikturës shqiptare me aktivitet dhe krijimtari të paraqitur në shumë ekspozita vetjake, kombëtare dhe ndërkombëtare, si në Paris 1996, 1998; London 1996, 1997, 1998; Barcelonë 2001, 2003; New York 2001, etj.

Në portofolin artistik të Zoraqit spikasin natyra dhe peizazhi që janë dallueshëm të tijat si nga peneli e stil edhe nga influenca e klasikëve dhe kontakti nga afër me artin dhe kulturën evropiane veçanërisht atë romane. Ai është përfaqësuar në ekspozitën e 100 piktorëve të Via Margutta, Romë qysh në vitin 1992 dhe është pjesëmarrës aktiv në galeri kolektive arti në Itali, pa e shkëputur kurrë krijimtarinë e tij në Shqipëri. Tek ai dhe vepra e tij manifestohet bashkëjetesa e një artisti shqiptar me kulturën pakrahasimisht të pasur romane me gjurme ne qytetërimin e Romës dhe në mbarë botën. Punimet e Zoraqit në galerinë FAB Gallery (U.A), Tirana 2016 dhe në Galleria Micro-arte visive, Romë 2017 janë vlerësuar shumë nga kritikët e artit. Në tre ekspozita të tjera në Didart Gallery 2006, Muzeu Historik Kombëtar 2007 dhe Kledio Gallery 2010, Zoraqi jep lidhjet shpirtërore me qytetin e tij të lindjes. Kohëve të fundit ai është angazhuar në dizajnin grafik dhe projektimin e veprave të artit në hapësira publike, si tek mozaikët e Teatrit për Fëmijë Pinokio 2022 dhe instalacione të tjera të këtij projekti, ilustrime të botimeve për fëmijë Voskopoja Printing House 2022, si dhe është bashkautor dhe ilustrues i librit “Elogio della Stufa” 2023, në italisht nga shtëpia botuese Strade Bianche, Romë.

Gjatë dekadës së fundit, artisti Zoraqi i jep vend interpretimeve personale të historisë të sjella në punime të peizazheve dhe në portrete, disa prej të cilave i paraqiti në ekspozitën Rrënjët Voskopoja në Muzeun Historik Kombetar 2017.

Gravura Fan Noli, punuar në këtë periudhë, paraqet portretin e figurës shumëdimensionale, frymëzuar nga një foto e vitit 1908, dy vjet pas ardhjes së tij në Amerikë, që përkon me kohën e dorëzimit prift. Në sfondin e gravurës është një bibliotekë me libra dhe një kuadër i shqiponjës dykrenare me një diell – stilizim i logos së gazetës Dielli, që e pati Kombi, ndërsa në plan të parë shihet një fragment i ballinës së Diellit. Piktori Zoraqi ia ka dhuruar gravurën Fan Noli Federatës Vatra dhe redaksisë së gazetës 115 vjeçare – si dy institucione të pazëvendësueshme, të cilat historia t’i jep veçse një herë.

Kolazhi

Foto Klement Zoraqi

Gravura Fan Noli – dhuratë nga piktori Klement Zoraqi për Vatrën dhe Diellin

Korça – nga dritarja e studios se Vangjush Mios,100 x70 cm, vaj mbi kanavace, 2017

Ringjallja – fragment nga “Ikonostasi i Voskopojës” 25 x 60 cm, 2015

Dr. Nikollë Loka/

Nacionalizmi në Europë, ndër të tjera lindi në kushtet kur filloi përdorimi i gjuhëve kombëtare në liturgjinë kishtare. Si një proces i gjatë historik, në fillim shfaqet në mënyrë të pjesshme dhe të papjekur. Në fazën e tij të parë, të quajtur protonacionaliste, krijohet një bashkëjetesë e treguesve tradicionalë të komunitetit si: gjuha, përkatësia etnike dhe besimi fetar me kushtet e reja të zhvillimeve shoqërore(Flemming, 2002: 78), ku formohen elitat e etnive të ndryshme dhe gjuha e këtyre etnive hyn në përdorim për qëllime fetare dhe laike. Krahasuar me vendet e tjera, formimi i kombit shqiptar dhe zhvillimi i ndërgjegjes kombëtare te shqiptarët mori një periudhë më të gjatë kohe, për shkak të pushtimit osman(Pollo, 1979: 119). Brenda kësaj periudhe të zhvillimeve vetëdijësuese ndër shqiptarë, si mjaft i rëndësishëm konsiderohet Pontifikati i Klementit XI.

Arsimimi në gjuhën shqipe i pati fillesat në kohën e lindjes së gjuhëve popullore në Evropë. Vatikani i lejoi priftërinjtë që ta zhvillonin veprimtarinë e tyre në gjuhët e popujve, me kusht që rituali kishtar të zhvillohej në latinisht. Në ato rrethana filloi jetën e vet arsimi shqip. Ishin klerikët shqiptarë që përdorën të parët gjuhën shqipe dhe ngritën shkollat e para shqipe në trojet tona. Por për shkak të pushtimit turk, ky proces eci ngadalë dhe përmes vështirësishë të shumta.

Fillimisht mësuesit e shqipes i gjejmë kryesisht në mes të misionarëve që e mësuan gjuhën shqipe, por edhe klerikëve të paktë shqiptarë që kishin mbaruar studimet jashtë vendit. Për përgatitjen e klerikëve të aftë që do të punonin si misionarë, në vitin 1571 u themelua një kolegj në Romë, të cilin e ndoqën studentë që u bënë klerikë të njohur për kohën. Klerikët arbëreshë, që u formuan këtu, do të punonin si misionarë dhe mësues të shqipes. Disa prej tyre erdhën në Shqipëri si misionarë jezuitë, që në në çerekun e fundit të shekullit XVI. Tre vjet më vonë u ngrit Kolegji Ilirik i Loretos, ku mësuan edhe studentë shqiptarë, disa prej të cilëve u bënë personalitete të kulturës sonë kombëtare si: Pjetër Budi, Frang Bardhi, Andrea Bogdani, Pjetër Bogdani, Pjetër Mazrreku, etj.

Pas dy shekujsh të lënies në mëshirën e fatit, me ardhjën në krye të Kishës katolike të Gjon Françesk Albanit, interesimi për Shqipërinë shtohet. Klementi XI ishte i interesuar për jetën shpirtërore të bashkatdhetarëvectë tij, për rezistencën ndaj islamizmit, që mund të pengohej duke shtuar numrin e klerikëve të shkolluar vendës, të cilët do të ishin jo vetëm predikues, por edhe mësues. Kisha nga një institucion i fesë mori dhe atributet e institucionit të ruajtjes së gjuhës dhe zhvillimit të kulturës kombëtare.

Klementi XI e pa gjuhën shqipe si karakteristikë thelbësore të identitetit shqiptar në kushtet e reja të realitetit shumëfetar në trevat shqiptare. Ai punoi shumë për zhvillimin e arsimit shqip dhe angazhimin më të madh të klerikëve shqiptar në këtë mision. Pra Papa Klementi XI punoi për shqiptarizimin e klerit shqiptar dhe të kishës shqiptare, prej nga do të dilnin elitat kulturore që do t’u paraprinin zhvillimeve kombëtare.

Për të organizuar më mirë punën e klerit katolik në Shqipëri dhe për zhvillimin e arsimit në gjuhën amtare, me nismën e Klementi XI u mbajt Kuvendi i Arbnit, ku shqiptarët krijuan një Shqipëri shpirtërore të pavarur, parashtetërore, sikur të mos kishte ndodhur fare pushtimi osman. Kuvendi iu kushtua sa çështjeve fetare aq edhe shkollimit si dhe ngritjes së kultures fetare të besimtarëve që do të vinte përmes dijes. Ndër vendimet kryesore të Kuvendit të Arbnit ishin: Vazhdimi i veprimtarisë së shkollave në gjuhën shqipe; kultivimi i gjuhës shqipe dhe traditave të mira vendase; botimi i librave në gjuhën shqipe, të cilat e vendosin shkollimin shqip në qendër të zhvillimeve të ardhëshme të kishës shqiptare.

Gjatë Pontifikatit të Klementit XI u shtuan shkollat shqipe në atdhe dhe jashtë tij, kryesisht në Itali. Kuvendi i Arbnit i vendos klerikët shqiptarë para detyrimit për realizimin e vendimeve të tij, duke caktuar detyrën e kriimit në trevat shqiptare të elitës intelektuale klerikale, të organizuar rreth një projekti që kishte në bazë dijen që vinte përmes gjuhës amtare. Kjo dëshmohet nga vendime të tilla si: Nxënësit shqiptarë, të cilët i mbarojnë studimet në Kolegjin e Propagandës Fide janë të detyruar të kthejnë sa më parë që të jetë e mundur në atdhe për të dhënë ndimesën e tyre aq të nevojshme baritore për besimtarët. Gjithashtu, lutën të gjithë klerikët shqiptarë që gjendën jashtë vendit të kthehen në atdhe, si dhe arqipeshkvijtë dhe ipeshkvijtë në dioqezat e të cilëve ndodhën nxënësit shqiptarë, t’i dërgojnë në Shqipëri. Nxënësit e Propagandës e kanë për detyrë t’i binden urdhërit të Ordinarit të vet për të shkuar, sipas nevojës, në çdo famulli të Dioqezit”.

Papa shqiptar kërkoi ta ringrinte kishën katolike shqiptare; ta bënte më dinamike dhe vepruese, të aftë për ti përballuar sfidat e reja që kërkonte masivizimi i arsimit shqip dhe kthimi i gjuhës sonë në gjuhë të dijes. Vetë botimi shqip i punimeve të Kuvendit të Arbnit eshte vleresuar si një dëshmi e rëndësishme historike e shkrimit të shqipes dhe, krahas Mesharit, një margaritar i çmuar në përpjekjet që u bënë për kalimin në shqipen e shkruar. Varianti shqip i vendimeve të Kuvendit të Arbnit u përdor si tekst mësimor në shkollat e para shqipe.

Duke u interesuar për gjuhën, historinë, por edhe për traditat e zakonet e mira, siç u fol në Kuvendin e Arbnit, Papa Klementi XI luajti rol të rëndësishëm në procesin e formimit të vetëdijes së shqiptarëve se janë një etni, një popull, vetëdije që ishte formuar te popujt e tjerë.

Foto: vaticannews.va

This afternoon Kathleen Larkin, Director for the Balkans and Central Europe at the National Security Council and Elmi Berisha, President of the Pan Albanian Federation of America Vatra held a meeting to discuss issues regarding Kosova’s evolving security landscape in support of Kosova’s progress towards a secure democratic country on the path to greater Euro-Atlantic integration. The meeting took place at the Eisenhower Executive Office Building. Vatra President Elmi Berisha was joined by Alfons Grishaj, Deputy Chairman, Besim Malota, Treasurer, Mondi Rakaj, Executive Board Member and Kolec Ndoja, Chairman of General Council.

It comes on the heels of Mr. Berisha’s sit down with Deputy Assistant Secretary Kasanof yesterday at the State Department.

The Thursday and Friday round of meetings represent a historic achievement of Vatra’s leadership and highlight Vatra’s crucial place in advocating and advancing Albanian national interest’s.

Dr. Bledar Kurti/

Prijës të Gjergj Kastriotit u shpërngulën në Itali përpara pushtimit otoman por pjesa më e madhe e tyre u shpërngul në Jug të Italisë pas vdekjes së Gjergj Kastriotit në vitin 1468, rënies së Krujës në vitin 1478 dhe Shkodrës 1479.

Për shkak të pushtimit nga osmanët, grupe të tjera shqiptarësh u larguan nga atdheu i tyre përmes detit Adriatik për në Itali duke themeluar më 30 gusht 1488 “Piana degli Albanesi” siç thuhet nga arbëreshët “Hora e Arbëreshëvet”.

Ruajtja e gjuhës, besimit, traditës, riteve, kostumeve, këngëve etj, i Arbëreshëve prej afro 6 shekujsh është rast unik jo vetëm në Evropë por në mbarë botën.

Prej 6 shekujsh Arbëreshët kanë ruajtur brez pas brezi identitetin e Arbërit, dhe sot mrekullohesh kur dëgjon fëmijë që flasin gjuhën e Gjergj Kastriotit dhe praktikojnë zakonet e kohës së Heroit tonë Kombëtar.

Për 4 shekuj, nën pushtimin otoman, figura e Gjergj Kastriotit u shua nga kujtesa kombëtare, dhe ishin Arbëreshët ata që e rikthyen figurën e tij në Shqipëri, si simboli i bashkimit konbëtar dhe frymëzuesi drejt rrugës për pavarësi.

Në mesim e shekullit të 19-të Shqipëria eci përpara në rrugëtimin e saj për pavarësi dhe shtet-formim, falë kontributit të çmuar të figurave patriotike arbëreshe.

Projekti i parë i Rilindjes Shqiptare, një projekt thellësisht evropian, u formulua nga figurat e komunitetit arbëresh si Jeronim De Rada, Gavril Dara, Zef Serembe, Antonio Gramshi, e shumë të tjerë, të cilët ndihmuan në finalizimin e atij projekti: zgjimi i një populli dhe pavarësia e një kombi.

Arbëreshët kanë ruajtur shumë elemente etnike të kulturës së saj shqiptare, veçantitë e saj kulturore, gjuhësore, fetare (gjuhën, ritin bizantin, veshjet tradicionale, zakonet, muzikën, folklorin).

Ekzistojnë rreth 800 veshje tradicionale vetëm në Horën e Arbëreshëvet.

Në ditë festash arbëreshët organizojnë parada dhe varin në ballokone qilima disa shekullor, të endur me tezgjah, të trashëguara brez pas brezi në çdo familje. Si motiv ato kanë shqiponjën dykrenare, por edhe lule të kuqe që simbolizojnë ngjyrën e flamurit, si në rastin e Kalabrisë, ku në qilima figuron lulja Geranium Imperial, e cila rritet masivisht në kodrinat e lëndinat e zonës.

Ushqimet tradicionale janë një karakteristikë e veçantë, si kulaçi dhe buka pa maja, mënyra e ngjyrosjes në vezëve të pashkës përmes zierjes në kazan të rrënjëve të kuqe, ndërsa kërcimet dhe këngët përçojnë emocione mallëngjyese për largimin nga atdheu dhe mallin për vendlindjen e tyre, si për shembull kënga për Morenë, vendin e tyre që tashmë e kishin lënë shumë larg.

“Mori e bukura More

Si të le e më së të pë!

Atje kam zotin tatë,

atje kam zonjën mëmë,

atje kam edhe tim vëlla:

Gjithë të mbuluar në dhe!”

Komunitetet Arbëreshe ndodhen jo vetëm në Itali, por edhe në Argjentinë, Gjermani, Francë, ShBA, Kanada, Greqi, Australi, etj, ku me krenari ata vazhdojnë të ruajnë prej shekujsh identitetin arbëresh.

Siç thuhet edhe në këtë këngë arbëreshe:

“O zë i ngrohtë i vendit tim.

O dritë e syve të mi.

Ne jemi bijtë e Kastriotit.

Ne u përkasim dheut të shenjtë.”

Sa e mrekullueshme është kjo!

Sa krenari për ne!

Gjak i shprishur, por një