Presidentja e Republikës së Kosovës, Vjosa Osmani, në kuadër të manifestimit tradicional “Ditët e Nënë Terezës”, bashkë me drejtorin e Institutit të Trashëgimisë Shpirtërore dhe Kulturore të Shqiptarëve- Shkup, Skënder Asani dhe biografin e Nënës Terezë, Dom Lush Gjergji, sot në oborrin e Presidencës së Kosovës, në kujtim të Shën Terezës, mbollën bredhin me farat e bredhit të shkatërruar të Nënë Terezës.

“Ky bredh, i mbjellë sot, simbolizon dëshminë e veprës së Nënë Terezës në shërbim të njerëzimit, vullnetin e saj për t’i shërbyer atij. Nënë Tereza gjeti gjithmonë forcë që dhimbjen e saj, të popullit të saj dhe të të gjithë të vuajturve ta kthejë në dashuri për njerëzimin, në vepër të përvuajtur në shërbim të të varfërve, madje, sikur thoshte vetë, në shërbim të më të varfërve ndër të varfrit”, tha presidentja Osmani

Ndërkaq, drejtori i Institutit të Trashëgimisë Shpirtërore dhe Kulturore të Shqiptarëve-Shkup, Skënder Asani, tha se bredhi dedikuar Nënë Terezës simbolizon lidhjen mes njerëzve, popujve e vendeve. Shembulli i saj në shërbim të njerëzimit është modeli më i vyer, të cilin ne mund ta njohim.

Albin Kurti/

Sot u bënë 33 vite nga dita kur u lidhën nyjet e dy skajeve të litarit që lidhi marrëdhëniet mes Kosovës dhe ShteteNë kujtim dhe për mirënjohje të kontributit të të gjithë politikanëve amerikanë që e ndihmuan Kosovën gjatë këtyre 33 viteve:ve të Bashkuara të Amerikës! Më 29 gusht 1990, senatori amerikan Robert Joseph Dole erdhi ta vizitonte Kosovën, duke u takuar me një grup të gjerë përfaqësuesish politikë, aktivistësh të të drejtave të njeriut dhe gazetarë. Në një artikull me titull “Shtypet protesta shqiptare në Jugosllavi” (“Albanian protest broken up in Yugoslavia”), në numrin e saj të datës 30 gusht 1990, gazeta The New York Times, shkruante: “Policët specialë përdorën shkopinj dhe gaz lotsjellës për t’i shpërndarë mijëra shqiptarë etnikë që prisnin një delegacion të Kongresit të Shteteve të Bashkuara, për t’u ankuar për shkeljet e të drejtave të njeriut. Rreth 10.000 njerëz, duke brohoritur “Liri, liri” dhe “USA, USA” u mblodhën para një hoteli, ku delegacioni prej shtatë senatorësh republikanë pritej të zhvillonte bisedime me liderët e shumicës shqiptare në Kosovë, një provincë jugore e Jugosllavisë.”

Krahas videoxhirimeve të kohës, një album i tërë me fotografi të shkrepura nga fotoreporteri Hazir Reka dhe të ekspozuara disa herë në publik, janë dëshmi vizuale e dhunës që policia serbe asaj kohe ushtroi mbi qytetarët e mbledhur në rrugën para Hotel Grandit në pritje të senatorëve amerikanë. Synimi i autoriteteve serbe ishte që duke i shpërndarë me dhunë dhe brutalitet qytetarët, rruga të mbetej bosh kur të vinin senatorët amerikanë dhe të mos shihej prej tyre entuziazmi i madh me të cilin po priteshin nga qytetarët e Kosovës.

Në atë vizitë, Robert Joseph Dole ishte i shoqëruar edhe nga gjashtë senatorë të tjerë: John William Warner nga Virxhinia, Edwin Jacob Garn nga Utah, Donald Lee Nickles nga Oklahoma, Alfonse Marcello D’Amato nga Nju Jorku, Steven Douglas Symms nga Idaho dhe Cornelius Alexander McGillicuddy nga Florida. Ata u informuan drejtëpërdrejt për shkeljet e të drejtave të njeriut, nënpërfaqësimin politik, diskriminimin dhe shtypjen politike që autoritetet serbe të Beogradit po i bënin ndaj shqiptarëve në Kosovë. Njëkohësisht, Bob Dole i dëgjoi qëndrimet politike dhe orientimin properëndimor të shqiptarëve të Kosovës, të deklaruar përmes vullnetit politik të tyre për pavarësi edhe dy muaj më parë, me Deklaratën Kushtetuese të 2 korrikut 1990.

Kjo vizitë ishte inicuar dhe përgatitur nga kongresisti amerikan me origjinë arbëreshe, Joseph John DioGuardi si dhe nga aktivistë patriotë shqiptarë në Shtetet e Bashkuara të Amerikës. Tre muaj më herët, nga 27 deri më 29 maj 1990, Joe DioGuardi bashkë me kongresistin Thomas Peter Lantos, kishin vizituar Kosovën, konkretisht Prishtinën dhe Gjakovën. Nga këtu ata kishin vazhduar vizitën e tyre në Shqipëri ku nga autoritetet e kohës në Tiranë, DioGuardi dhe Lantos (i mbijetuar i Holkaustit) ishin njoftuar me një dosje dokumentash arkivore që dëshmonin shpëtimin e hebrenjve nga shqiptarët gjatë Luftës së Dytë Botërore.

Nga atëherë e deri më sot, historia unike e strehimit dhe shpëtimit të hebrenjve nga shqiptarët gjatë periudhës së Luftës së Dytë Botërore, ka ardhur dhe është bërë çdo herë e më e njohur. Megjithatë, ajo ka nevojë ende të studiohet nga shkencëtarët dhe të njihet nga bota. Më 23 gusht, në Parkun e Qytetit të Prishtinës përuruam “Murin e nderit” me emrat e disa prej shqiptarëve që kanë kontribuar në shpëtimin e hebrenjve para më se 80 vitesh, ku mes tjerësh, me ne ishte edhe vetë Joe DioGuardi.

I shpallur person non-grata në Jugosllavi pas vitiztës së bërë në fund të majit, Joe DioGuardi nuk arriti t’i bashkohej senatorit Bob Dole dhe kolegëve të tij në vizitën e 29 gushtit 1990. Por që të tre këta politkanë të lartë dhe të respektuar amerikanë Joe DioGuardi, Tom Lantos dhe Bob Dole, e kanë vizituar edhe disa herë të tjera Kosovën në vitet e mëpastajme. Përveç kësaj, ata kanë mbajtur qëndrime shumë parimore duke folur për Kosovën në Senatin dhe Kongresin e Shteteve të Bashkuara të Amerikës si dhe kudo tjetër, për çka ata do të kujtohen për rolin e tyre historik për mbështetjen që ShBA-të ia kanë dhënë Kosovës.

Duke kujtuar vizitën e tij të 29 gushtit 1990, tre vite më parë kur u ngrit busti i tij në Prishtinë, Bob Dole pati shkruar: “Tridhjetë vjet më parë, unë dhe kolegët e mi kemi udhëtuar për herë të parë në Prishtinë. Askush nga ne nuk mund ta dinte se ky do të ishte fillimi i një rrugëtimi drejt pavarësisë për popullin e Kosovës.”

Vizita e shtatë senatorëve amerikanë në Kosovë më 29 gusht 1990, ishte një vizitë historike! Ajo i ktheu dritat kah terri informativ duke ndriçuar shtypjen dhe apartheidin e Serbisë ndaj shqiptarëve në Kosovë. Kjo vizitë shënon fillimin e atij rrugëtimi të gjatë të përbashkët të Kosovës me Shtetet e Bashkuara të Amerikës, që nga ndërkombëtarizimi i çështjes së Kosovës te lufta e Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës dhe ndërhyrja e NATO-s, si dhe nga dita e çlirimit te shpallja e pavarësisë më 2008 dhe ngritja e shtetit demokratik të Republikës së Kosovës.

Në kujtim dhe për mirënjohje të kontributit të të gjithë politikanëve amerikanë që e ndihmuan Kosovën gjatë këtyre 33 viteve: nga vizita e 29 gushtit 1990, deri sot më 29 gusht 2023!

Sylë Ukshini/

Formimi i shtetit të Kosovës është në mënyrë të ngjashme sikurse për çdo shtet tjetër në Ervopën Juglindore. Shtetformimet në këtë rajon janë përcaktuar nga ky faktor thrlbësorë: vullneti i brendshëm i popujve për të arritur lirinë dhe pavarësinë, si dhe shqetësimi i përhershëm i Fuqive të Mëdha për stabilitetin dhe sigurinë në EJL.

Edhe pavarësia e Kosovës ka ndodhur mbi këto premisa. Por, duhet pranuar se vendimtare ka qenë ngritja dhe angazhimi i ShBA-së si dhe fundi i rendit të Luftës së Ftohtë, e cila e fundodi ideologjinë bloshevike dhe ambiciet panruse dhe panserbe. Edhe në luftën e fundit të Kosovës, siç dëshmon ky grafik i Bundesarchiv-it në Gjermani, përqindja e SHBA-së në misionet e fluturimit të luftës në kuadër të Operacionit Allied Force 1999 arrin nivelin 61% kundrejt 39 për qind të të gjutha shteteve tjera anëtare të NATO-s.

Prandaj, sa herë flasim për rezon shtetëror, për Kosovën, SHBA-ja i përket themelit të politikës së jashtme kosovare. Kur bëhet fjalë për SHBA-në, Kosova kurrë nuk guxon të bëj politikë kundër saj.

Kryeministri i Republikës së Kosovës, Albin Kurti dhe Ambasadori i Shteteve të Bashkuara të Amerikës, Jeffrey Hovenier në emër të dy qeverive respektive nënshkruan sot marrëveshjen mbi masat e sigurisë me qëllim të mbrojtjes së informacionit.

Në ceremoninë e nënshkrimit të Marrëveshjes, Kryeministri Kurti e cilësoi atë si tejet të rëndësishme në kuadër të bashkëpunimit tonë të frytshëm në fushën e sigurisë, të mbrojtjes mbi informacionin e klasifikuar. Ai e falënderoi ambasadorin amerikan, Hovenier dhe Departamentin e Mbrojtjes të ShBA-së si implementuesin e Marrëveshjes, për besimin e treguar dhe për fuqizimin e mëtejmë të lidhjeve tona shtetërore përmes dakordimeve të këtilla.

Arritje të rëndësishme në marrëdhëniet ndërmjet ShBA-së dhe Kosovës e vlerësoi marrëveshjen edhe ambasadori amerikan, Hovenier. Në lidhje me të, ai tha se ajo përfaqëson zotimin e fuqishëm të tyre për vazhdimin e bashkëpunimit në fushën e sigurisë dhe se në të njëjtën kohë çon përpara aftësinë e Kosovës për të mbrojtur sovranitetin dhe integritetin territorial përmes shkëmbimit të informatave me ShBA-në. Ai po ashtu shtoi se ShBA mbetet e palëkundur në përkushtimin e saj ndaj sovranitetit dhe integritetit territorial të Kosovës.

Me marrëveshjen e nënshkruar sot dy shtetet marrin detyrime për mbrojtën e informatave të klasifikuara të njëra tjetrës, duke hapur derën për shkëmbim të këtyre informatave. Informacioni i kategorizuar si i tillë, do të ruhet ashtu siç e parasheh legjislacioni nacional dhe nuk do zbulohet përveç ndaj atyre që posedojnë çertifikatë të sigurisë, pa marrë parasysh pozitën apo titullin që personi i interesuar në informacion të klasifikuar gëzon. Marrëveshja parasheh veprimet e të dy palëve në raport me informacionin e humbur, mënyrën e asgjësimit të informacionit të klasifikuar, e ndarjes tij në raport me palët e autorizuara.

Në këtë ceremoni sot i pranishëm ishte edhe ministri i Mbrojtjes, Ejup Maqedonci, si dhe përfaqësues tjerë të Ministrisë së Mbrojtës dhe Ambasadës së Shteteve të Bashkuara të Amerikës në Kosovë.

Zgjedhjet lokale në Himarë rizgjuan një konflikt të vjetër me Greqinë, në një kohë kur fqinjësia midis dy vendeve shënonte ditët e saj më të mira. Shkak u bë arrestimi i F. Belerit, sipas organeve ligjzbatuese “për vjedhje votash”, i cili, dy ditë më pas del fitues me 19 vota mbi rivalin e tij minoritar Jorgo Goro. Ndërkohë në Finiq dhe Dropull me një komunitet homogjenë minoritarësh gjithçka shkoi për bukuri. Pra, në të tri bashkitë garojnë minoritarë, të cilët e ndajnë fitoren mes tyre, pse Beleri qënka preferencial, jo vetëm i qeverisë greke, por dhe i opozitësh shqiptare? (Në Greqi pati arrestime për vjedhje votash.) Shprehja që i mvishet hoxhës: thoni si them unë e mos bëni si bëj unë, me sa duket nuk vlen për Janullatosin. Se këta e kanë ndryshe: kërcen prifti nga belaja. (Fredi Beleri nuk është Sokrati, që piu helmin, edhe pse dënimi i filozofit ishte i padrejtë.) “Vorioepirioti” me origjinë nga një fshat i Tepelenës, sikurse thuhet, pretendon të kthehet në një misionar i “helenizimit” në trojet shqiptare?! (Edhe ne Kalabri ka kryetarë bashkish arbëreshë, mos duhet t`i albanizojmë teritoret e Italisë?) Po sa me qejf i kanë këta: që vrasin, që vjedhin, që shpifin, dava spiunësh, kolaboracionistësh, mercenarësh e bedelësh, mish për topat e liderëve?! Pikërisht këtë “të katranosurin” gjetën ta konturojnë si hero?! (Në vendin ku lindi demokracia, të vjen keq që: politikanët grekë shfaqen më ballkanas nga të tjerët. Marrinat e tyre e çuan shtetin grek në prag falimenti, sikurse me juntën ushtrake i vunë një njollë turpi demokracisë. Pale me ligjin e shpifur të luftës me Shqipërinë. Me arrestimin e ekstremistëve të “Agimit të Artë”, kujtuam se figura të errëta si F. Beleri apo Kacidhasi i ndjerë nuk do të shfaqeshin më?! U gabuam. Por, më i zhgënjyer ka të ngjarë të jetë kryeminisri shqiptar, të cilin homologu grek e hoqi nga lista.) 

Ndërsa në Kosovë zgjedhjet e pjesëshme bojkotohen nga shumica serbe dhe kandidati i VV me 519 vota, E. Atiq, rri i ngujuar në godinën e komunës, ruajtuar nga policë. Do mbroj shtetin e Kosovës, u thotë Kurti ndërkombëtarëve, të cilët e krijuan këtë shtet, duke korrigjuar dhe një gabim tragjik të etërve të tyre. Kryeministri kosovar fillimisht kishte përballë falangat e Vuçiçit, por, traun ia vuri Amerikës dhe Evropës, sikurse ia kishte vënë dhe Shqipërisë kohë më parë. Për rrjedhojë: Kosova përjashtohet nga pjesëmarrja stërvitore “Defender Europe”. Njëherësh i vihen dhe saksione ekonomike. Me këtë ndëshkim të paralajmëruar, Kurti, ia shtoi fuqinë mbrojtëse dhe ekonomike Kosovës apo ia dobësoi asaj? Më pas gjithë zemëratën ndaj Vuçiçit e transferoi në Tiranë tek Edi Rama. Kjo sjellje ndoshta i shkon për hosh dhe kryeminstrit grek. Tek kosovarët nuk njeh Kosovën tek shqiptarët nuk njeh kryeministrin e saj. Në momentin që në Mitrovicë tensionet vaken, natyrisht me ndërhyrjen e të huajëve, rindizet Himara dhe të ftuar nderi në Greqi janë ata, që ndezën Mitrovicën: Vuçiçi dhe Albin Kurti. Grupit sigurisht që do t`i bashkohej dhe Meta, nëse do ishte akoma në karrigen e presidentit, ndërsa presidenti aktual Begaj e refuzoi ftesën diversioniste të kryeministrit grek. “President klloun” do ta quanin Gjenerali lolot mediatikë, sikurse në të shkuarën po ky soji ironizonte ish presidentin e ndjerë, Bujar Nishani, si “kapter ushtrie”. Harrojnë se i talluri të tall.

Himara ka për të qenë avazi i politikës tipike ballkanase të grekërve, sa herë që: do u interesoi të ushtrojnë presion ndaj Tiranës zyrtare, qoftë kjo e kohës së Hoxhës, Berishës apo Ramës, edhe pse me kalimin e viteve u ka rënë takati kundrejt një Shqipërie, që sa vjen dhe fuqizohet. Pse Athina zyrtare është kaq shumë e sëkëlldisur nga një figurë e errët si Fredi Beleri, që, nëse do respektohej ligji i dekriminalizimit nga Celibashi, ai nuk duhej të kandidonte?! Një me rekorde kriminale si ky, Kurti, do e arrestonte në Mitrovicë, natyrisht, nëse nuk do ia zhduknin dosjen. Si Himara dhe Mitrovica kanë për të qenë gozhda e Nastradinit për qarqet shovene greke dhe serbe. Grekërit do vazhdojnë të mbajnë ligjin e “gjendjes së luftës me Shqipërinë”, sikurse dhe serbët do vazhdojnë të ushtrojnë mentalitetin e luftës, edhe pse e humbën atë. Përherë serbët dhe grekët kanë qenë në sinkron, kur i pari gllabëronte teritore në veri dhe i dyti i turrej jugut. Natyrisht dhe me bekimin e kishës. Subkoshienca shoviniste, grabitqare u është kthyer në ves, si e si të bëjnë të tyren gjënë e tjetrit. Natyrisht që serbët janë më të zemëruar, se Amerika dhe Europa ua shkëputi Kosovën, ndërsa grekërit kanë telashe me pasuritë e çamëve, por, Çamërinë, me gjasa, s`ua luan kush. “Rasti i Belerit po trajtohet nga SPAK, sepse ka të bëjë me krimet zgjedhore. Por më bën përshtypje një gjë, ka pasur një akuzë zyrtare dhe për çështjen e masakrës së Peshkëpisë dhe dosja është mbyllur para një viti. Arsyeja mbylljes ishte, sepse Greqia nuk iu përgjigj asnjëherë letër porosisë. Është zhdukur dosja e z. Beleri në Gjykatën e Tiranës, në arshivën e saj. Drejtësia apo ofiqarët e Greqisë para se të kërcënojnë integrimin e Shqipërisë duhet t’i drejtohen gjyqësorit të tyre për të kthyer përgjigje autoriteteve shqiptare. E ftoj SPAK-un në këtë rast të hetojë, se si u zhduk dosja e z. Beleri nga arkiva e Gjykatës së Tiranës”, deklaroi Shpëtim Idrizi i komunitetit çam, ndërkohë që patriotët e klonuar u bën përkrahës të zellshëm të njeriut me një të shkuar të errët. Ndër ta dhe pinjollët e Bllokut. Fatos Lubonja, kur ishte rasti i Kacidhasit reagoi hapur: “Mos urreni grekërit, por Ramën!”. Ndërsa Andi Bushati e quan Fredi Belerin një viktimë të Edi Ramës. Ky është patriotizmi, që etërit e tyre paskan kultivuar tek bijët e nipërit, ndërsa ne që adhuronin artin antik grekë na shihnin me dyshim? Kujtoj Iljaz Ahmetin, që u dënua në Konferencën e Tiranës pse kundërshtoi privilegjet e “kastës së kuqe”, të Bllokut, me të cilin takoheshim shpesh, kur ai doli nga burgu, ngaqë pallatet i kishim pranë. “Unë kam qenë antizogist, do më thoshte një ditë, por, kur udhëtoja me tren në Itali një fashist më shau mbretin, ia vesh me grusht.” Nuk mund të mos më kujtohej dhe letra që, Pjetër Arbnori, i dërgonte nënës së tij nga burgu. “Më arrestuan me dëshmitarë të rremë: Jorgo Zengo, imoral, spiun, shqiptar nga Dardha që e quan veten grek; Muharrem Koliqi, kosovar që çon në qiell Serbinë, Bako Çuliqi, ish oficer sigurimi, kriminel ordiner që ka ba kërdinë ndër të burgosur kur ishte përgjegjës kampi, dhe nji magjyp nga Tetova Bajram Tahiti me katër emna e katër mbiemra që propagandonte se Maqedonia arrin deri në Elbasan.” Këta lloji lëvizin edhe sot në dëm të Shqipërisë, me ofiqe dhe nëpër bordero. Patrioti im nga Lushnja, shkrimtari Gazment Kapllani, shumë i njohur në median greke, për ngjarjen në fjalë do shprehej: “Kryebashkiakët e qyteteve kryesore greke (Athinë, Selanik etj.) shkuan në Shqipëri duke organizuar një tubim kundër Shtetit dhe drejtësisë shqiptare dhe në mbështetje të kandidatit të Himarës, kryebashkiakut Fredi Beleri, i paditur për blerje votash. E paprecedentë në Evropë edhe gjatë periudhës së errët mes luftrave të viteve ’30”. Të paprecedentët nuk mund të merren si etalon të demokracisë, edhe pse origjina e saj është tek fqinjët tanë, me të cilët na bashkon Homeri, Eskili, Sokrati, Marko Boçari, arvanitasit dhe çamët, mijëra emigrantë që jetojnë dhe punojnë atje. Në Përmet ka një pikë doganore e quajtur Tri Urat, në kuptimin simbolik: edhe në kohërat më të errëta Urat ka qenë përherë të hapura midis dy popujve tanë. Refuzimi i ndihmës së zjarrfikësve shqiptarë nga qeveria e Athinës dëshmon se zjarrllëku i “zemërimit të Mitsotakit” digjka më shumë. Edhe Akili do ta kishte zili…       

                                       Fatbardh Amursi