116-VJETORI I KONGRESIT TË MANASTIRIT

Shqipja e shkruar dokumentohet që nga shekulli XIV me alfabetin latin. Po këtë alfabet, të plotësuar me ndonjë shenjë greke, e përdorën edhe shkrimtarët arbëreshë. Duke qenë se greqishtja përdorej si gjuhë e kishës ortodokse, shqipja u shkrua edhe me shkronja greke. Nën trysninë e islamizmit dhe të pushtuesve osmanë, në shkrimin e shqipes, që nga fillimi i shekullit XVIII, u përdor edhe alfabeti turko-arab. Më të u shkruan krijimet letrare të bejtexhinjve.
Me fjalë të tjera, me alfabet latin janë shkruar dokumentet e para në gjuhën shqipe:
– Formula e pagëzimit, 1462; dhe
– Fjalorthi i Arnold fon Harfit, 1496)

. Dëshmia e parë me alfabet grek është “Ungjilli i Pashkëve” ose “Perikopeja e Ungjillit”, i shkruar në dialektin jugor të shqipes, në një fletë karte, të gjetur në një kodik të shekullit XIV.
Ka që thonë se ky shkrim i përket fundit të shekullit XV ose fillimit të shekullit XVI.
Libri i parë në gjuhën shqipe, “Meshari” i Gjon Buzukut i vitit 1555 dhe tekste të tjera të shekullit XVII dhe të gjysmës së parë të shekullit XVIII janë shkruar me alfabet latin,plotësuar me disa shkronja cirilike. Në shekullin XVIII autorët e letërsisë së bejtexhinjve përdorën alfabetin turko-arab.
Për shkrimin e shqipes, për të vënë në pah individualitetin e saj dhe të popullit shqiptar, u ndoq edhe një rrugë tjetër – ajo e krijimit të alfabeteve të veçanta. Nga shekulli XVIII, mbase edhe më parë, u krijuan disa alfabete të tilla. Orvatja më fatlume qe ajo e veprimtarit dhe e mësuesit të gjuhës shqipe Teodor Haxhifilipit (rreth vitit 1730-1805), i njohur me emrin Dhaskal Todri, shkrimi i të cilit pati njëfarë përhapjeje.
Në një frymë të re, thellësisht kombëtare, e shtroi dhe e zgjidhi çështjen e alfabetit të shqipes ideologu i parë i Rilindjes Kombëtare Shqiptare, mendimtari i shquar iluminist dhe veprimtari i shkollës shqipe Naum Veqilharxhi (Naum Bredhi, 1767-1846). Në vitet 1824 dhe 1825 ai e kishte nisur tashmë punën për një alfabet të tijin me 33 shkronja. Më 1844 ai shtypi një gjuhën shqipe një abetare prej tetë faqesh. Ky libër i vogël me titull “Fort i shkurtër e i përdorçim ëvetar shqip”, u shpërnda në mbarë Shqipërinë e jugut, nga Korça në Berat. Në vitin 1845, në një botim të dytë, kjo broshurë u zgjerua deri në 48 faqe, me titull ”Fare i ri abetor shqip për djelm nismëtore”.
Përpjekje të mëtejshme për caktimin e një alfabeti të përgjithshëm për gjuhën shqipe u bënë në vitet ’60 të shekullit XIX si dhe më pas, nga një grup atdhetarësh dhe veprimtarësh të shquar të Rilindjes Kombëtare, siç ishin: Kostandin Kristoforidhi (1872-1895) – lëvrues dhe studiues i dalluar i gjuhës shqipe; Pashko Vasa (1825-1892) – veprimtar i arsimit dhe i kulturës, poet dhe publicist patriot; Hasan Tahsini (1811-1881) – atdhetar i madh, filozof dhe mendimtar i shquar në fusha të ndryshme të diturisë; Jani Vreto (1822-1900) – atdhetar dhe mendimtar shquar; Sami Frashëri (1850-1904) – dijetar i madh, shkrimtar dhe publicist, rilindës i shquar, ideolog kryesor i Lëvizjes kombëtare shqiptare. Përpjekjet e tyre u kurorëzuan me sukses në kohën e Lidhjes së Prizrenit (1878).
Në fillim të vitit 1879 u pranua alfabeti i parashtruar nga Sami Frashëri (1850-1904), i bazuar në parimin “një tingull me një germë dhe një germë për një tingull”. Ky alfabet, i njohur me emrin “alfabeti i Stambollit”, u mbështet në alfabetin latin, duke u plotësuar me disa shkronja greke dhe me shkronja të tjera të veçanta. Me të u bënë shumë botime, u përhap gjerësisht dhe deri në fund të shekullit XIX ishte alfabeti kryesor i Rilindjes Kombëtare.
Nga fundi i shekullit XIX dhe në fillim të shekullit XX një përhapje jo të vogël pati edhe alfabeti i shoqërisë “Bashkimi” të Shkodrës, të cilin – me pak ndryshime – e përshtati edhe revista “Albania” e Faik Konicës (1875-1942), që botohej në Bruksel në vitet 1897-1902 dhe në Londër në vitet 1903-1909. Me shkrimet e saj, kjo revistë luajti një rol të rëndësishëm për zgjidhjen e alfabetit të përbashkët, të vendosur në Kongresin e Manastirit më 1908.
Kur numri i botimeve shqipe u shtua, ndërsa rrjeti i shtypjes së tyre u zgjerua, kushtet teknike dhe arsye të tjera bënë që të krijohen e të përdoren alfabete të ndryshme. Gjithnjë e më shumë u përdor alfabeti thjesht latin në variante të ndryshme, duke u plotësuar shkronjat e tij me diagrame (dyshkronjësha) ose me shenja diakritike (ç, ë). Numri i alfabeteve të përdorura në praktikën e botimeve erdhi duke u shtuar.
* * *
Shumë nacionalistë shqiptarë ushqyen besim te lëvizja e xhonturqve, e cila do të shpinte në revolucionin e korrikut të vitit 1908 dhe pas një viti, në përmbysjen e Sulltan Abdyl Hamidit II (1842-1918). Edhe shqiptarët luajtën një rol me rëndësi në revolucionin e xhonturqve, i cili e përshpejtoi fundin e kësaj periudhe të stagnimit të përgjithshëm, e që më 23.07.1908 i dha Perandorisë kushtetutë, ndërsa qytetarëve – kinse barazi. Por shpresat që shqiptarët kishin mbështetur te xhonturqit, u shuan shpejt. U bë e qartë se administrata e re ishte po aq centraliste sa edhe e vjetra, në mos dhe më shumë. Shqiptarët nuk do të bënin pjesë në atë valë nacionalizmi mbarëturk që po përhapej nëpër Evropë.
Veprimtari dhe publicisti i Rilindjes Dervish Hima (Ibrahim Naxhi, Ohër, 1875 – Tiranë, 1928) thoshte se “shqiptarët nuk janë tjetër veçse shqiptarë dhe nuk do ta ndjejnë veten të kënaqur veçse kur të jenë të lirë në një Shqipëri të lirë, si një pjesë e një konfederate shtetesh të pavarura ballkanike nën suzerenitetin e Sulltanit (Archives du Ministère des Affaires Etrangères de France, Shkodër, 26 gusht 1908, dhe Pinon 1909, f. 813).
Ndërsa shpresat për autonomi nuk po fuqizoheshin, shqiptarët arritën të përfitojnë nga reformat e xhonturqve dhe nga liberalizimi relativ në çështjet kulturore. Ngritën shkolla në gjuhën shqipe dhe themeluan gazeta në këtë gjuhë si dhe klube patriotike. Por, rrethi tragjik i shtypjes dhe i kryengritjeve të përgjakshme vazhdonte.
* * *
Po në këtë kohë, prej 14 deri më 22 nëntor 1908 u mblodh Kongresi i Manastirit, për të shqyrtuar në atë fazë disa çështje të rëndësishme të Lëvizjes Kombëtare, në radhë të parë për të zgjidhur çështjen e alfabetit të gjuhës shqipe, njësimi i të cilit ishte bërë një problem i mprehtë politik, arsimor dhe kulturor dhe një kërkesë e ngutshme e Lëvizjes Kombëtare.
Për ta përmbushur këtë kërkesë, atdhetarët shqiptarë shpejtuan ta shfrytëzonin gjendjen e krijuar pas shpalljes së Kushtetutës në Perandorinë Osmane (23.07.1908).
Nismëtar i thirrjes së këtij kongresi kombëtar, që ka hyrë në histori si Kongresi i Manastirit, ishte klubi “Bashkimi” i Manastirit. Organizimi i kongresit të alfabetit u propagandua nga veprimtari politik, shkrimtari, publicisti dhe përkthyesi, i njohur edhe me pseudonimin Lumo Skëndo dhe Mali Kokojka – Mit’hat Frashëri (Janinë, 1880 – Nju-Jork, 1949) në revistën e tij “Liria”. Në një artikull të botuar në të, midis tjerash ai shkruan: “…ardhi një ditë e pëlqyer për istorinë tonë, që të nisim liruar’ e pa pengim të punojmë për mbrodhësin’ e lumturin’ e kombit tonë, jo me barut edhe me armë, po me kartë e pëndë, andaj kjo çështje e Abecesë lipsetë të jetë fillim, që pa atë nuk do mundim të arrijmë qëllimetë tona të lartëra për mbrodhësi të gjuhësë”.
Kongresi u mbajt në shtëpinë e veprimtarit të lëvizjes kombëtare, të lindur në Zavalan të Dangëllisë (rrethi i Përmetit) Fehim Zavalanit (1859-1935). Nën drejtimin e tij, pranë klubit “Bashkimi” të Manastirit, në vitin 1908 u formua një komitet i fshehtë që luftonte për autonominë e Shqipërisë. Fehim Zavalani ishte drejtuese i gazetës “Bashkimi i Kombit” që doli në Manastir në vitet 1909-1910. Në vitet 1911-1912 gazeta doli me emrin “Drita”, si organ i klubit “Bashkimi” të Manastirit.
Femi Zavalani qe ndër organizatorët kryesorë të thirrjes së Kongresit të Manastirit për njësimin e alfabetit të gjuhës shqipe. Si kryetar i klubit “Bashkimi” të Manastirit, Fehim Zavalani bashkërendoi veprimtarinë e të gjitha klubeve shqiptare për mbrojtjen e alfabetit shqip, të kulturës dhe të të drejtave kombëtare të shqiptarëve kundër reaksionit xhonturk. Në Kongresin e Dibrës (1909), kundërshtoi përpjekjet e përkrahësve të xhonturqve për t’u imponuar shqiptarëve alfabetin arab.
Kongresi i Manastirit pra, u mbajt në shtëpinë e Fehim Zavalanit. Në Kongres morën pjesë 50 delegatë. Prej tyre, 32 delegatë ishin me të drejtë vote, ndërsa 18 delegatë, pa të drejtë vote. Delegatët vini nga të katër vilajetet e tokave shqiptare: i Shkodrës, i Janinës, i Manastirit dhe i Kosovës; delegatë të shoqërive, të klubeve dhe të organeve kombëtare të pjesës më të madhe të trevave shqiptare, si dhe të kolonive shqiptare në Stamboll, në Bukuresht, në Sofje, në Egjipt, në ShBA, midis tyre shkrimtarë e gazetarë, lëvrues të gjuhës dhe mësues të shqipes, veprimtarë të njohur të lëvizjes kulturore dhe politike kombëtare.
Për të studiuar çështjen e alfabetit dhe për të dalë me propozime, Kongresi zgjodhi një komision 11-anëtarësh, të përbërë nga përfaqësues të tre alfabeteve kryesore që ishin në përdorim.
Në komision bënin pjesë:

– Poeti, dramaturgu, prozatori, esteti, publicisti, kleriku i lartë dhe politikani Gjergj Fishta (1871-1940);
– Veprimtari i lëvizjes kombëtare dhe demokratike shqiptare, poeti e publicisti Luigj Gurakuqi (1879-1925);
– Botuesi i të përjavshmes shqiptaro-amerikane “Kombi” në Boston Sotir Peci (1873-1932);
– Veprimtari politik, shkrimtari, publicisti dhe përkthyesi Mit’hat Frashëri (1880-1949);
– Njëri ndër figurat udhëheqëse të lëvizjes kombëtare në Sofje Shahin Kolonja (1865-1919);
– Deputet i Elbasanit në Kongres ishte farmacisti Dhimitër Buda (Taqi Buda). Kongresin e mbështeti edhe financiarisht. Më vonë mbështeti financiarisht edhe Normalen e Elbasanit. Është baba i historianit Aleks Buda (Elbasan, 1911 – Tiranë 1993);
– Poeti klasik dhe veprimtari atdhetar Ndre Mjeda (1866-1937);
– Veprimtari i Rilindjes Kombëtare, publicisti, drejtuesi i shkollës së vashave në Korçë, Gjergj Qiriazi (1868-1912).
– Veprimtari i Rilindjes Kombëtare, organizator dhe drejtues i çetave të armatosura për pavarësi në vitet 1906-1908 – Bajo Topulli (Gjirokastër, 1868 – Sarandë, 1930).
– Veprimtari i lëvizjes kombëtare, publicist i cili iu përkushtua përhapjes së mësimit dhe të shkrimit të gjuhës shqipe, si dhe ideve kombëtare në Berat – Nyzhet Vrioni (Nyzhet Vrioni, Berat, 1877 – Romë, 1920). Në Kongres mori pjesë së delegat i klubit “Bashkimi” të Beratit dhe u caktua anëtar i Komisionit të alfabetit;
– Veprimtari i Rilindjes Kombëtare, mësuesi i Shkollës së Vashave në Korçë, i cili lindi në Vithkuq të Korçës dhe u shpërngul në Manastir – Grigor Cilka (1875-1919). Gruaja e tij, Katerina Cilka ishte mësuese e shkollës së parë fillore për vajza në Korçë.
Ndër pjesëmarrësit e shquar ishin edhe:
– Veprimtari i Rilindjes Kombëtare dhe i shkollës shqipe, publicisti Petro Nini Luarasi (Luaras i Kolonjës, 1865 – Ersekë, 1911). Për veprimtarinë patriotike, arsimore, shoqërore dhe propaganduese, u përndoq nga xhonturqit dhe Patrikana e Stambollit. Vdiq i helmuar prej tyre në Ersekë.
– Veprimtari i shkollës shqipe, studiuesi dhe publicisti nga Shkodra Mati Logoreci (1867-1941);
– Poeti dhe publicisti nga Shkodra Hilë Mosi (1885-1933);
– Veprimtari i Rilindjes Kombëtare, i shkollës shqipe dhe i shtypit shqiptar, i lindur në Vodicë të Kolonjës Thoma Avrami (1869-1943);
– Veprimtari i kulturës dhe i arsimit kombëtar, gjuhëtari Simon Shuteriqi (1883-1951), i lindur në Elbasan; (Familjes Shuteriqi i takon edhe shkrimtari dhe historiani i letërsisë Dhimitër Shuteriqi (1915-2003));
– Veprimtarja e Lëvizjes Kombëtare, gazetarja dhe publicistja Parashqevi Qiriazi (Manastir, 1880 – Tiranë, 1970) e cila punoi për emancipimin e femrës shqiptare;
Shënim: Familja patriote kolonjare Qiriazi ishte vendosur në fshatin Tërnovë të Manastirit. Sevasti Qiriazi (Dako) (1871-1949), Gjerasim Qiriazi (1858-1894), Gjergj Qiriazi dhe Parashqevi Qiriazi (1880-1970) janë motra e vëllezër. Qenë veprimtarë të Lëvizjes Kombëtare. Vepruan për arsimimin dhe për emancipimin e popullit shqiptar, sidomos të femrës shqiptare.
* * *
Gjergj Fishta, Ndre Mjeda, Mati Logoreci, Luigj Gurakuqi dhe Hilë Mosi vinin nga Shkodra. Shahin Kolonja dhe Petro Nini Luarasi – nga Kolonja. Thoma Avrami – nga Korça. Bajo Topulli dhe familja Qiriazi – nga Manastiri. Sotir Peci – nga Bostoni.
Kryetar i Kongresit u zgjodh Mit’hat Frashëri, biri i Abdyl Frashërit (1839-1892). Ai u caktua edhe në Komisionin e alfabetit. Komisioni njëmbëdhjetë anëtarësh kryesohej nga Gjergj Fishta. Komisioni kishte për detyrë të studionte çështjen e alfabetit dhe të dilte me propozime.
U arrit menjëherë mendimi i përbashkët që, pavarësisht nga alfabeti që do të përcaktohej, kryesorja të ruhej uniteti kombëtar. Këtë ide Gjergj Fishta e shprehu duke thënë: “…sado që jam dërguarë prej shoqërisë Bashkim, s’kam ardhurë për të mprojtur atë abece, po për të gjeturë një mënyrë që të bashkohemi të tërë”.
Tre alfabetet kryesore që u morën në shqyrtim qenë:

– alfabeti i “Agimit”, i shoqërisë letrare “Agimi” të Shkodrës, i propozuar nga Ndre Mjeda;
– alfabeti i Bashkimit, i shoqërisë letrare “Bashkimi” të Shkodrës, i hartuar nga poeti dhe kleriku, i lindur në Bulgër të Mirditës Preng Doçi (1846-1917); dhe
– alfabeti i Stambollit, i hartuar nga Sami Frashëri.

Kishte shqiptarë, kryesisht të jugut, të cilët parapëlqenin alfabetin tradicional të Stambollit. Shqiptarët e veriut ndërkaq, pëlqenin alfabetin e “Bashkimit” të Shkodrës, i cili ishte më praktik për botime, ngase nuk kishte shkronja jolatine.
Në kongres u shqyrtuan gjithashtu edhe dy alfabete të tjera: alfabeti grek, i përhapur për përdorim të shqipes nga lëvruesi dhe studiuesi i gjuhës shqipe, veprimtari i Rilindjes Kombëtare në fushën e arsimit dhe të kulturës Konstandin Kristoforidhi (1872-1895) dhe alfabeti arab, të cilin një numër i caktuar i myslimanëve, sidomos në Maqedoni dhe në Kosovë, vazhduan ta shohin si të vetmen zgjidhje edhe për një kohë të caktuar pas kongresit.
Një prej tyre që përkrahu alfabetin arab ishte edhe veprimtari i lëvizjes kombëtare, kleriku Rexhep Voka (Shipkovicë, Tetovë 1847 – Stamboll 1917). Ai u përfshi në lëvizjen për çlirim kombëtar dhe për mbrojtjen e trojeve etnike shqiptare, për mësimin e shqipes dhe për përhapjen e diturisë, si rrugë e emancipimit kombëtar të shqiptarëve. Në vitin 1903 ishte myfti i vilajetit të Manastirit. Përkrahu idenë e shkrimit të shqipes me alfabet arab, gjë që u kundërshtua nga veprimtarët e Rilindjes. Me këtë alfabet botoi dhe një abetare (“Elifbaja shqipe”, 1910) dhe një libër mësimi të shqipes dhe të normave të fesë islame (“Mendime”, 1911).
Pas disa ditësh të përshkuara me diskutime dhe duke marrë gjatë kësaj kohe edhe telegrame nga mbarë Shqipëria, me kërkesën që të vendosej njëri apo tjetri alfabet, Komisioni vendosi t’i pranojë variantet e modifikuara:
– të alfabetit të “Bashkimit”; dhe
– të alfabetit të Stambollit.

Tani, në shkolla dhe në botime mund të përdoreshin të dy alfabetet. Megjithëkëtë, pranimi nga të gjithë, i vendimit të Komisionit do të donte ende kohë. Pra, pas mjaft diskutimesh u krijua një alfabet i ri, i mbështetur i tëri në alfabetin latin, shkronjat e të cilit plotësoheshin me nëntë dyshkronjësha (dh, gj, ll, nj, rr, sh, th, xh, zh) dhe me dy shkronja me shenja diakritike (ç, ë). Në fund Komisioni dhe Kongresi vendosën që të lejohej përdorimi, si i alfabetit të Stambollit, që kishte një përhapje të gjerë ndër shqiptarë, ashtu edhe i alfabetit të ri. Dy alfabetet ndryshonin vetëm në shtatë shkronja.
Vendimet e kongresit që ishin kurorëzim i përpjekjeve të shumë brezave lëvruesish të shqipes për afrim e njësim, u mirëpritën nga rrethet kulturore shqiptare brenda dhe jashtë vendit dhe u vunë menjëherë në zbatim.
Brenda pak vitesh, alfabeti i shoqërisë letrare “Bashkimi” të Shkodrës i miratuar nga Kongresi i Manastirit, fitoi epërsi dhe u bë shpejt alfabeti i vetëm i shqipes. Njësimi i alfabetit ishte një hap i rëndësishëm për njësimin e drejtshkrimit dhe të gjuhës letrare shqipe.
Kongresi i Manastirit pati rëndësi të madhe jo vetëm për alfabetin dhe për gjuhën letrare kombëtare, për arsimin dhe për kulturën, por edhe për Lëvizjen Kombëtare Shqiptare në përgjithësi. Gjatë ditëve të kongresit u organizuan takime të veçanta dhe mbledhje të mbyllura me delegatët, ku u rrahën çështje të mprehta politike. Bisedimet e zhvilluara shërbyen për të afruar pikëpamjet, për të përcaktuar platformën politike të përbashkët të organizatave kombëtare dhe për të bashkërenduar më mirë veprimtarinë e tyre.
U hartua edhe një program kërkesash politike, kulturore dhe ekonomike prej 18 pikash, që iu dha deputetit të Korçës, Shahin Kolonjës (1865-1919), për ta paraqitur në emër të shqiptarëve – në parlamentin osman. Shahin Kolonja ishte një ndër figurat udhëheqëse të lëvizjes kombëtare në Sofje.
Kongresi i Manastirit e ngriti lëvizjen kombëtare në një shkallë më të lartë. Për të janë bërë botime të posaçme, si përmbledhja “Alfabeti i gjuhës shqipe dhe Kongresi i Manastirit” (1972) dhe studimi “Kongresi i Manastirit” (2004) nga gjuhëtari Shaban Demiraj (Vlorë, 1920 – Tiranë, 2014) dhe nga historiani Kristaq Prifti (Berat, 1932 – 2017).
Përcaktimi i kombit shqiptar për alfabetin latin kishte për të një rëndësi politike të jashtëzakonshme. Një përcaktim i tillë ishte i natyrshëm. Kjo dëshmoi qartë se shqiptarët janë një popull evropian – pjesë e pandarë e qytetërimit perëndimor.
Kongresi i Manastirit i priu shpalljes së pavarësisë së Shqipërisë, gjë që ndodhi katër vjet më vonë.
Çështja e alfabetit qe një temë politike e diskutuar gjatë Rilindjes, e kështu do të mbetej edhe për disa vjet me radhë, përkatësisht deri në vitin 1908. Me vendimin për të mbështetur një zgjidhje kompromisi, Kongresi shtroi rrugën për një kalim shkallëzor nga alfabeti i Stambollit te alfabeti i tanishëm i shqipes, i bazuar në shkronja latine, si dhe arriti të mënjanojë mjaft polemika dhe kundërshtime në vitet e mëvonshme.
Ndonëse një gjuhë letrare, me një drejtshkrim përfundimtar për të gjithë leksikun u vendos jo më parë se në vitin 1972 në Kongresin e Drejtshkrimit të Gjuhës Shqipe të mbajtur në Tiranë prej 20 deri më 25 nëntor 1972, vendimet e miratuara 64 vjet më herët në Kongresin e Manastirit, e lehtësuan mjaft formimin e disa normave gjuhësore në fushën e botimeve dhe ndihmuan në ecjen përpara të një letërsie shqiptare më të njësuar.
Vitet e fundit, shqiptarët rregullisht e kremtojnë përvjetorin e Kongresit të Manastirit. Por, ata nuk duhet të harrojnë se qyteti i alfabetit – Manastiri historik, i cili dikur ka qenë qytet i banuar kryesisht me shqiptarë, sot është zbrazur në përmasa frikësuese, saqë është bërë vështirë të jesh shqiptar në këtë qytet. Pushteti sllavo-maqedonas, që nga viti 1945 e këndej ka bërë çmos për t’i privuar shqiptarët e Manastirit nga arsimimi në gjuhën amtare, nga e drejta për t’u punësuar dhe për të ushtruar çfarëdo veprimtarie ekonomike. Ndaj tyre është ndjekur politika e gjenocidit dhe e aparteidit të heshtur. Të getoizuar, të margjinalizuar dhe të privuar nga çdo e drejtë kombëtare dhe njerëzore themelore, shqiptarët e Manastirit u detyruan t’i marrin rrugët e migrimit, përtej deteve dhe oqeaneve, deri në ShBA, Australi, Zelandë të Re dhe Kanada, për të mos u kthyer kurrë më.
Vitet e fundit, shqiptarët e festojnë rregullisht përvjetorin e alfabetit, duke harruar se ndërtesa ku u mbajt kongresi historik, është sulmuar nga persona të panjohur, madje jo një herë. Sulmuesit nuk duket të jenë vandalistë të rëndomtë. Qeveria sllavo-maqedonase në të cilën bën pjesë edhe faktori politik shqiptar, kurrë nuk arriti t’i zbulojë sulmuesit e shtëpisë së alfabetit.
Shqiptarët është mirë t’i shënojnë datat e rëndësishme të historisë së tyre, por pa i mitizuar ato. Shqiptarët nuk duhet ta mitizojnë, as hapjen e shkollës së parë shqipe në Korçë të themeluar më 1887 dhe as Kongresin e Manastirit që ndryshe quhet edhe Kongres i alfabetit.
Nga mesi i shekullit XIX, popuj të caktuar të gadishullit i hartuan projektet e veta kombëtare. Shqiptarët ndërkaq, të gjendur nën sundimin osman, ia dolën të botojnë jo më shumë se një abetare prej tetë faqesh – “Ëvetari” (1844) i Naum Veqilharxhit (1797-1846). Ky ishte një nga figurat më të hershme që iu përkushtua krijimit të një alfabeti të ri të shqipes e njëherazi një nga të parët që formuloi idealet dhe objektivat e lëvizjes kombëtare shqiptare që në hapat e parë të saj.
Derisa shqiptarët përpiqeshin t’i kapërcenin pengesat që ua krijonin autoritetet e Portës së Lartë për të themeluar shkollë fillore me mësim në gjuhën amtare, në këtë periudhë, disa prej fqinjëve ballkanikë kishin themeluar universitete dhe institucione të tjera shkencore dhe arsimore.
Kroatët nuk janë popull ballkanik dhe nuk kanë qenë nën sundimin e Perandorisë Osmane, por të Austro-Hungarisë. Ky popull që kufizohet me Gadishullin Ballkanik, universitetin e vet e ka themeluar qysh në mbarim të shekullit XVII, përkatësisht më 23 shtator 1669.
Çdo popull, shkaqet e vonimit, duhet t’i kërkojë në radhë të parë në vetvete, e pastaj jashtë vetes.

Xhelal Zejneli
Foto: Wikipedia

– Takimi në Chicago –

Organizata “Care for Albania/ Kujdesu për Shqipërinë” në Chicago, SHBA, organizoi këto ditë një takim, që i kushtohej shenjtes shqiptare Nënë Tereza.

Në Mayslake Peabody Estate, në Oakbrook, në sallën e madhe, u mblodhën shumë shqiptaro-amerikanë, të ardhur nga të gjitha trojet shqiptare, nga diaspora e re dhe e vjetër, të rinj, fëmijë dhe të moshuar, të besimeve të ndryshme dhe të racave të ndryshme, amerikanë, ashtu siç përbashkonte Nënë Tereza.

 Presidentja e “Care for Albania/ Kujdesu për Shqipërinë”, Dr. Sonila Sejdaras, në fillim tha se në punën e tyre frymëzoheshin nga Nënë Tereza dhe donin të ecnin në gjurmët e saj dhe më pas vazhdoi për misionin e Nënë Terezës në Chicago, ku ajo vinte…

Eda Zhiti foli për shejtërimin e Nënë Terezës, kishte qenë në Vatikan në ditën e kanonizimit dhe është autore e një libri të kësaj ngjarje të madhe, të botuar në Itali.

Shkrimtari Visar Zhiti në fjalën e tij shtjelloi lidhjet e Nënë Terezës me shqiptarët dhe marrëdhëniet dramatike me Shqipërinë.

Kumtesat u mbajtën në gjuhën angleze dhe shqip.    

Takimin e drejtoi Taip Bes Hiri, ai tha se ishte andej nga vinte dhe Nënë Tereza, ndjehej bashkëqytetar i lumtur i saj.

Dy vogëlushe, Valentina  Gonxhe-Tereza Casacchia dhe Christine Prifti ishin të veshura si Nënë Tereza të vogla, njëra me kostumin popullor si në fëmininë e Nënë Terezës, kurse tjetra me të bardha si motër misionare dhe recituan vargje dhe thënie të sajat. 

Pianisti i ri, Leart Shabani, luajti në piano himnin “Porsi fleta e Ejllit t’Zotit” me muzikë të Lec Kurtit dhe fjalët të At’ Gjergj Fishtës dhe Ave Marian e Preludit nga Johann Sebastian Bach.

Ishte dita Kur Nënë Tereza ishte shpallur “Qytetare Nderi”, që vetëm 7 veta e kanë këtë titull në të gjithë historinë e Shteteve të Bashkuara të Amerikës, ndërsa në Shqipëri, në Katedralen e Shkrodrës lumturoheshin me Dekret të Papa Françeskut edhe dy martirë të tjerë shqiptarë, At Luigji Paliq dhe Dom Gjon Gazulli.     

Veprimtaria “Nënë Tereza – Ikona Globale e dhembshurisë dhe e shërbimit”, e organizuar nga “Care for Albania/ Kujdesu për Shqipërinë”, la mbresa të fuqishme në të pranishmit, pati jehonë ndër shqiptarë dhe amerikanë dhe dha mesazhe paqeje dhe përkushtimi, shpalosi vlera me kulturë dhe art të shqiptarëve në Chicago.

NËNË TEREZA NË CHICACO 

– Fjala në anglisht nga Dr. Sonila Sejdaras –

Presidente e organizatës “Care for Albania”

“Care for Albanaia”

What an honor, We gathered to celebrate not only the incredible legacy of Mother Teresa in our city but also the vital work we are doing through Care for Albania—a foundation that embodies her message of love and compassion.

Mother Teresa impact doesn’t come from grand gestures, but from the simple acts of love.

In her own words, “Not all of us can do great things. But we can do small things with great love.”

This resonates deeply with our mission at Care for Albania, where we focus on mental health needs within our communities, by taking small steps helping hundreds of individuals and inspiring thousands more.

Im proud to share some of our projects and their direct impact.

We have supported over 50 children on the autism spectrum with their dental care-most of them had never gone to the dentist due to Financial needs. Care for Albania brought their smiles back 🙂

In addition we helped financially to improve the infrastructure of two social services centers in Korca , the city where I was born and raised, to help the center better serve the community

One of the recent initiatives (2 years old), Each year in September we walk along with individuals and families affected by cancer. Focusing primates on their mental health needsWe were inspired to see the support so many Albanian youth, families and their children, and individuals diagnosed with cancer showing up and supporting our community in Chicago .

I believe it is our responsibility to increase awareness on these issues, to create safe spaces without fear of judgment and show up when they need us most. Just like the many examples of mother Teresa work.

Mother Teresa in Chicago 1980-1990’s

My portion of this event is to talk about Mother Teresa in Chicago. Her time in Chicago began in 1980 ( the year I was born, maybe as a birthday gift! had no idea she had lived & served in our city, in particular in “North Lawndale “ a neighborhood I’ve worked for several years as a psychologist

I privileged to say, I was walking the same footsteps of mother Teresa, in the very same neighborhood and possibly with the children of the people she helped in the 80’s. When the Sisters arrived in N Lawndale, they were determined to serve and spread love, but the environment was intimidating & harsh. The community was plagued by gang violence, shootings, and a pervasive sense of fear. Recognizing the difficulties they reached out to Mother Teresa, perhaps hoping she would suggest they relocate to a safer area.

However, Mother Teresa had a different plan. Instead of moving away, she decided to come to Chicago herself.Upon her arrival, Mother Teresa, didn’t shy away from the challenges of the neighborhood; instead, she actively engaged with the community. She went door to door, knocking on each one, introducing herself, and letting the residents know that the Sisters were there to help—bringing love, peace, and hope to a place that desperately needed it.

Imagine the shock and surprise of the people when they opened their doors to find this 5 foot tall woman, who had dedicated her life to serving the poorest of the poor, standing before them in the midst of their struggles. Her presence in Chicago was a testament to her commitment to serve those in need, regardless of the danger.

Mother Teresa’s actions inspired not only the Sisters but also countless others in the community and beyond. She taught them that real change comes from action, from stepping into the unknown, and from loving others without hesitation. Her legacy encourages us all to work tirelessly and to take initiative, reminding us that we should not wait for others to make a difference we must be the change we wish to see in the world.- ghandi

Here is the first time visiting to same place where Mother Teresa planted the sisters and served since 1980

Sister Bethel gardening…

The very same soup kitchen opened in 1980 and still contributing to feed thousands of hungry children and families.

Cruising with Mother Teresa

Mother Teresa didn’t call “Shotgun!”

But she ended up in the front seat of Mr. Ambuul’s van in 1983 looking for a place to live in Chicago.

After cruising a few tough neighborhoods around the city, Mother Teresa settled on a home in Pilsen, where sisters of the Missionaries of Charity still reside.

About 15 years later, Ambuul, before he retired from work he removed – the seat Mother Teresa sat in and carried it home.

In his own words

“It’s just a constant reminder of one of the greatest people on this planet,” And that we can all strive to be as god as that person and sit in that chair.”

Contribution of Mother Teresa in reducing gang and street violence

I also want to share another real story of mother Teresa impacting directly and people in our community.

Demetrius grew up in N-Lawndale, a neighborhood dominated by violence and gang activity, Ford’s life was the ring leader of 300 people.

“We were shooting from building to building.

Kids couldn’t go outside. I couldn’t even go out to the store without somebody going with me with two or three guns for protection,” Ford

However, the turning point in his life came during a meeting with Mother Teresa in the 1980s.

“Before Mother Teresa grabbed his hand, perhaps the most powerful thing Dimitri ever held was a gun”

Her compassion towards him offered a contrasting perspective to the life he was leading. This encounter not only inspired change within him but also the profound effect on he made in the community.

Ford’s life might have gone another direction had he not met Mother Teresa.

“I might be dead or locked up or doing some crazy s-,” he said.

The power of love and dedication in the face of adversity can inspire anyone to do good and uplift their communities, just as she did.

Thank you all for your presence today! A special thank you to the children in this room, our inspiring speakers, and the talented piano player for sharing such beautiful melodies with us. Remember, each of us has the power to make a difference. Tonight, all donations will go directly to supporting children in the city of Shkodra, Albania. Let’s come together to create a brighter future for them. Thank you once again—shume faleminderit!

Dr. Sadik Elshani

Foto: Edward Sulo/

Atmosferë skënderbegiane në Philadelphia – Një pjesë e rrugës Willits Road e merr emrin e nderit: Gjergj Kastrioti Skenderbeu.

Sot ishte një festë e madhe në Philadelphia, një pjesë e rrugës ku ndodhet godina e shoqatës u emërua me emrin e nderit: Gjergj Kastrioti Skënderbeu. Është ky kryqëzimi i dy rrugëve të gjëra e me mjaft trafik: Willits Road dhe Academy Road. Kur flitet për Skënderbeun, Heroin tonë Kombëtar, gjithmonë na vjen ndërmend bashkimi kombëtar, përpjekjet shekullore të popullit tonë për liri e pavarësi. Kështu ndodhi edhe sot në Philadelphia, sheshi përpara godinës së shoqatës dhe hapësirat përreth ishin mbushur plot me bashkatdhetarë të ardhur nga Philadelphia dhe rrethina e saj dhe nga Nju Xhersi e shtete të tjera të Amerikës. Mbretëronte një atmosferë ngazëllyese, jehonte kënga dhe vallja shqiptare. Ka kohë që kishim menduar e biseduar që një rrugë në Philadelphia të emërohej me emrin e kryetrimit tonë dhe ja, me restaurimin e godinës së re të shoqatës sikur u gjend edhe kjo pjesë e rrugës që denjësisht do ta mbante emrin, “Gjergj Kastrioti Skenderbeu”.

Me angazhimin e Kryesisë së shoqatës “Bijtë e shqipes” dhe posaçërisht sekretaresd së saj, zonjës Julida Cepele dhe zotit Michael Driscol, këshilltar i Këshillit Bashkiak të Philadelphias, kjo ëndërr e kahershme u bë realitet: Këshilli Bashkiak njëzërit e miraton kërkesën tonë.

Emërimi i një rruge me emrin e Skënderbeut në qytetin e Philadelphias, vendlindjes së Shteteve të Bashkuara të Amerikës, është një nder i madh për të gjithë shqiptarët, sidomos për bashkësinë shqiptaro – amerikane të Philadelphias. Vizioni i Skënderbeut për liri e pavarësi u realizua në Philadelpphia më 4 korrik të vitit 1776 e më vonë, më 28 nëntor të vitit 1912 edhe në vendin e tij, Shqipërinë tonë. Emërimi i kësaj rruge në ditën e sotme është një dhuratë e bukur për të gjthë ne që së shpejti do ta festojmë 28 Nëntorin, Ditën eFlamurit, Ditën e Shpalljes së Pavarësisë së Shqipërisë.

Përveç bashkatdhetarëve të shumtë në këtë ceremoni madhështore merrnin pjesë edhe: z. Michael Driscol, këshilltar i Këshillit Bashkiak të qytetit të Philadelphias, z.Patric Gallagher përfaqësuse i Dhomës së Përfaqësuesve të Shtetit të Pennsylvanias, z. Tom Forkin, kryeshef i zyrës së zotit Driscol, zonja Marjorie Caputo punonjëse e zyrës së z. Driscol, si dhe zonjusha Dzana Badnjeviq, Koordinatore e Eventeve në Zyrën e Përfaqësuesit të Qytetit.

Fjalën e rastit e mbajti kryetari i shoqatës, z. Dritan Matraku, i cili pasi i përshëndeti të pranishmit dhe të gjithë mysafirët, ndër të tjera thekësoi se, “sot është një ditë e madhe për të gjithë shqiptarinë. Një muaj më parë e përuruam godinën e re, ndërsa sot nderojmë një nga figurat më të mëdha të kombit tonë, Ballkanit dhe Evropës, që u bë simbol i përpjekjeve të popullit tonë për liri e pavarësi”. Ai pastaj falenderoi të gjithë ata që e bëbnë të mundur këtë ditë të madhe, sidomos këshilltarin Driscol, i cili punoi me përkushtim për përmbushjen e këtij projekti madhor.

Pastaj fjalën e mori gazetari, publicist e studiusi Virgjil Kule, autor i veprës serioze studimore, “Gjergj Kastrioti Skendertbeu – kryqtari i fundit”. Ai gjithashtu me plot argumente nguli këmbë se Skenderbeu është Heroi ynë Kobëtar dhe jo i ndonjë përkatësei fetare, siç mundohen ta paraqesin atë disa dashakeqës të popullit tonë. Luftërat dhe Epoka e ndritur e Skenderbeut ishin edhe themeli mbi të cilat u shpallë edhe pavarësia e Shqipërisë, duke u treguar fqinjëve tanë shovinistë se Shqipëria nuk ishte pjesë e Perandorisë Otomane, sepse shqiptarët gjate shekujve, sidomos në atë periudhë 25 vjecare të udhëhequr nga Skënderbeu, kishin luftuar kundër turqëve për liri e pavarësi. Bashkëshortja e z. Kule, zonja Mimoza Feraj e vlerësoi Skënderbeun si një diplomat të shkëlqyer. Ajo, nga përvoja e saj porosit diasporën që të jetë vetëm kombëtare e jo partiake, politike.

Zonja Julida Cepele për të pranishmit dhe sidomos për miqtë tanë amerikanë bëri një paraqitje të shkurtër për jetën dhe veprën e Skënderbeut, jehonën e tij në tërë botën liridashëse. Janë ngritur monumente e janë emëruar rrugë me emrin e Skënderbeut në të gjitha treëvat shqiptare dhe anekënd botës. “Identiteti kombëtar i shqiptarëve është trashëgimia e Skënderbeut”, thekësoi zonja Cepele.

Këshilltari Michel Driscol në fjalën e tij u shpreh: “Sot është një ditë e nrekullueshme për të gjithë ne. Kemi një simbol nga vendlindja juaj. këtë godinë” (godina e re e shoqatës). Pastaj ai tregoi se politikanët shumë rrallë pajtohen me n jëri – tjetrin, por kur ishte puna për emërimin e këtij segmenti të kësaj rruge me emrin e Gjergj Kastriotit Skenderbeut, të gjithë njëzërit e miratuan këtë propozim. Ai theksoi se emri i Heroit tonë Kombëtar, Gjergj (anglisht Xhorxh) është i njejtë me emrin e themeluesit të shtetit amerikan, Xhorxh (Uoshington). Ai nuk e la pa përmendur se, siç po flitet, edhe nëna e Xhorxh Uoshingtonit është shqiptare. Ai u kujtoi të pranishmëve se si trashëgimtar i emigrantëve të hershëm irlandezë është me rëndësi që ta ruajmë trashëgiminë tonë. “Sa herë që do të kalojë nëpër këtë rrugë, do ta kujtoj Skënderbeun”, e përfundoi fjalën e tij z. Driscol. Shoqata e nderoi zotin Driscol me Certifikatë Mirënjohjeje për angazhimin e tij për emërimin e rrugës me emrin e Skënderbeut si dhe për përkrahjen e tij të vazhdueshme të komunitetit tonë.

Zoti Gallagher e falenderoi z. Driscol për këtë angazhim të rëndësishëm dhe u shpreh se veprimtaria e sotme ia kujton atij fëmijërinë the trashëgiminë irlandeze. Përshëndetën edhe zonja Caputo dhe zoti Ferkin, të cilët shprehën kënaqësinë e tyre që ishin pjesë e kësaj veprimtarie madhështore.

Asnjë veprimtari për Skënderbeun në komunitetin tonë nuk mund të paramendohet pa praninë e aktorit tonë të madh, Xhevat Limani, i cili më mirë se çdo aktor tjetër e mishëron figurën e Skënderbeut, me pamjen, fizikun dhe zërin e tij kumbues. Edhe sot me interpretimin e tij të zjarrtë e me plot mjeshtëri artistike të fjalimit të Skënderbeut përpara shqiptarëve të tubuar në Krujë e entuziazmnoi, elektrizoi publikun – solli të gjallë Skënderbeun në mesin tonë. Jehonin me plot kumbim fjalët: “Kapedanë e ushtarë trima, stërnipër të tjeshtë të një race të vjetër e bujare”… Ky interpretim i tij i shkëlqyer u prit me shumë dashuri e duartrokitje të pandërprera. Shoqata “Bijtë e shqipes” e nderoi Xhevat Limanin më Certifikatë, Anëtar Nderi për ndihmesën e tij në ruajtjen dhe përhapjen e vlerave tona kombëtare.

Zoti Vlashi Fili, njëri nga themeluesjit e shoqatës dhe skretiri i saj për 20 vite u shpreh se, “jemi të gëzuar, krenaria jonë ndodhet në nivelin më të lartë, pranë shtëpisë me emrin domethënës, “BIjtë e shqipes”, ndodhet rruga me emrin e Skënderbeut. Tani këtu kemi një copë Shqipëri”. Poetja, Ariana Gaba, zotërinjtë Haki Çollaku e Bujar Çela kishin thurur ca vargje për këtë ditë madhështore. Ndërsa voglushja, Sara Çela, këndoi një këngë për gjuhën shqipe dhe krenarinë e të qenit shqiptar.

Tani erdhi edhe çasti i shumëpritur i zbulimit të tabelës me emrin e Gjergj Kastriot Skënderbeut. Skënderbeu (Xhevat Limani) hipur në kal u nis drejt shtyllës ku ishte vënë tabela të cilën e zbuluan z. Driscol dhe z. Iliaz Shehu, anëtar i Këshillit Drejtues. Ishte ky një çast mjaft emocionues për të gjithë të pranishmit. Festa pastaj vazhdoi me programin muzikor për të cilin ishin angazhuar këngëtarët Kristina Marku e Mikel Bego, DJ Primo Pando. Festën e zbukuruan edhe nxënësit e shkollës shqipe, të veshur me veshje kombëtare e bluza kuqezi. Për të gjithë të pranishmit u shtrua një drekë me ushqime e pije të llojllojshme, si në dasmën e Skënderbeut.

Kjo ditë do të mbetet në kujtesën e komunitetit tonë si një ditë e bekuar, dite e shenjtë. Shqiptarët me veprat dhe punën e tyre janë duke lënë gjurmë në jetën dhe historinë e qytetit të Philadelphias. Ata tani gëzojnë një emër të mirë nga bashkëqytetarët e tyre. Tani të bëjmë përpjekje për ta ngritur edhe bustin, shtatoren apo përmendoren e Skënderbeut. Ta kemi gjithmonë pranë nesh Skënderbeun e brënda nesh frymën skënderbegiane. T’i drejtojmë sytë dhe mendjet tona kah Periudha e ndritur e Skënderbeut, Lidhja e Prizrenit. Dita e 28 Nëntorit po afron, eshtë kjo Ditë e shenjtë që gjithmonë na sjell një porosi të madhe: atë të bashkimit kombëtar.

Skënderbeu është njëri nga shtyllat e forta të identitetit kombëtar, është mbijetesa e kombit tonë ndër shekuj, është Ylli ynë Polar që na tregoi rrugën për liri e pavarësi.

Ta gëzojmë Rrugën e Skënderbeut!

Philadelphia, më 17 nëntor 2024.

By Jacqueline Kapaj-Vieira

Yonkers, NY – November 15, 2024 – The Albanian American Educators Association (AAEA) is happy to announce the successful collaboration with Vorea, a renowned Arbrëshe cultural organization, on the release of the book, Arbrëshe Women: Yesterday, Today, and Tomorrow…between sacred and profane.

On November 14th, esteemed presenters from Albania, Canada, Italy, and Switzerland gathered to share captivating narratives about the daily lives of Arbrëshe women, transporting the audience back in time to a history spanning over five centuries. This event brought together members of the global Albanian diaspora, celebrating the rich cultural heritage of the Arbrëshe people.

The event commenced with a historical overview by Lucrezia Lindia, Brunilda Paskali and      Dr. Ruki Kondaj of the Illyrian people’s settlement in over 50 Italian towns. A comprehensive introduction to the book was followed by a poignant recitation of the poem, “Gruaja Arbreshe,” by Lucia Amato-Ka Ejnina accompanied by the soothing melodies of violinist Anduena Bega. The audience was also serenaded with three historical songs performed by the talented violinist and Rosella Blaiotta, Miss Arbrëshe 2024.

Renowned fashion and costume designer Zajmira Oerazhiu from Albania provided insights into the significance of Arbrëshe costumes, highlighting their intricate details and ornate style. Lucrezia Linda provided a discussion on the Icon of the Nativity shed light on the religious aspects of Arbrëshe culture. The evening concluded with a culinary exploration by Lucia Martino, featuring a demonstration of the traditional pasta dish, Shyridhiat, and a reception showcasing a variety of homemade Arbrëshe desserts and dishes whose recipes were featured in the book.

The AAEA is grateful for the opportunity to partner with Vorea and celebrate the rich cultural heritage of the Arbrëshe people. By sharing these stories and traditions, we hope to inspire future generations of the Albanian diaspora to appreciate and preserve this invaluable legacy.

About the Albanian American Educators Association (AAEA):

The Albanian American Educators Association is dedicated to fostering a strong network of educators committed to lifelong learning. The AAEA empowers individuals to reach their full potential and contribute to the global community.

About Vorea:

Vorea is an Italian cultural organization dedicated to promoting the rich and vibrant Arbrëshe culture worldwide. Through various initiatives, Vorea aims to preserve and share the unique heritage of the Arbrëshe people.

Lendita Haxhitasim/

Para disa ditësh, u riktheva në të bukurën Kalabri, në zemrën e Arbërisë, tek komuniteti ynë i dashur Arbëresh, për të pranuar me krenari titullin: “Qytetare Nderi” të Komunës Fallkunarë (Falconara Albanese). Titulli më është ndarë në kuadër të mandatit tim si Ambasadore e Republikës së Kosovës në Itali, Maltë dhe San Marino (dhjetor 2019-korrik 2024), në shenjë mirënjohje për angazhimin tim në promovimin e këtij vendi të mrekullueshëm dhe kulturës së tij të pasur dhe të çmuar për të gjithë Kombin shqiptar.

Për mua personalisht, Fallkunara është më shumë se një Komunë, sepse mishëron simbolin e bashkimit mes kulturave, një hapësirë ku traditat e bukura arbëreshe përqafohen me historinë e pasur dhe mikpritjen e banorëve të saj. Ky titull nuk është vetëm një nderim personal, por përfaqëson një lidhje të thellë me të gjithë ju, me këtë vend dhe me historinë tonë, si dhe një reflektim të punës sonë të përbashkët për ndërtimin e urave mes popujve dhe avancimin e dialogut dhe bashkëpunimit.

Jo vetëm që bëhem “Qytetare Nderi” e Fallkunarës, por përmes pranimit të “Çelësit të Qytetit”, bëhem gjithashtu mbrojtëse e vlerave dhe aspiratave që së bashku do t’i kultivojmë gjithmonë dhe kudo. Thellësisht mirënjohëse Komunës së Fallkuarës, Kryetarit Francesco Candreva, Këshillit komunal, si dhe të gjithë motrave dhe vëllezërve arbëreshë për këtë nderim të lartë qytetar, i cili do mbetet përjetësisht në memorien time dhe do të jetë motiv shtesë për t’u përkushtuar në promovimin e vlerave dhe traditave të mrekullueshme shekullore që perbejne trashëgiminë e çmuar të Gjakut tonë të Shprishur. Faleminderit nga zemra të gjithëve për mirënjohjen, mbështetjen dhe besimin!

…

Qualche giorno fa, sono tornata nella bella Calabria, nel cuore dell’Arbëria, dalla nostra amata comunità arbëresh, per ricevere con orgoglio il titolo di: “Cittadinanza Onoraria” del Comune di Falconara Albanese (Fallkunarë). Il titolo mi è stato conferito nell’ambito del mio mandato come Ambasciatrice della Repubblica del Kosovo in Italia, Malta e San Marino (dicembre 2019-luglio 2024), e rappresenta un riconoscimento per il mio impegno nella promozione di questo meraviglioso luogo e della sua cultura ricca e preziosa per tutta la Nazione albanese.

Per me personalmente, Falconara Albanese è più di un Comune, poiché incarna il simbolo dell’unione tra culture, uno spazio in cui le belle tradizioni arbëreshe si abbracciano con la ricca storia e l’ospitalità dei suoi abitanti. Questo titolo non è solo un onore personale, ma rappresenta un legame profondo con tutti voi, con questo luogo e con la nostra storia, così come un riflesso del nostro lavoro comune per costruire ponti tra i popoli e promuovere il dialogo e la cooperazione.

Non solo divento “Cittadina Onoraria” di Falconara Albanese, ma attraverso il ricevimento della “Chiave della Città”, divento inoltre anche custode dei valori e delle aspirazioni che insieme continueremo a coltivare sempre e ovunque. Sono profondamente grata al Comune di Falconara, al Sindaco Francesco Candreva, al Consiglio Comunale, e a tutte le sorelle e i fratelli arbëreshë per questo alto riconoscimento civico, che rimarrà per sempre nella mia memoria, e che sarà un ulteriore incentivo per dedicarmi alla promozione delle meravigliose e secolari tradizioni che costituiscono il prezioso patrimonio del nostro Sangue Sparso.

Grazie di cuore a tutti per il riconoscimento, il sostegno e la fiducia!