Edhe këtë vit, më 21 shtator, Qendra Artistike dhe Kulturore Shqiptare “Margarita Xhepa” (Centro Artistico e Culturale Albanese “Margarita Xhepa”), organizoi në Asti – (Itali) Paradën e Madhe Shqiptare ku u prezantuan traditat tona, kostumet tona, muzika jonë, midis pjesëmarrësve të shumtë: shqiptar dhe italian, të gjithë së bashku me flamurin kuq e zi dy krenash të shpalosur në sheshet e këtij qyteti, i cili me dashuri dhe respekt, për të tretin vit radhazi i bashkohet gëzimit dhe festimit të kësaj feste madhështore dhe të rëndësishme. Ja ç’thotë Qendra Artistike dhe Kulturore Shqiptare “Margarita Xhepa” në faqen e saj zyrtare:

BUQETA ARRITJESH, BUQETA GËZIMESH…

(Assoalbania Piemonte në Asti, mundi t’i mblidhte këto ngjyra, këtë pasuri kombëtare, këtë premtim e besë për të ardhmen, në këtë vit jubilar të 80-vjetorit të çlirimit të Atdheut)

Shqiptarët!

Vështirë të gjesh një komb tjetër në botë që, për nga numri i popullsisë të ketë kaq shumë dëshmi të shprehjes të dashurisë së pakufishme për kombin, flamurin, atdheun dhe figurat që e lartësojnë atë. Kjo dashuri e madhe, dita-ditës po merr përmasa edhe më të mëdha, është si një ortek që rritet e rritet… Mbillet e rritet dashuria për to edhe në frytet e dashurisë njerëzore, në lulet e jetës, në brezat e rinj… dhe kjo, përveçse shumë emocionuese, është sigurisht edhe shumë, shumë premtuese.

Asti, qyteti italian ku u zhvillua edicioni i 3-të i Paradës Shqiptare më te madhe në Europë.

Eshtë i treti vit që ky qytet italian, nën organizimin e mrekullueshem të shoqatës Assoalbania Piemonte, në bashkëpunim me forcat krijuese dhe ekzekutuese të Qendrës së Artit e Kulturës mbarëkombëtare “Margarita Xhepa”, arrin të mbushë gjithnjë e më tepër, rrugët e kalldrëmta të këtij qytetit historik, qytet që me të drejtë, me krenari, e ka kthyer muajin shtator në një muaj festash për arritjet e traditat e tyre. Një muaj mjaft i ngjeshur me festa shtatori, duke filluar nga Palio di Asti, që i ka fillimet e tij thellë në histori, mbas viteve 1000 (kronisti i kohës Gulglielmo Ventura, në vitin 1275 e quan “një garë tradicionale”), “La Douja d’or”, “Mestieri antichi”, “Festival delle Sagre”… që në shqip përkthehet Festivali i Festave…

Le të ndalemi te ky titull kaq i bukur dhe kaq domethënës: FESTIVALI I FESTAVE…

E pra, në këtë kuadër, në këtë Festival Festash, Bashkia e qytetit të Astit, natyrisht në bazë të një projekti serioz dhe ambicioz të shoqatës Assoalbania Piemonte, pranoi dhe vendosi t’a fusë këtë Paradë të bashkëqytetarëve të tyre të rinj, në kuadrin e Festivalit të Festave astixhane… dhe këtë vit vendasit na pyetën “Kur e keni ju atë festën tuaj të mrekullueshme?”

Ne na mbushi zemrat kjo pyetje kaq normale, sepse Festa jonë është me të vërtetë e mrekullueshme. Eshtë festa e ngjyrave, e ritmeve, e fyejve, daulleve e çiftelive, festa e përqafimit, e shtrëngimit të duarve, e përshendetjes më të bukur në botë “T’UNGJAT’JETA”…

Një festë e pasur me folklor, e pasur në treva, në mesazhet që përcjell,

e pasur me vazhdimësi…

e pasur me Shqipëri,

që nga jugu në veri,

me Kosovë e Çamëri,

me Preshevë e Mal të Zi…

“Erdhi me bollëk për ne ky shtator”, – tha Presidenti i shoqatës Marjan Bjeshkza…

Erdhi vërtetë me bollëk, se u shpallëm fitues të çmimit të parë në takimin folklorik ndërkombëtar në Milano. Erdhi me bollëk se qytetit të Astit, krahas monumenteve të figurave historike vendase si Vittorio Alfieri, S.M Domenica Mazzarello, Umberto I, etj., iu shtua edhe shtatorja e Shenjtores me origjine shqiptare, Nënë Tereza. Falë dashurisë të të gjithëve, por nismës si edhe mbeshtetjes të Dedë Kola e Nikolin Gjeloshi, Nënë Tereza na përshëndet e na bekon të gjithëve çdo ditë, para pallatit të Komunës, në sheshin Catena…

Nuk më pëlqejnë zgjatjet, por këtu janë ngjarje që vijne nga historia e që do të mbeten në histori. Kjo është koha jonë, dhe ne duhet të dime ta shkruajmë dhe dokumentojmë atë… dhe historia shkruhet me vepra, vepra që shënojnë arritje, suksese… gëzime.

Dhe ne festuam sëbashku në këtë festival të festave, me grupet e ardhur nga larg…

Grupi Shpati, ardhur nga Shqipëria, i cili me folklorin e tij na solli një fllad të freskët Bukaniku, grupi folklorik “Albanian Folk” nga Modena ishte një risi për ne që na befasoi të gjithëve me nivelin e tij artistik, shoqata “Zëri Atdheut” Montebelluno, Lidhja e shkollave shqipe, ekspozitat e piktorëve Skopeci Art e Vida Gavoçi dhe ajo fotografike e Edmond Kacellit, si dhe shumë të tjerë. Niveli i lartë profesional i interpretuesve Monika Bekolli në flaut, Elvira Zykaj e Patriot Demaj, Eduart Cala, grupi i Shpatit, Marjana Daçi, Valbona Sadikaj, Anton Mirditori, grupet e valleve të Qendrës Kuturore Margarita Xhepa, grupi i valleve “Bajam Curri”, etj., ishin një “tortë” mjaft e shijshme, por qershiza përmbi tortë ishin të ftuarit Skënder Xhafa (që shoqëroi me zërin e tij gjithë paradën), Irma Libohova, që “ndezi” sheshin Way-assauto dhe e vogla e madhe Martina Prenga.

Befasi për të gjithë kur Irma Libohova ftoi në skenë këngëtaren e vogël Aurora Zekthi, e cila e çliruar nga çdo emocion, arriti ta ndjekë artisten e madhe.

Duam vetëm t’u themi të gjithëve: FALEMINDERIT, por, po të fillojmë nga falenderimet, do të ishte një listë e gjatë emrash duke filluar nga pesë nismëtarët e këshillit drejtues: H. Bulçari, M. Bjeshkza, A. Murga, T. Hysaj, S. Tatani e deri tek stafi i zgjeruar me L. Vrenozi, B. Murga, E. Gjina Pistulli, V. Gjyshja, S. Dani, S. Baho, S. Darova, M. Hida… pa harruar të palodhurin A. Antonelli…

Këto që lexuat ishin buqetat që vumë në titull, më poshtë edhe mund t’i shikoni. Natyrisht, nuk është njëlloj si t’i përjetonit, të ndiqnit korteun që e printe flamuri madhështor, të ndjeje ritmet e të vallzoje në rrugët e vjetra mijëravjeçare të Astit e të mbushej zemra vetëm duke dëgjuar nga të rinjtë, atyre rrugëve gjashtë fjalë: “O sa mirë me qenë shqiptar!…

Fotot u realizuan nga: GOLD STUDIO

Përgatiti: Angela Kosta Drejtore e revistës fizike MIRIADE, gazetare shkrimtare, poete, eseiste, redaktore, kritike letrare, botuese, promovuese

Si magji kur fillon muzika dhe dalin vajzat të kërcejnë vallet polt temperament. Janë keto momente që të bëjnë të harrosh të gjithë lodhjen dhe stresin! Inisiativat fillojnë te vogla dhe ndër vite shikon se si rriten dhe zhvillohen e marrin komplet një formë tjetër. Të tilla janë zanafillat si në qytetin e Frechenit ashtu edhe të Brühlit. Me hapjen e shkollave shqipe në këto dy qytete, lindi edhe dëshirën e nxënësve për të hapur edhe grupin e valleve. Pas mësimit këto vajza dhe djem takohen në qëndrën e të rinjve të qytetit ku mësojnë vallet e reja për programet dhe manifestimet me rastin e festave që organizon shkolla shqipe.

Tashmë është bërë traditë në disa qytete në Gjermani që fillimi i vitit shkollor ose kur emigrantët kthehen nga pushimet nga vendlidjet apo vendet prejardhëse të orgnizohen edhe me ditët internacionale në të cilat marrin pjesë pothuaj të gjitha nacionet që jetojnë në këto qytete. Kështu që edhe komuniteti shqiptar me këshillat e prindërve është bërë pjesë e këtyre aktiviteteve. Sa bukur dhe sa krenari kur vendasit vinin në tavolinën tonë dhe tregonin historitë e tyre, pushimet mbresëlënësë dhe plot ekperienca pozitive, apo edhe nga ata që kishin pyetje dhe interes për turizmin.

Këtë vit pas një sulmi terrorist që ndodhi në Solingen, jo shumë larg nga ne u vu në dyshim organizimi i kësaj feste, kjo jo vetëm nga pala gjermane por edhe nga komunite të ndryshme që banojnë në këto qytete. Por në fund triumfoi pozitivja dhe ajo cfarë u përcoll ishte se ne të gjithë duhet të jetojmë në një botë ku toleranca dhe mirëkuptimi ndërkulturor duhet të triumfojë.

Ishin aktivitete pa kufij dhe pa paragjykime, të shumëngjyrshme dhe të larmishme si nga programi artistik, por edhe nga ushqimet tradicionale dhe kultorën që përcjellin të gjitha komunitetete në një bashkëjetesë harminike.

Familja Rafuna, Kosumi si dhe të gjithë prinderit që morën pjesë në veçanti vajzat me kërcimet e tyre na nderuan si në qytetin e Brühlit edhe të Frechenit.

Disa foto nga këto manifestime si dhe artikulli i gazetës lokale.

Nga Keze Kozeta Zylo/

18 Vjet Shqip pa u ndalur nëpër Nju Jork

Pas Fidanishtes së parë të Shkollave Shqipe në Staten Island, Brooklyni hapi dyertë për vitin akademik 2024-2025

Është krenari dhe Mision Kombëtar të vazhdosh mësimin shqip nëpër Nju Jork, e konkretisht prej kaq vitesh të jesh pranë Brooklynit qytetit më të madh të Nju Jorkut prej afro 3 milion banorësh.

Tek dera e hyrjes i mirëprisnin z. Qemal Zylo themelues dhe drejtor i TV dhe shkollave shqipe, mësueset Fatlinda Bajcinca Gashi dhe Kozeta Zylo të licensuara nga shteti amë dhe te integruara në arsimin amerikan.

Mungonte mësuese Rozeta Hyseni për arsye të forta dhe disa nxënës të tjerë që prindërit e tyre janë duke rregulluar oraret për aktivitetet e tjera, por shumë prej tyre prioritet kanë shkollat Shqipe “Alba Life”.

Dita e parë e shkollës kudo në botë është emocionante, e magjishme, me vështiësitë e veta, por mbahet mend perjetësisht nga ata që ulen pranë këtyre bangave në shkollën publike amerikane sidomos, kur vijnë për herë të parë.

Me emocion u mirëpritën nxënëset e reja si Emma, Sophia, Ema, Albini, Ariella etj. Ndonëse kishte ndonjë prej tyre që derdhte pikëzën e lotit për të ardhur pranë klasave, nuk ndaheshin dot nga mami, përsëri duke pasur një pervojë jetesore në arsim midis dy kontinenteve jam konfidente se herën tjetër ata vinë me shumë dëshirë dhe mezi e presin shkollën shqipe. Kjo ndodh në se mësueset jua bëjnë orën interesante, I lidhin me njeri tjetrin, por mbi të gjitha ju falin dashurinë e zemrës.

Prindërit i sjellin pranë kësaj shkolle prestigjioze për të mësuar Gjuhën Shqipe, historinë, kulturën dhe traditat e mrekullueshme.

Ndonëse për ne si themelues dhe mësues vështirësitë janë të panumërta, që me sigurimin e nxënësve, ardhjen e nxënësve të rinj, bisedimet me prindërit për t’i sjellë fëmijët e tyre pranë shkollave, sigurimin e librave, sjelljen e tyre nga Tirana, marrjen e mjediseve në shkollat publike, pasi filozofia jonë e drejtimit ka qenë: “Shkolla do shkollë, mjedis shkolle dhe jo gjithëfarë mjedisesh të tjera”.

Në klasën e më të rriturve të mësuese Fatlindës një mësuese profesioniste, e dashur dhe e përkushtuar mësimi filloi me Himnin Kombëtar dhe më vonë u përshëndet dhe me vallen e Drenicës, ku më duhet të shtoj se na mungoi Blenda Shehu për të qenë pranë tyre e cila ishte asistente pranë kësaj shkolle dhe ka bashkëpunuar fort me mësuesen. I urojmë Blendës suksese në Universitet dhe ne ndihemi tejet krenar me arritjen e saj. Mamaja e Blendës Adelina përcolli mesazhin e saj se i mungonte shumë kjo ditë, por shpresojmë të marr pjesë përsëri në semestrin e dytë në se i krijohet mundësia nga studimet.

Në klasën e më të vegjëlve të cilët i kishja unë këtë radhë shumë interesant ishte kur asistentja ime Sara pasi i përshëndeti nxënësit iu tha se: Unë kam qenë në këtë shkollë me vite të tëra ja e fillova shkollën në moshen tuaj, por tani jam asistente e mësuese Kozetës, pasi i jam shumë mirënjohëse që mësova shqip këtu në këtë shkollë. Ata e dëgjonin gjithë kurreshti, ndërsa unë i pyeta: Kur të rriteni keni dëshirë të vini si Sara asistente? – Të gjithë nxënësit me sytë që iu ndrinin si Agnezia, Era, Artiana, Isabela, Bela, Emma, Sophia, Ema, Ariella, ngritën dorën dhe thanë se ne do të vimë këtu.

I dëgjoja, flisja, ëndërroja, mësonim së bashku Alfabetin Shqip dhe natyrisht mënyra e vetme për të zhvilluar një vend më të fortë dhe më të mirë është në se e njohim veten nëpërmjet gjuhës amtare.

Këta nxënës meritojnë shumë e më shumë, në se Rilindasit e mëdhenj do të ishin gjallë ata do të bënin plane dhe projekte të mëdha për nxënësit dhe Shkollat Shqipe, natyrshëm ata ngelen frymëzues dhe ne vazhdojmë me të gjitha mundësitë tona mësimet e tyre të shenjta si me thënien e Sami Frashërit: “Mrodhësi e shkronjave shqip, është vdekje për armikët e kombësisë sonë, sepse një komb jeton përjetësisht vetëm me gjuhën e tij”.

Dita e parë e shkollës ishte plot me dritëza perëndie, dritëza shqip që të motivon për ta vazhduar Misionin Kombëtar që tashmë hymë në vitin e 18-të pa u ndalur.

20 shtator

Brooklyn, New York

NGA  NDUE  BACAJ/

Bashkëjetesa e mrekullueshme  ndërfetare  në  Malesinë  e  Madhe  që e ka falë Zoti , e ndarë  ropi me kufijë politik , ka qënë  themeli i qëndresës së Malësorve e shqiptarë ndër shekuj , qendresë  heroike e historike që i ka “pagëzuar” këto troje  nga më  shqiptaret dhe Europianet  e Shqiperisë Etnike.. Kjo bashkëjetesë e mrekullueshme ndërfetare ndër shekuj e mote ka qënë objekt i syrit dhe pendës të shumë studiuesve , albanologëve  e deri lapsaxhive të ndryshem europian, shqiptar  e më gjërë… Bashkëjetesa e mrekullueshme ndërfetare në Malësi (e Shqiperi) ka  mahnitur  Europen  e  Boten , por shpesh ka zgjuar edhe zilinë e armiqëve të shqiptarëve me në krye fqinjët e “vonë”  sllavë , të cilet me “stilin” hill gurin e fsheh doren janë munduar  të  minojnë ketë themel të qendresës  sonë , por  fatëmirsisht  pa sukses , per  meritë të  burrave trima  e  të urtë  të Malesisë e Shqiperisë.. 

“PAKË  SHEMBUJ” :

RRJOLL 1897…

Në vitin 1897 në varret katolike të Kokpapajve (Rrjoll ,Malesi e Madhe ), ishte thyer një Kryq ,per të cilin “hijena”  antishqiptare hapen fjalë se e kanë  thyer disa Musliman , ndaj duhej që katoliket të hakmerreshin. Per ketë një natë të 27 marsit të vitit 1897  “duar”antishqiptare paguajn disa malsore nga Rrjolli ,të cilet një natë presin një derr në derë të Xhamisë (Shkoder… ).Pas kesaje pritej  nga armiqt e malsoreve  një konflikt  vellavrases ,por perkunder kësaj Krenet ,Bajraktaret dhe Burrat e Urtë në bashkepunim me autoritet shtetrore e menaxhuan shkelqyeshem situaten. Së pari u formua Gjykata e  Xhibalit  e kryesuar nga Serxhedeja me 25 antarë (12 katolik dhe 13 musliman). Kjo gjykatë kerkoi ndeshkimin e fajtorve që ishin zbuluar (nga vetë populli per ti sherbyer paqes dhe harmonisë). Per të realizuar denimin e fajtoreve  u ngritë një ekspedit  ndeshkimore  me forcat Malsore  si me poshtë : Nga Bajraku i Grudes 50 veta,edhe nga Hoti 50 veta   me ne krye bajraktarin Met Çuni .Nga Kelmendi 100 veta me në krye bajraktaret Cana  Luca  e  Turk  Shabi. Nga Kastrati 50 veta  me në krye bajraktarin Nikoll Doda. Nga Shkreli 100 veta me bajraktarin Vat  Marashi, gjithashtu nga Reçi e Lohja 50 veta ,nga Kopliku 50 veta dhe nga vet bajraku i Rrjollit 150 veta. Ekspedita ndeshkimore  ndeshkoi  fajtoret në Rrjoll.. ,duke djegur shtepiat e fajtoreve ,dhe duke arrestuar 17 veta. Duhet theksuar se gjatë ekspedites jo vetem nuk shenohet asnjë kundershtim ,por kishte  një mbeshtetje të gjërë, gjë që bëri  që të vijojë bashkejetesa e mrekullueshme në mes banorve (musliman e katolik ) si vellezer të një gjaku ,pamvaresisht nga rruget që kishin zgjedhur secili per të besuar te  një  Zot…( Fulvio  Kordinjano ,“SHQIPERIA” Permes vepres dhe shkrimeve  të misionarit  madh  italian At Domeniko  Pazi  (1847-1914) vll.II ,fq.367-369). +Kahreman  Ulqini , Bajraku  në organizimin e vjeter shoqerorë  shek. XVII deri  me 1912 ,fq.125). Dikush mund të pyes per emrat e fajtoreve ,të cilet megjithse i kemi nuk ja vlenë per ti shenuar ,veç po kujtojmë se si ata të Rrjollit dhe ata të Shkodres janë të “perzier” u perkasin  të dy besimeve…E ndersa  “sponsorizimi”  kishte ardhur nga fqinjet sllavo-ortodoks…

 NË GRUDË… 

Prekë  Uli  prej Dinoshe , “simbol” i bashkjeteses vllazerore në mes katolikve e muslimaneve të Grudes , i cili per të mos “koritur” katundin  rrezikon  jeten nga ushtaret malazez ,të cilet një ditë  tek e gjejnë  Preken  çoban  me dele së bashku me  çobaneshen Bibe Keqja i thonë : ” Prej ka je ?  , dhe  Preka  u pergjegjet prej Dinoshet. Malazezet e pyesin ,a je musliman apo katolik ? , jam  katolik u thotë Preka. Keta ushtarë deshen me e  vertetuar këtë gja  ,dhe i thonë nese je katolik  ban  kryq !  Prek Uli u thotë : “Nuk  u  duhet ju  kjo gja me m’ba  me ba kryq.  Ata i thonë ose  ban  kryq ose te vrame, pasi ti nuk  na ke  kallxua të verteten ,se ndoshta nuk je katolik , dhe tre ushtarë ja kthejne pushket. Çobanesha  Bibe Keqja i thote  Prekë  ban kryq se të vranë ,se ti  perditë banë  kryq  disa herë. Por  ai  ja  kthen ,le të më  vrasin  nuk  baj kryq ,që të mos thonë se e bame  një musliman me ba kryq  (pasi në Dinoshë janë shumica musliman ,me perjashtim të pak shtepiave  katolike). Tre ushtaret malazez e panë që nuk po mujshin  me e detyrua  me ba  kryq  ketë grudas ,ndaj  ulen armet e shkuan…(Anton Çeta ,Nga folklori yne  III ,Prishtine 1995 ,fq.151-152).                                                                                                   SI U VENDOS FESTA FETARE E TË GJITHË GRUDES (ZOJA E GRUDES)..  

Duke qene se pas vitit 1870   Grudasit (si  të gjithë malesoret e shqiptaret) kishin nevoje  të ishin më të bashkuar se kurrë në rrugen  e tyre të qendreses  ndaj pushtuesve osman dhe  klysheve të rusisë sllavëve të jugut , ndaj edhe në Grudë lindi nevoja e një feste fetare të perbashket (pasi deri atehere çdo  katund i Grudes kishte festen e vete..)..Per të pasur  një festë të perbashket i gjithë Mali  apo Bajraku i Grudes (pa ndaluar festat e veçanta të katundeve), meshtari  i Grudes i asajë kohe u propozoi një kuvend historiko- fetare. Kuvendi i Grudianeve u bë pranë lumit Cem ,në breg të shpelles historike  Farkë ,në Grykellukë. Në krye të ketije  kuvendi padyshim ishte  bajraktari  famemadh i Grudes Smajl  Martini ,por edhe  Haxhi Ahmet Nikaj që perfaqesonte  banoret musliman të Grudes..Shpella  Farkë  vazhdimisht kishte qënë  vendi i kuvendeve të rendesishme së  Malit të Grudes  ,ku prej vitesh per të nderuar kuvendaret  Haxhi Ahmeti i Haxhajve  të Kesheves  pjekte ferliqe , por takimi që u bë  naten e 14 gushtit  të vitit 1871  kishte një kuptim të veçante bashkimi e gezimi per të gjithë grudasit e më gjërë. Thuhet se  atë natë historike kur Smajl Martini e Haxhi Ahmeti,kerkuan çobanet e tyre per të marrë  bagetin  e imte per ferliqe ,ata kishin ikur shumë large duke  u mahnitur në freskin e nates ,por keta dy burra  nuk u koriten pasi  në Ubel të Mileshit takuan  lopet e  Haxhi  Ahmetit  , i cili mori një viç (mzore) dhe e pjeku ferlik  në breg të Shpelles Farkë ,ku u festua    kjo natë dhe në nesre dita e 15 gushtit , duke mbetur në histori si festa e Zojes së Grudes, që vijon të festohet me madheshti edhe sot.. …(Lulash N.Palushaj ,Malesia  dhe Fiset e Saj ,pj.I., fq.254-255).                                                                                                                                NJË TRASHIGIMI PËR (RI)NDERTIMIN E KISHES SË SHKRELIT (BZHETË)

Një gojëdhënë që vjen nga qindra vite më parë  na tregon se per ndertimin e Kishes së Bzhetës kishte pasur mosmarëveshje në mes perfaqesuesve (katolik) të fshatrave dhe katundeve të Shkrelit ,të cilet  kerkonin secili ta  kishin famullinë apo kishen  në katundin e tyre..Per zgjidhjen e kesajë mosmarreveshje “nderhynë” si vëllezerit musliman të Zagores , të cilet me urtesinë e tyre u thanë perfaqesuesve katolik të fshatrave të Shkrelit se Kisha – Famulli është një vlerë madhore e shpirterore e të gjithë shkrelasve ,duke perfshirë edhe ata musliman ,ndaj per ketë  duhet të zgjidhet një vend që është i barazlarguar per të gjitha katundet dhe fshatrat e  Malit apo Bajrakut  të Shkrelit. Vëllezrit musliman të Zagores propozuan si vendin më të pershtatshem per ndertimin e Kishes-Famulli të Shkrelit , Bzheten (pikrisht aty ku është edhe sot…) ,gjë që e miratuan pa hezitim të gjithë perfaqesuesit e Shkrelit..(Fulvio Kordinjano ,SHQIPERIA ,permes vepres dhe shkrimeve  te misionarit te madh Italian At Domeniko  Pazi ,1847-1914 ,po aty..)

KUR KISHEN E BAJZES E (RI)NDERTOJNË KATOLIKËT DHE MUSLIMANET   

Në vitin 1887 kisha e Bajzes kishte pasur nevojë të rindertohet (ku disa disa shkrues apo studiues e shenojnë gabimisht si ndertim të ri). Kjo Kishë kishte  gati një shekull që ishte ndertuar  dhe banoret halleshumë nuk kishin pasur mundesi ta rikonstruktonin gjatë kesaj kohe. Mirpo kishte ardhur një moment dhe banoret e Bajzes e më gjerë po pergatiteshin  të punonin në kishen famëmadhe të Bajzes , pa deshiren e pushtetit osman i cili me “levat” e veta të dukshme dhe të padukshme kerkonte ta pengonte..(Lovro Mihaçeviq , Neper Shqiperi…1883-1907 ,fq.77-79).                    Në keto kushte banoret katolik të Bajzes e Kastratit ju kerkuan ndihmë vëllezerve të tyre musliman të Aliajve ,të cilet pa perfillur pushtetin osman në Shkoder u treguan të gatshem jo vetem të ndihmojnë me punë në rindertimin e kishes ,por mbi të gjitha burrat e urtë e trima të Aliajve me në krye Zenel Shabanin u organizuan  me armë  në dorë per të  mbrojtur puntoret e Kishes nga sulmet e mundeshme të zaptive osman që kerkonin të mos rindertohej kisha e Bajzes..

NJË MUSLIMAN SHQIPTAR VRET NJË TURK PËR T’I MARRUR GJAKUN  ‘VËLLAIT’ KRISTIAN 

Murat Agë Ganiqi nga Fushëbardha ,që e konsideronte veten me origjinë nga Kuçi (atehere tërsisht shqiptare..N.B.), një ditë mori vesh se një turk kishte vrarë dikë në Kuç dhe më pas i kishte prerë koken. Kur turqit i shkuan per urimet e Bajramit  ,Murat Aga e thirri turkun dhe e pyeti se çfarë i kishte thënë djali (katolik) nga Kuçi perpara se ai ti priste koken. Turku tërë mendjemadhësi i tregoi  se i kishte thënë : Mos më pre o turk  se do të dalë ndonjë vëlla prej Kuçi që do ma marrë hakun , e do të vdesësh edhe ti kështu si unë..Murat Aga duke ju drejtua turkut i tha: tamam të ka kuvendë, si per vëllanë ashtu edhe per vdekjen tënde . E pra unë jamë vëllai i tij ,dhe ja zbarzi dy koburet në ballë turkut të cilin e la të vdekur…(Mark  Milani , Jeta dhe Zakonet e Shqiptarëve ,fq.83..).

NjË NGARJE NË DINOSHË…  

Dinoshjanet i akuzuan tek fuqitë e mëdha se rrënuan kishen e cila gjendej në lamë të Beqit (fisi Beqaj), me ç’rast aty pranë në lindje të  fshatit ndertuan xhaminë , keshtu që perfaqesuesi i fuqive të mëdha i dergon protestë  kadisë në Potgoricë dhe kerkon pergjigje. Kadia  akuzoi dinoshjanet dhe per problemin e nxitur  filloi ti denojë duke u djegur  katër shtepia.  Shaban  Smajli Dukaj ishte trim ,guximtarë e shumë i zgjuar , dhe dinoshjaneve u ankon: “T’kisha  krahë , Dinoshen pata me ditë me e mbrojtë”. Tur  Sufi  Beqaj trim i rrallë e rrufe e gjallë i tha: “Ti  Shaban mbroje Dinoshen , e shkojmë te kadia  me ditë se desim t’tanë “. Kur  mberrinë në Podgoricë , Shabani hipi naltë në katin siper ,ndersa percjellesit  e armatosur mbeten duke pritur në fund të shkalleve. Kadia sapo e sheh Shabanin e pyet ,pse e rrezuat kishen e ndertuat xhaminë pa pyet ,se na shkaktuat probleme ? Shabani i pergjigjet , kishën në lamë të Beqit e kanë punua të paret tanë , me guret tanë e punen e tyre. Por pasi kisha filloi me u rrezua e na u islamizuam me ata gurë tanë e me punen tonë ndertuam xhaminë ,e as na ka e as i kem kujt gja borxh…(Sokol P. Lulgjuraj ,Malesia eMadhe Ndër Shekuj ,fq.69-70). Pra kjo ngjarje nese mundemi ta quajmë kështu tregon se grudasit dhe malësorët janë së pari vellezer të të një gjaku e një kombësie , ndersa besimet që ndryshuan ndër mote e shekuj janë “thjeshtë” rrugë që të çojnë te besimi në një Zot që është lart në qiell per të gjithë…

ZGJEDHJA E PARISË SË BAJRAKUT (FLAMURIT) TREGUES I QARTË I HARMONISË DHE BASHJETESËS SË MREKULLUESHME NDERFETARE TË MALËSORËRVE 

Mali ,Bajraku apo Flamuri i Hotit me perjashtim të një shtepie të gjithë ishin Katolik , bajraktarin e zgjedhin nga kjo shtepi muslimane që nuk i zhgënjeu kurr.. Fama e deres të bajraktarëve të Hotit njihet të pakten që nga  Çun  Mula e ketej… Gruda me shumë popullsi të besimit musliman (me në krye Dinoshen),bajraktarin e  zgjedhin gjithnjë nga një shtepi katolike , nga Ivezajt . Smajl Martini është simboli i bajraktarit apo flamurtarit të Grudeës ..

 BASHKË TË GJALLË E BASHKË TË VDEKUR… 

Malesoret (por edhe shqiptaret) ndonse historia i detyroi të marrin shpesh rrugë të ndryshme besimi ndër shekuj ata mbeten në përjetësi vëllezër të një gjaku , gjuhe e kombësie. Trashigimia është e mrekullueshme. Janë shembuj të shumtë që tregojnë se malësoret kanë festuar bashkë si festat e katolikeve dhe të muslimanëve . Ata respektonin njeri tjetrin jo vetem në  ditë festash e gezimesh ,por edhe në ditë detyrimesh ndaj besimit..Mua që po shkruaj keta  rrjeshta më kujtohet se si të paret e mi më tregonin per miqesi , probatini e  kumari me muslimanet . Ata më tregonin se si në ditet e agjerimit të Ramazanit, katoliket ruheshin të mos hanin , pinin ujë apo duhan në sy të shokeve të tyre musliman. Gjithashtu më tregonin se kur vinin per gosti shoket e miqtë e tyre musliman , në shtepiat e katolikëve kishin enet e veçanta  në të cilat gatuheshin dhe u servireshin ushqimet miqëve musliman. Po kjo traditë e mrekullueshme respekti ruhej nga familjet muslimane ndaj miqeve të tyre katolik… Ata ishin pra bashkë jo vetem në ditë festash e gezimesh ,por edhe në ditet e veshtira të luftes mbrojtese të trojeve tona nga shovenet fqinjë e pushtuesit aziatik..Ata luftonin  bashkë ,vdisnin bashkë ,por shpesh në kushtet e luftrave edhe hinin në dhe bashkë. Ata nuk i ndante asgjë… E bashkë  e vetem bashkë gjallë e të vdekur do të jemi “DIKUSHI” ,ndersa të ndarë e perçarë vetem “askushi” ,gjë që nuk e dëshirojnë Malesoret dhe Shqiptaret e vertet…Vijimësia e kesaj bashkëjetese  sa vjen dhe forcohet edhe per  brezat  e ardhëshem , ketë e tregojnë dhjetra  martesa të vajzave muslimane me djem katolik  apo të vajzave katolike me djem musliman, martesa të cilat tashma janë bërë të  zakoshme , pa paragjykime dhe  të pranueshme si nga familjet perkatëse dhe shoqeria malësore dhe shqiptare…

Nga Keze Kozeta Zylo/

18 Vjet Shqip pa u ndalur nëpër Nju Jork

Është bekim ta fillosh Vitin Akademik 2024-2025 në Staten Island në një nga Shkollat Shqipe “Alba Life” ne NY, Ambasador i Kombit me fidanishten e parë të saj e cila e filloi këtë Mision Kombëtar 18 vjet më parë. Javën tjeter e fillojmë në Brooklyn, Queens, Bronx, Online.

Tek dera e hyrjes i mirëprisnin z. Qemal Zylo themelues dhe drejtor i shkollave, mësueset Entela Muda e licensuar nga shteti amë dhe shteti i Nju Jorkut, mësuese Elona Shkreta e licensuar po ashtu nga shteti amë dhe e integruar në arsimin amerikan si dhe asistentja plot përkushtim Aida Hajri.

Dita e parë e shkollës kudo në botë është emocionante, e magjishme, me vështiësitë e veta, por mbahet mend perjetësisht nga ata që ulen pranë këtyre bangave në shkollën publike amerikane sidomos, kur vijnë për herë të parë.

Nxënësit dhe prindërit vinin grupe grupe pranë kësaj shkolle prestigjioze për të mësuar Gjuhën Shqipe, historinë, kulturën dhe traditat e mrekullueshme. Me kamerat e tyre shkrap e shkrup bënin foto me fëmijët dhe mësueset pranë.

Duket se është bërë një betim si para Zotit dhe Kombit se ne nuk ndalemi për Gjuhen Shqipe edhe pse vështirësitë janë të panumërta, që me sigurimin e nxënësve, bisedimet me prindërit për t’i sjellë fëmijët e tyre pranë shkollave, sigurimin e librave, sjelljen e tyre nga Tirana, marrjen e mjediseve në shkollat publike, pasi filozofia jonë e drejtimit ka qenë: “Shkolla do shkollë, mjedis shkolle dhe jo gjithëfarë mjedisesh të tjera”.

Në klasën e mësuese Elonës, klasa e më të vegjëlve Evelyn Mavrici, nxënësja më e vogël në moshën 3 vjeçe përshëndeti duke kënduar “Xhamadani Vija-Vija” plot talent dhe të ardhme pranë kësaj shkolle dhe TV “Alba Life”.

Nxënësit bëjnë pyetje gjithë kuriozitet, të bukura, të lehta dhe të vështira, por dhe ëndërrimtare. Ja psh: motrat e bukura Martini pyetën: Pse nuk e zhvillojmë mësimin 6 orë? Pse ne nuk kemi akoma një shkollë shqiptare që të mos marrim me qera mjediset në shkollat amerikane?

Këto pyetje më kanë ngacmuar gjithë jetën në Amerikë, natyrisht marrë nga nxënësit janë më shumë frymëzuese… Ëndrrat dhe shpresat vdesin të fundit…

I dëgjoja dhe mendoja se mënyra e vetme për të zhvilluar një vend më të fortë dhe më të mirë është në se e njohim veten nëpërmjet gjuhës amtare. Të mos ju mësosh miliona fëmijëve shqiptare të lindur në Diasporë Gjuhën Shqipe është si të hedhesh “bombën në Hiroshima” dhe gjuha të humbas dalëngadalë ndër këta miliona nëpër botë…

Ikjet e shqiptarëve si në kohët biblike karvan-karvan që në shekujt e kaluar dhe revanshi i tyre që s’po di të ndalet bën që prindërit shqiptarë marrin me vehte brengën më të dhimbshme më gangrenizuese asimilimin e pakuptueshëm tek brezat që lindin dhe rriten në dhera të huaja.

Të kesh një ndjenjë të fortë atdhetarie për veten dhe komunitetin tënd është një bazë e shkëlqyer për t’ju mësuar gjuhën mjaltë pasardhësve.

Këta nxënës meritojnë shumë e më shumë.

Dita e parë e shkollës është shumë impresiounuese dhe të motivon për ta vazhduar Misionin Kombëtar që tashmë hymë në vitin e 18-të pa u ndalur.

14 shtator

Staten Island, New York