Vatra – Page 114 – Dielli

MEMORANDUMI I VATRËS DREJTUAR PRESIDENTIT WILSON DHE FUQIVE ALEATE PËR KTHIMIN E TROJEVE SHQIPTARE

April 8, 2015 by dgreca

*Rezoluta që miratoi Kuvendi i VATRËS kërkonte rivendosjen e independencës mbretërore të Shqipërisë dhe ndreqjen e kufive me një mënyrë që të hyjnë brënda krahinat shqipëtare të cilat u çkëputnë padrejtësisht prej Konferencës së Londrës me 1913; fjala vjen: Malësit’e Hotit, Grudës, Plavës, Gjakovës, Prizrenit, Mitrovicës, Prishtinës, Shkupit, Tetovës, Dibrës, Strugës, Ohrisë, Manastirit, Kosturit, dhe Krahinën e Çamërisë me qytetet e Prevezës dhe Janinës/*
– Publikohet me rastin e 103 vjetorit te themelimit te Federates Pan-Shqiptare te Amerikes VATRA- 28 Prill 1912-28 Prill 2015/
Duke parë se afroj ora më kritike për çështjen shqipëtare, javën e tretë të Nëntorit 1918 Vatra u-dërgoj nga një qarkëtore degëve të saj dhe i këshillonte të bëjin mbledhje të posaçme që të zgjithjin nga një delegat të zotin për në kuvënt të pazakontë që do të mblidhej në Boston për së shpejti. Me 11 t’atij muaji u-bë Armëpushimi dhe mori funt Lufta e Parë e Përbotëshme n’Evropë. Komisioni Qendral u-bëri një thirrje patriotike Shqipëtarëve t’Amerikës që të mblidheshin rreth Federatës Vatra, dhe me anën e saj të gjithë të bashkuar të nxirjin një zë të fortë në Konferencën e Paqës për të drejtat kombëtare të Shqipërisë.
Përveç dy degëve të riorganizuara, e Chicago-s dhe e Syracuse-it, në pakë dit’e sipër u-filluan dhe pesë degë të ra: në Portsmouth, N.H., Në Erie dhe Branddock, Pa., në Barberton dhe Niles-Youngstown, Ohio.
Duke parëshikuar se do t’i shtoheshin përgjigjësitë për çështjen e Shqipërisë dhe do të kish nevojë për fonde financiare më tepër, Vatra u-bëri thirrje gjithë Vatranëve që t’i jepjin edhe një sulm të ri Fushatës “Dita Tri Qershor” për Shpëtimin e Shqipërisë.
Vatra priste informata nga kryedelegati i saj në London Mehmed Konitza se si dukeshin punët e Shqipërisë pas pushimit të luftes, q’ashtu të dinte se ç’masa munt të mirte kuvëndi që pritej të bëhej për së shpejti. Dhe ay, Mehmed Konitza, kish shkuar në Shqipëri ato ditë që organizoj Kongresin e Durrësit dhe u-formua Guverna Provizore nënëe kryesin’ e Turhan Pashës. Me gjith’ato, koha nukë priste dhe u-vëndos mbajtja e kuvëndit.
Të Dielën me 29 Shën-Ëndre 1918 u-mbloth kuvëndi i Pazakontë në Winthrop Hall, Boston, dhe u-përfaqësuan 51 degë të regullshme të Federatës VATRA. Çairman i atij kuvëndi me rëndesi u-zgjoth Dennis J. Kambury, delegat’ i degës Nr. 69, Niles-Youngstown, Ohio, e cila s’kish pakë javë që ish themeluar. Sekretar i kuvëndit u-zgjoth Loni Kristua, delegat i degës Lynn, Mass., dhe raporter u-zgjoth Kostë Hotova, Delegat i degës Albany, N. Y.
Kuvëndi vazhdoj një javë, mbajti XV (15) sesione gjithësej, dhe mbaroj duke bërë miaft punë me rëndësi për të mirën e Shqipërisë. Në sesionin e 5-të u-leçit një Memorandum i bërë dhe i nënëshkruar prej klerit orthodhoks shqipëtar t’Amerikës, dhe u-prit me të trokitura duarsh të nxehta nga delegatët e kuvëndit. Memorandumi hidhtë poshte çpifjet dhe tëndencat e Grekëve edhe të grekomanëve të vëndit që thoshin se “Shqipëtarët e kërshtërë orthodhoksë duan bashkimin e tyre me Greqinë”! Kish shumë Epirotë që vërtet atë dëshirojin, të cilët ishin vërbuar nga propaganda e Grekëve fanatikë. Për atë shkak Shqipëtarët qenë goditur dhe gjakosur me Epirotët në mbledhjet e tyre në Boston.
Memorandumi u-bë sipas kërkimit dhe pëlqimit të Vatrës, dhe u-nënëshkrua nga këta klërikë orthodhoksë shqipëtarë: At Fan Noli, At Naum Cere, At Marko Kondili, At Damiani, At Pando Sinica dhe At Vangjel Çamçe. Pastaj ay Memorandum j’u dërgua Presidentit Woodrow Wilson në Washington, edhe Kryeministrive të Fuqive të Mbëdha n’Evropë.
Kuvëndi e gjeti të nevojshmë shtuarjën e delegatëve të Vatrës, dhe emëroj keta: Dr. Charles T. Erickson, Rasim Bej Dino, Anselmo Lorechia (drejtor i gazetës “Kombësia Shqipëtare” që diltë në Romë), dhe Faik Konitzën me Sotir Pecin si delegatë nderi. Faik Konitza ahere u-lëshua nga guverna Austriake passi u-munt nga Aliatet dhe e humbi luftën. Bashkë me Faik Konitzën ishin t’internuar në Vienë dhe Kolonel Zogu me Fazlli Frashërin, dhe kur u-lëshuan nga internimi ata të dy shkuan në Shqipëri dhe Faik Konitza vajti në Romë, i cili hyri prapë në shërbim të Vatrës si delegat i saj.
U-vëndos nga kuvëndi që Fan Noli të shkonte në Paris si delegat i Vatrës dhe të punonte me delegatët e tjerë atje. Për n’Amerikë, u-emërua Kostë Çekrezi delegat dhe editor i Revistës “Adriatik”. Dr. Ericksoni qëndroj një kohë të shkurtër në Paris, dhe, me këshillat e Mehmed Konitzës dhe të Dr. Turtullit, Vatra e thirri prapë Dr. Ericksonin dhe e emëroj delegat të saj në Washington bashkë më Çekrezin.
Ay kuvënt votoj me-një-zë sumën prej 120,000 dollarësh që të harxhohesh nga delegatët e Vatrës në Konferencën e Paqës në Paris edhe gjetkë për të fituar Independencën e Shqipërisë me kufit’e saj ethnografike.
Duke parë se vepërimet e Vatrës u-shtuan tepër dhe s’munt t’u bënte dot ballë Komisioni i Qendrës, kuvëndi e pa t’arësyshme zgjedhjen e një Këshille Kombëtare të përbërë prej 11 anëtarësh, njerës t’aftë për atë punë. Passi kjo çështje u-bisedua mirë prej delegatëve, u-vëndos zgjedhja e Këshilles Kombëtare dhe u-proponuan shumë njerës miaft të zottë, po me shumësin’e votave fituan këta:
Dennis J. Kambury, Paskal Aleksi, Shefki Aliko, Kristo Kirka, Kostë Hotova, Kosta Issak, Bahri Omari, Xhevat Harxhi, Anastas Pandele, Loni Kristo dhe Thimi Hondro.
Regullore e Këshillës: (1) Këshilla Kombëtare kish fuqin’ e një kuvëndi dhe jipte përfundime mi punët e Vatrës vetëm në çështjet politike. (2) Fuqia e Këshilles ish gjër në kuvëndin e regullshmë të Vatrës. (3) Anëtarët e Këshillës të zgjidheshin nga anëtarët e Vatrës me votim të kuvëndit. (4) Këeshilla Kombëtare thirrej në mbledhje kur ish nevoja nga kryetari i Vatrës, i cili e kryesonte gjër sa zgjidhej çairmani nga anëtaret e Këshillës. (5) Komisioni i Vatrës ish pjesëtar i Këshillës Kombëtare, sikundër dhe delegatët e saj n’Amerikë, po s’kishin të drejtë të votojin në bisedimet dhe vëndimet e Këshillës, natyrisht munt të pyeteshin për gjëra të Federatës që i dijin.
Kuvëndi vëndosi këtë thirrje patriotike për gjithë Shqipëtarët e Amerikës (po vetëm Vatranët përgjigjeshin!):
“Shqipëtarë t’Amerikes! Ardhi koha kritike në të cilën do të gjykohet fati i Shqipërisë. Armiqtë t’anë janë të pasur e të fortë dhe duhet t’u bëjmë ballë. Për të fituar të drejtat t’ona kombëtare duhet t’i lëftojmë këmba këmbës dhe që t’i lëftojmë me efekt na duhen para. Pjesë të çmuara t’Atdheut t’onë janë në rezik dhe tani ështe rasja t’i çkëputim nga duart e armikut. Ndihni pra më dorën plot dhe pa kursyer që t’a fitojmë Shqipërinë e madhe, plotërisht independente me Kosovën , Çamërinë dhe gjithë krahinat e tjera fjesht shqipëtare, dhe të rojmë të lirë, të lumur dhe kryelartë nënë hien e Flamurit të Skënderbeut. O burrani!”
Në sesionin e fundit, Kuvëndi i Pazakontë bëri dhe votoj me-një-zë nga gjithë delegatët Rezollutën që shënojmë ketu më poshtë, dhe u a dërgoj guvernave të Fuqive të Mbëdha: t’Amerikës, t’Inglisë, te Francës, t’Italisë dhe të Japonisë.

REZOLLUTA:

“Delegatët e Federatës Pan-Shqipëtare të Amerikës VATRA, të mbledhur në Kuvënt të Pazakontë në Winthrop Hall, Boston, vëndosnë me 4 Jenar (1919) t’u bëjnë një thirrje Guvernave t’Amerikës dhe të Fuqive Aliate për rivëndosjen e independencës mbretërore të Shqipërisë;
Për ndreqjen e kufive me një mënyrë që të hyjnë brënda krahinat fjesht e kryesht shqipëtare të cilat u çkëputnë padrejtësisht prej Konferencës së Londrës me 1913; fjala vjen: Malësit’e Hotit, Grudës, Plavës, Jakovës, Prizrenit, Mitrovicës, Prishtinës, Shkupit, Tetovës, Dibrës, Strugës, Ohrisë, Manastirit, Kosturit, dhe Krahinën e Çamërisë me qytetet e Prevezës dhe Janinës;
Për një Plebesitë në viset e përmëndura më sipër, i cili të bëhët pas zaptimit të këtyre vëndeve prej ushtrisë Amerikane që kështu të shigurohet çfaqja e lirë e dëshirave të ndenjësve; dhe
Për qasjen e delegatëve Shqipëtarë në Kongres të Paqës për të shtruar dëshirat dhe kërkimet e kombit Shqipëtar para se të vëndoset fati i Shqipërisë.”
Delegatet e atij kuvëndi me rëndesi, duke nisur nga Dega Nr. 1, Boston, Mass., dhe gjër të Dega Nr. 70, Barberton, Ohio, qenë këta:
Vasil Naso, Loni Kristo, Lazar Selenica, Kosta Issak, Ilo Pano, Pandi Vodica, Stathi Suli, Foqion Postoli, Paskal Aleksi, Arif Hiqmeti, Guri Filip, Muke Permeti, Vasil Bradvica, Mihal Kosmo, Kostaq Lepcishti, George Luarasi, Evan Elia, George Konda, Luka Trebicka, Xhevad Harxhi, Shaban Halil, Kosta Progri, Dhimitri Sido, Shefqet Frashëri, Thimi Hondro, Ligor Panajoti, Koço Grameno, Sulejman Hysen, Sotir Treska, Kost Hotova, Reis Asllan, Dr. Kondi, George Qafzezi, Ibrahim Bitincka, Kosta Pano, Qani Shehu, Luka Lasko, Hysen Leskoviku, Xhafer Starja, Isuf Maleshova, Anastas Pandeli, Nasi Aristidhi, Abas Kamenica, Sinan Lekdushi, Dennis J. Kambury dhe Isuf Vincani.
Çairmani u dha leje delegatëve të çfaqjin mendimet e tyre më parë se të mbyllte kuvendin. Me atë rast, shumë delegatë mbajtnë fjalë patriotike për independencen e plottë të Shqipërisë e cila ish e gjakosur, e djegur nga luftrat, e shtypur nga fqinjët, dhe me kufire të krasitura. Delegatet gjith’ashtu folën me emfaze për bashkimin e gjithë Shqipëtarëve t’Amerikës rreth Federatës VATRA, q’ashtu t’i bëhej ballë rezikut të Shqipërisë nga fqinjet e saj të cilet po i mprehjin thiket e tyre për t’i prerë kokën, se këmbet dhe krahet ja prenë duke i marë Kosovën dhe Çamërinë. Për fatin e zi të Shqipërisë, përçarja e Shqipëtarëve vazhdonte, dhe shpresa për bashkimin e tyre ish fare e pakët, sido që Shqipëria po jipte shpirt.
Për shëmbell, passi mori funt lufta e madhe n’Evropë dhe ish nevoja për punë kombëtare, Shqipëtarët e Shteteve Ohio, Michigan dhe Pennsylvania deshnë të bëjin një mbledhje dhe paradë të madhe n’Akron, Ohio. Po Kryekatundari (“the Mayor”) nuk u dha leje të paradojin në ruget e qytetit. Shkaku? Ay tha: “Juve e kini flamurin të kuq, dhe populli do t’a marë për flamur të Bolshevikëve dhe ashtu do të ndizet shamata në rugët e qytetit”! Po s’qe ay shkaku, e vërteta është se vanë Grekët që i thanë kryeplakut të qytetit t’a ndalonte mbledhjen e Shqipëtarëve, dhe ay i dëgjoj për interesin e votave se ata ishin me shumicë n’atë qytet.
Pas asaj ngjarjeje, Shqipëtarët vanë në Pittsburgh, Pa., që e bënë mbledhjen edhe paradën e madhe. Atje gjetnë përkrahje nga disa zyrtarë të qytetit, dhe nga policia. Komisioni që pregatiti atë mbledhje ftoj Vatrën dhe “Partinë Politike” që të dërgojin përfaqesonjësit e tyre. Vatra dërgoj Kostë Çekrezin, dhe “Partia Politike” dërgoj Kristo Dakon.
Pas paradës, u-bë mbledhja në një sallë të madhë të një binaje të lartë të qytetit. Ishin në mbledhjen jo më pak se 1,000 Shqipëtare t’ardhur nga kollonira të ndryshme të shteteve që shënuam më sipër. Mbledhja vëndosi bërjen e një Rezollute që t’u dërgohej Fuqive të Mbëdha për të drejtat kombëtare të popullit shqipëtar. Rezolluta u-bë dhe u-pëlqye nga mbledhja, po duhej nënëshkruar edhe nga përfaqësonjësit e Vatrës dhe të “Partisë Politike.”
Kristo Dakua refuzoj t’a nënëshkruante Rezollutën, ay thosh se “Vatra donte protektoratën e Italisë në Shqipëri”, dhe s’desh të bashkëpunonte me përfaqësonjësin e saj Kostë Çekrezin. Dakua e bazonte akuzimin e tij në vajtjen e kryetarit të Vatrës Kol Tromarës nj’a dy herë në Washington që bashkoj ambassadorin e Italisë, po akuzimi i tij nuk u-vërtetua.
Populli u-mërzit nga ajo sjellje, dhe kërkonte nënëshkrimin e Rezollutës nga përfaqësonjësit e të dy organizatave. Ahere u-ngrit një Vatran i qojtur Ali Kuçi nga Tomorica e Beratit, një burrë i math gjashtë këmbë e ca i gjatë, qe u-vajti pranë tyrë dhe u-tha: “Jemi mbledhur sot këtu për një qellim të shëntë, për të kërkuar të drejtat dhe lirinë kombëtare të Shqipërisë. Tani, nënëshkruajeni atë Rezollutë se për këtë Flamur ju hodha të dyve jashtë nga penxherja”! Dhe e zuri Flamurin më dorë qe e puthi. Më në funt, passi shikuan penxheren që ish katër patoma lart nga ruga, u-bintnë të dy “kundërshtarët” dhe e nënëshkruan Rezollutën.
Kuvëndi i Vatrës u-hap të Dielen me 29 Shën-Ëndre 1918, dhe Kongresi i Durresit u-mbloth me 25 te muajit, katër ditë më parë. Nje nga organizatorët kryesorë t’atij Kongresi që delegati i Vatrës Mehmed Konitza, i cili bashkë me Myfit Be Libohovën vanë nga Roma në Durrës, të dërguar për atë qellim nga ministri italian i punëve të jashtme Baroni Sonino.
Mehmed Konitza lajmëroj Vatrën me kabllogram për formuarjën e guvernës provizore të Durrësit nëne kryesin’ e Turhan Pashës. Me 25 Jenar 1919, Komisioni i Vatrës pati mbledhje. Mbledhja vazhdoj dy ditë, të parën u-kënduan disa telegrame të dërguar nga miq të huaj Filoshqipëtarë, dhe raportet e delegatëve të Vatrës n’Evropë dhe n’Amerikë. Gjith’ashtu u-këndua një kabllogram nga Turhan Pasha, kryetar’ i qeverisë provizore të Durrësit. Në përgjigjjën që i ktheu Vatra, i zotohej se do t’i jipte përkrahjen e plottë qeverisë së tij.
Nga ana tjatër, Vatra falënderoj Guvernën Italiane për përkrahjen që i dha Kongresit të Durresit, dhe i lutesh qe t’i jipte përkrahjën qeverisë shqipëtare në Konferencën e Paqës për të fituar independencën e plottë të Shqipërisë.
Është fakt që vërtet guverna italiane e përkrahu bërjen e Kongrësit të Durrësit, po me dy zemera nga frika se munt të gjënte kundërshtime nga fqinjët e Shqipërisë. Po gjith’ashtu fakti është se guverna italiane një mot më von u-përpoq t’a ndalonte Kongresin e Lushnjes, po nuke mundi dot. Do të flasim shkurtazi mi këtë pike kur të vemi atje.
Në mbledhjen e dytë, të nesërmen me 26 të muajit, Komisioni vëndosi t’i dërgoheshin 5,000 dollarë delegatit të Vatrës Mehmed Konitzës në Romë. Gjith’ashtu n’atë mbledhje u-emërua Kostë Hotova si konferencier i Vatrës që dolli nëpër kollonitë shqipëtare t’Amerikës, për t’u dhënë dritë Vatranëve mi veperimet e Vatrës për çështjen shqipëtare.
* Historia e Federatës VATRA prej Rafat Gurrazezit

Fan Noli: Nuk jam dhe nuk kam qenë kurrë anëtar i ndonjë organizate komuniste

April 5, 2015 by dgreca

Një luftë e rreptë shpërtheu brenda gjirit të Kishës Ortodokse Shqiptare në Amerikë në vitet 1949-55, ateherë kur një pjesë besimtarësh brenda saj, u orvatën ta rrëzonin Peshkop Nolin nga kryesia e Kishës duke e akuzuar si komunist. Qarqet shoveniste greke shfrytëzuan rivalitetet klanore të shqiptarëve, duke i nxitur të kërkonin prej Patrikanës së Stambollit një Peshkop tjetër, të përshtatshëm. Patrikana nisi menjëherë Mark Lipen, prift me origjinë shqiptare, duke e emëruar pa asnjë të drejtë kanunore Kryepeshkop. Qe një manevër djallëzore për të futur kishat shqiptare të Amerikës, qendrat kulturore të identitetit dhe të ndjenjave patriotike, nën kupolën e kishës greke. Per disa vjet kishat shqiptare u përçanë duke patur secila palë kryepeshkopin e saj. Më se tre të katërtat e kishave shqiptare qendruan me Fan Nolin, ndaj diversioni i Patrikanës nuk pati sukses. Pas vdekjes së Mark Lipës, 2 nga 3 kishat që ishin bashkuar me të, u kthyen në gjirin e Kishës shqiptare. Artikulli i Nolit shquhet për parashtrimin e fakteve me logjikë, për forcën e argumentimit dhe për gjuhën e mprehtë, duke shkëlqyer me polemikën e tij në mbrojtje të pavarësisë së Kishës shqiptare në Amerikë dhe dinjitetit kombëtar.

Letra e Fan S Nolit:
Në përgjegje të disa aludimeve të bëra në raportin e zotit Glenn A. MëkLein prej Quincy, Mass., të cilat u futën në Apendiksin e Fjalimeve të Kongregacionit të 31 korrikut dhe të 1 gushtit të vitit 1951 prej të nderuarit Harold H. Velde nga Ilinoisi, dëshiroj të bëj deklaratën që vijon:
Unë nuk jam dhe nuk kam qenë kurrë anëtar i ndonjë organizate komuniste, ose prokomuniste dhe asnjëherë në jetën time nuk kam bërë predikime komuniste, prokomuniste ose anti-amerikane. Përkundrazi gjithmonë kam lavdëruar modelin e demokracisë amerikane dhe jam përpjekur të evidencoj faktin historik se Shqipëria ia detyron pavarësisnë në radhë të parë përkrahjes së Amerikës dhe veçanërisht Presidentit Wilson. As Kisha ime, as unë nuk jemi nën juridiksionin e ndonjë Sinodi a Patrikane të huaj komuniste a të çfardo lloji tjetër, sepse Kisha Ortodokse Shqiptare e Amerikës, të cilën e kryesoj, është e pavarur administrativisht. Nuk kam pushuar nga detyra ndonjë prift për arsye se ka qenë antikomunist. At Radoja e humbi detyrën që kishte në Nju Jork sepse ai vetë i kërkoi Kryesisë së Kishës lokale ose t’i paguanin një rrogë më të lartë, ose të gjenin prift tjetër. Sa për emërimin ose shkarkimin e Peshkopëve (Dhespotëve) ose Kryepeshkopëve të Kishës Ortodokse në Shqipëri, unë nuk kam të bëj aspak me atë çështje.
Të thënat e zotit MëkLein janë një çorbë derri që s’e tret stomaku, gatuar me materiale të ardhura nga burime të dyshimta dhe jo të besueshme. Informatorët e tij kryesorë, të cilët i përmend shpesh, janë von Redlik, panegjirist i mbretit Zog dhe Vasil Alarupi, prokonsulli i shquar Fashist i Korçës gjatë pushtimit italian të Shqipërisë. Zoti MëkLain tregohet tepër naiv kur çirrjet e tyre i merr si të vërteta të shenjta.
Duket qartë se zoti MëkLain nuk ka aftësinë e duhur të gjykojë Kishën Ortodokse Shqiptare, ose përgjithësisht Kishën Ortodokse të Lindjes, sepse është komplet injorant në këtë fushë. Atij i thotë mendja, për shembull, se Patriku i Stambollit e ka pozitën njëlloj si Papa i Romës dhe kësisoj gëzon të drejtën të caktojë një Kryepeshkop për shqiptarët ortodoksë të Amerikës, ashtu siç bëri kur dërgoi Mark Lipen në Boston. Sikurse dihet mirëfilli Patriku i Stambollit nuk e ka këtë të drejtë. Juridiksioni i tij përfshin vetëm Dioqezën e Stambollit (Konstantinopolit), me një popullsi prej më pak se 100.000 grekër. Kishat e tjera e njohin atë nominalisht si krye, po nuk marrin urdhëra prej tij, sepse praktikisht janë të pavarura. Këshilli Ekumenik, ku gjithë kishat përfaqësohen nga Peshkopët e tyre, është autoriteti i vetëm, urdhërat e të cilit janë të detyrueshme. Patriku i Stambollit vetëm emrin ka igumenik, ndërsa në të vërtetë s’është veçse një kryepeshkop provincial grek i parëndësishëm dhe çka është më keq, grigja e tij po pakësohet me shpejtësi, nga që mijra grekë po ikin prej Stambollit për shkak të përndjekjeve turke dhe në një të ardhme të afërt, ka perspektivën të katandiset Peshkop titullar “in partibus infidelium,” pa asnjë besimtar.
E vërteta është se në të kaluarën Ortodoksët e Shqipërisë kanë qenë nën juridiksionin e Patrikut të Stambollit, por më 1936, kur ai njohu Kishën Shqiptare si autoqefale, ky juridiksion mori fund. Që nga ai vit Patrikana s’ka asnjë të drejtë kanonike të ndërhyjë në çështjet e Kishës Ortodokse Shqiptare kudo qofshin ata. Për pasojë ai ka kryer një akt jo kanonik kur caktoi Mark Lipen si Kryepeshkop për Ortodoksët Shqiptarë në Amerikë. Edhe përpara këtij akti, qysh më 1950, Patriku shkeli rregullat kanonike qysh kur lejoi Mark Lipen të bëhej në mënyrë të rrufeshme dhjak, prift dhe Kryepeshkop brenda gjashtë muajsh. Kanuni I i Këshillit Ekumenik VII të Nikesë, Kanuni X i Këshillit të Sardës, Kanuni XVI i Këshillit të Parë dhe të Dytë të Konstantinopolit kërkojnë respektimin e rregullit se askush nuk mund të dorëzohet Peshkop pa patur shkollë dhe pa një periudhë të gjatë shërbimi si dhjak e prift. Konsakrimi i Lipes si Kryepeshkop pa përgatitjen e duhur është po aq qesharak sa edhe të prezantosh doktor me gradë shkencore një njeri që ka kryer vetëm gjashtë muaj shkollë mjeksore.
Zoti MëkLain nuk e njeh mirë as gjeografinë e Ballkanit. Na kumton se Lipa “e ka marrë edukatën fetare në shkollën telogjike të Kalkës në Shqipëri.” Çdokush që e njeh sadopak gjeografinë e Ballkanit dhe të Patriarkatit të Stambollit do ta dinte se shkolla telogjike e Kalkës gjendet afër Stambollit, në Turqi dhe jo në Shqipëri. Me sa duket vështirë të besohet se Mark Lipa ka kryer ndonjë shkollë teologjike në Kalkë ose në ndonjë vend tjetër. Duke gjykuar nga letrat e tij, si zor të ketë mbaruar edhe shkollën fillore.
Konsakrimi i këtij batakçiu injorant tridhjetvjeçar në postin episkopal është një veprim pa mend dhe shkatërrimtar që nuk i gjendet shoku në historinë e kishës. Ne s’kemi nevojë të shkojmë larg për të zbuluar arsyet pse u flakën mënjanë në mënyrë aq cinike ligjet kanonike nga konsekratorët e Mark Lipes. Edhe fëmijët e Lindjes së Afërme e dinë se Patrikana e Stambollit s’është veçse një zgjatim i zyrave të Propagandës Greke. Duhej të punonte një agjent ndërmjet shqiptarëve ortodoksë për të fituar përkrahës për aneksimin e Shqipërisë së Jugut nga Greqia. Mark Lipa u shenjua për ta kryer këtë detyrë, nën rason fetare dhe kështu u konsakrua në kundërshtim me traditat e lashta të kishës.
Zoti Mëklein më akuzon mua dhe Kishën time si antiamerikane, ndërsa Mark Lipen e gjen si të vetmin njeri të aftë t’u mësojë shqiptarëve demokracinë amerikane. Absurditeti i kësaj lidhje duket sheshazi për çdo njeri që njeh faktet. Dalka se Mark Lipa nuk merr erë nga anglishtja dhe nuk ka të ngjarë të ketë mësuar shumë për demokracinë amerikane në Stamboll, a në Turqi ku lindi dhe u rrit. Ndryshe nga ç’pandehet, Kisha Ortodokse Shqiptare e Amerikës përbëhet kryesisht nga qytetarë amerikanë, të cilët shkulen së qeshuri me idenë që të marrin mësime për demokracinë amerikane nga një ignoramus1 si Lipa, këmba e të cilit s’ka veçse disa muaj që shkeli në tokën amerikane.
Po bëhen tani më se dhjetë vjet qëkurse Kisha jonë iu vu punës për të zbatuar programin e amerikanizimit të kishës. Na u duk se rruga më e mirë qe të futnim shërbesën anglisht për Kishën tonë, duke filluar nga të kremtet e mëdha si Krishtlindja dhe Pashkët. Këtë gjë duhesh ta bënim për të tërhequr brezin e ri, shumë nga të cilët as nuk e flasin shqipen, as nuk e kuptojnë. Po për ta kthyer shërbesën anglisht duhesh një punë kolosale dhe shpenzime të mëdha. Jam i kënaqur të them se kësaj detyre themeltare i dolëm mbanë. Më 1949 Kisha jonë botoi “Libri i Lutjeve të Ortodoksëve të Lindjes” (The Eastern Orthodox Prayer Book), një vepër prej 695 faqesh, ku janë përmbledhur të gjitha shërbesat e Kishës Ortodokse të Lindjes në anglisht. I vetmi libër në gjuhën angleze që mund të barazohet me të, është ai i Ms. Hapgood, shpenzimet e të cilit u mbuluan nga Sinodi i Shenjtë i Rusisë gjatë regjimit carist. Këtë vit vit Kisha jonë botoi “Hymnore e Ortodoksëve të Lindjes” e cila padyshim është më e mira dhe më e kuptueshmja e hymnoreve të Ortodoksëve të Lindjes që janë botuar anglisht. Këto dy libra flasin më shumë se fjalët për punën tonë për amerikanizimin e kishës.
Kryepeshkop F.S. Noli
i Kishës Ortodokse Shqiptare në Amerikë
18 tetor 1951
E përktheu nga anglishtja Naum Prifti(Dielli-arkiv)

SHENIM RRETH DEKLARATES TE KESHILLIT TE FEDERATES PAN-SHQIPTARE TE AMERIKES “VATRA”

April 5, 2015 by dgreca

D E K L A R A T E/
E Keshillit Qendror te Federates Panshqiptare te Amerikes “VATRA”/
***************
(Shenim.- Ne vitin 1949, Patrikana Greke e Stambollit dergoj ne Shtetet e Bashkuara nji “peshkop” grek “shqipfoles” i quejtun Mark Lipa, me qellim te marre ne dore Kryepeshkopaten Orthodokse Autoqefale Shqiptare, (KOASH) te themelueme dhe te mirembajtun nga i ndjeri Imzot Fan S. Noli. Ardhja e “Peshkop Lipes” shkaktoi nji ndamje te forte ne mesin e popullsise orthodokse ketu ne Amerike, dhe rrezikoi perfundimin e Kishes (K.O.A.SH) ne nji dege te Kishes Greke te Amerikes. Ne mes te veprimeve anmiqsore te nji grupi te shqiptareve orthopdoks te Bostonit, ka qene edhe nji fushate shpifje e organizueme dhe e drejtueme kunder te ndjerit Imzot Fan S.Noli, kryetar i KOASH-it. Ne numrin e saj 2350,date 13-19 mars 2015, gazeta Illyria e New Yorku-t botoi nji pergenjeshrim te plote te progandes pro-greke te grupit “Peshkop Lipa” shkrue nga mjeshtri i madh i pendes Imzot Fan S. Noli.
Me kete rast, edhe Federata Panshqiptare e Amerikes “VATRA” mori nji qendrim te preme kunder kesaj manovre tinzake, dhe ne nji Mbledhje Plenare te mbajtun ne New York City vendosi te leshoje nji Deklarate publike ku te sqarohej qendrimi i saj. Ma poshte do te lexoni Deklaraten ne gjuhen shqipe.
Me keqardhje duhet te pohojme se edhe disa ish emigrante politike antikomuniste, te zemruem nga qendrimi i Imzot Fan S. Nolit qe shikohej si pro-qeverise se Tiranes, nxituen dhe perkrahen “Peshkop Lipen” deri sa kuptuen gabimin e tyne. Kjo Deklarate botohet sot si shtese e shkrimit ne fletoren Illyria te New Yorkut mbi kete subjekt. Sami Repishti)
***
Boston, Mass.- Bashkesia Shqiptare ne Shtetet e Bashkuara te Amerikes ka mesuar me nje keqardhje tronditese- megjithese nuk eshte habitur- veprimtarine e koheve te fundit te ndermarrur nga Peshkop Mark Lipa kunder Diocezes Shqiptare Orthodokse ne Amerike , si dhe nje tentative tjeter ne perpjekjet e tia per te shkaterruar ose te marre ne dore kete Dioçeze.
Keshili Qendror i Federates VATRA, ne mbledhjen e tij Plenare, te mbajtur ne Sheraton Atlantic Hotel, New York City, i ndergjegjshem per pergjegjesine qe mban ne ruajtjen e interesave te bashkesise shqiptare ne Shtetet e Bashkuara, i kushtoi nje vemendje te veçante ketij rreziku te ri qe vjen nga jashte, dhe pas nje studimi te imte te gjendjes se krijuar, vendosi te adaptoje, si parim drejtonjes te qendrimit te tij kundrejt Peshkop Mark Lipes, deklaraten (e botuar ne Illyria,SR) e bere nga i ndjeri Metropolit Fan S. Noli, ish Kryetar Nderi i Federates VATRA, dhe ish Kryetar i Kishes Shqiptare Orthodokse ne Amerike. Deklarata thote sa vijon:
“Patrikana Greke e Stambollit nuk eshte ne lufte vetem me Kishen ne Shqiperi. Ajo eshte ne lufte gjithashtu edhe me Kishen Shqiptare ne Amerike. Per kete qellim, Patrikana dergoi Mark Lipen, Peshkop Titullar i Lefki-t ne Shtetet e Bashkuara me 1949. Misioni i tij eshte qe te shkaterroj Kishen Shqiptare Orthodokse ne Amerike dhe te marre Kishet ne dorezim. Pretendimi i tij se eshte nga raca shqiotare nuk ndryshon aspak situaten. Ketu nuk eshte fjala per prejardhje kombetare. Ketu ka rendesi autoriteti kishetar qe ai sherben dhe natyra e misionit te tij. Ne te gjithe e dijme se ai sherben Patrikanen Greke te Stambollit, dhe misioni i tij eshte qe te vere Shqiptaret Orthodokes te Amerikes nen juridiksionin e asaj agjensie Greke dhe armike. Per kete arsye ai eshte vetem nji Peshkop grek, pavaresisht nga origjina e tij. Ska asnji dyshim se perpjekja e tij eshte Don Kishoteske dhe e pa shprese. Ai nuk mund te kthej prapa rroten e historise”.
Keshilli Qendror i Federates VATRA muar ne shqyrtim gjithashtu faktin se nje propagande e çthurur ka mepire ndjenjat e detyres morale te disa bashkeadhetareve tane.
Eshte nje krim te ushqesh ne mendjet e bashkesise shqiptare ne Shtetet e Bashkuara iluzionin se zgjidhja e vetme e problemit te krijuar artificialisht ne Kishen tone Shqiptare Orthodokse eshte te pranosh nji peshkop te paligjeshem dhe qe ka bere veten Kryetar te Kishes. Nuk ka dyshim se eshte shume me e ndereshme te deklarosh haptas –ashtu siç vepron VATRA- se nje grup njerezish preferon sundimin e individit me shume se sundimin e ligjit, dhe se ky grup njerezish deshiron te imponoje vullnetin e tij kunder frymes dhe shkrimit te Kushtetutes. Duke manovruar me permbajtjen e errte te nje letre, ata kane hedhur poshte ligjin themeltar te Diocezes sone qe eshte formuluar, shkruar dhe aprovuar nga i njejti leader, kujtimin e te cilit ata pretendojne te nderojne sot. Pas nje perdeje te mjegullte fjalesh, qellimi i vertete i tyre duket akoma i qarte: ata po perpiqen te krijojne nje precedent ne shkeljen e Kushtetutes sot qe emocionet kane arrijte kulmin, me qellim qe te jene te lire te perserisin akoma me vone, sipas kapriceve te nje grupi ambicioz, me pikesynimin e fundit te nenshtrojne plotesisht Diocezen tone interesave te ketij grupi. Eshte pikerisht ky qendrim i gabuar qe perben rrezikun e vertete per Kishen Shqiptare Orthodokse ne Amerike.
Prandaj, VATRA ka marre persiper detyren qe te veje ne dijeni te gjithe Shqiptaret e Amerikes per faktin se ligji themeltar i njerit nga institucionet tona, d.m.th. i Kishes Shqiptare orthodokse te Amerikes po shkelet vazhdimisht. VATRA ve ne dukje faktin se eshte e para here qe bashkesia Shqiptare ketu ne Shtetet e Bashkuara po perballon nje rrezik te tille, i cili po te mos ndalohet mund te behet vdekje-prures per Diocezen Shqiptare Orthodokse ne Amerike. VATRA i drejtohet te gjithe bashkesise Shqiptare ne Shtetet e Bashkuara pa dallim feje dhe bindje politike te bashkohen ne nje perpjekje te sinqerte per te zhvilluar akoma me shume frymen e lire dhe demokracine mbrenda institucioneve tona, duke krijuar keshtu nje shembull te shkelqyer per brezenite e sotme dhe te ardhme.
Ne duhet te veprojme ne kete drejtim per arsyen e thjeshte dhe themelore se eshte e vetmja menyre e drejte me veprue.
Me ne fund, Keshilli Qendror I Federates VATRA perkrahu unanimisht deklaraten e bere ng Presidenti i saj, me te cilen ai premton ndihme morale dhe materiale te pa kursyer per Diocezen Shqiptare Orthodokse ne Amerike ne luften e saj kunder nderhyrjes se huaj, dhe ne perpjekjet e saj per te jetuar si nje institucion fetar dhe shqiptar I lire.
Nga KESHILLI QENDROR I FEDERATES PAN-SHQIPTARE TE AMERIKES “VATRA”
12 qershor 1966
Sheraton Atlantic Hotel-New York City
******************
(Shenim 2: Per kete sherbim modest timin per VATRA-n, nji grup te gabuaresh nga Bostoni, te kryesuar nga i ndjeri Peter Minari akuzuan VATRA-n se sherbehet nga “turqit”. Natyrisht kjo influence greke qe njeh vetem orthodoks (greke) dhe
“mysliman” (turq) eshte perdorue shume per mashtrime edhe ketu ne Amerike.SR)
(Marre nga gazeta DIELLI (The Sun), vol.56, Nr. 20, data 22 qershor 1966, f.1)

Refat Gurrazezi dishepull i Faik Konicës

April 1, 2015 by dgreca

Në prag të 103 Vjetorit të themelimit të Federatës Panshqiptare të Amerikës VATRA/
Nga Idriz LAMAJ/
Shumë atdhetarë të njohur të mërgatës i mbyllen sytë në varfëri të madhe, pasi i sherbyen kombit dhe kulturës kombëtare për dekada me radhë. Disa prej tyre u kujtuan me ndonjë shkrim modest, e disa të tjerë i mbuloj pluhuri i harresës dhe nuk ju dihen as varret. Një prej tyre, i cili i sherbeu me penë çështjes kombëtare për 60 vjet dhe vdiq në skamje të thellë ishte Refat Gurrazezi. Ai lindi me 15 qershor të vitit 1894 në katundin Gurrazez të Tomorricës, rrethi i Beratit. Ai erdhi në Amerikë kur ishte 22 vjeç; erdhi me ëndrën për të bërë prokopi dhe përfundoi në sherbim të atdheut, ku shpesh i mungoi edhe buka e gojës.
Vitet e para Gurrazezi punoi në Detroit në një fabrikë dhe banoi në një hyrje të vogël bashkë me tre shokë. Si tashi më kujtohen fjalët e tij: “Nga rroga e vogël që merrja pagueja pjesën e qirasë, ushqehesha, dërgoja diçka në Shqipëri dhe ndihmoja Vatrën ”.
Kohën e lirë, pas punës së rëndë, Gurrazezi e kalonte duke lexuar e studiuar çdo gjë që kishte të bënte me Shqipërinë. Për një kohë shumë të shkurtë ai e përvetësoi stilin e shkrimit të Faik Konicës në një mënyrë aq të përsosur sa pak kush mund të dallojë formën e shkrimit të tij nga shkrimi i Konicës. Ky burrë i heshtur nga natyra, me sjellje fisnike, i dashur, anëtar i palodhur i “Vatrës” dhe ndihmës i rregullt me shkrime i gazetës “Dielli”, jo vetëm tërhoqi vemendjen e Konicës, por arriti të bëhej miku i tij më i ngushtë.
Kur “Vatra” po tronditej në themel nga ndarja e pikëpmajeve politike midis kryeudhëheqësve të saj dhe Konicës po i ngushtohej rrethi i njerzëve të penës, Gurrazezi emrohet Sekretar i Federatës “Vatra” (1926), dhe dy vjet më vonë Editor i “Diellit” (1928).
Editori i ri energjik, gazetar i shkathtë e kritik i ashpër politik, me bindje të patundur monarkiste dhe përkrahje të fuqishme të Konicës, fillimisht e nxori “Diellin” dy e më vonë një herë në javë. Përmbajtjen e “Diellit” dhe aftësinë gjuhësore të Gurrazezit, Konica e vlerësoi lartë:
“Gëzohem kur marr Diellin se në çdo numër shoh që ju i mbani kurdoherë përpara syve të mendjes fjalët që i çkembyem, dhe përdorni një shqipe e cila ka ktheillsinë, ngjyrën, tingëllimin e gjuhës së gjallë të gjyshërve t’anë. Lavde më të madhe se këte s’kam”. (Dielli, 9/10/1932).
Me shkrimet polemizues kundër Nolit të përjashtuar nga “Vatra” dhe forcave liberale në mesin e vatranëve, Gurrazezi krijoi shumë armiqë e kundërshtarë. Viti 1936 për të ishte viti më i vështirë i jetës së tij. Fërkimet politike midis antarëve të “Vatrës” shkojnë aq larg sa “Vatra” ndahet dysh. Një prej kryetarëve të respektuar të “Vatrës”, mik dhe kundërshtar i Gurrazezit, dr. Andrew Elia shkruan për të:
“Në jetë të tij pati humbje si shumë të tjerë, po humbja më e madhe për të ish ftohësia që ndjeu nga Faiku kur mori inisjativën të shpjerë Shoqërinë Vatra dhe gazetën Dielli në Detroit. Konica e quajti këtë akt si një shenjë armiqësie dhe si një dëm të math për Vatrën. Po Refatit ju dha rasti (me ndihmën bujare të shokëve të Detroitit) të shikoje edhe një herë Vatrën e Bashkuar dhe të zevendësuar në Boston., në qytetin ku u fillua, pranë Kishës Autoqefale Shqiptare, e cila në atë kohë qe e vetmja fole ndihmese dhe dorë e djathtë e Rilindjes Kombëtare. Koha shëron plagët e çdo shoqërie dhe njeriu me vleftë dhe e kthen humbjen në fitim. Refati e ujdisi miqësinë me Konicën dhe arriti të vijë përsëri në Boston si editor i Diellit.” (Dielli 16/9/1979).
Megjithëse Konica ndarjen e “Vatrës” e shikoi si një gabim të madh dhe ftohi marrëdhëniet me mikun e tij më të ngushtë, Gurrazezi asnjëherë nuk ndjeu pendesë për ndarjen e saj. Ai pohoi me shkrim se “Vatra” e Detroitit me Fazlli Panaritin në krye, ishte “Vatra” legjitime dhe përfshinte në gjirin e saj shumicën e vatranëve. Gazetën “Dielli” e nxori rregullisht në Detroit. Personalisht nuk e kritikoi Konicën por ju la vënd të tjerëve ta kritikonin atë për përkrahjen që i jepte “Vatrës” së Bostonit dhe pajtimit të tij me Nolin.
Afër dyzetëvjet më vonë, Gurrazezi shkruan për marrëdhëniet e Nolit me Konicën:
“Fan Noli dhe Faik Konica u ndanë për një kohë të gjatë, njëri në Boston dhe tjatri në vende të ndryshme n’Evropë, po miqësia u shtua tepër në mes të tyre me anë të letër-kembimit. Miqësia personale dhe politike në mes të dyve vazhdoi gjer më 1925, dhe pas kryengritjes së dytë më 1924, u-ndanë politikërisht. Po miqësinë personale e vazhduan tërë jetën e tyre. Këtë gjë nuk e dinë shumica e Shqipëtarëve, po është fakt që provohet me dokumenta. Lufta e fjalëve mes tyre me anë të shtypit vazhdoj lart nga shtatë vjet, që më 1926 dhe gjer më 1933, po letër-këmbimin nuk e kishin prerë, prapë ishin miq, dhe bashkoheshin tok në Boston kur Konica vinte nga Washingtoni.” (Dielli, 28/2/1974).
Për të forcuar pohimin e tij mbi marrëdhëniet e tyre, ai botoi një letër të Nolit dërguar Konicës:
“I dashur Usta – Munt të vini dorën në zjarrë që jam hequr nga politika me një mënyrë të përfuntme, – pneumonia i vuri kapakun tërë punës sime. Jam akoma në shtrat, dhe plaga e mëlçisë është akoma e hapur… Tani e dini tërë historinë dhe munt ta merrni me mënt që s’kam më as nge as qef as takat për politikën. U zgjata mjaft në këtë pikë, se dua që t’a dini mirë punën dhe kështu të muntni t’a shiguroni qeverinë tonë që këllëçi im politik është varur në muze, dhe nuk del s’andejm kurrë më. I jap funt letrës, se u-lodha. Bile kam frikë se ju kam lodhur ca më tepër. Shtoj vetëm këto fjalë: Përpiquni të më ndihni, se jam keq nga të gjitha pikëpamjet – Me të fala. Juaji me besë, F.S. Noli.”(Dielli, 28/2/1974).
Sipas Gurrazezit: “Pak ditë më vonë, me 6 Janar 1934, Fan Noli i shkori prapë letër Konicës në Washington dhe i thosh se mori përgjegje nga Mbreti dhe i dërgoi një ndihmë prej 3000 franga ari (flori). Me atë ndihmë të Mbretit, Noli pagoi doktorin dhe vajti në spital që u shërua nga sëmundja. Po gjeti belanë nga disa njers – “shokë” dhe pasanik të tij – të cilët e kundërshtuan sepse mori ndihmë nga Mbreti, dhe i thanë: “Na tradhëtove”! Fan Noli gjysëm i sëmurë, u përgjegj: “Po të kisha marrë ndihëm nga ndonjë i huaj, fjala vjen nga Petrua i Serbisë ose Jorgua i Greqisë, kishit të drejtë të më thoshit që ‘na tradhëtove’ – po unë mora ndihmë nga Zogu i Shqipërisë, ay dhe unë të dy shqiptarë, mbase sot politikërisht nuk jemi të bashkuar në mendimet, po të dy punojmë dhe mendojmë për Shqipërinë.” Kështu u hap fjala ahere nga ata që ishin pranë tij.” (Dielli 28/2/1974).

Gurrazezi e drejtoi gazetën “Dielli” afër 12 vjet, në Boston dhe në Detroit. Ai ishte edhe një prej konferencierëve më të shquar të “Vatrës” në vitet 30-të
Pas pushtimit të Shqipërisë nga Italia dhe bashkimit të dy “Vatrave”, Gurrazezin e shohim përkrah Nolit e Konicës në përpjekje për formimin e një qeverie shqiptare në mërgim nën kryesin e Mbretit Zog. Vdekja e Konicës me 1942 dhe ardhja e regjimit komunist në pushtet në Shqipëri e goditën atë si rrufe. Ai nuk u largue nga “Vatra” por ndeji në heshtje dhe rrall shkroi ndonjë artikull për gazetën “Dielli”. Prishja e marrëdhënieve të “Vatrës” me regjimin e Enver Hoxhës e inkurajoi angazhimin e mërgatës së re në Federatën “Vatra”. Siç duket ky faktor ndikoi në Gurrazezin për riangazhim të plotë në Shoqatën e tij të vjetër. Në vitet 70-të, megjithëse i thyer në moshë e i ngacmuar nga sëmurjet e ndryshme të pleqërisë, emrohet përsëri Editor i “Diellit”, shkruan në secilin numër të gazetës, redakton si dikur në moshën e re, dhe herë pas here goditë pa frikë veset e dëmshme të shqiptarëve:
“Mjerimi i Shqiptarëve ka qënë, edhe është, se gjithmonë kanë qënë të përçarë, s’kanë patur bashkim! E dimë që shumë njerës nuk do t’a pëlqejnë këtë, dhe mund të na shajnë, po është fakt, dhe fakti është ky: Si pas mendimit t’onë, dhe s’jemi të lajthitur mi këtë pikë, vetëm dy gjëra janë që munt t’i bashkojnë Shqipëtarët: Interesi i metelikut, dhe frika e kamxhikut, – dhe ajo po mbretëron sot: Frika!” (Dielli/1/21/1974).
Gurrazezin e takova për herë të parë në Selinë e Tij të Shenjët, në zyrën “Vatrës”, 25 Huntington Ave. Boston, Mass; në atë zyrë të vogël, gjysëm të errtë, me një tavolinë pune e dy-tre karrige për mysafirë, me libra të shpërndara dhe gazeta e letra të pluhrosura, ku mëmzi lëvizje dhe të zihej fryma. Në një qosh të zyrës, në anën e majtë të tavolinës së punës, ai kishte edhe një lavaman të vogël. Aty herë pasë here mbushte një gotë letre me ujë për të lagur gojën. Në atë ambjent të ndotur nga pluhuri i letrave dhe tymi i duhanit, gdhihej dhe errej kalorësi veteran i Federatës “Vatra”, i cili varfërinë e thellë në pleqëri e përballoi me stoicizëm të pashoq dhe me kryelartësinë e burrave të vjetër shqiptar. Kur i shkonte ndonjë mik për ta vizituar ose për të pirë një kafe me të, ai nuk e lëshonte pa qeras. Shpenzonte edhe ata dy-tre dollarët e fundit që i kishte ruajtur në xhep vetëm për raste të tilla. Gurrazezin e njoha atëherë kur i dridheshin duarët dhe ai shkruante e redaktonte në një makinë të vjetër shkrimi të dhuruar nga Faik Konica.
Refat Gurrazezi vdiq me 14 gusht, 1979; vdiq në (Nursing home) një shtëpi kujdesjeje të qytetit pa pasur asnjë shqiptar afër kur i mbylli sytë. Përshendjetja e fundit iu dha në Boston. Sherbimet fetare i bëri Imam Vehbi Ismaili. Anthony Athanas shtroi një drekë për kujtimin e tij. Kryetari i “Vatrës”, dr. Andrew Elia mbajti një fjalim prekës dhe më vonë botoi një nekrologji të shkurtër, të cilën e mbyll me këtë paragraf:
Refati, “… Punoj pa kursyer për Vatrën, kur me rrogë e kur pa rrogë, kur me bukë e kur pa bukë. Fjeti në bodrum të shtypshkronjës, se s’kishte mjete për fole gjumi si të tjerët dhe s’ja duronte shpirti të pushohej botimi i gazetës Dielli. Deshirat e tij në kohët e fundit qenë dy: të vdiste në zyrën e Vatrës dhe të varroseshe pranë Faik Konicës. Për fat të zi asnjë nga ne kemi në dorë të zgjedhim vendin për të dhënë shpirt. Pranë Konicës nuk kishte vent. Po trupi i Refatit u mbulua fare afër deshires së tia, nëpërmes të shumë patriotëve në Forest Hills Cemetery, në Boston, Mass …”. ( Dielli, 9/16/1979 ).
Gurrazezi në kujtesën time mbetet Xha Refati. Këtë vatran të madh e njoha kur kishte nevojën e ndihmës dhe pak kush e ndihmonte. Dikur me të më lidhi një miqësi dhjetëvjeçare, sot me të më lidh admirimi për karakterin e fortë që kishte dhe shkrimet që la mbas.

LISTA E FUSHATES SE VATRES PER SHPETIMIN E SHQIPERISE(2)

April 1, 2015 by dgreca

(Vijon nga dita e djeshme)
SACO, ME.
Hasan Isa Zëmblaku $ 5
Qemal Sulejman Piluri $ 2
Hysni Hysen Zëmblaku $ 3
Gurali Hysen Bilishti $ 1
Nexhip Ahmet Zëmblaku $ 2
Ramadan Selim Zëmblaku $ 1
Ibrahim Ismail Vranishti $ 1
Besim Selim $ 1
Osman Balil Piluri $ 1
Ismail Balil Piluri $ 1
Halil Beqir Piluri $ 1
Besim Beqir Piluri $ 1
Halit Sali Eçmeniku $ 1
Abedin Ibrahim Kapshtica $ 1
Selim Osman Piluri $ 1
Ahmet Osman Piluri $ 3
Zenel Memetali Piluri $ 3
Adil Mustafa Piluri $ 1
Ismail Selman Piluri $ 1
Fevri Selim Piluri $ 3
Qerim Jaup Zëmblaku $ 5
Bexhet Muharem Piluri $ 5
Hysen Emin Piluri $ 3
Qerim Demir Bilishti $ 1
Hassan Osman Piluri $ 5
Qamil Ibrahim Eçmeniku $ 2
Muhamet Sulejman Piluri $ 5
S(h)uma e ndihmave $ 60
Numëri i ndihmëtarëve 27
Ndihma midisore $ 2,22
________
PEABODY, MASS.
Hysen Tefik Starja $ 20
Jashe J. Starja $ 10
Xhafer H. Starja $ 10
Riza H. Starja $ 10
Riza S. Starja $ 13
Nevrus F. Starja $ 10
Hamza D. Starja $ 10
Lace Q. Starja $ 10
Resul J. Starja $ 10
Vëll. Kapo R. Starja $ 20
Vëll. Haidar A. Starja $ 30
Vëll. Sejfulla S. Selenica $ 20
Vëll. Dylber Q. Tachi $ 20
Vëll. Mustafa H. Koblara $ 25
Vëll. Ibrahim H. Helmësi $ 20
Vëll. Rahman R. Zhulati $ 20
Vëll. Izet M. Linotopi $ 20
Vëll. Mustafa S. Qesaraka $ 20
Reis A. Selenica $ 10
Avdi A. Selenica $ 10
Muharem H. Helmësi $ 10
Jashar B. Kurtesi $ 10
Nazar N. Selenica $ 10
Daut K. Gjinokastra $ 10
Sefedin M. Linotopi $ 10
Xhelal Q. Helmësi $ 10
Veli Q. Selenica $ 10
Theodor Rëmbeci $ 10
Zonja Theodor Rëmbeci $ 5
Ferit A. Luarasi $ 10
Seit J. Melchani $ 10
Ibrahim M. Kaltanji $ 5
Ibrahim M. Kurtesi $ 10
Abas S. Tuchi $ 11
Rafail Dëshnica $ 10
Dule Çërava $ 7
Mehmet A. Beikova $ 10
Anastas D. Gostivishti $ 10
Perike Rëmbeci $ 10
Shefki A. Selenica $ 10
Dilaver R. Selenica $ 5
Zalo H. Linotopi $ 10
Ymer V. Nepravishta $ 10
Sadik A. Kreshova $ 5
Neim H. Skorovoti $ 10
Llazo Cicko $ 10
Moisi K. Lakrori $ 10
Avni Z. Libohova $ 10
Pajazit Z. Kaltanji $ 5
Zalo R. Selenica $ 10
Sotir Dhosku $ 15
Gaqi Prifti $ 10
Llazo Kuqali $ 10
Andon K. Tërova $ 10
Stavre P. Drenova $ 5
Dhimitri L. Drenova $ 5
Zoi Delli Opari $ 10
Xhaml J. Kaltanji $ 5
Shazim Sh. Çërava $ 5
Hasim M. Dobrolishti $ 5
Nuredin J. Dobrolishti $ 5
Nexhip Çërava $ 7
Halil M. Leshnica $ 7
Qazim Çërava $ 7
Veli B. Melcka $ 7
Maliq H. Selenica $ 1
S(h)uma e ndihmave $ 705
Numëri i ndihmëtarëve 66
Ndihma midisore $ 10.76

Rekordin e kollonisë e ka Z. Hysen Feti Starja me $ 20
________
LEWISTON, ME.
Sotir M. Prifti $ 15
Divit Ismail $ 10.40
Vëll. Toli Kr. K. Stratobërdha $ 30
Niço dhe Guri Grabocka $ 20
Mitro M. Kaçupi $ 12
Thimi P. Vasil $ 10
Lazi Kosta Prifti $ 10
Çaçi M.. Prifti $ 10
Dhori Kr. Trako $ 4
Mitro Nesto $ 3
Thoma J. Dhima $ 10
Mihal Duka Himara Vuno $ 2
Spiro Tasi Grabocka $ 10
Rako D. Thanas $ 12. 50
Stefan S. Noke $ 15
Lazi S. Noke $ 15
Sotir V. Durdi $ 10
Thomas N. Grabocka $ 10
Thoma Adam Stratobërdha $ 14.13
Thoma Mele $ 5
Goni Stefan Trebicka $ 10
Naum Josif Grabocka $ 5
Anastas Mihal Sheqerxhiu $ 5
Avdulla M. Korça $ 10
Spiro A. Petro $ 5
Vasil K. Dimasi $ 5
Lili Naum Vodica $ 10
Kiço K. Prifti $ 10
Kosta Benos $ 10
Pandi M. Vodica $ 5
Lili Goni Stratobërdha $ 10
Rafail Ligor Korça $ 5
Koçi Janaq $ 1
S(h)uma e ndihmave $ 334
Numëri i ndihmëtarëve 32
Ndihma midisore $ 10.43
________
SEATTLE, WASH.
Misto Millona $ 10
Kozma Mina $ 10
Sotir Çimo $ 10
Koli A. Barmashi $ 7
Andon Vangjel $ 5
Geo. Konda $ 5
Ilo D. Tromara $ 5
Spiro Kristo $ 5
Qirits Dhima $ 5
Llambi Kristo $ 5
Guri Nikolla $ 5
Thimi Tasi $ 5
Lili Laska $ 5
Vangjel Chimo $ 5
Lazi Dh. Mina $ 5
Sotir Lakrori $ 5
Mitro Sp. Treska $ 5
Sotir N. Naumitsa $ 5
Fezo Abedin $ 4
Thimi Vangjel $ 5
Fani G. Stratobërdha $ 3
Stefan Elia $ 3
Tasi K. Treska $ 2
S(h)uma e ndihmave $ 124
Numëri i ndihmëtarëve 23
S(h)uma midisore $ 5.30
______________
BROCKTON, MASS.
Vëll. Argjir $ 17.03
Andon Prifti $ 51
Diogjen Gava $ 11
Vëll. Postol $ 30
Vëll. Tane $ 22.04
Vëll. Qeleshi $ 18
Ilo Vangjel $ 12
Teni Frashëri $ 17.42
Peter Melka $ 12
M. Andon $ 11
Kole Pançe $ 17.21
Vëll. Pappa $ 21
Nasi Tane $ 15
Ali Telat $ 10
Vëll. Margarit $ 10
Pandi Xhamo $ 10
Nasi Mano $ 10
Vangjel Çiçko $ 11
Pali Josif $ 10
Vëll. Adams $ 15
Josif Tako $ 10
Sotir Koleci $ 10
Taqe Borova $ 5
Pandi Koço $ 10.50
Zenel Muke $ 10
Kristo Josif $ 10
Pulo Progri $ 10
Pandi Glozheni $ 15
Kali Tane $ 10
Lewis Miti $ 10
S(h)uma e ndihmave $ 432.40
Numëri i ndihmëtarëve $ 30
Ndihma midisore $ 14.04

Rekordin e kollonisë e ka Z. Andon Prifti me $ 51.
_______

THREE FORKS, MONT.
Qamil Dërsniku $ 5
Fehim Suli $ 5
Riza Dhamianeci $ 5
Sabri Dhamianeci $ 1.50
Estref Çaushi $ 2
Demi Damianeci $ 2.50
Sulejman Damianeci $ 2
Zenel Nuredin $ 1
Vasil Tanini $ 20
S(h)um e tërë $ 44
Numëri i ndihmëtarëve 9
Ndihma midisore $ 4.88

Rekordin e kollonisë e ka Z. Vasil K. Tanini me $ 20.
_______
ATTLEBORO, MASS
Gaqi J. Prifti $ 15
Gaqi J. Zhitomi $ 10
Lambi Filip $ 7
Sotir B. Borova $ 5
Sotir Korçari $ 5
Louis Serbo $ 4
Nisi Adam $ 2
Toli Adam $ 2
Perikë Grigor $ 2
S(h)uma e ndihmave $ 52
Numëri i ndihmëtarëve 9
Ndihma midisore $ 5.77

Rekordin e kollonisë e ka Z. Gaqi J. Prifti me $ 15

_______
FITCHBURG, MASS.
Safet Çomo Lib(o)hova $ 52
Muharem Maliq Kurtesi $ 42.25
Emin Bilibashi Nepravishta $ 24.42
Laske dhe Riza Kurtesi $ 30
Selahudin Çabej Gjinokastra $ 22.07
Nexhip Zylfo Backa $ 22.03
Kristo Thanas Trebicka $ 20
Musa Bilal Janjari $ 15.15
Rushit Ibrahim Janjari $ 18.11
Isuf Çoban Nepravishta $ 15
Nuri Sherif Vlusha $ 10
Kristo Josif Trebicka $ 10
Gado Tërbaçi $ 12
Dishan Azis Lazarati $ 10.15
Halil Bilibashi Nepravishta $ 14.52
Luka Thanas Trebicka $ 11
Xhemali Shehu Libohova $ 17 (për së dyti)
Zylfo Pajazit Taçi $ 10
Ibrahim Ali Lib(o)hova $ 15.04
Dalip Asllan Lazarati $ 11
Vebi Daut $ 11
Vasil Nikolla Trebicka $ 11
Ibrahim Ismail Kurtesi $ 2 (për së dyti)
Resul Mete Markati $ 15
Muharem Avdul Markati $ 10
Shaban Bilbil Ninati $ 15
Mersin Blibil Ninati $ 15
Guri Pano Trebicka $ 2 (një djalë 6 vjeç)
Vani Elia Trebicka $ 5 ( djalosh)
Tare Pasho Lencka $ 5
Zonja Vasile Mitro Trebicka $ 10
Zonja Ksande Pano Trebicka $ 1
Zonja Jane Vasil Trebicka $ 1
Zonja Marigo Luka Trebicka $ 2
Sulke Veli Kurtesi $ 10
Belul Veli Lencka $ 10
Shasho Latif Selenica $ 5
Hysen Shahin Panariti $ 16
Zalo Ali Psari $ 16
Hysni Asllan Potomi $ 13.75
Ali Bej Libhova $ 13
Asan Bej Libhova $ 12
Abdurahman Pasho Libhova $ 10
Xhevat Gjata Libhova $ 5
Gani M. Marina $ 15
Resul dhe Jahja Bey $ 20
Myfit Libhova $ 10
Ali Zenel Janjari $ 12
Dervish Banush Lazarati $ 11.02
Malo Arif Nepravishta $ 7
Zeqir Kanan radimishti $ 5
Mehmet dhe Elmas Janjari $ 20
Lesko Myftar Lazarati $ 5
Mato Selman Lazarati $ 5
Adem Shefik Lazarati $ 10
Ibrahim Asllan Lazarati $ 10.15
Resul Lyfto Lazarati $ 10
Qazim Myrto Lazarati $ 2
Hasan Xhafer Lazarati $ 10
Resmi Çeço Libhova $ 10
Feta Zyber Lazarati $ 10
Jakup Nuredin $ 10
Selim Shehu Libhova $ 10
Fasli Maliq Kurtesi $ 13
S(h)uma e ndihmave $ 817.65
Numëri i ndihmëtarëve 65
S(h)uma midisore $ 12.57

Rekordin e kollonisë e ka Z. Safet Ç. Libhova me $ 52
_______
MANCHESTER, N.H.
Jaçe S. Selenica $ 10
Qani Sulejman $ 10
Hysen Xheladin $ 10
Isuf Bajko $ 10
Veli Sami $ 10
Haxhi Adem $ 10
Krati Vangjel $ 10
Kosta Isak $ 10
Serafim Blushi $ 10
Emin Kurti $ 10
Islam Kurti $ 10
Avni Grapshi $ 10
Kaman Angoni $ 10
Qazim Angoni $ 10
Muhedin Kalo $ 10
Kadri Çipi $ 10
Kareman Çipi $ 10
Ymer Ysen $ 10
Shasho Selo $ 10
Miçe Pando $ 10
Luka L. Blushi $ 15
Mihal Nikolla $ 10
Vëllazëria Filip $ 10
Hysen Bido $ 10
Qazim Grapshi $ 10
Ihmet Poshi $ 10
Islam K. Çenko $ 10
Serjan Abdall $ 10
Xhevat Harxhi $ 10
Siri A. Karagjozi $ 10
Ali J. Mertinji $ 10
Hasbi Tahir $ 10
Ibrahim Xheladin $ 5
Alex Petro $ 2
Muharem Hassan $ 5
Koli Lazi $ 10
Toli Josif $ 10
Adem Ajas $ 5
Refat Xhemal $ 5
Nani Dh. Treska $ 5
Mehmet Jaup $ 10
Lili J. Adams $ 5
Kosta Vasil $ 2
Gaqi S. Bellovoda $ 5
Islam Shasho $ 10
Toli Naum $ 12
Vangjel Kona $ 5
Kristo Petro $ 5
Hamit Hysen $ 10
Goni P. Spiro $ 5
Lili Nini $ 2
Rapi Theodor $ 2
Kristo Grigor $ 5
Saliko Reso $ 10
Isuf Dhrami $ 10
Spiro John $ 2
John Petro $ 1
THIMI Dh. Katundi $ 3
Kosta Dimçe $ 1
Aleks Z. Luarasi $ 2
Duçe Ali Manastiri $ 5
Andrea Stefan $ 5
Hysen Abdall $ 10
S(h)uma e ndihmave $ 494
Numëri i ndihmëtarëve 63
Ndihma midisore $ 7.84

Rekordin e kolonisë e ka Z. Luka L. Blushi me $ 15
_______
FRAMINGHAM, MASS.
Thanas Vangjel $ 16.25
Kristo Kosta $ 17
S. A. Thomas $ 12
Lambi Kreshpani $ 21
Thimi Mihal $ 15
Vasil Theodor $ 19
Petraq Qiriako $ 12.75
George A. Thomas $ 15
Pandi Ilo Mborja $ 10
Miti Mihal $ 10
John Carroll $ 15
Argjir Kondillari $ 6
Koli A. Demo $ 10
Ilo Ligor $ 18
Nishi Lazi $ 5
Pandi Vangjel $ 10
Ndrio V. Adams $ 5
Rako Petro Katundi $ 5
Spiro Vangjel $ 1
Dhore Theodhos $ 5
Dhori Dionis $ 2
Anonim $ 2
Thomo Gramo $ 5
Sotiraq Thimi Dishnica $ 1 (një foshnje prej një muajsh)
Nishi Spiro Katundi $ 10
Saotir Joseph Katundi $ 5
Kristo Ziko $ 15
Athina Thomo Gramo $ 2
Pandi Andon Durro $ 5
Feim Jahja $ 4
Riza Selim $ 5
Vani George Elmësi $ 7
V. Ath. Shtika $ 5
Vasil George Elmësi $ 5
Anastas Prifti $ 1
Stavre Stefan $ 1
Spiro Grame Katundi $ 2
Guri Stratobërdha $ 5
Ndriho Tasi Katundi $ 5
Kosta Pappas $ 1
Miti Dhami Katundi $ 5
Lici George Elmësi $ 5
S(h)uma e ndihmave $ 336
Num5ri i ndihmëtarëve 46
Ndihma midisore $ 7.30
Rekordin e kollonisë e ka Z. Lambi Kreshpani me $ 21
_______
Jamestown-NY
(Vijon)