Fadil Ferizi/
Gjykata kishte juridiksion të gjykonte përgjegjësinë penale të katër individëve. Në fillim të përmbledhjes së aktgjykimit të 16 shtatorit, ajo vetë deklaroi se nuk po gjykonte legjitimitetin e UÇK-së dhe se përgjegjësia penale ishte personale. Pastaj erdhi paragrafi 34. Aty trupi gjykues ia atribuoi UÇK-së, si organizatë, zgjedhjen e forcës ushtarake dhe të dhunës kundër atyre që e kundërshtonin, si strategji për arritjen e synimit të saj.
Kush janë «ata që e kundërshtonin»? Forcat serbe kundër të cilave luftonte UÇK-ja? Civilët dhe kundërshtarët politikë ndaj të cilëve pretendohet se janë kryer krime? Një gjykatë penale nuk mund ta lërë këtë dallim të paqartë kur fjalia e saj i atribuon një strategji një organizate të tërë.
Më vonë, përmbledhja e ngushton arsyetimin te katër të akuzuarit dhe persona të tjerë që gjykata i konsideron pjesë të një qëllimi të përbashkët kriminal. Por paragrafi 34 përdor si subjekt UÇK-në. Kjo është kundërthënia që kërkoj të shqyrtohet: si mund të shpallet përgjegjësia vetëm individuale dhe, njëkohësisht, strategjia e përshkruar t’i atribuohet organizatës?
Krimet kundër civilëve dhe personave që nuk marrin pjesë në luftime duhet të hetohen e të dënohen. Viktimat nuk humbin të drejtën për drejtësi për shkak të identitetit të kryerësit. Por përgjegjësia për krime konkrete nuk duhet të shndërrohet, përmes një përgjithësimi gjyqësor, në biografinë morale dhe politike të një ushtrie të tërë.
Gjykata thotë se nuk e ka gjykuar UÇK-në. Ky është kundërargumenti që duhet marrë seriozisht. Pikërisht për këtë arsye kërkoj që paragrafi 34 të krahasohet me arsyetimin e plotë të aktgjykimit. Vetë trupi gjykues sqaron se përmbledhja nuk është pjesë e aktgjykimit dhe se vetëm teksti i tij është paraqitja autoritative e gjetjeve. Pa këtë kontroll, as mbrojtja e paragrafit, as kundërshtimi i tij nuk janë të plotë.
Megjithatë, për mua përgjegjësia nuk mbaron me një korrigjim formulimi. Kur një gjykatë e ngarkuar të gjykojë individë përdor gjuhë që, në gjykimin tim, kriminalizon UÇK-në si organizatë, duhet të shqyrtohet edhe përgjegjësia e atyre që e kanë hartuar dhe miratuar atë arsyetim. Kërkoj hetim të pavarur për veprimet e gjyqtarëve dhe, nëse hetimi nxjerr prova për vepër penale, ndjekjen e tyre penale. Nëse provohen kushtet e përgjegjësisë për Ndërmarrje të Përbashkët Kriminale, kërkoj që të gjykohen për të dhe, në rast dënimi, të kërkohet edhe burgimi i përjetshëm.
Kjo është një kërkesë për hetim, provë dhe gjykim, jo shpallje fajësie pa proces. Fjalia ime, «Kjo Gjykatë është Ndërmarrje e Përbashkët Kriminale që kriminalizoi veten duke u përpjekur ta kriminalizojë UÇK-në», shpreh akuzën time më të rëndë politike dhe kërkesën që ajo të vihet në provë juridike. Përgjegjësia penale e secilit gjyqtar do të kërkonte prova për veprimet, dijeninë dhe qëllimin e tij; paragrafi 34, i vetëm, nuk i provon këto elemente.
Kuvendit të Kosovës, deputetëve që votuan bazën e kësaj gjykate, opinionit publik dhe institucioneve të Shteteve të Bashkuara të Amerikës, Bashkimit Evropian, Këshillit të Evropës dhe NATO-s u kërkoj të mos heshtin. Lexojeni paragrafin 34 dhe kërkoni një vlerësim juridik të pavarur të formulimit të tij në raport me aktgjykimin e plotë. Kuvendi të hapë debat parlamentar; palët që kanë të drejtë ankimi të përdorin rrugët ligjore; institucionet kompetente të shqyrtojnë, mbi bazën e provave, edhe kërkesën për përgjegjësinë e gjyqtarëve. Drejtësia për viktimat kërkon të njëjtën vendosmëri për të mos e shndërruar përgjegjësinë individuale në fajësi të një ushtrie të tërë.
Nëse heshtni përballë këtij përgjithësimi, do të mbani përgjegjësi politike për heshtjen tuaj. Mos lejoni që institucionet e Republikës të bëhen mburojë për një formulim që, në gjykimin tim, kriminalizon UÇK-në si organizatë.