Gani Vila
Drejtor i Televizionit të Shqoptarëve të Amerikës(ALBTVUSA)/
Kërkesa për një prani më të fuqishme të shtetit shqiptar në Shtetet e Bashkuara dhe veçanërisht për hapjen e një Konsullate Shqiptare në Michigan, nuk është ide apo meritë e një individi të vetëm. Ajo ka qenë prej shumë vitesh një dëshirë dhe nevojë e shprehur nga shumë bashkatdhetarë, drejtues komunitarë, institucione fetare, shoqata, media, biznesmenë, intelektualë dhe aktivistë shqiptaro-amerikanë. Unë, përmes punës sime si gazetar në ALBTVUSA, kam pasur mundësinë dhe privilegjin që këtë zë të diasporës t’ua përcjell drejtpërdrejt autoriteteve më të larta të Shqipërisë.
Në intervistat që kam zhvilluar ndër vite me Presidentin Alfred Moisiu, me Sali Berishën, Presidentin Rexhep Mejdani,Presidentin Bamir Topi, Presidentin Bujar Nishani, me Edi Ramën dhe me shumë politikanë e drejtues të tjerë shqiptarë, kam ngritur vazhdimisht një çështje që e konsideroj thelbësore: shteti shqiptar duhet të jetë shumë më pranë diasporës së tij në Amerikë.
Kam shprehur prej kohësh edhe një koncept më të gjerë: duke parë peshën që kanë Shtetet e Bashkuara për interesat kombëtare shqiptare dhe potencialin e jashtëzakonshëm të diasporës shqiptaro-amerikane, shteti shqiptar duhet ta konsiderojë Amerikën si një nga qendrat kryesore të veprimtarisë së tij diplomatike dhe institucionale jashtë Shqipërisë. Në vitin 2013, në prag të zgjedhjeve parlamentare, gjatë intervistës sime me Edi Ramën, ngrita konkretisht nevojën për përmirësimin e përfaqësimit diplomatik, shtimin e personelit dhe shërbimeve, forcimin e kontakteve me diasporën dhe hapjen e një Konsullate Shqiptare në Michigan.
Por do të ishte e padrejtë që sot kjo histori të tregohej vetëm nga këndvështrimi i atyre intervistave.
Në një fazë të mëvonshme, organizata “BESO TE DIASPORA” e mori këtë kërkesë dhe e çoi shumë më përpara, duke i dhënë formë të organizuar, dokumentare dhe institucionale. Djemtë dhe aktivistët e BESO TE DIASPORA, siç kam dijeni nga puna e tyre, u angazhuan për një periudhë të gjatë, afërsisht një vit, duke kontaktuar komunitetin dhe duke mbledhur mbështetjen e institucioneve fetare, shoqatave, organizatave, bizneseve, mediave, aktivistëve dhe qytetarëve pa dallime.
Më 11 shtator 2026, organizata i drejtoi Ministrisë për Evropën dhe Punët e Jashtme kërkesën zyrtare për hapjen e një konsullate me shërbim të plotë në zonën metropolitane të Detroitit. Materiali i publikuar përfshinte kërkesën, deklarata mbështetëse nga institucione e organizata dhe nënshkrimet e peticionit; vetë pjesa me kërkesën, deklaratat dhe bizneset mbështetëse përshkruhet si një dokument prej 44 faqesh. Kopje iu dërguan gjithashtu Presidencës, Kryeministrisë, Ambasadës shqiptare në Washington dhe Komisionit parlamentar përkatës.
Prandaj, kontributi i BESO TE DIASPORA duhet njohur dhe dokumentuar. Ata nuk u mjaftuan me një deklaratë apo me një postim në rrjetet sociale; e kthyen një kërkesë të kahershme të komunitetit në një dosje të organizuar dhe ia paraqitën institucioneve shqiptare.
Vetëm pak ditë më pas, më 20 shtator 2026, gjatë takimit me komunitetin shqiptar në Michigan, Ministri për Evropën dhe Punët e Jashtme, Ferit Hoxha, bëri publik angazhimin se Shqipëria do të hapë së shpejti Konsullatën e Përgjithshme në Detroit. Sipas Ministrisë, ajo synon të ofrojë shërbime më të mira konsullore, më shumë mbështetje për komunitetin dhe të forcojë marrëdhëniet ekonomike e tregtare.
Megjithatë, këtu ka një fakt që nuk duhet kaluar në heshtje.
Në njoftimin zyrtar të Ministrisë për këtë vendim nuk përmendet kërkesa e BESO TE DIASPORA dhe as puna që organizata kishte bërë për përgatitjen dhe dorëzimin e saj. Nuk mund të dimë arsyen e kësaj mungese, por për hir të së vërtetës dhe të dokumentimit të historisë së komunitetit, puna e këtyre njerëzve meriton të njihet. Një institucion mund ta marrë vendimin përfundimtar, por kjo nuk e zhbën punën e atyre që për muaj të tërë mobilizuan komunitetin dhe e çuan kërkesën deri në dyert e institucioneve shqiptare.
Për dekada diaspora ka dëgjuar shumë fjalë të mira për rolin e saj. Ka pasur edhe hapa e iniciativa konkrete nga shteti shqiptar. Por për shumë prej nesh mbetet pyetja nëse fjalët do të shoqërohen me institucione të qëndrueshme dhe shërbime konkrete aty ku jetojnë shqiptarët. Prandaj sot, pas deklaratës së ministrit, pyetja nuk është më vetëm: “A na duhet një konsullatë?” Kjo përgjigje është dhënë prej kohësh nga komuniteti. Pyetja tani është: Kur do të hapet realisht Konsullata e Përgjithshme Shqiptare në Detroit?
A do të ketë një datë konkrete? A do të ketë personelin dhe kompetencat e nevojshme? A do të jetë një institucion funksional dhe i përhershëm në shërbim të shqiptarëve? Le të shpresojmë që këtë herë premtimi të bëhet vepër. Dhe nëse Konsullata Shqiptare në Detroit hap dyert, merita nuk duhet t’i atribuohet vetëm një personi, një organizate apo një qeverie. Ajo do të jetë rezultat i një kërkese të mbajtur gjallë prej vitesh nga diaspora, i zërit të shumë bashkatdhetarëve dhe, në fazën më të fundit, edhe i punës së organizuar e këmbëngulëse të “BESO TE DIASPORA”. Sepse historia duhet treguar e plotë: diaspora e kërkoi, shumë njerëz e mbështetën, ALBTVUSA e përcolli ndër vite te drejtuesit e shtetit, BESO TE DIASPORA e institucionalizoi kërkesën dhe tani shteti shqiptar ka premtuar ta realizojë. Tani presim veprën.