Dielli | The Sun

Albanian American Newspaper Devoted to the Intellectual and Cultural Advancement of the Albanians in America | Since 1909

TË PIKTUROSH ATË QË NDJEN…

by

Piktori Resul Jusufi rrëfen për Diellin e Vatrës në New York, projektet e së ardhmes, emocionet, numrat, ngjyrat, ndjejat, filozofinë e artit dhe fuqinë e shëndërrimit të numrave në një emocion të veçantë në pikturë. Në një rrëfim ekskluziv dhënë Editorit të Diellit Sokol Paja, artisti Resul Jusufi zbulon për publikun hapjen së shpejti të Ekspozitës personale në New York dhe analizon pikturat e tij në akrilik, në kanavacë, karton e letër ku spikat stili i pikturave si ekspresionizëm abstrakt.

BOTA SI NJË VEND KU ARTI ËSHTË DOMOSDOSHMËRI

Arti është jetë por edhe jeta është art. Arti është ushqim shpirtëror për njeriun, jeta do të ishte vërtetë e varfër pa të, nuk do të kishte kuptim mendoj unë. Ai është memorizuesi më i mirë i kohës që ne e jetojmë. Nuk mund ta imagjinojë jetën pa art. Ura me e mirë, dhe më e lehtë e komunikimit mes njerëzve dhe e largimit të stereotipeve mes tyre, mendoj që është ajo përmes artit. Arti në kuptimin filozofik është gjithçka e menduar nga mendja e njeriut dhe e bërë nga dora e tij. Arti i përket universales, e ka fuqinë dhe magjinë përtej asaj që ne mund të mendojmë.

TË PIKTUROSH ATË QË NDJEN, JO ATË QË SHEH

Pikturoj atë që ndiej jo atë që shoh, i pikturoj ndjenjat jo objektet. Ndikimi, inspirimi për të bërë një pikturë për mua është e para vetë jeta, mund të jetë një shëtitje në natyrë, degjimi i zërit të zogjëve, shushurima e gjetheve, një bisedë e mirë me një mik, një libër me poezi, një film, një këngë, shfaqje teatri, filmi, vizitë në galeri etj. Është pak e vështirë të vlerësoj vetë pikturën time. Po tregoj ato që kam degjuar nga piktor, kolegë, kuratorë po citoj: “piktura jote Resul është unike është e veçantë”. Të pëlqyerit është relative dikush e pëlqen e dikush jo, mendoj kjo eshte shumë normale. Nese mund te theksoj një karakteristikë në pikturen time kisha me thënë janë numrat që përdori në pikturë, sidomos këto vitet e fundit. Ashtu natyrshëm ka ardhur tek unë përdorimi i numrave në pikturë. Shpesh më pyesin çfarë simbolizojnë numrat në pikturën tënde, u them numrat që shihini në pikturë ata nuk janë më numra por jane emocione.

SUBJEKTI, KONCEPTI, MESAZHI I ARTIT TË RESUL JUSUFIT

Pikturat e mia janë në akrilik, disa janë në kanavacë, karton e letër. Stili i pikturave është ekspresionizëm abstrakt. Pikturoj sepse më bën të ndihem mirë. Nëpërmjet artit kam mundësi t’i njohë të panjohurat e jetës. Gjithashtu dua të tregoj përmes ngjyrave formave abstrakte që pozitiviteti duhet jetë triumfues në jetë. Në shumicën e rasteve pikturave nuk i’u vendos tituj, nga që mendoj se i kufizoj ato duke i vënë një emër. Stili i pikturave është i tillë dhe e kërkon që ato të jenë të lira. Tjetra është secili që do të ketë mundësi t’i shikoj pikturat, të ndiejë në mënyrën e vetë jo duke u bazuar ne titull. Koncepti është një ndërthurje mes lojës me ngjyrat drejt pikës maksimale të asaj që ndiej, mendoj, në një situate apo rrethanë të caktuar. Mesazhi eshte që kurrë mos ndalo së menduari pozitivisht, pvarësisht në çfarë rrethane, situate mund të jeshë, gjithashtu dua të përcjellë edhe meszhin “paqe dhe dashuri për të gjithë njerëzit e botës kudo që jetojnë ata”.

RAPORTET: DRITË – ERRËSIRË, JETË – VDEKJE NË PIKTURË

Pa dritë nuk ka jetë, drita është e domosdoshme për jetën. Mund të them shkelëqimi i dritës dominon në shumicën e pikturave te mia. Siç e theksova dhe më herët, arti im është i orientuar drejt pozitivitetit, duke kerkuar forma të reja përmes kompozimit me ngjyrën si dhe lojës me numrat drejtë një llogaritjeje abstrakte.

TË EDUKOSH PËRMES ARTIT…

Rruga më e mirë për të promovuar vlerat njerëzore, mendoj se është përmes artit dhe kulturës. Ndërgjegjësimi i shoqerisë ndaj fenomeneve negative më lehtë arrihet përmes një vepre arti, çoftë pikturë, film, këngë etj. Unë mendoj që arti në vetëvete e ka karakterin edukues, informues, por edhe provokues. Duke na shtyrë që të mendojmë, dhe në kët mënyrë arti na orjenton drejt së panjohurës.

ARTI SI ZHVILLUES I AFTËSITË KRIJUESE

Arti është ndjenjë, imagjinatë, sa më shumë të punojmë me imagjinatën, krijojmë vepra arti, na shpie drejtë rrugës së vetëdijësimit për gjërat e pa njohura, duke na i bërë të njohura, si dhe na ndihmon të ngritemi në nivele më të larta në drejtim të vlerave njerëzore.

ANGAZHIMET PROFESIONALE TË PIKTORIT RESUL JUSUFI

Para një muaji isha në Lituani, isha pjesë e ekspozitës kolektive në muzeun Rokiskis. Gjithashtu në qyetetin Kaunas pata shumë takime me artist të ndryshëm, vizitova disa galeri dhe muze. Në galerinë “BALTA” pata dhe një diskutim me artistët e qyetetit lidhur me artin dhe ne veçanti pikturen. Ide për projekte të reja,plane mendoj se ka çdo artist. Tash së fundmi kam marre një ftesë zyrtare nga një Galeri në Manhattan të New Yorkut. Ndonjëherë për artistin është pak e vështirë në mënyrë individuale të shfaqë artin e tij pa mbështetje institucionale e sidomos për një artist shqiptar në një vend të huaj larg atëdheut nuk është e lehtë. Por kam besim dhe do të përpiqem të bëj zgjidhje që të realizohet kjo ekspozite në New York.

ARTI SI PIKËTAKIM KULTURASH, TRANSFORMIMESH DHE IDESH

Takimet në ngjarjet kulturore, si festivalet e filmit, teatrit, bienalet, ekspozitat, janë ngjarje që gjithmonë sjellin risi në rrafshin kulturor. Takime me artistë nga vende e kultura të ndryshme , shkëmbimi i përvojave me ta janë shumë frymëzuese për atistin. Pastaj dhe komunikimi direkt me publikun i japin artistit një shtysë të madhe drejtë kreativietit, kërkimeve për vepra dhe projekte të reja artistike.

KUSH ËSHTË ARTISTI JUSUFI SI AMBASADOR I PIKTURËS E KULTURËS SHQIPTARE NË AUSTRI

Prej disa viteve jeton dhe krijon në Graz të Austrisë, ka pasur disa ekspozita individuale dhe kolektive në galeri të ndryshme të qytetit, si dhe në disa vende alternative, vlen të përmendet instalacioni “këpuca e vetmuar “ e vitit 2018. Eshtë anëtar i shoqatës së piktorëve të qytetit të Grazit “KUNSTLERBUND “ (është një shoqatë thuaj se me traditë 100 vjeçare ). http://www.kuenstlerbund-graz.at/web/?c=kuenstler&sc=jusufi_resul. Gjithashtu dhe në Vienë është antëar i shoqatës së piktorëve “iG bildendekunst “ https://igbildendekunst.at/en/service/iaa-card/. Ekspozita e parë ka qenë në galerine e qyetit Chienow Poloni viti 1998, që nga ajo kohë ka pasur disa ekspozita individuale dhe kolektive në vende të ndryshme si në: Kosovë (në galerinë kombëtare të Kosovës, në vitin 2007 dhe 2008 ishte i nominuar për çmimin Myslim Mulliqi), Gjermani, Shqipëri, Kroaci, Poloni, Korenë e jugut, Taivan, Lituani, Austri, Zvicerr, dhe eskpozita e ardhshme do të jetë në Itali festivali ndërkombëtar i piktures “SORRENTO” 2022 https://www.syart.it/en/syart-sorrento-festival-vi-edition-2022/, që do të mbahet në tetor, marrë pjesë me tri piktura. Ka pasur fatin të vizitojë disa nga ekspozitat e piktorëve më eminent Austriak , e t’i takoj e të bsiedoj me ta në ekspozitat e tyre si : Hermann Nitsch, Christian Ludwig Attersee, Günter Brus, fotografin e mirënjohur Robert SACKL https://www.sackl-kahr.com/ad-personam/. E shumë artistë të tjerë, kurator, galerist, perfaqesues të kultures së qytetit te Grazit e të vienes. Takimi në nivele të tilla akademike, bisedat me ta rreth artit në Shqipëri e në Kosovë , e në përgjithësi për artin, ka qenë kënaqësi dhe nder për z.Jusufi. ai fitoi çmimin për arritje profesionle si dhe promovimi i paqes përmes artit të tij në festivalin “Peace Again”, Geoje , Koreja e Jugut , 2021 WCA (World contemporary art) në Hong Kong viti 2019, pjesëmarrës mbi 50,000 artist nga 147 vende, z.Juzufi u shpall “artist of the week”, gjithashtu është përzgjedhur një pikturë e tij “painting of the day”. https://www.instagram.com/p/B0cn3x5gkS0/?hl=en

Resul jusufi i lindur në vitin 1968, në Kosovë. Ka studuar në fakultetin teknik në Prishtinë për ndërtimari pastaj ka studiuar në akademinë e arteve të bukura në Tiranë për Teater (aktor ), si dhe ka studiuar në akademinë e filmit dhe të televizionit per regji filmi në Vrshavë të Polonisë. Ka botuar një dramë moderne me titull “NESER” (histori pa histori), botuar nga Shtëpia botuese “FAIK KONICA” Tiranë në vitin 1995. Resuli ka realizuar disa shfaqje teatarale me pantomimë në Kosovë e Poloni. Gjithashtu ka realizuar disa instalacione, videoinstalacione, filma të shkurtër, perfomansa etj Ka realizuar, organizuar shumë workshope në shumë vende të ndryshme të Evropës. Resuli verpron si artist i pavarur, me kohë të plotë.

https://www.instagram.com/jusufiresul/?hl=en
https://www.facebook.com/resul.jusufi.

SIMPOZIUM SHKENCOR: “100 VJETORI I MARRËDHËNIEVE DIPLOMATIKE SHQIPTARO-AMERIKANE”; VATRA: PËRJETË MIRËNJOHJE SHTETEVE TË BASHKUARA

by

New York 28 Korrik 2022 – Federata Panshqiptare e Amerikës VATRA në kuadër të 100 vjetorit të vendosjes së marrëdhënieve diplomatike mes Shqipërisë dhe Shteteve të Bashkuara të Amerikës, organizoi Simpozium Shkencor kushtuar kësaj date historike e ngjarjeje të jashtëzakonshme për kombin shqiptar, partneritetin, miqësinë e bashkëpunimin mes dy vendeve aleate. Me pjesëmarrjen e drejtuesve të shoqatave shqiptare kryesore në New York, veprimtarëve të shquar të komunitetit shqiptar në Amerikë, vatranëve të shumtë, patriotëve, Simpoziumi Shkencor arriti një pritshmëri spektakolare përsa i përket temave të trajtuara, risive, seriozitetit e pjesëmarrjes masive duke shkaktuar shumë interes te të gjithë të pranishmit në sallë. Përveç patrioteve te spikatur në New York e më gjërë, Simpoziumin e nderoi me pjesëmarrjen e tij edhe Konsulli i Kosovës në New York, z. Fatmir Rrahmanaj. Nën prezantimin e Editorit të Diellit, fjalën përshëndetëse e mori kryetari i Vatrës Elmi Berisha i cili u ndal te roli jetik i mbështetjes së kombit shqiptar prej Shteteve të Bashkuara të Amerikës dhe ndihma e pakursyer shekullore në proceset historike ku ka ecur e ngecur kombi shqiptar. Z.Berisha u ndal te Kosova në marrëdhëniet e shqiptarëve me Amerikën në 1 shekull miqësi e marrëdhënie diplomatike duke u fokusuar kryesisht te ngjarjet e pas viteve 90-të e deri në Pavarësinë e Kosovës. Z.Berisha u ndal edhe te roli i shqiptaro-amerikanëve dhe ndihma e tyre e pakursyer në dobi të çështjes kombëtare siç ishte rasti i Jim Xhema i cili në çdo kohë ka kontribuar për çështjen kombëtare e komunitetin shqiptar në Amerikë. Të gjitha kumtesat sollën risi shkencore, kohëzgjatje historike, trajtesa shumë interesnate dhe për studiuesit e tjerë në vazhdim dhe perspektiva të marrëdhënieve mes Shqipërisë dhe Shteteve të Bashkuara të Amerikës në të ardhmen. Komisioni i Organizimit të 100 vjetorit të Marrëdhënieve Shqiptaro-Amerikane: Elmi Berisha – Kryetar, Agim Rexhaj, Alfons Grishaj, Frank Shkreli dhe Ervin Dine anëtarë, falenderojnë të gjithë kërkuesit shkencorë, hulumtuesit e gazetarët për interesin e treguar me kumtesat e tyre me 100 vjetorit të marrëdhënieve diplomatike mes Shqipërisë dhe Shteteve të Bashkuara të Amerikës. KUMTUESIT E SIMPOZIUMIT u paraqitën me këto kontribute shkencore: Elmi Berisha: “100 VJETORI I MARRËDHENIEVE DIPLOMATIKE SHQIPTARO-AMERIKANE, ROLI I MËRGATËS SHQIPTARO-AMERIKANE NË VITET 1990-2008”. Akademik Vasil S. Tole: “BANDA KOMBËTARE “VATRA”, DHE ROLI I SAJ NË MARRËDHËNIET SHQIPTARO-AMERIKANE”. Ndriçim Kulla (Nderi i Kombit): “TAKIMI NOLI – WILSON NJË EPISOD I VEÇANTË NË MARRËDHËNIET SHQIPTARO – AMERIKANE”. Frank Shkreli: “KOMUNITETI SHQIPTARO-AMERIKAN NË 100-VJETORIN E MARRËDHËNIEVE SHQIPËRI-SHBA DHE VLERAT E PËRBASHKËTA”. Idriz Lamaj: “ZERI I AMERIKES NË SHERBIM TË MARRËDHËNIEVE SHQIPTARO – AMERIKANE”. Dr. Adelina Nexhipi, Dr. Ardiana Miçi: “KONTRIBUTI I FEDERATËS “VATRA” NË MJEDISIN POLITIK DHE KULTUROR TË VITEVE 20’ NË SHQIPËRI”. Dr. Atdhe Hetemi: “KOSOVA NË MARRËDHËNIET SHQIPTARO-AMERIKANE, SFIDA DHE PERSPEKTIVA”. Akri Çipa: “SHQIPËRI-SHBA: PARTNERITET QË SENDËRTON NJË PROTAGONIZËM TË RI SHQIPTAR”. Rafaela Prifti: “AN ANTHROPOLOGICAL EXPEDITION THROUGH THE LENS OF ALBANIAN AMERICAN RELATIONS”. Melsen Kafilaj: “100 VJETORI; SHQIPËRIA: ATY KUR LETËRSIA I NDËRTONTE URAT E MIQËSISË PËRPARA DIPLOMACISË”. Sokol Paja: “ANTI-AMERIKANIZMI NË PROPAGANDËN ATEISTE, NË SHTYPIN KOMUNIST SHQIPTAR NË VITET 60-70-TË”. Simpoziumi Shkencor u mbyll me një koktejl të përgatitur enkas për këtë rast nga vatrani Toni Musaj i cili në çdo moment e ka mbështetur Vatrën në të gjitha organizimet komunitare e patriotike. Me këtë aktivitet dhe me aktivitete të tjera kombëtare, Vatra tregoi seriozitet, lidership dhe sukseses të jashtëzakonshëm duke u kthyer në bashkimin patriotik më të rëndësishëm e më serioz në të gjitha diasporat shqiptare në botë.

Guvernatorja e Shtetit të New York Kathy Hochul u takua me komunitetin shqiptar në Bronx, New York

by

Sokol Paja/

Guvernatorja e Shtetit të New York, zonja Kathy Hochul zhvilloi një takim shumë të përzemërt me komunitetin shqiptar në Bronx, New York. Nën organizimin special të ish Këshilltarit të Bashkisë Mark Gjonaj dhe nën përkujdesjen e veçantë të Vera dhe Ismer Mjekut, Guvernatorja Hochul vlerësoi komunitetin shqiptar si qytetarë model dhe të shkëlqyer në sipërmarrjet dhe shërbimet e tyre në qytet. Federata Panshqiptare e Amerikës VATRA dhe gazeta Dielli mori pjesë aktive në këtë takim duke ruajtur traditën e bashkëpunimit me faktorë dhe aktorë të rëndësishëm politik në të mirë të komunitetit shqiptar e çështjes kombëtare.

Mark Gjonaj ndër të tjera u shpreh se komuniteti shqiptar është në radhët e para të ushtrisë, policisë, edukimit etj. Ata janë newyorkez të vërtetë që e vlerësojnë me të vërtetë mundësinë që u është dhënë. Në kohën kur unë punova me guverantoren Kathy Hochul, ajo më bëri një premtim për ta njohur më shumë komunitetin shqiptaro amerikan, ndaj organizuam sot këtë takim sepse ajo do të njohi nevojat tona, shqetësimet dhe problemet tona përfundoi Mark Gjonaj duke i dhënë fjalën guvernatores Hochul.

Guvernatorja Hochul u shpreh e gëzuar të shohë komunitetin shqiptar aty, dhe e cilësoi Z. Mark Gjonaj një njeri të jashtëzakonshëm që gjithmonë ka shërbyer dhe vendosur në zemrën e tij komunitetin shqiptar. Guvernatorja Hochul u shpreh se shpreson që komuniteti shqiptaro amerikan ka gjetur jo vetëm endrrën amerikane por ëndrrën newyorkeze pikërisht këtu në këto rrugë dhe këto komunitete. Ky komunitet është më i mirë, më i gjallë dhe më magjepses nga prezenca juaj sot dhe gatishmëria për të ndërtuar biznese dhe për të na ndihmuar neve të bëhemi një New York më i mirë përmes punës tuaj siç e permendi edhe Mark, ne te gjitha sherbimet, duke ndihmuar luftimin e krimit, tha nder te tjera Guvernatorja Hochul. Gjithashtu guvernatorja Hochul deklaroi se prioriteti numer nje i saj është te mbajë te gjithë te sigurte dhe te mbrojë bizneset nga grabitja. Kjo duhet te marre fund dhe eshte nje nga prioritet e mia, u shpreh me tutje Guvernatorja Hochul e cila shprehu falenderimin e saj komunitetit shqiptaro amerikan qe me punen dhe sherbimin e tyre ne sektore te ndryshem tregojne qe nuk heqin dore nga shteti dhe komuniteti, duke sjelle ne vemendje edhe kohën e vështirë të pandemisë. Në fund Guvernatorja Hochul e mbylli fjalën e saj duke thënë se roli i saj është të mbrojë shëndetin tonë, sigurinë tonë, familjet tona, bizneset tona çdo ditë.

“OLTA’S SUMMER CAMP” QENDRA VERORE SHQIPTARE NË MACERATA TË ITALISË

by

Sokol Paja/

“Olta’s Summer Camp” qëndra verore në Macerata të Italisë përmbylli me sukses duke shënuar një arritje të jashtëzakonshme si nga pjesëmarrja, aktivitetet e shumta kulturore, sportive dhe emocionet që përjetuan fëmijët. Balerina Olta Shehu, Drejtore Artistike dhe Mësuese e Baletit me shkollen e saj OltAkademi në Macerata, Itali, në një bashkëbisedim me Editorin e gazetës Dielli të Federatës Vatra në New York Sokol Paja, rrëfen suksesin dhe arritjet që shënoi ky vit. “Olta Summer Camp” është një nismë kreative dhe entuziaste me aktivitete social-kulturore duke praktikuar sporte në natyrë dhe Yoga për fëmijë, eskursione, pishina e shumë aktivitete që lanë gjurmë dhe emocione të jashtëzakonshme te fëmijët. “Olta Summer Camp” ishte një qendër verore e ideuar, organizuar e menaxhuar nga artisja, koreografja tashmë mbi 20 vjet që jeton në Macerata të Italisë balerina Olta Shehu që me profesionalizmin e saj tregoi lidership dhe aftësi të spikatura jo vetëm për të zhvilluar talentet e fëmijëve shqiptarë por edhe për të krijuar një traditë në të ardhmen. Ky aktivitet shënoi një pjesëmarrje masive me 350 fëmijë me 6 javë aktivitet nga mosha 4 deri në 11 vjeç kanë jetuar një eksperiencë verore përrallore në të gjitha dimensionet. Në të gjithë eksperiencën fantastike të fëmijëve, ishin të shumta aktivitetet e propozuara javë per javë duke pasur alternime dhe kombinime që te fëmijët prodhoi shumë emocione dhe eksperienca të jashtëzakonshme. Shumëllojshmëria e aktiviteteve sportive dhe kulturore balerina Olta Shehu ka ditur të sjellë risi, inovacion, larmishmëri, dituri, informacion, formacion artistic e patriotic në qendrën e saj verore duke u shëndërruar në një pikë shumë të rëndësishme komunitare. Idea e Oltës ishte ajo të tregonte te fëmijët nga afër profesionet dhe sportet e ndryshme që bëjnë prindërit o në të ardhmen do të praktikojnë vetë fëmija duke zhvilluar aftësitë krijuese, talentin por edhe shëndetin nëpërmjet aplikimit të tyre në jetën e përditshme. Stimulimi te fëmijët e disa aktiviteteve sportive e kulturore si “profesione” si: parukeria që u rikthyen femijet te bejne gersheta si dikur, Psikologu, ku kan folur për emocionet dhe gjendjen shpirtërore, Edukatori professional- mbi gjendjen emocionale dhe ndjesitë e ndryshme, Aktor komik, ku krijuan një shfaqje artistike si Portokalli apo variete të tjera humori ku në qendër ishin protagonistë fëmijet, Dj- ku miksuan muzikë e kërcyen ne ritme te ndyshme muzike e këngën duke prodhuar shumë entuziazëm dhe emocion, “Insektet”- si ushqimi i të ardhmes. U aplikuan sporte si: Regby, Basketboll, Futboll, Not, Atletikë, Vizatim, Pikturë, Balet, Gjimnastikë artistike, Kopesht në bujqësi, Pishina, Eskursione me shumë fëmijë shqiptarë, Skerma, Baseball e shumë sporte të tjera.

“Sekreti i këtij suksesi është fakti se nga fëmijët unë merrja përditë aq shumë energji pozitive saqë idetë lindnin natyrshëm. Unë s’kisha paramenduar asgjë pervecse anën teknike të hapësirave ku do zhvilloja aktivitetin…çdo ditë ishin ndryshe: Në park lodrash, në kopësht në bujqësi, në palestër për anën sportive, kopësht botanik. Për anën kreative (vizatimet, hecja në natyrë, joga, shprehja e emocioneve etj). Fëmijët meritojnë me të mirën e mundshme dhe për mua janë të gjithë si fëmijët e mi….secili me natyrën e tij, të ndryshme secili me kohët e veta. U respektua personaliteti dhe identiteti i çdo kujt besoj se është fitore e madhe…aty mbizotëron harmonia dhe argetimi natyrshëm. Pa bërë publicitet në qytet fare ….as neper shkolla….thjesht publikimi në facebook dhe fjala fjalës që kanë kaluar thjesht prindrit me njëri-tjetrin e sigurisht besimi që kanë te unë si profesioniste” u shpreh për Diellin e Vatrës balerina Olta Shehu. Nder aktivitet dhe angazhimet ne muajin qershor spikati dhe festa e 1 Qershorit ne bashkepunim me shoqaten ILIRIA dhe shkolla e gjuhes shqipe “Naim Frashëri” në Macerata ku mori pjesë dhe mbeti e mahnitur dhe nënkryetarja e Bashkisë e qytetit Macerata per organizimin e persosur, femijet kenduan shqip, recituan, shprehen deshira ku i lanë te fluturonin me tullumbace në qiell e më tej të gjithë bashkë në valle. Shfaqja e fundvitit akademik te shkolles se baletit drejtuar nga koreografja Olta Shehu “Neqofte se un do te isha….” pa në skenë mbi 80 nxënës nga mosha 3 vjeë e sipër …ishte një sukses tjetër i timbruar me emrin e artistes shqiptare Olta Shehu.

“Çifti i lumtur” – kur kinematografia komuniste sulmonte klerin dhe ideologjinë fetare në Shqipërinë totalitare

by

Sokol Paja/

Filmi komedi “Çifti i lumtur” është një ndër filmat e shumtë me metrazh të gjatë prodhuar më 1976 në Shqipërinë komuniste ku sulmohen klerikët, feja, institucionet klerikale dhe ideologjia fetare. Regjimi komunist pasi i zhduku fizikisht dhe institucionalisht klerikët dhe institucionet e fesë, me qëllim që të zhdukte besimin fetar edhe nga ndërgjegja e njerëzve, realizoi një sërë filmash, shfaqjesh të ndryshme, botime, mbrëmje muzikore, shfaqje teatrale, simpoziume shkencore ateiste, ekspozita etj. Komunistët e kishin të qartë: në çdo veprimtari jetësore të shoqërisë moniste, në çdo veprimtari institucionale të segmenteve të kontrolluara nga partia-shtet dhe në çdo sektor prodhimi nga qëndrat e punës e deri te koperativat e fshatit, feja duhej luftuar e goditur me çdo mjet e çdo kusht. “Çifti i lumtur” është një rast tipik i një filmi të prodhur me detaje të imtësishme të luftës që regjimi komunist ushtroi ndaj klerit dhe besimeve fetare në Shqipërinë ateiste për afro 50 vjet. Fabula e paraqitur në skenar filmi është e thjeshtë: Dy të rinj që i përkasin besimeve të ndryshme fetare vendosin të martohen me njëri-tjetrin, por hasin në kundërshtinë e babait të djalit i cili paraqitet në film si konservator edhe pse në ndërmarrje dhe qëndrën e punës hiqej si përparimtar i madh. Në thelb të filmit qëndron dhe shigjetohet feja si vrasëse e ndjenjave të dashurisë ndërmjet dy të rinjve, feja si pengesë për normalizimin e marrëdhënieve mes njerëzve në komunizëm dhe si pengesë për unitetin shoqëror dhe ndërtimin e socializmit. Ideologjia fetare dhe ideologjia komuniste nuk mund të jetonin së bashku, ndaj regjimi komunist zhduku gjithçka që nuk ishte në përputhje me parimet e marksizëm-leninizmit mbi të clat funksionoi Shqipëria për afro 50 vjet. Në fabulën e filmit “Çifti i Lumtur” propaganda ateiste vë përballë dy të rinj sikur ishin me prejardhje nga dy fe të ndryshme dhe se ishte pikërisht feja që pengonte të rinjtë të martoheshin, familjet të pranonin dashurinë dhe shoqërinë të kishte unitet e zhvillim. Në filmin komedi që zhvillohet në Shkodër aty ku dhe feja ishte pjesë shumë e rëndësishme e jetës shoqërore dhe institucionet klerikale ishin shumë të konsoliduara, propagandistët komunistë antifetarë vënë përballë dy familje dhe dy prindër njëri konservator që refuzon lidhjen por që është i rrethuar nga gruaja dhe halla, të cilët kërkojnë që dashuria të aprovohet mes djalit të tyre dhe një vajze nga feja tjetër. Filmi komunist ateist e nxjerr babain që mbron fenë si konservator dhe sikur bën gjithçka për të nxjerrë justifikime që kjo lidhje mes dy të rinjve të bëhet e pa realizueshme. Me këmbënguljen e të gjithëve dhe kryesisht të kolektivit punonjës, dhe brigadieri i ndërmarjes që luhet në film nga Paulin Preka, babai konservator pranon fejesën dhe lidhjen e dy të rinjve. Pra në film paraqitet se ishte Partia ajo që e bëri të mundur këtë akt bashkimi të dashurisë së dy të rinjve dhe çliroi rininë nga feja. Partia ishte kudo. Partia ishte gjithçka për kohën. Personazhi i Hallës i luajtur në film mjeshtrisht nga V.Nino sipas projektimit dhe udhëzimit nga propaganda ateiste e kohës, akuzon dhe fajëson fenë në film duke thënë se feja është diçka e kotë. Në një leksion familjar Halla në film tregon një histori kur ishte 15 vjeçare dhe dashuronte një djalë të fesë tjetër dhe gjoja sipas Hallës kur e mori vesh babai i saj e kishte dërguar te klerikët. Në dialogun e saj me klerikun që do ta shëronte vajzën e re, Halla në film kujton se kleriku e kishte pyetur se: a je me Perendi apo me dreq të zi? Sipas hallës Kleriku i kishte deklaruar familjes se vajza ka dreqin në bark përderisa ka dëshirë me ndërru fenë. Për këtë duheshin bërë lutje sipas Hallës me qëllim që dreqi të zhdukej nga barku i fëmijës. Klerikët në film paraqiten përfitues, ngacmues, si ngatërrestarë të familjeve që pengonin dhe s’lejonin fëmijët të ndërronin fenë në emër të dashurisë. Kleriku në film, në rrëfimet e hallës tregohet ngacmues dhe përfitues i situatës familjare teksa vajzën e re e quan : “Ma zot se Zoti”. Halla tregon se ishte 15 vjeç në moshën që vlerësoi dhe e pa sipas propagandës komuniste se feja ishte diçka e kotë. Gjatë gjithë diskutimit në film, feja etiketohet si ish-feja. Sipas Hallës në film, familjet që besonin dhe ishin të lidhura fort me besimin fetar dhe institucionet e klerit dhe feja si ideologji shkatërronin individin dhe e privonin atë nga liritë e tij. Filmi “Çifti i lumtur” si shumë filma të tjerë komunistë, është kryekupt një propagandë antifetare që në thelb kishte synim të denigrojë fenë dhe të promovonte revolucionin socialist dhe të renë përparimtare socialiste siç quhej për kohën në diktaturë. Komunistët në Shqipëri dhe i gjithë aparati shtetëror me qëllim që të fshehnin dështimet, mjerimin e skllavërimin e popullit, propagandonin dhe bënin lavazh truri skllevërve të rrethuar në tela me gjemba. Komunistët në kinematografi e akuzonin fenë si veprimtari antikombëtare, antishkencore, fenë si instrument të politikave të huaja në Shqipëri etj. Në filmat me bazë familjen ose shoqërinë, propagandistët komunistë e shigjetonin fenë si një pengesë të zhvillimit të rendit të ri komunist, feja si zakon i keq në shoqërinë ateiste komuniste dhe akuzohej si e dëmshme për shoqërinë që kishin ndërtuar komunistët. Në shumë filma të realizuar në periudhën e diktaturës komuniste feja paraqitet si ideologji reaksionare, si pengesë për çelikosjen dhe unitetin popull-parti në Shqipërinë diktatoriale. Në shumicën e filmave të prodhuara gjatë regjimit komunist nga Kinostudio “Shqipëria e Re”, feja, kleri, institucionet dhe ideologjia fetare denigrohen pa mëshirë duke i etiketuara si të lidhura me prapambetjen, mashtrimin dhe armiqësinë e Shqipërisë.