Dielli | The Sun

Albanian American Newspaper Devoted to the Intellectual and Cultural Advancement of the Albanians in America | Since 1909

GJUHA DHE IDENTITETI KOMBËTAR SHQIPTAR NË ITALI

by

Dritan Mashi, mësues i gjuhës shqipe në shkollën “Gjergj Fishta” në Trento, Itali, ish-nënkryetar i LMSHI dhe aktualisht anëtar i Këshillit të Mësimit Shqip në Diasporë (KMSHD), rrëfen ekskluzivisht për gazetën “DIELLI”, Organ i Federatës Panshqiptare të Amerikës VATRA, New York, ruajtjen e identitetit, gjuhës, kulturës dhe traditës shqiptare në Itali nëpërmjet mësimit të gjuhës shqipe. Me Dritan Mashin bisedoi gazetari i “Diellit” Sokol PAJA…

FUNKSIONIMI I MËSIMIT TË GJUHËS SHQIPE NË ITALI

Duke pasur parasysh që Shqipëria nuk bën pjesë në BE, që të mundësohet mësimi i gjuhës amtare për pakicat kombëtare dhe duke ditur që Italia nuk ka një ligj të mirëfilltë që të mundesojë organizimin dhe zhvillimin e mësimit të gjuhës përkatëse të pakicave që jetojnë në vend, mësimi i gjuhës shqipe është bërë e mundur në shumicën dominuese nga shoqatat kulturore në formën e kurseve. Janë këto shoqata që bëjnë të mundur funksionimin, zhvillimin, krijimin e kushteve, ambjenteve,bazën materiale, gjetjen e mësuesve ose të mësimdhënësve, si dhe propagandimin në komunitet të funksionit të kursit shqip. Deri para pak vitesh këto kurse kanë funksionuar në menyrë të pavarur dhe individuale, gjë që ka sjellë edhe komunikimin me institucionet shtetërore të shteteve tona (Shqipëri-Kosovë), që ka qënë i rezervuar dhe i ngushtë. Shtimi dhe nevoja për zgjerimin e mësimit shqip në komunitete bëri që numri i këtyre shkollave të rritej dhe nevoja për mësues ishte më e madhe. Lindi nevoja që këta mësues dhe mësimdhënës duhej të trajnoheshin dhe të përditësoheshin. Ndihmë të madhe ka dhënë qeveria e Kosovës dhe më pas ajo e Shqipërisë me seminaret e organizuara në Itali dhe në Shqipëri, si dhe me bazë materiale, abetare, fletore pune, libra të ndryshëm për fëmijë dhe “Doracaket”. Të gjitha këto bënë të mundur që të fillojë konkretizimi dhe ndërgjegjësimi i një fillese më serioze e mësimit shqip. Në shumicën derrmuese këto kurse apo shkolla funksionojnë një herë në javë me 2-3 orë dhe në 2-3 grupmosha, gjë që ka vështirësitë e veta në sistemimin dhe organizimin e orëve të mësimit. Duhet të theksojmë që mësuesit dhe mësimdhënesit, me punën e tyre vetmohuese, përkushtimin dhe dëshiren e madhe që brezi i ri që rritet në dhe të huaj të marrë informacionin e duhur për atdheun dhe gjuhën mëmë. Numri i madh i kurseve bëri që të shtohej edhe numri i mësuesve dhe mësimdhënesve të cilët kishin nevojë të ishin më të organizuar dhe të informuar, gjë q çoi në formimin e Lidhjes së Mësuesve Shqipëtarë të Italisë. Kjo nuk pati funksionin e duhur për shkak të keqdrejtimit dhe personalizimit të direktivave për të cilat shumë mësues të nderuar dhanë kontributin e tyre. Kjo do të thotë që mbi 60% të mësuesve dhe ndihmësve informohen në mënyrë të pavarur ose rajonale.

ORGANIZIMI NË QYTETE, MËSIMDHËNIA DHE KURRIKULA QË PËRDORET

Mësimi i gjuhës shqipe i ka fillimet në vitet ‘90 me disa grupime të vogla nxënësish dhe qytete të vogla, por një zhvillim dhe perkushtim më të gjërë ka marrë në dhjetë vjeçarin e fundit, ku rolin kryesor e luajtën shoqatat kulturore. Duhet të themi se mësimi shqip zhvillohet në të gjithë territorin italian, por duke u bazuar në fluksin emigrator dhe dendësinë e komuniteteve shqiptare, numri më i madh i kurseve të gjuhës shqipe është i përqëndruar në qendër dhe në veri të Italisë si: Lombardi, Veneto, Trentino – Alto-adige, Emilia Romagna, Piemonte etj. Metodat dhe materialet e përdorura deri para pak vitesh ishin ato që silleshin privatisht nga Kosova dhe Shqipëria, pa pasur një udhëzues të metodës dhe mënyres së veçante të kësaj mësimdhënieje. Megjithatë, në këto 3-4 vitet e fundit, interesimi i institucioneve të Kosovës dhe Shqipërisë ka qënë i dukshëm dhe për pasojë është bërë e mundur bashkëpunimi dhe ndërgjegjësimi. Kjo ka bërë që në pothuajse të gjitha shkollat në Itali të përdoret Kurrikula e përbashkët e ministrive të arsimit të Kosovës dhe Shqipërisë.

MËSIMI I GJUHËS SHQIPE SI FORMË E RUAJTJES SË IDENTITETIT KOMBËTAR TË SHQIPTARËVE NË ITALI

 Duhet të theksojmë se mësimi i gjuhës shqipe nuk është vetëm me të folurin nëpër ambientet shtëpiake. Kjo mënyrë e të mësuarit të gjuhës shqipe është vetëm një pjesë e formimit paraprak dhe prejardhjes sonë si komb. Pjesa më e rëndësishme, kjo edhe sipas statistikave dhe për më shumë sipas mësuesve të parë dhe martireve të mësimit të gjuhës shqipe, që gjuha e shkruar është forma më e përshtatshme e ngulitjes së gjuhës tek personi. Duke e shkruar, nxënesi do e përmirësojë atë çka ka mësuar në ambjentet familjare, duke e ilustruar me historinë do mësojë kush jemi dhe cila është prejardhja, duke parë dhe përdorur veshjen tradicionale në vazhden e mësimit dhe veprimtarive që shkolla ka në programin e saj, komunikimi dhe angazhimi në orën e mësimit me traditën dhe doket, gatimit, instrumentet, vizatimin me tematikat tradicionale, do kemi krijuar një formacion të mundshëm dhe të programuar për një imazh funksional të përgatitjes së brezit të ri me identitetin dhe prejardhjen e kombit tonë. Megjithatë, kjo do ishte maksimumi duke parë statistikat. Aktualisht në Itali janë në funksion rreth 100 kurse ose shkolla. Kjo është një shifer jo e mjaftueshme për numrin e madh të komunitetit shqiptar që ndodhet në Itali (rreth 1.000.000 shqipfoles). Me një fjalë, duhet të bashkohemi, të gjejmë rrugën e duhur, të veprojmë me më shumë përgjegjësi dhe profesionalizem, si nga ana e shteteve tona përkatëse, si nga ana jonë si profesionistë t gjuhës shqipe. Themelet janë, duhet vetem të veprojmë me më shume këmbëngulje që të ndërgjegjësojmë komunitetin tonë që e vetmja rrugë që vërteton identitetin tonë është t’i mësojmë brezit të ri gjuhën e shenjtë dhe të bukur shqipe. Nga ana jonë si mësues ka marrë rrugën e duhur që me formimin e Këshillit të Mësimit Shqip në Diaspore (KMSHD), do të mundesojë unifikimin e mësimit shqip në të gjithë diasporen. Gjë që vlen edhe për mësimin e gjuhës shqipe, si formë e ruajtjes së identitetit kombëtar shqiptar. 

SI PRITET MËSIMI SHQIP NË ITALI NGA SHOQËRIA ITALIANE

Duhet të theksojmë që populli italian ka qënë në shekuj një popull emigrator. Kjo ka ndikuar pozitivisht në organizimin dhe zhvillimin e mësimit shqip në të gjitha aspektet, si në frymëzimin emocional ashtu edhe material. Kemi marrë përgezimet më të sinqerta për iniciativen, gjithashtu kemi marrë edhe ndihmen materiale kur ka qënë e nevojshme, ambjente ose bazë materiale.

 ROLI DHE PESHA E SHQIPTARËVE NË ITALI

Komuniteti shqiptar në Itali është nder më të rëndesishmit në shoqerinë italiane. Kjo ka të bëjë edhe me numrin e madh të shtetasve shqiptarë të emigruar ndër vite. Duhet theksuar se integrimi ynë ka qënë i shpejtë dhe i natyrshëm. Kemi të bëjmë me një krah pune të dobishëm për ekonominë italiane, por edhe intelektuale. Kjo është vërtetuar me rezultatet, arritjet dhe suksese si në fushat profesionale dhe ekonomike, por edhe në ato politike. Nuk janë të paktë personazhet që pothuajse i njohim të gjithë. 

MESAZHI JUAJ PATRIOTIK PËR DIASPOREN NË SHBA

Jemi të vetëdijshëm që diaspora shqiptare në SHBA është ndër më të vjetrat dhe më frytdhënëse, ndër më patriotiket dhe më të frymëzuarat në çështjen kombëtare të ruajtjes së gjuhës, traditave dhe dokeve të kombit shqiptar. Duke qënë kaq larg nga toka mëmë dhe duke qënë aq afër me zemër, jemi krenarë që ju vëllezër na jepni një motiv më shumë që të angazhohemi me shpirt e zemër që të mbrojmë me fanatizëm emrin SHQIPTAR. Kemi tre gjërat më të bukura në botë: GJUHËN, FLAMURIN dhe TRADITAT. T’ua lëmë trashëgimi fëmijeve tanë dhe brezave të ardhshëm. Zoti e bekoftë Shqipërinë etnike dhe shqiptarët.

GJYKATA SPECIALE KUNDËR PAVARËSISË SË KOSOVËS E DINJITETIT TË LUFTËTARËVE

by

Avdyl Krasniqi, Kryetar i Organizatës së Veteranëve të Luftës së UÇK-së, dega Fushë Kosovë, në një rrëfim ekskluziv me gazetarin Sokol Paja, për gazetën Dielli, Organ i Federatës Panshqiptare të Amerikës VATRA, New York, deklaron se Gjykata Speciale po bën një spektakël të përgatitur nga qarqet ruse në bashkëpunim me serbët, për të njollosur dhe nëpërkëmbur Kosovën e Pavarur dhe luftën e shenjtë të UÇK-së. Akuzat e Speciales janë akuza të shpifura dhe të pabaza kundër krerëve të UÇK-së, kundër shtetit tonë, sakrificës sonë dhe dinjitetit tonë.

ARRESTIMET NJË SPEKTAKËL I SHËMTUAR

Arrestimet i kemi përcjellur me shumë  shqetësim. Zhvillime këto shqetësuese për çdokënd që e ndjen vetën shqiptar. Është një spektakël i përgatitur  nga qarqet ruse në bashkëpunim me serbët, për të njollosur dhe nëpërkëmbur Kosovën e Pavarur dhe luftën e shenjtë të UÇK-së. Pikësynim i kësaj Gjykate me iniciativën ruse ishte akuzimi i krerëve të UÇK-së për trafikimin e organeve njerëzore “Shtëpia e verdhë”, gjë e cila nuk u dëshmua se ka trafikim organesh njerëzore apo “Shtëpi të verdhë”, por kishte akuza të shpifura dhe të pabaza kundër krerëve të UÇK-së, kundër shtetit tonë, sakrificës sonë dhe dinjitetit tonë.

NJË PADREJTËSI NË DËM TË SHQIPTARËVE TË KOSOVËS

Mendoj që Evropa po bën shumë padrejtësi në dëm të shqiptarëve, duke filluar nga kushtet dhe kërkesat e vazhdueshme për lëvizjen e lirë dhe anëtarësimin në BE, faktorizimin e serbisë dhe fshehjen e krimeve, ku dihet se ende ekzistojnë shumë persona të pagjetur dhe përgjegjës për këtë është vetë shteti serb. Po kjo Evropë në krye me Dick Marty, ra nën ndikimin e iniciativës ruse ku me 25 janar 2011, në Asamblenë Parlamentare të Këshillit të Evropës, aprovoi në formë të rezolutës raportin e Dick Martyt.

AKUZAT NDAJ UÇK TË PAVËRTETA

Lirinë dhe shtetin e kemi fituar falë qëndresës dhe luftës së shenjtë të UÇK-së, ndihmuar nga shtete aleate. Por, t’i akuzosh krerët e UÇK-së apo më meritorët e lirisë me akuzën “Ndërmarrje e përbashkët kriminale” dhe shumë shpifje dhe akuza të tjera të pabaza, e tregojnë fytyrën e vërtetë të kësaj Gjykate e cila është e njëanshme, e kundërligjshme, e drejtuar vetëm ndaj  luftëtarëve të UÇK-së. Këto aktakuza janë të pabaza dhe pa fakte të cilat janë përgatitur nga qarqet serbe dhe disa shqipfolës për të njollosur luftën e shenjtë të UÇK-së, luftë e cila mobilizoi faktorin ndërkombëtar në krye me NATO-n, duke ditur se ishte luftë e drejtë dhe e pabarabartë në raport me forcat serbe.

BARAZIMI I AGRESORIT ME VIKTIMËN NJË TURP

Barazimi i agresorit me viktimën jo vetëm që është e turpshme, por edhe shumë e rëndë për popullin dhe familjarët ku dihet se nga shteti serb nën komandën e paramilitarëve janë kryer mbi 400 masakra ndaj civilëve shqiptarë, kemi mbi 13000 civil të vrarë, 1392 fëmijë ku prej tyre 296 fëmijë nën moshën 5 vjeç, 1882 burra të vrarë mbi moshën 65 vjeç, mbi 20000 dhunime. Të gjitha këto janë kryer gjatë luftës në Kosovë dhe adresa e tyre është shteti agresor serb.

SITUATA SOT NË KOSOVË E RËNDUAR

Është një situatë e rënduar dhe një lëkundje e besimit ndaj shteteve evropiane, apo ndaj asaj Evropës së vjetër e cila na ndau dhe na copëtoi në shumë shtete. Reagimet e njerëzve ishin të ndryshme, por thirrja për qetësi dhe maturi e krerëve të shtetit ndikoi në uljen e gjakrave, por mllefi dhe kujtesa na çon në vitet e 90-ta të arrestimeve.

PROTESTA E PETICIONE

Është kohë e ndjeshme, për shkak të pandemisë ju kemi ikur protestave por nuk përjashtohet mundësia e protestës. Ne si OVL i kemi dorëzuar peticionet me mbi 230000 nënshkrime tek Sekretari i Përgjithshëm i Asamblesë Parlamentare të Këshillit të Evropës kundër raportit të Dick Martyt. Përgjegjësinë për zhvillimet e mëtejshme e merr Këshilli i përgjithshëm i OVL-së, rreth aktiviteteve të ardhshme.

PSE VAKSINA E KOMPANISË MODENA ËSHTË MË EFIKASE?

by

PSE VAKSINA E ZHVILLUAR NGA KOMPANIA BIOTEKNOLOGJIKE MODERNA ËSHTË MË EFIKASE?/

-FLET PËR GAZETËN”DIELLI” MJEKU INTERNIST, I TRAJNUAR NË EPIDEMIOLOGJINË KLINIKE, ASISTENT PROFESOR NË MJEKSINË KLINIKE NË CORNELL UNIVERSITY –NEW YORK, DR.SKËNDER MURTEZANI-

Dr. Skënder Myrtezani, mjek internist, i trajnuar në epidemiologjinë klinike, asistent profesor në mjeksinë klinike në Cornell University – New York, në një rrëfim ekskluziv dhënë gazetarit Sokol Paja, për gazetën DIELLI, Organ i Federatës Panshqiptare të Amerikës VATRA, New York, analizon vaksinat anti -Covid, situatën në Shtetet e Bashkuara të Amerikës, gjëndjen në shtetin e New Yorkut, situatën e Shqipërisë, Kosovës e Maqedonisë së Veriut në përballje me pandeminë globale. Gjithashtu Profesor Murtezani shpjegon edhe fenomenin e vetvrasjes te individët e prekur nga Covid-19. Me doktor Skender Myrtezanin bashkëbisedoi gazetari i DIELLIT, Sokol Paja. 


ERDHI VAKSINA E SHUMËPRITUR

Vaksinat kundër covid-19  janë në numër të madh, janë 58 vaksina sot që duan ta marrin rrugën e të arrijnë deri tek njeriu por nga një analizë që kam bërë, 2 vaksina janë më të mirat Moderna dhe Pfizer Biontech. Moderna për mua është një vaksinë më komplete sepse fillimi i bërjes së vaksinës është në Janar të këtij viti, i kanë bërë fazat në mënyrë shkencore dhe nën mbikqyrjen e Institutit Kombëtar të Shëndetësisë. Phizer e ka perdor bërë me të njëjten metodë, përdorimin e asaj pjese të virusit që është mRNA. Kjo është vaksinë gjenetike, pra ky “messenger” urdheron qelizën e gjalle të prodhojë proteinën që është e njëjtë me atë te virusit, dhe trupi ndërton antitrupa, pra e përgatit trupin tonë në rast se bie në kontakt me SARS COV 2 te fitoje luften me virusin ne kete rast SARS CoV 2 pa simptoma ose me shum pak simptoma. Vaksina e Oksfordit është e mirë por nuk e kam studiuar me detaje atë por vetëm vaksinat e Amerikës.

NJERËZIT TREMEBN, A KA EFEKTE ANËSORE TEK INDIVIDËT VAKSINA?

Janë tre faza qe fillojne pas fazes paraklinike në qelizat invitro dhe ne kafshe, ku studjohet  nëse prodhojnë proteinë apo jo, pastaj prej studimit te aftesise se qelizave te prodhojne proteinen e Covid 19 in vitro, vazhdohet invivo por tek kafshet konkretisht tek numri me i madh i studimeve esht me majmunin Rhesus macaque ku ka treguar që mund të prodhohen antitrupa pra hapet rruga qe studimet te behen ne njerez. Vaksinë Moderna është aplikuar në 30 mijë vullnetarë, po ashtu edhe Phizer e ka aplikuar në 30 mijë vullnetarë ne fazen e tretë te studimit te efikasitetit te vakcines. Nga të dyja vaksinat nuk kemi asnjë rast vdekje, nuk kemi asnjë rast të ndonjë komplikimi serioz qe lene vaksinat gjate hulumtimeve klinike para se te dalin ne mbrojtje te publikut.   Kur bëhet faza e tretë krahasohet vaksina me vaksinën e rrejshme që quhet placebo. Është parë që deri në fund të studimit te vakcines Moderna nga 30 mijë kanë gjetur 95  të sëmurë nga covid 19 ku 90 kanë qënë nga grupi placebo dhe 5 nga grupi që kanë marrë vaksinën e vërtete, por asnjëri nga këto të 5 nuk ka kaluar me sëmundje kritike. Pra duke mare vaksinen per Covid 19  edhe nëse e merr semundjen, nuk e merr atë formën që të merr jeten, pra ka efikasitet esht shum i larte. Un per vete dhe per familjen time e kisha mare njeren nga keto dy vakcina pa u menduar dy here. Mendohet, sipas dr. Faucit  që diku në mars apo prill do fillohet aplikimi i vaksinës duke ndjekur prioritetet qe keto dite esht duke i percaktuar CDC (qendra për  kontrollin e sëmundjeve NE Atlanta Gorgia), pra do ti ofrohet personelit mjekësor, punetoreve ne sherbim publik popullates qe jane banojne ne shtepite e pleqeve, grupeve më të rrezikuara dhe me rradhe. Shpresojmë që në shtator të arritet të vaksinohet e gjithë popullsia.

AMERIKA PËRBALLË COVID-19, SITUATA NË NEË YORK 

Situata është e larmishme sot, Amerika është vendi i demokracisë, nuk është e lehtë të kalosh nga një kulturë   s’me intereson asgjë,( I don’t care) apo (Dont tell me what to do” të kalosh tek kultura e re e pandemisë që kërkon sakrificë nga çdo njëri për ta fituar luftën. Kjo është gjendje e nje lufte biologjike por per fat te keq  nuk është trajtuar si e tillë. Duhet trajtuar si luftë biologjike dhe çdo vend të ketë qëndrime, edukim të popullatës, marrje të masave që ta fitojmë betejën me virusin. Këtë sukses e kemi në Indokinë, Vietnam, Tajvan, Australi, Zelandë të Re. Problemi është se nuk kemi studiuar mjaft sesi penetron virusi. Deri tani e dimë që fillon tek hunda, tek goja, tani mendohet edhe tek sytë dhe duhet të mbajmë edhe syze ideja esht që mos ti japim rast CORONES 2 të shumohet. Problemi më i madh është që virusi do njeriun që të mbijetojë, në qoftëse ne nuk i japim rast ai do vdesë. Maska është e vetmja alternativë, tani CDC propozon maskë me dy shtresa, janë maska të reja dhe mendoj që çdo person që punon me industrinë e shëndetësisë duhet të kenë maska N95 ose M3. Amerika asnjëherë nuk ka qënë në top listen e vdekshmerise, por Amerika ka bërë testimet me numer me te madh ne bote, prandaj edhe vendët e tjera të kishin bërë aq testime do dilnin me shume raste pozitive. Nuk është me rendësi ne vendet me ekonomi te ulet të kapen sa me shume raste, por esht shum me rendesi mos të na ikin personat me simptoma që jane grupi qe transmetojnë virusin, ata dyhet te observohen nga qeveria ti izolohen dhe raster e kategorise kritike te transportohen në spital.  Problemi në vendin tonë ka qënë tek kujdesi për ata me covid 19, duhej ne moment të izoloheshin per 3 jave pastaj te ritestohen sipas protokolit.

 Situata sot ne NY, është më mirë se në çdo shtet tjetër te SHBA. NY pasi e pësoi DHE kishte vdekshmërinë më të madhe në botë, pasi nuk u morën masa që fillim ne janar shkurt prandaj marsi e prilli kanë qënë të kobshme per NY. Që nga mesi i marsit unë vazhdova ta promovoj fuqishëm përdorimin e maskës dhe të gjitha mjetet që kisha në dispozicion,qe mendoja se mund te stabilizojne sistemin e imunitetit qe te mos kalojme ne kategorine kritike te semmundjes po edhe po te kolojme te kemi gjasa te te mire te shpetojme. E kame filluar ne faqet e mija te facebook-ut e me vone prej ne 24 marsit me intervista dhe me materiale shtesë informative nga zyra ime ne Queens, i shpërndava masivisht me qëllim që qytetarët të ndërgjegjësohen për rrezikun e madh që kishim në horizont. Sot situata në New York është e shkëlqyer nëse iu referohemi shifrave të mëparshme. Por ky kohezion rrezikohet shumë nga lëvizjet masive të popullsisë për festa e raste, demonstrata kundër qeverisë apo pro qeverisë, festat e ndryshme që rrisin kontaktet mes njerëzve e të tjera si këto do na rrezikojnë shumë nëse nuk kihet një kujdes i madh. Në klinikën ku unë punoj ka disa shqiptarë të infektuar. U bëj thirrje që sidomos komunitetit tone të ketë kujdes të shtuar. Ata duhet të kuptojnë momentin, virusin, fuqinë e tmerrshme te virulences qe esht shkatërruese per trupine e njeriut i lus  të jenë shum’ të kujdesshëm. Nuk bëhet shaka me këtë virus të tmerrshëm, jemi në gjendje lufte dhe ashtu duhet të sillemi, me kujdes ekstrem dhe jo me neglizhencë. Flitet kohët e fundit sipas studimeve se virusi mund të qëndrojë deri në 3 orë në ajër, ndaj duhet maska dhe distanca rigoroze dhe mbi të gjitha vetëdijësimi njerëzor për fuqinë shkatërruese të virusit. 

SHQIPËRIA, KOSOVA E MAQEDONIA PËRBALLË COVID-19

Sjellja e bashkëkombasve tanë gjatë pandemisë ka qenë pak e tepruar ne aspektin e injorimit te masave mbrojtse. Qasja që kemi ndaj njëri-tjetrit dhe marrëdhëniet e ngrohta si shoqëri në vendet tona ka bërë që jo vetëm mos ta frenojmë virusin por ti japim një hov edhe më të fuqishëm shumimi. Vizitat e tepruara familjare, përqafimet, mos mbajtja e distances, mos mbajtja e maskës dhe neglizhenca ka bërë që situata të përcepitojë frikshëm në vendet tona sidomos sot që flasim Maqedonia është me keq se vendet tjera te Balkanit. Në qasjen ndaj virusin duhet të ndryshojmë kulturalisht. Është një domosdoshmëri. Duhet të kemi më shumë disiplinë. Në vendet tona maskat mbahen nën mjekër, në xhep, në makinë apo në dorë. Duhet një fushatë më e fuqishme mediatike dhe duhet më shumë edukim të popullatës me të gjitha mjetet e komunikimit masiv. Duhet një bashkëpunim më i madh mes mjekut, pacientit, institucioneve shtetërore, mediave e çdo indivi që është pjesë e zinxhirit të luftës kundër virusit global. Duhet të punohet fort që popullata të jetë e shëndoshë, ti parandalojmë që të mos sëmurën e të mos perfundojne në spital. Përhapja masive e sëmundjes na rrezikon kapacitete pritëse dhe na çon në kolaps te sistemit shendetsor. Në çdo spital shtetëror dhe privat duhet të ketë të paktën 2 kate të specializuar dhe të gatshëm për të luftuar Covid-19. Shtetet duhet të investojnë më shumë dhe duhet të kenë strukturë të fuqishme përballimi. Sot jemi në një luftë biologjike dhe qeveritë e sidomos partitë politike në vendin tonë duhet të jenë të bashkuara dhe të qëndrojnë në një front përballë të kësaj të keqe globale. Sot duhet të jemi të bashkuar. Vetëm kështu gjithmone do fitojmë ndaj së keqes. 

PSE PO VETVRITEN NJERËZIT E PREKUR NGA COVID-19?

Vetvrasja në spitale dhe sidomos te pacientët e prekur me covid-19 nuk duhet të ndodhë në asnjë mënyrë. Është e turpshme. Aty ku vetvriten njerëz nuk ka menaxhim dhe nuk ka siguri. Nuk mundet që pacienti i sëmurë më covid të bëjë xhiro në katet e spitalit të planifikojë e shikojë me detaje se ku do të vetvritet. Ku janë strukturat spitalore? Çdo pacient që vjen në spital duhet lexuar dhe intervistuar me detaje se nëse ka shfaqje të problemeve të rënduara psikologjike a psikiatrike. Duhet shikuar dhe mbajtur nën vëzhgim çdo pacient që shfaq probleme. Psikiatri duhet të ndërhyjë menjëherë sapo merr informacionin nga infermieri nëse ka donjë depresion apo psikozë te pacientët. Çdo pacient që ka probleme duhet të mbikëqyret nga punonjësit e spitalit që të shikojë dhe sinjalizojë ndryshimet te ky individ. Në Amerikë quhet “one to one” pra çdo të sëmuri me tendence per vetevrasje vendoset që ta mbikqyrë një i shëndoshë, pjesë e ekipit ndihmës të spitalit do te benin pune te mire ne evitimin e vetvrasjeve.  Përveç kësaj që thashë më lart, njerëzit vetvritën nga mungesa e besimit se do ta kalojnë virusin, nga frika e vdekjes, nga paniku që u shkakton virusi, humbja e shpresës, besimi te Zoti do te luante rol positiv. Problemi duhet parë ne kompleksitetin e saj.  Në vendet tona 9 në 10 persona nuk duan më të jetojnë në atdheun e vet, duan te largohen ne perendim. Ka një depresion kolektiv. Në vendet tona Kosovë, Shqipëri, Maqedoni shoqëria është në një depresion te perhershem si pasojë e humbjes së shpresës dhe dëshirës për të gjetur pune qe do e mbaje nje familje dhe me perkushtim do te jetoj aty ku esht gurri i rende në vendin e tyre. Gjendja shoqërore është e rëndë. Situata është komplekse në vendet tona. Për tu kthyer të problemi, duhet që çdo mjek të ketë një kujdes të shtuar te pacientët që marrin ilaçe të forta apo që shfaqin simptome te depresionit, gjëndjen e rënduar apo shenja per ti bere dem vetes. Një gjë që duhet pasur parasysh është që edhe familja dhe spitali ti mbajë në kontakt të vahzdueshëm të sëmurët me depresion, biseda te shpeshta dhenja e kurajos dhe informimi i mjekut nese gjendja nuk permiresohet.. Ajo i çliron dhe i bën të ndjehen mirë pacvientet me gjendje psikiatrike. Ata nuk janë vetëm. Ata janë të gjithëpërfshirë dhe kurajo e miqëve e familjarëve i ndihmon shumë psikologjikisht të sëmurët. Morali i ulët dhe dëshpërimi, depresioni i thelle është fatal për të sëmurët Psiqiatrik. 

KOHA QË MIQTË NDËRKOMBËTAR TI NDIHMOJNË SHQIPTARËT

Situata në Shqipëri, Kosovë dhe Maqedoni nuk është ajo që secili nga ne duam. Njerëzit janë të lodhur nga qeverisjet e këqija, shpresa për ndërtim të vendit dhe mungesa e tregut të punës. Miqtë tanë ndërkombëtarë duhet ta ndihmojnë vendin tonë duke ndërtuar si fillim një industri të mjaftueshme që ajo fuqi punëtore ta gjejë vetveten në shtetin amë. Bashkimi Europian dhe Amerika duke pas bashkpunimin tone ne cdo sfere nuk e ka veshtire të ndërtojë një industri apo një sketor punësimi masiv për qytetarët e vendeve tona. Ka një shpopullim të frikshëm. Është e trishtueshme ku 9 në 10 perona duan ta braktisë vendin tonë. Po iku rinia, fuqia vitale e punësimit, vendi mbaron, plaket, shkatërrohet. Qoftë qeveritë, qoftë miqtë tanë ndërkombëtar duhet ta na ndiohmojnë. O sot o kurrë. Europa duhet ta ndryshojë qasjen ndaj shqiptarëve. Nuk është aspak e vështirë që Europa të ndërtojë dy industri të thjeshta me treg punësimi deri në 3 milion banorë në mënyrë që shqiptari të mos punojë në Europë por të qëndrojë në shtëpinë e tij duke u paguar njësoj si në Europë. Vendit tonë po i ikën pjesa më e mirë, më e përgatitur, më e aftë. Ky është një shkatërrim për shtetet dhe kombin tonë. Duhet një strategji mbarë kombëtare sesi të ndalojmë shpopullimin e vendit tonë, gjetjen e një tregu pune konkurues dhe mbi të gjitha njerëzit të ndërtojnë jetën dhe shpresën në vendin e tyre. 

LËPUSHA, NJË ZANË E VËRTETË MES MALEVE

by

Dritan Zaimi, ekspert i turizmit dhe eksplorues, rrëfen ekskluzivisht për gazetën DIELLI, Organ i Federatës Panshqiptare të Amerikës VATRA, New York, bukuritë e turizmit në Kelmend në Malësinë e Madhe. Tamara po jeton një epokë të re. Tamara duket shkëlqyeshem, me një qendër të qytetit, me godina shërbimi që ndjekin arkitekturën e zonës dhe me një bulevard për shëtitje këmbësorësh. Ndërtesat tipike prej guri dhe druri, trotuaret me kalldrëm prej guri, parqet e gjelbërta dhe malet gri sipër, kornizat prej druri kafe, retë e bardha dhe qielli i thellë blu, tejkalojnë imagjinatën edhe të krijuesit më kreativ… Me Dritan Zaimin bisedoi gazetari i DIELLIT Sokol PAJA.

MALËSIA E MADHE E SKALITUR ME BUKURI TË PASHOQE 

Udhëtoni dhe shëtiteni Shqipërinë tonë sa më shumë, veç atëherë do ta kuptoni sa e bukur është, se i kemi të gjitha, madje bukuri të kategorisë së parë, që nuk ngopesh duke i shijuar e dëshiron të kthehesh sërish e sërish. Çdo pëllëmbë e vendit tone është e skalitur me bukuri të pashoqe, jug a veri, lindje a perëndim. Pavarësisht senë çfarë stine apo moti, aventurën e gjeni kudo e kurdo në Shqipëri, gjithmonë do të gjeni një vend dhe kohë për ta lënë shpirtin tuaj të vrapojë i lirë. Të gjithëi njohim mrekullitë e Thethit apo Valbonës në veri të Shqipërisë, po sot po ju ftoj të më ndiqni në një udhëtim në një zonë po aq të bukur dhe mahnitëse, veçse nuk është aq e njohur sa dy të parat tëcilat njihen dhe eksplorohen prejshumë vitesh tashmë. Sot do ju rrefej për Kelmendin! Kelmendi është një komunë në zonën e Malësisë së Madhe në skajin më verior të Shqipërisë në kufi me Malin e Zi, që përfshin fshatrat Brojë, Tamare, Selce, Vukël, Nikç, Lepushë e Vermosh. Do ju rrefej sot për bukuritë e tij, për magjinë dhe dashurinë e tij që e ndjen në çdo hap të udhëtimit tënd, për bjeshkët, lumenjtë, ujvarat, kullotat e malet, një arratisje e ëmbël mes blegërimave, gurgullimave, cicërimave, fëshfëritjeve të gjetheve e të flladit të lehtë për të ndjerë fuqishëm ëmbëlsinë e kësaj toke dhe madhështinë e majave të maleve. Edhe për mua ishte risi e surpize kjo zonë, sapo pashë një mundësi udhëtimi, përgatita çantën time, mora mikun tim më të ngushtë të udhëtimit, d.m.th. aparatintim fotografik dhe u nisa mjaft herët në mëngjes si pjesë e një ekipi eksploruesish.

UDHËTIM MIDIS SHPATEVE TË THEPISURA

Nisja nga Tirana ishte rreth orës 6:00 dhe udhëtuam drejt qytetit të Shkodrës, ku patëm ndalimin e parë për një kafe ose çaj buzë lumit Drin. Pas një pushimi të shkurtër, lamë pas ultësirën e Shkodrës dhe filluam udhëtimin tonë midis shpateve të thepisura dhe maleve të larta të pjerrëta, thellë brenda Alpeve Shqiptare. Shumë shpejt horizonti u afrua ndërsa po shikoja muret e maleve në të dy anët e rrugës, maja të larta, humnerë të thellë dhe male që ngriheshin menjëherë mbi lugina. Për një moment më dukej sikur isha pjesë e filmit Avatar. Doja të zbrisja dhe të kapja fotografi dhe të shkrepja skena të ndryshme, ose të gjurmoja me lentet e mia shqiponjat dhe skifterët që fluturonin lart e poshtë humnerës, por destinacioni ishte diku tjetër, kështu që u dorëzova dhe thjesht e lashë syrin t’i shijonte të gjitha. Rreth orës 10:00 kishim mbërritur në stacionin e parë, patëm një ndalesë të shkurtër te “Leqet e Hotit” siç e quajnë vendasit këtë vend. Këtu mund të adhuroni rrugën e bukur që gjarpëron buzë faqes së malit nga maja derinë fund ku shihet lugina e lumit Cem. Koha është shkurtër  për të parë peisazhin që të lë pa frymë dhe për të bërëfotografi njëkohësisht. Dëshira është të qëndrosh më shumë por destinacioni është tjetër kund, ndaj pa vonesë hipëm në fugon për të vazhduar udhëtimin më tej.  Stacioni tjetër është fshati Tamarë. Pak kisha dëgjuar më parë për këtë fshat unik, kryesisht mund të kisha dëgjuar për të vetëm në dimër pasi rruga bllokohej shpesh nga bora e madhe, por kjo është një histori e së kaluarës pasi rruga e re ishte në gjendje të përsosur. Ishte e qartë, Tamara po jetonte një epokë të re, sot Tamara dukej shkëlqyeshem, me një qendër të qytetit, me godina shërbimi që ndjekin arkitekturën e zonës dhe me një bulevard për shëtitje këmbësorësh. Ndërtesat tipike prej guri dhe druri, trotuaret me kalldrëm prej guri, parqet e gjelbërta dhe malet gri sipër, kornizat prej druri kafe, retë e bardha dhe qielli i thellë blu, tejkalonin imagjinatën edhe të krijuesit më kreativ. Dhe dielli që shkëlqente fuqishëm  mbi fshatin Tamarë i jepte një bukuri përrallore këtij fshati të strukur mes malesh. Por kjo nuk është e gjitha; pak metra nga qendra, shkallet na çojneposhte në shtratin e lumit Cem. Ujërat e tij kristal të pastra më bënë të pendohem që nuk mora rrobat e banjos me vete. Në të tilla kushte më mbetej të shikoja të tjerët ndërsa kridheshin në ujrat e ftohta dhe unë të merrja sado pak nga kënaqësia e tyre e të ngulitja këto momente me aparatin tim. 

SELCA, KANIONI I KELMENDIT, LUMI CEM

Pas një ore udhëtimi nga Tamara, arritëm në fshatin Selcë ku zbritëm nga fugoni për të ecur drejt destinacionit tonë të ardhshëm, Ujëvara e Selcës. Selca shtrihet në 353-1100 m mbi nivelin e detit. Ndodhet 8 km në veri të fshatit Kelmend. Selca fsheh disa nga thesaret më të bukura të natyrës si kanioni i Kelmendit, shpella të shumta, ujëvara, peisazhe të lëjnë pa frymë, arkitekturë dhe artizanat të pasur etj. Ndërkohë për adhuruesit e rafting, Selca propozon lumin Cem, i cili ofron më të mirën gjatë Prillit dhe Majit, kohë kur mund të shijoni edhe kanionin Gerrli. Nga ana tjetër, ujëvarat e Selcës janë një tërheqje natyrore spektakolare që ia vlen të vizitohen, kështu që vizita tek njëra prej tyre ishte thjesht qershia mbi tortë në këtë udhëtim. Shtegu drejt Ujëvarës së Selcës (Sqapi) ishte buzë malit, në një shteg shkëmbor të rrëshqitshëm, ku duhej të ishe i kujdesshëm se ku të shkelje pasi mund të rreshqisje lehtë mbi shkëmbinjtë e vegjël dhe te përfundoje në drejt e tek shtrati i lumit. Gjatë rrugës, pamja e maleve përreth, në këto ditë të vjeshtës, ishte thjesht mahnitëse. Pas rreth 90 minutash ecje midis shkëmbinjve, gjetheve, pemëve, duke shijuar aromën e luleve të malit, kishim mberritur tek ujvara e Selces, gurgullimën e së cilës e kishim ndjerë fuqishëm që nga larg. Një bukuri spektakolare, e fshehur mes maleve, thellë brenda pyllit, me fytyrën e bardhë plot shkëlqim që ia vlente të vizitohej. U ulëm para saj dhe shijuam drekën tonë të paketuar dhe pimë nga uji i freskët i ftohtë i ujëvarës. Pasi pushuam për disa orë nën freskinë  ujrave të bardha dhe mblodhëm gjithçka qëkishim sjellë, me përtese morëm rrugën e kthimit për tek mjeti i transportit. Stacioni tjetër do ishte pikërisht fshati Lëpushë ku edhe do të akomodoheshim për të kaluar natën. Një mbrëmje e këndëshme rreth e qark oxhakut me zjarr duke pjekur gështenja, duke pirë verë e duke biseduar me banorët  bujarë e mikpritës, duke dëgjuar rreth gojëdhënave e legjendave të zonës. Herë pas here, dilnin në ballkon për të shijuar qiellin e pastër plot me yje, gjë qëna mungon shumë në qytetet tona të zhurmëshme.

LËPUSHA, NJË DASHURI MES MALESH

Mëngjesi do të vinte shpejt dhe ne u zgjuam për një tjetër ditë me aventura mes malesh që do të kulmonin me Majën e Vajushës. Mbërritja natën vonë një natë më parë në Lëpushë nuk na kishte dhënë mundësi ta shikonin dhe ta shijonim bukurinë e fshatit.  Kështu që herët në mëngjes, pasi shijuam ushqimin e shijshëm me produkte lokale nxituam që të dalim përjashta për të shijuar një kafe mes malesh nën rrezet e para të diellit. Po na shijonte ngrohtësia e diellit dhe me përtese filluam të bënim gati gjërat që na duheshin për udhëtim. Lepusha ishte krejt ndryshe nga Thethi apo Valbona, nuk ishte një fshat në fund të një lugine të thellë ku malet ngrihen thikë, por as edhe një fshat në majë të malit, përkundrazi ishte diku në mes të lartësive, rreth 1200 m mbi nivelin e detit, një avantazh i pakrahasueshëm për të shijuar në maksimum përvojat në natyrë. Lëpusha ishte një zanë e vërtetë mes maleve, një fshat i shtruar në një luginë të butëmes maleve, mes kullotash, pyjesh e ujvarash.Vendasit thonë se emri i fshatit vjen nga një bimë me lule të verdha që rritet shumë në këtë zonë dhe quhet Lëpushtra. Një vend i pasur me burime, ku ekonomia shtëpiake është e përqendruar tek blegtoria dhe bujqësia, por sëfundmi është turizmi ai që sjell jo vetëm të ardhurat por edhe vetë klientin direkt në Lëpushë. Kjo zonë ka mundësi të jashtëzakonshme për zhvillimin e turizmit nëçdo stinë të vitit dhe këtë gjë e dinë shumë mirë edhe vendasit që kanë filluar të investojnë cilësisht në këtë drejtim. 

SHTEGU PËR TEK MAJA E VAJUSHËS

Shtegu për tek Maja e Vajushës kalonte në një pyll me pemë të larta që në këtë kohë i kishin lëshuar gjethet, pak kish mbetur nëpër degë por bukuria ishte shtruar në tokë në një tapet të trashë gjethesh ku do të kishe kujdes edhe të mos rrëshqisje. Ecnim e soditnin natyrën e mrekullueshme, majet e maleve që zbuloheshin dal nga dal tek sa dilnim nga pyjet e larta dhe vendin ia linin kullotave të hapura alpine. Ecnim dhe uleshim herë pas here për të pushuar, për tu shplodhur e për të marre forca pasi ngjitja fillonte e bëhej më shumë impenjative. Kullotat të ofronin një ngjitje të ëmbël mes stanesh, ku kishim mundësi të shtriheshim, të loznim, të bënim foto por edhe të freskoheshim nga përrenjtë që buronin nga majat e maleve e rridhnin butë përmes kullotave. Në vend të gjetheve këtu mund të kundronim kërpudha të ndryshme dhe zhyteshim mes barit të artë. Ngjitja vazhdoi përreth 2 orë e gjysëm, herë intensive dhe herë butë, për të kulmuar me Majën e Vajushës 2100m mbi nivelin e detit, ku pamja qëna u shfaq menjehere pasi arritëm majën ishte thjesht një surprize e pabesueshme. Një pamje spektakolare që mbetet e fshehtë dhe surprizë që nuk pranon të zbulohet asnjë çast pa arritur majën, si një shpërblim i merituar dhe i pa kompromentueshem vetëm për ata që sfidojnë ngjitjen përfundimtare. Menjëherë pas mbërrin majën, ti shikon dhe shijon madhështinë e alpeve shqiptare tek sa ngrihen fuqishëm me majat e tyre të ashpra. Një kontrast i fortë kaq pranë, nga njëra anë Maja e Vajushës, maja e një kullote alpine mbushur me bar, dhe pastaj përballë teje shkembijnë të egër, maja të thepisura malesh që ngrihen thikë njëri mbas tjetrit, njëri më i lartë se tjetri, shumë të mrekullueshëm për ti soditur por tepër të frikshëm për ti ngjitur. 

BJESHKËT E NAMUNA

Këtu fillojnë Bjeshkët e Namuna dhe dëshira për të bërë foto e video këtu nuk njeh fre. Koha kalon kaq shpejt këtu lart, nën diellin e shndritshëm, nën një ledhatim të ëmbël flladi që mëma natyrë na e dhuron për ta bërë të papërsëritshme këtë vizitë tonën thellë në gjirin e saj. Duhet të ishim shumë të vendosur për ti kthyer shpinën majave të maleve dhe për të nisur rrugën e kthimit, por ishte një domosdoshmëri pas nuk duhej që nata të na zinte në mal dhe tëna gllabëronte sado pak nga magjia e këtij udhëtimi. Ndaj, pa dëshirën por me mirëkuptimin tonë të plotë filluam zbritjen duke shijuar ndërkohë perëndimin e diellit, koloritin dhe dritëhijet e tij. Gjithçka kaloi kaq shpejt, u lodhëm paksa por e shijuam në maksimum. A u ngopa? Jo! E ndjeva se kisha lënë diçka pas. Çfarë të ishte vallë? Nëse dashuri do të thotë të mos duash të ikësh, apo të duash të kthehesh me vrap sapo ikën, atëherë patjetër Kelmendi u bë një dashuri e madhe brenda zemrës time. Si mund të jetë Kelmendi në dimër, në pranverë apo verë? Mezi pres të vij e ta takoj sërish! 

IDENTITETIT KOMBËTAR DHE GJUHA SHQIPE NË SUEDI

by

RUAJTJA E IDENTITETIT KOMBËTAR SHQIPTAR PËRMES MËSIMIT TË GJUHËS SHQIPE NË SUEDI/


Fatmire Ismaili Bunjaku mësuese e Gjuhës Shqipe në Göteborg në Suedi, rrëfen ekskluzivisht për gazetën DIELLI, Organ i Federatës Panshqiptare të Amerikës VATRA, New York, ruajtjen e identitetit, gjuhës, kulturës dhe traditës shqiptare në Suedi nëpërmjet mësimit të gjuhës shqipe. Me Fatmire Ismaili Bunjaku bisedoi gazetari i Diellit Sokol PAJA.

SI ORGANIZOHET MËSIMI I GJUHËS SHQIPE NË SUEDI

Mësimi i gjuhës shqipe organizohet nga organet kompetente duke filluar nga Parlamenti suedez ku ka dhënë vendim që të gjithë nxënësit të cilët kanë një gjuhë amtare tjetër, jo gjuhën suedeze, mund të mësojnë gjuhën e tyre në shkollën fillore dhe në gjimnaz. Mësimi i gjuhës  amtare  u ofrohet të gjithë nxënësve që dëshirojnë të ndjekin  gjuhën shqipe dhe u jepet mundësia që përveç suedishtes të mësojnë gjuhën shqipe si lëndë në shkollë. Komunat janë të obliguara të ofrojnë arsimim në gjuhën amtare sipas atyre dispozitave dhe kushteve që janë të përcaktuara në Rregulloren e shkollës fillore dhe të gjimnazit. Në Goteborg është Qendra gjuhësore (Språkcentrum) që organizon dhe bën mbështetjen në mësimin e gjuhës amtare. Në qendrën gjuhësore jemi rreth 300 mësues te gjuhës amtare ku gjithsej janë më shumë se 70 gjuhë. Kemi 8 shefe të njësisë (Rektore), 6 mësues të gjuhës shqipe dhe shefe kemi Aldis Einarsdottir dhe Shefen kryesore të Sektorit Inger Fält udhëheqëse e suksesshme në Göteborg.
Për çdo nxënës, prindërit duhet të aplikojnë tek drejtori në shkollë ku drejtori miraton kërkesën e nxënesit dhe pastaj raporton atë në Qendrën gjuhësore ku organizohet gjuha amtare. Në Suedi gjuha shqipe ka karakter vullnetar dhe mësimi nuk është i obligueshëm, është prindi që aplikon per mësimin e gjuhës amtare, këtu ka të bëjë me ndërgjegjësimin e prindërve se sa janë të interesuar për vijimin e fëmijëve të tyre në  gjuhën shqipe. Çdo nxënës që regjistrohet për  pjesmarrje në gjuhën shqipe ështe i obliguar të marrë pjesë në orarin e caktuar. Mësimi i gjuhës shqipe mbahet pas orarit të mësimit të rregullt ,ku  një grup duhet të ketë së paku pesë nxënës dhe për të pasur orarin e plotë si mësues duhet të kemi 110 nxënës gjithsej. Një orë mësimore zgjat 80 minuta për një grup, ne mësuesit mundohemi të formojmë grupet sipas niveleve dhe grupe heterogjen nga kl.1-9. Ka dallime komuna ndaj komunës në organizimin e grupeve të nxënesve dhe orëve mësimore. Në Goteborg  punojmë 6 mësues të gjuhës shqipe dhe kemi përafërisht 400 nxënës që vijojnë mësimin e gjuhës shqipe në Goteborg.

QYTETET KU ORGANIZOHET DHE KURRIKULAT MËSIMORE

Gjuha shqipe mësohet/organizohet në çdo qytet /shkollë të Suedisë. Mësimet e para të gjuhës shqipe organizoheshin për fëmijët e emigrantëve  nga trojet shqiptare ku daton që në të 60-tat ku kanë marrë pjesë një numër i vogël nxënësish. Mësimi i gjuhës amtare u zyrtarizua me 1968 ku mësimi i rrregullt dhe i organizuar mbahej në qytetet më të medha të Suedisë si në Stokholm, Goteborg, Malme dhe Jonshoping. Mësuesit e parë ishin Sadulla Zendeli- Daja, Kosovë Rexha-Bala etj. Mësimi vazhdon të mbahet dhe organizohet dhe tani në çdo qytet të Suedisë. Numri më i madh i migrimit në Suedi ishte gjatë viteve 1990-1992 ku tani kemi  përafërsish 9-10 mijë fëmijë të banuar në Suedi, ku  5-7 mijë marrin pjesë në gjuhën amtare. Nxënësve shqiptar u ofrohet mundësia  të ndjekin mësimin e gjuhës shqipe, ata të cilët kanë njohuri themelore ose të mira për gjuhën amtare. Ekzistojnë planprograme pedagogjike për gjuhën amtare (Pedagogisk planering LGR 1 skolverket ) dhe notat e gjuhës amtare kanë vlerë kualifikimi të njejtë sikurse notat në lëndët e tjera. Në raste të duhura përdorim planprogramin-kurrikulen e Ministrisë së Arsimit të Kosovës dhe Ministrisë së Arsimit të Shqipërisë. 

MËSIMI I GJUHËS SHQIPE SI FORMË E RUAJTJES SË IDENTITETIT KOMBËTAR 

Gjuha shqipe ka rëndësi të madhe në ruajtjen e identitetit kombëtar në Suedi. Suedia është një ndër shtetet më të njohura që të hap dyert dhe të jep mundësine për të ruajtur gjuhën dhe identitetin tënd si shqiptar. Vitet e 2000-ta, në Suedi fliten shumë gjuhë, përse mos ta flasim dhe ruajmë dhe ne identitetin tonë. Unë bazohem gjithmonë tek fëmijët e mi, të vëllait dhe motres që i kam edhe nxënës, të gjithë e flasin dhe e shkruajnë gjuhën shqipe rrjedhshëm dhe bukur. Kështu  lidhjet tona me atdheun, vizitat çdo vit në atdhe, pastaj miqësia, martesat me shqiptar, kjo na bën edhe më shumë që të mbajmë gjallë gjuhën dhe kulturen shqiptare. Festat kombëtare janë traditë në mësimet e gjuhës shqipe, festojmë të  gjithë së bashku me nxënësit, vishemi me ndonjë simbol kombëtar, ftojmë në klasë mësuese suedeze, shokë dhe shoqe, ju tregojmë se ne shqiptaret kemi traditë ti ftojme miqtë në festat tona, siç e kemi ditën e Flamurit. Është shumë e rëndësishme të jesh mësuese që mëson fëmijët me zemër dhe jo vetëm me libra. Për të mbajtur gjallë mësimin e gjuhës shqipe  dhe për të ruajtur identitetin kombëtar, si mesuese duhet të jesh e sinqertë me nxënësit, ti afrosh, të jesh e hapur me ata, ti dëgjosh, ti respektosh dhe të pyesesh çfare duan të mësojnë ,atëherë nxënësit  edhe më shumë tregojnë interesim për të marrë pjesë në gjuhën SHQIPE. Të punosh me fëmijë shqiptar është gjëja më e bukur për mua që përjetoj në klasë.

SI PRITET MËSIMI I GJUHËS SHQIPE NË SUEDI

Organet kompetente të entit shkollor në Suedi na e mundësojnë që mësimi i gjuhës amtare të mbahet në shkolla dhe nxënësit i lejohet të përdorë gjuhë të ndryshme, ata shohin se gjuha është vegël për zhvillimin e njohurive të reja tek nxënesit dhe ështe një sukses për nxënësit në shkolla të Suedisë. Numri i nxënësve që nuk vijojnë gjuhën shqipe nuk është jo aq i madh, duke ju falenderuar prindërve që kanë interesim të madh dhe me shumë dëshirë i sjellin në gjuhën shqipe që nga parashkollorët. Gjithashtu edhe mësuesit suedez çdo herë ju rikujtojnë nxënësit dhe prinderit se sa ështe e rëndesishme të mësosh gjuhën amtare.

MESAZHI JUAJ PATRIOTIK PËR DIASPORËN NË USA

Ai që e zotëron gjuhën e vet vlen më tepër se ai që pushton një qytet “Themelin e diturisë dhe të atdhetarisë e perbën gjuha shqipe”M.F. Zoti i bekoftë shqiptarët kudo që janë. Përshëndetje të ngrohta nga Suedia e ftohtë me zemër të ngrohtë, për patriotët shqiptar në USA.

KUSH ËSHTË FATMIRE ISMAILI BUNJAKU

E lindur në Kumanovë të Maqedonisë, shkollimin fillore dhe të mesëm e mbaroi në Kumanovë. Ka mbaruar Studimet Universitare drejtimi Gjuhën dhe Letërsi  Shqipe në Universitetin e Prishtinës,nëndega Gjilan. Pas studimeve u punësua në Kumanovë në shkollën fillore Vllazërimiku ku punoi 5 vite me radhë si arsimtare e Gjuhës shqipe me klasat e larta, ku si kolegë kishte babain, motren dhe dy kushërinjtë e saj që ishin dhe  arsimtarët e saj. Pas pesë viteve punë u detyrua të lërë Kumanovën për arsye të dygjuhesisë shqip-maqedonisht të asaj kohe. Brenda dy ditesh vendosi të ikë në Suedi, 7 shkurti 1987, ishte dita më e vështirë e jetes së saj, që te largohej nga vendi dhe njerëzit e saj. Arriti në Stokholm, në kryeqytetin e Suedisë, qytet i bukur por me një temperaturë  -27 gradë. Se imagjinonte dot që do të jetonte tërë jetën e saj aty. Pas lindjes së tre fëmijëve Flamuri,Vlora dhe Atdheu filloi të punonte në profesionin e saj ,në vitin 1993 në Goteborg ku si mësuese do ua kushtojë jeten dhe karrieren  nxënësve të saj. Ndihet e bekuar dhe me fat që zgjodhi Suedinë (me dëshirë apo e detyruar) të jetojë dhe punojë në atë shtet demokrat, ku të hapen të gjitha dyert në çështjen e ruajtjes së identitetit dhe të gjuhës amtare.