Intervistoi: Sokol Paja/
Sfidat psiko-emocionale prekin të gjithë njerëzit, pavarësisht kulturës apo vendit ku jetojnë. Megjithatë, kjo intervistë fokusohet veçanërisht te përvoja e shqiptarëve në emigracion, për shkak të barrës emocionale, tranzicioneve të mëdha dhe presioneve të veçanta që ata përjetojnë larg vendit të origjinës.
1. Si ka ndikuar teknologjia, media dhe zhvillimet shoqërore te njerëzit, ngjyrimet dhe ngarkesat e shkarkesat emocionale?
Teknologjia dhe media ndikojnë te të gjithë, por për shqiptarët në emigracion shpesh ndikimi është më i thellë. Nga njëra anë, ato mbajnë lidhjen me familjen dhe atdheun; nga ana tjetër, krijojnë presion, krahasim dhe ndjenjë faji. Shumë emigrantë ndihen të detyruar të tregojnë vetëm anën e fortë dhe të suksesshme të jetës së tyre, ndërsa emocionalisht mbajnë ngarkesa të mëdha të pashprehura.
2. Cilat janë sfidat emocionale te pacientët me tranzicione të mëdha në jetë dhe pasojat që lënë pas te të prekurit?
Tranzicionet e mëdha janë të vështira për këdo, por emigracioni është një nga më të rëndat emocionalisht. Ai sjell humbje të rrënjëve, familjes, gjuhës dhe ndjenjës së përkatësisë. Shqiptarët në emigracion shpesh punojnë shumë, mbajnë përgjegjësi të mëdha dhe nuk i japin vetes hapësirë për të përpunuar dhimbjen. Kjo mund të çojë në ankth, depresion, izolim emocional ose varësi.
3. Efektet dhe roli i psikoterapisë tek pacientët në tejkalimin e vështirësive psiko-emocionale?
Psikoterapia është e dobishme për të gjithë, por për emigrantët shpesh bëhet hapësira e vetme ku mund të flasin lirshëm dhe të ndihen të kuptuar. Terapia ndihmon në përpunimin e humbjeve, traumave dhe konfliktit mes dy kulturave. Ajo i ndihmon individët të kuptojnë veten më thellë dhe të ndërtojnë stabilitet emocional në një realitet të ri jetësor.
4. Cilat janë strategjitë më efektive për të ruajtur një ekuilibër të shëndoshë psiko-emocional?
Strategjitë bazë vlejnë për të gjithë njerëzit: kujdesi për veten, gjumi, kufijtë emocionalë dhe pushimi mendor. Për shqiptarët në emigracion është shumë e rëndësishme të mos normalizojnë lodhjen kronike dhe sakrificën e vazhdueshme. Pushimi dhe kujdesi për shëndetin mendor nuk janë dobësi, por nevojë.
5. Cilat janë shenjat paralajmëruese dhe simptomat që shfaqin individët e mbingarkuar apo të bllokuar emocionalisht?
Shenjat janë universale, por te emigrantët shpesh injorohen. Lodhja e vazhdueshme, nervozizmi, mpirja emocionale, pagjumësia, ankthi dhe përdorimi i alkoolit apo substancave për qetësim janë sinjale serioze. Funksionimi i jashtëm nuk do të thotë shëndet emocional.
6. Procesi i ringritjes, si mund të rigjejë ekuilibrin një person pas një goditjeje të fortë emocionale, dhe çfarë roli luan terapisti në këtë proces rindërtimi psiko-emocional?
Ringritja është një proces gradual për çdo njeri, por për emigrantët shpesh ndodh pa rrjet mbështetës pranë. Terapisti ndihmon në krijimin e sigurisë emocionale, përpunimin e dhimbjes dhe ndërtimin e mënyrave të shëndetshme përballimi. Terapia ndihmon individin të kalojë nga mbijetesa në një jetë më të qëndrueshme dhe të balancuar emocionalisht.
7. Kush është Renina Varfaj? Karriera, formimi, vlerësimet, botimet etj.
Jam terapiste në Shtetet e Bashkuara dhe themeluese e Waterside Wellness PLLC, me mbi 18 vite përvojë në shëndetin mendor. Jam e specializuar në trajtimin e varësive dhe addiction, si dhe në punën me trauma dhe tranzicione jetësore. Kam punuar për shumë vite në qendra rehabilitimi dhe me individë që përballen me varësi ndaj substancave narkotike, alkoolit, çrregullimeve të të ngrënit dhe varësi të tjera funksionale.
Kontributi im kryesor është ofrimi i një qasjeje terapeutike që kupton realitetin emocional të shqiptarëve në emigracion — presionin për sukses, heshtjen emocionale dhe mungesën e mbështetjes. Qëllimi im nuk është vetëm ndalimi i sjelljeve të dëmshme, por rindërtimi i jetës, identitetit dhe ekuilibrit emocional.
8. Cili është mesazhi juaj për shqiptarët në emigracion?
Dua t’u them shqiptarëve në emigracion se lodhja emocionale nuk është dobësi dhe kërkimi i ndihmës nuk është turp. Shumë prej jush keni ndërtuar jetë të forta nga jashtë, por mbani një barrë të madhe brenda. Kujdesi për shëndetin mendor është po aq i rëndësishëm sa puna dhe familja. Ju meritoni jo vetëm të mbijetoni, por të jetoni me qetësi, qartësi dhe dinjitet emocional.
Dua të falënderoj gazetën Dielli për hapësirën dhe përkushtimin ndaj temave të shëndetit mendor në komunitetin shqiptar në emigracion. Iniciativa të tilla ndihmojnë në normalizimin e bisedave rreth mirëqenies emocionale dhe në forcimin e komunitetit tonë përtej kufijve.