Nga Aurenc Bebja*, Francë – 28 Mars 2026
Gazeta neo-zelandeze “The Auckland Star” ka botuar, të shtunën e 4 tetorit 1930, në faqen n°6, rrëfimin asokohe për Mbretin Zog të artistit hungarez, Mihály Mészáros (1901 – 1982), në gazetën “Pesti Hirlap”, të cilin Aurenc Bebja, nëpërmjet Blogut “Dars (Klos), Mat – Albania”, e ka sjellë për publikun shqiptar :
Mbreti Zog.
Monarku progresiv i Shqipërisë.
Jeta në pallatin e Tiranës.
Evropianizimi i kryeqytetit.
Mihály Mészáros, një artist hungarez, i cili ka vizituar Tiranën për qëllim të pikturimit të portreteve të Mbretit Zog të Shqipërisë dhe të anëtarëve të tjerë të Familjes Mbretërore, jep disa detaje interesante për jetën e mbretit në “Pesti Hirlap”.
Mbret Zog (emri do të thotë zog, dhe forma origjinale Zogolli u ndryshua vetëm kur mbreti u bë për herë të parë Ministër) është pasardhës i fisit Mati, i cili përbëhet nga 5000 burra të armatosur që jetojnë rreth pesëdhjetë kilometra nga Tirana, pranë lumit Fan. Në Shqipëri, fuqia e një fisi varet nga numri i burrave të armatosur që ka. Gjatë luftës, Fuqitë Qendrore u bënë të vetëdijshme për ndikimin e madh të kryetarit të fisit Mati, dhe Perandori e ftoi atë në Vjenë dhe i dha gradën e kolonelit. Mbret Zog qëndroi në Austri deri pas armëpushimit dhe kaloi shumë kohë në shoqërinë e Gjeneralit Ghilardi, një komandant austriak që tani jeton në Tiranë si besniku i mbretit. Pas revolucionit shqiptar, Mbret Zog mundi revolucionarët katër herë para se të shpallej më në fund Mbret nga Kuvendi Kombëtar në vitin 1928.
Jeta e përditshme e Mbretit Zog përshkruhet si modeste dhe familjare. Në orën 7 të mëngjesit ai është tashmë në zyrën e tij. Pas mëngjesit, ai ecën në kopshtet e pallatit dhe më pas pranon Ministrat dhe diplomatët deri në orën 13:00, kur drekon i vetëm me gatime shqiptare të përgatitura në mënyrë franceze. Pas drekës, ai pranon oficerët e gardës, dhe në orën 18:00 Gjenerali Ghilardi e viziton. Mbrëmjet e tij kalojnë gjithmonë me nënën dhe pesë motrat e tij, dhe në shoqërinë e tyre Mbret Zog lexon klasikët gjermanë, ndaj të cilëve ka përkushtim. Nëna e Mbretit Zog, e njohur për devotshmërinë dhe bamirësinë e saj, flet vetëm gjuhën amtare, por motrat e Mbretit Zog janë të shkolluara në gjuhën frënge. Anëtari i vetëm tjetër mashkull i familjes mbretërore është Princi i Kurorës (Esat Kryeziu), një djalë njëvjeçar, biri i motrës (Nafije) së Mbretit Zog.
Arsimi evropian i Mbretit Zog ka ndihmuar drejt modernizimit të kryeqytetit. Ushtria, që përbëhet nga 20,000 burra, vesh uniformën e ushtrisë së dikurshme austro-hungareze. Për korrespondentin e Tiranës të “Magyarsag”, Mbret Zog deklaroi se shpreson të zhvillojë vendin e tij sipas modelit të Evropës së qytetëruar. Vendi i vogël, i cili ka një popullsi prej 1,200,000, tani ka 500 shkolla, dhe të rinjtë shqiptarë studiojnë në universitete në vende të huaja. Reforma e re agrare, përmes së cilës fshatarët kanë marrë tokë dhe mjete për ta kultivuar, është me rëndësi të madhe.