Dielli | The Sun

Albanian American Newspaper Devoted to the Intellectual and Cultural Advancement of the Albanians in America | Since 1909

Shuhet kantautori dhe profesori arbëresh Alfio Moccia

by

Ornela Radovicka
Qëndra Albanologjike kërkime mbi gjuhën dhe kulturën arbëreshe, themeluar nga A. Bellushi 1980

Me daten 10 Mars 2024 ne Kozence, Kalabri u nda nga jeta, arbereshi Alfio Moccia. Alfio Moccia, ishte Arberesh qe jo vetem deshi Arberine, por me muziken e tij, ai bashkonte gjakun arberor kudo qe ishte! Sot, bota Arbërore humbi njërin prej bijëve më të rëndësishme, arbëreshin, profesorin Alfio Moccia. Ai lindi ne San Benedetto Ullano. Alfio Moccia, pasi mbaroi sudimet në Liceun Klasik në Kalabri vazhdoi studimet e tij të larta në Universitetin e Romës. Alfio kurrë nuk harroi rrënjët e tij, e mbi të gjitha gjakun dhe gjuhën arbëreshe! Gjuhën ma mësoi mëma – thotë Ai- Mësues nuk kishim. Mësuesit ishin mëmat tona. Ato na edukuan dhe na dhanë dashurinë për botën arbëreshe. Me kalimin e viteve perfeksionova gjuhën shqipe, dhe tani të flas si gjuhën shqipe, por edhe varjantin arbërisht që për ne arbëreshët është shumë e rëndësishme.

Alfio, punoi si profesor, dhe kohën e tij ia dedikoi muzikës arbëreshe, këngëve arbëreshe, historikut të saj si dhe figurës së Gjergj Kastriotit Skënderbe. Me zërin e tij, me kitaren e tij, Alfion e shikoje në sheshet e Arbërisë, në rrugët e gjitonisë, duke kënduar; Skënderbegu me natë, Katundi arbërsh, Doja të puthja etje. Në 1981, Alfio merr pjesë në Festivalin e këngës arbëreshe etje.

Për të gjithë ata që e njohën nga afër, mendoj se ai u lë gjiurmë fisnike, një mendim pozitiv për përvojën e tij njerëzore dhe artistike dhe një kujtim të bukur për atë që mundi të thoshte dhe të bënte jo vetëm me muzikën, por edhe me kulturën dhe për dukuritë sociale.

Ironia e tij ishte e këndëshme siç lexohet edhe në këto rreshta me të cilat i drejtohej birit të tij Rocco Marco Moccia: “Mendoj se kjo foto e profilit tim daton në shekullin e kaluar dhe ai xhongleri i cirkut i djalit tim Marco e vendosi qëllimisht në profilin tim për të më bërë të reflektoj për… kemi frikë se po kalon dhe për atë principi i parë i famshëm i kimisë, i njohur edhe si parimi i Lavoisier-it për të cilin “asgje krijohet dhe asgje asgje shkërkohet; por gjithçka shndërrohet!”!

Serioziteti i Alfio Mocci lexohet në rreshtat në vijim, ndersa Ai shprehet : “Përgjegjësitë e mia pothuajse gjithmonë i kanë takuar vlerat dhe parimet e formimit tim njerëzor, kulturor dhe profesional. Zgjedhjet e mia edukative dhe sjelljet e mia kanë pasur gjithmonë në qendër të riun, klasën, formimin etik dhe shoqëror të fëmijëve, i cili gjithmonë ka marrë përparësi mbi mësimin e lëndës sime.Dhe sot, tani në pension, mund të them se nuk jam penduar kurrë për zgjedhjet e mia.. dhe më posht vazhdon: Muzika popullore dhe kantautorët…duhet të luajnë “live” dhe mundësisht me instrumente tradicionale duke e shoqëruar duke kënduar…

Shumë miq kanë shkruar sot për humbjen e këtij biri të Arbërisë,sepse Alfio ishte mik i të gjithëve.
Me muzikën e tij ai bashkonte botën arbëreshe kudo qe ata jane.
Artiste, intelektuale, miq,shoke, te aferm, si te botes arberore dhe asaj shqiptare kane shkruar ngushellimet e tyre per humbjen e Alfios, midis tyre po permend edhe Përfaqësuesit e dy federatave arbereshe: Federazione Associazioni Arbereshe si dhe Uniarb, Federata keto te cilat mbajne gjalle boten Arbereshe, dhe Alfio ishte pjese e pandare e tyre. Ja, si jane shprehur përfaqësuesit e ketyre dy federata mbi humjen e Alfio Moccës. Presidenti i Federatës Arbëreshe FAA Zoti Damiano Guagliardi, i cili shkruan: Mbi këtë ditë pikëlluese është shprehur kështu:” Nuk ka ngushëllim të madh tek unë. Alfio është distancuar nga ne me trupin dhe zërin e tij, me ironinë dhe mirësinë e tij, por Alfio do të jetë një njeri i paharruar për Arbërinë e tij. Ishte njeriu që na bënte për vete me këngën e tij të thjeshtë që ZGJONI SHPIRTIN ARBERESH. Alfio, do të na mungosh shumë-përfundon ai.

Ndërsa presidenti UniArb, PROF
Italo Elmo midis të tjerave shkruan:Idashur Alfio tashme i përket parajsës.Vdekja e një miku është gjithmonë një nga sprovat më të vështira për t’u përballur. Pas një humbjeje të tillë është normale të ndjejmë dhimbje dhe trishtim. I ruaj si thesar kujtimet e mira dhe lutem që Zoti t’i japë atij lumturi të përjetshme.Hubmja juaj ka lënë një boshllëk të paplotësueshëm. Ky është një moment i dhimbshëm për të gjithë arbëreshët. Ngushëllime gruas së e tij Adele, fëmijët e tij dhe të gjithë të afërmit e tij afër dhe larg. Shpirti juaj do të ngelet i gjallë nëpërmjetë jehonës së këngëve tuaj, tingujve të kitarës, fjalëve e teksteve shkruar në arbërisht për t’u transmetuar brezave të rinj.

Po e përfundoj këtë artikull duke rikujtuar fjalët e Alfio Mocës shprehur si një testament mbi urimin e tij për Vitin e Ri disa kohë më parë: Pas Motit “i keq”- shkrante Alfio- mendoj linde gjithmonë “Dielli”. Me këto mendime dhe këto lëvizje shpirti, iu uroj që të gjithë ta shohin botën me habi dhe admirim: t’i dhurosh të gjithëve një buzëqeshje nuk kushton asgjë, se të mbush me qetësi. Me këto ndjenja iu uroj të gjithë miqve të mi më të sinqertë, një vazhdim të mbarë të rrugëtimit të tyre jo vetëm për këtë vit të ri , por edhe për të gjitha vitet që do të na dhurohen! Mos harrojmë gjuhën, traditën, zakonet tona arbërore PERSHENDETJE TE GJITHEVE, Alfio Moccia!

Lamtumirë Alfio,Ju si bir i Arbërsë punuat me mish e me shpirt për Arbërinë!
(Në vijim po përcjellim në arbërisht poezinë e kant autorit Alfio Moccia)

SOT U ZGJOVA
Sot u zgjova e gjithenjeherje u hapa syte nje mjegullez e zeze shkrohej mbi kete jete!
E zjarri shuet e nde mal nge ka me dru, e del nje diell ce mua me ngrohen me!

E gjegja thene nje fjale si “la liberta'”, ca njerez e therresin edhe “civilta'”!

La civilta’ neng eshte nje diell i zi,
nd’arberesh qjo fjale therrjet “dashuri’

U neng harronj,dua te luftonj!
Vehem e kendonj,per pa hare!
Duan t’me presin gjuhen time…edhe me gje,duan t’me pine gjakun tim,o duan se u fje!

Duan se u ke t’mbitem vet nder detin e lirise, duan se u ke t’pres rrenjat e dashurise.
E peseqind vjet si nje lume shkuan
e ki mullir i vjeter edhe sot bjuan!

Shurben nate e dite nde mal nde shesht,shurben vet nje djerset e neve arbereshe.

U neng harronj…
Dua te luftonj…
U qeva njera sot si prush nen hi
e ngroha shokun tim ce nd’ane me rri.

E per ca njerez jam si drize nder sy, se duan t’me bjejin zemren e u neng rri!
E njera ce trendofila lelezon,
arbreshi e gjuha e tij nde jete rron!
Me shoket u luftonj me shume fuqi, me Shqiperine nder zemeren e nder sy!
U neng harronj
dua te llufto.
Alfio Moccia,1983.

FAN NOLI “RIKTHEHET” NË UNIVERSITETIN HARVARD

by

Nga Frank Shkreli

A person standing at a podium with a flag Description automatically generated

Në një njoftim të Shoqatës së Studentëve Shqiptarë të Universitetit Harvard, i njohur në Shtetet e Bashkuara por edhe me famë botërore për vlerat akademike, thuhet se me rastin e 59-vjetorit të ndarjes nga jeta të Fan S. Nolit, Dega Boston e Federatës Pan-Shqiptare Vatra së bashku me Shoqatën e Studentëve Shqiptarë të Harvardit organizojnë promovimin e Librit më të fundit, “Fan Noli- Apostulli”, të autorit Ilir Ikonomi, tanimë të mirënjohur për lexuesit shqiptarë kudo, ish gazetarit dhe kolegut tim në Zërin e Amerikës.  Një rast ky shumë i mirë për tu paraqitur studentëve shqiptaro-amerikanë – shqiptaro-amerikanin më të njohur të shekullit të kaluar, së bashku me Faik Konicën – edhe si një frymëzim dhe shembëll për brezin më të ri të studentëve shqiptaro-amerikanë të Harvardit sot.

Paraqitja e librit më të ri të Ilirit do të bëhet ditën e shtunë, me 16 mars, 2024 nga ora 12PM deri në 2PM. Në ftesë komunikohet se ky tubim do mbahet në hapësirën e Harvardit e quajtur Boylston Hall, 103 Harvard Yard, Cambridge, MA  02138.  

Kështuqë, në 59-vjetorin e kalimit të tij në amshim, apostulli i shqiptarizmës dhe i Kishës Ortodokse Autoqefale Shqiptare, Fan Noli – me veprën e autorit Ilir Ikonomi “rikthehet” të shtunën që vjen, në Universitetin Harvard, pikërisht, aty ku kishte studiuar, nga 1909-1912, Fan S. Noli. “Emzot Noli nji ndër njerzit ma të mëdhej që ka gjinikue fisi arbnuer.  Poet, letrar, fletorar, diplomat, themelues i Kishës Autoqefale Orthodokse Shqiptare. Ai radhitet në rendin e breznis vigane të Rilindjes së kombit, për të cilën u përpoq sa mujt me vepër e shkrim”, do të shkruante Ernest Koliqi, në revistën Shëjzat, me rastin e kalimit në amshim të Nolit me 13 mars, 1965. Frank SHKRELI/ Fan Noli, diplomati që përfaqësoi denjësisht Shqipërinë në arenën ndërkombëtare | Gazeta Telegraf   

Duke njoftuar promovimin e radhës të librit të tij më të fundit, autori Ilir Ikonomi shkruan në faqën e tij “facebook”, se kushtet e rrethanat, nën të cilat ai frekventonte studimet në Harvard, nuk ishin aspak të lehta, por mjaft sfiduese. Ndryshe nga studentët e sotëm shqiptarë në Universitetin Harvard, që po organizojnë të shtunën që vjen promovimin e vëllimit të parë të Ilir Ikonomit mbi jetën dhe veprimtarinë e Fan Nolit, “Në atë kohë (Noli) jetonte me rrogën që i jepte Kisha Shqipe, rreth 60 dollarë në muaj (rreth 2000 dollarë sot) dhe me borxhe që merrte nga Kisha dhe nga miqtë. Universiteti i dha një kredi vitin e parë, pastaj u kualifikua për bursë. Kredinë nuk e ktheu kurrë dhe mund të thuhet se e bëri universitetin falas”, shkruan ndër të tjera Ikonomi.

Natyrisht se për nga përgatitjet akademike dhe të dijes, përfshir njohurinë e një numër gjuhësh të huaja, Fan Noli qëndronte shumë më lart në krahasim me studentët e tjerë të kurseve të ndryshme universitare.  Ikonomi shkruan se Noli është diplomuar me 20 qershor, 1912 me gradën “Bachelor of Arts”, me vlersimin më të lart, “cum Laude”. Ikonomi sjell, ndër të tjera, një fakt interesant duke shkruar se në të njëjtën ditë, të diplomimit të Nolit edhe Faik Konica mori gradën “Master of Arts”, në fushën e gjuhëve romane, në një ceremoni të përbashkët me Nolin dhe dhjetëra studentë të tjerë, atë ditë qershori të vitit 1912 në hapësirat e “Sanders Theatre”, shumë afër sallës ku do bëhet promovimi – këtë të shtunë – i librit: Fan Noli-Apostulli, shënon autori, Ilir Ikonomi.

Jam i bindur se ky “takim”, i një brezi të ri studentësh shqiptaro-amerikanë, do të jetë një përvojë e paharrueshme për ta — ndonëse do të mësojnë shumë fakte mbi jetën dhe veprimtarinë e një shquptaro-amerikane që e filloi jetën si sudent, pikërisht aty në Harvard, më shumë se një shekull më parë. 

Me leximin e librit të Ilir Ikonomit mbi Fan Nolin — brezit të ri i studentëve shqiptarë të Harvardit, në atë institucion të dijes me famë botërore por edhe të gjithë lexuesve — autori Ilir Ikonomi u paraqet të gjithëve “Nolin e pafiltruar”.  “Ndonëse, e vërteta është e komplikuar dhe e dhimbshme”, autori shprehet se, vëllimi i parë: Fan Noli -Apostulli, do ta njohë lexuesin me Nolin e vërtetë: “Me pasionet, ambiciet, egon, rrëmbimet, oratorinë, inatet dhe cilësitë e tjera që nuk kanë vdekëtarët e kësaj bote”. Të bazuara në fakte dhe dokumentacione, me shpresën për të “shuar dyshimet për subjektivizëm”, me qëllim gjithashtu “që filmi të jetë i plotë dhe i paprerë”, i saktë mbi jetën dhe veprimtarinë e njërit prej patriotëve më të flakët të Kombit, brenda dhe jasht trojeve shqiptare. 

Promovimet e deritanishme të librit, Fan Noli -Apostulli, të autorit Ilir Ikonomi – si në trojet shqiptare ashtu edhe në mërgatë, janë dëshmi se ky botim, ashtu si edhe veprat e tjera të këtij autori – është një botim për t’u shënuar në mënyrë të veçantë. Është një kontribut i shënueshëm që autori i sjell historiografisë shqiptare por që, njëkohësisht, kryen edhe një detyrë ndaj vet Fan Nolit – bazuar në fakte e dokumentacion — që dëshmojnë edhe për një periudhë plot lëvizje politike, mendore dhe shoqërore ndër shqiptarët në trojet e veta por edhe këtu në komunitetin e vjetër shqiptaro-amerikan, fillim shekullin e kaluar – me plot të dhëna të panjohura deri më tani.  Një konsideratë e thellë për veprën e amdhe të Fan Nolit në shërbim të Shqipërisë dhe Kombit shqiptar.  Këtë ia detyrojmë pendës – a po më mirë të themi – kompjuterit të ish-gazetarit të Zërit të Amerikës, të palodhurit, Ilir Ikonomi.

Frank Shkreli

"Apostulli"/ Fan Stilian Noli in a new biography by Ilir Ikonomi ...
A certificate with text and images Description automatically generated

“Bukuria e Agjërimit: Transformimi dhe Solidariteti në Muajin e Ramazanit”

by

Imam

Endrit Himaj!/

Në këtë muaj të bekuar të Ramazanit, besimtarët myslimanë ndajnë një përvojë të thellë shpirtërore dhe vlerash të rëndësishme. Agjërimi nuk është vetëm refuzimi i ushqimit dhe pijeve, por një udhëtim shpirtëror drejt përmirësimit personal dhe solidaritetit.

Gjatë kësaj periudhe, besimtarët shfrytëzojnë çdo moment për t’u afruar më shumë me Zotin. Aktivitetet fetare, si leximi i Kuranit dhe falja e namazeve, janë thelbësore për fuqizimin e lidhjes me besimin. Ky muaj shërben si një rikujtim i rëndësishëm për shtimin e mësimet e pastra të dashurisë, të kujdesit për të tjerët dhe bamiresis në shoqëri.

Një komponent kyç i Ramazanit është dhurimi dhe mbështetja ndaj të varfërve dhe të nevojiturve. Aktivitete bamirëse dhe ndihma humanitare kulmojnë në këtë kohë, duke shfaqur thellësinë e dashurisë ndaj të tjerëve dhe përkushtimin ndaj vlerave humane.

Me përjetimin e këtij muaji, besimtarët përjetojnë një transformim të brendshëm. Agjërimi nxis vetëkontrollin, dhuratat shpirtërore dhe reflektimin e thellë mbi jetën. Kjo periudhë e shenjtë u jep njerëzve mundësinë për të ndryshuar sjelljet e tyre negative dhe për të rritur vetëdijen për nevojat e të tjerëve.

Muaji i Ramazanit sjell me vete një atmosferë të veçantë të përkushtimit, solidaritetit dhe rikujtimit të vlerave thelbësore të jetës. Ky është një kohë kur besimtarët festojnë jetën, solidaritetin dhe fuqinë e një shoqërie të bashkuar nga besimi dhe dashuria për të tjerët.

Agjërimi është një prej ibadeteve më madhështore të cilin besimtarët me plotë devotshmëri e sinqeritet e kryejnë për hir të Allahut xh.sh. Agjërimi i Ramazanit besimtarit i ofron vlerat e dashurisë, respektit, bamirësisë, flijimit e sinqeritetit, ngase ai e bënë njeriun më të dashur, më fisnik, më human, më të afërm e më mirënjohës ndaj Krijuesit të Gjithësisë. Agjërimi në muajin e madhëruar të Ramazanit besimtarëve u ofron rastin për pendim, dhe kërkimfalje.

Të nderuar besimtarë!

Sot, më 11.03.2024, është dita e parë e muajit të bekuar të Ramazanit, andaj kam kënaqësinë që në emër të AAMC t’ju drejtohem me përgëzimet më të mira, duke ju dëshiruar agjërim të lehtë e të pranuar tek Krijuesi ynë. Amin!

Kontribuoni për monumentin e Norës së Kelmendit

by

Patriotë kelmendas nga USA; ju bëjmë thirrje ju diasporës së Kelmendit në emër të identitetit të tyre kreshnik malësor mbështetur në vlerat kristiane për të kontribuar për monumentin e heroinës tonë, Nora e Kelmendit.

Një grup patriotësh që jetojnë në trekëndëshin New York, Connecticut e New Jersey në Shtetet e Bashkuara të Amerikës janë mbledhur për të jetësuar një ide mbi përjetësimin në një monument të heroinës së Kelmendit të fillimit të shekullit të 17-të.

Për hir të së vërtetës jehona e heroizmit të Norës së Kelmendit për të ndalur hordhitë e invazionit Turk në Kelmendin kreshnik ka ardhur e fuqishme deri në ditët tona duke përmbushur binomin për atdhe e fe që Kelmendi e ka në genin e tij.

Një legjendë e përmasave të tilla si Nora e Kelmendit duhet trajtuar me të njëjtin nderim e përkushtim që vetëm legjenda Nora e Kelmendit e meriton.

Lavdi Zotit e Krishtit kelmendasit në diasporë i kanë mundësitë financiare për të bërë diçka vërtetë madhështore në kujtim të identitetit e historisë së tyre që shprehet më së miri me heroinën tonë të madhe Nora e Kelmendit.

Nuk do ndalem të shpjegoj se si funksionon GoFoundMe pasi është sistem korrekt që çdo person që kontribuon është lehtësisht i identifikueshëm dhe që kontributi i gjithsecilit të materializohet në këtë vepër të krenarisë së Kelmendit.

Dua vetëm të theksoj se paratë e gjithsecilit janë të garantuara e nëse vepra nuk realizohet ato do të kthehen llogarinë e kontribuesve pasi gjithë procesi do realizohet sipas ligjeve Amerkane për donacionet.

Për më shumë po ju paraqes grupin që do të menaxhojë paratë nga banka deri tek intalimi i bustit. Një grup me integritet e personalitet duke përfshirë edhe skulptorin e talentuar kelmendas Vasil Rakaj si garanci artistike për të realizuar një vepër madhështore e dinjitoze për vetë emrin e Norës së Kelmendit.

Ekipi drejtues e menaxhues:

Gjelosh Sufaj

Ajet Delaj

Gjelosh Rrukaj

Ndrek Tonaj

Vasel Gjelaj

Kush dëshiron të bëhet pjesë e grupit të thirrjes e minitorimit të fondit është i mirëpritur.

https://gofund.me/32547bab

Donacionin mund ta bëni edhe në llogarinë bankare account : TD Bank #4437431002

Vatra mori pjesë në 25 vjetorin e themelimit të Batalionit “ATLANTIKU”

by

Dritan Haxhia

New York 10 Mars 2024/

Federata Pan-Shqiptare e Amerikës “Vatra” mori pjesë në përkujtimin e 25 vjetorit të themelimit të Batalionit “Atlantiku”. Me datën 10 Mars në Regency Hotel në Yankers, New York, Shoqata Atlantiku së bashku me komunitetin Shqiptaro-Amerikan në nderim të Epopesë së UÇK-së dhe 25 Vjetorit të themelimit të Batalionit Atlantiku organizuan një bashkëbisedim me pjësmarrsit, duke përkujtuar me nderim, përulje, respekt e mirënjohje të thellë heronjtë e dëshmorët e kombit dhe të gjithë atyre që dhanë jetën për lirinë e pavarësinë e Kosovës. Sot u përkujtuan ngjarje dhe histori që nga dita e parë e organizimit të Batalionit Atlantiku, po në këto ambjente ku ishin mbledhur sot pas shumë vitesh.

Përpara këtij takimi, të gjithë të pranishmit bënë homazhe tek varrezat e vëllezërve Bytyçi ku u vunë buqeta me lule në nderim dhe lavdi të heronjvë të rëne për çlirimin e Kosovës martire.

Në këtë përvjetor jubilar, përshendeti dhe kryetari i Federatës Vatra z.Elmi Berisha ku ndër të tjera shprehu minjohjen e përjetshme për UÇK-në, dhe dëshmorët e lavdishëm të kësaj epopeje historike kombëtare.

Në këtë takimim përkujtimor morën pjesë ish luftëtarë të UÇK-së, famijarë të dëshmorëve, heronjve, kontribues, përfaqësues diplomatik të Ambasadës së Kosovës në Uashington dhe New York, bamirës, si dhe gazetarë. Gjithashtu të pranishëm ishin prindërit e tre vellezërve Bytyçi e personalitete shqiptaro-amerikane.