• Home
  • Politics
  • Opinion
  • Culture
  • Sports
  • Economy
  • Interview
  • Reporting
  • Community
  • Vatra

Dielli | The Sun

Albanian American Newspaper Devoted to the Intellectual and Cultural Advancement of the Albanians in America | Since 1909

VATRA TELEGRAM NGUSHËLLIMI KRYETARIT TË DEGËS SË VATRËS NË QUEENS DR.SKENDER MURTEZANI PËR NDARJEN NGA JETA TË NËNËS SË TIJ SABRIJES

September 19, 2025 by s p

E nderuar familja patriotike Murtezani

Fort i dashur e i nderuar miku ynë i shtrenjtë dhe i çmuar Skënder

Me keqardhje të thellë e dhimbje mësova lajmin e largimit nga jeta të Nanës sate të dashur e të pa harruar Sabrije. Në emër të Federatës Pan- Shqiptare të Amerikës VATRA, të gazetës Dielli, në emër të të gjithë vatranëve e të familjes sime ju përcjelli ngushëllimet tona më të sinqerta e më të dhimbshme për humbjen e Nënës suaj të dhembshur e të pazëvendësueshme. Një grua fisnike shqiptare që la pas një trashëgimi familjare e atdhetare të shkëlqyer.

Zoti ju dhashtë forcë për të përballuar pikëllimin për humbjen e njeriut tuaj të shpirtit e të zemrës.

Të gjithë bashkë si vatranë jemi pranë jush e familjes Murtezani, familjarëve, miqve e dashamirësve tuaj në këto ditë të vështira trishtimi e lamtumire.

Ta kujtoni përjetë e mot me nderim dhe respekt të veçantë Nanën tuaj të paharruar.

Jeni në lutjet dhe mendimet tona të përshpirtshme.

Sabrija pushoftë në paqen e përjetshme. Dritë e bekim iu bëftë shpirti i saj.

I pikëlluar

Pranë jush dhe me nderime

Kryetari i VATRËS

Dr.Elmi BERISHA

Filed Under: Vatra

“Rilindja Kombëtare Shqiptare 1878 – 1912” nga Stavro Skendi

September 19, 2025 by s p

Përktheu: Dr. Luan Topçiu/

Disa vite më parë, ndërsa isha i angazhuar në një projekt mbi historinë e Shqipërisë, hasa në vështirësi për të mbuluar periudhën nga shpërbërja e Lidhjes Shqiptare (1881) deri te shpallja e Revolucionit të Xhonturqve. As librat e përgjithshëm mbi Shqipërinë — dhe shumica e librave mbi këtë vend janë të karakterit të përgjithshëm — as studimet e pakta historike ekzistuese nuk e trajtonin atë periudhë: ato kalonin nga përgjithësime rreth Kongresit të Berlinit tek përgjithësime për kryengritjet shqiptare gjatë regjimit të Xhonturqve. Kur ndonjë syresh nuk e prekte fare atë periudhë, vëmendja përqendrohej kryesisht në rivalitetin midis Austro-Hungarisë dhe Italisë në Adriatik.

Nevoja për të plotësuar këtë boshllëk u njoh gjithashtu — pas botimit të disa artikujve të mi mbi prirjet nacionaliste shqiptare në periudhën në fjalë — nga dy historianë shumë të ndryshëm, të dy me reputacion botëror. Njëri ishte profesori i ndjerë Carlton J. H. Hayes në Universitetin Columbia; tjetri, profesori W. N. Medlicott, më parë në Universitetin e Oksfordit e tani në Universitetin e Londrës. Të dy dijetarët inkurajuan përpjekjet e mia, ndërsa Profesori Hayes më nxiti të shkruaja një libër “me theks mbi nacionalizmin shqiptar.”

Megjithatë, pati disa vështirësi për të çuar përpara projektin. Hapi i parë ishte të nxirrja faktet nga arkivat. Për shkak të interesit të veçantë të Austro-Hungarisë për Shqipërinë, pas Kongresit të Berlinit, arkivat e para që duhej të shqyrtoheshin ishin ato të Vjenës. Gjatë një udhëtimi nga Bashkimi Sovjetik drejt Jugosllavisë, ndalova për një javë në kryeqytetin austriak për të shqyrtuar Haus-Hof-und Staatsarchiv dhe arrita në përfundimin se materiali i ruajtur aty e justifikonte një studim mbi Rilindjen Kombëtare Shqiptare (1878-1912). Dy vjet më vonë, kalova një verë të tërë duke hulumtuar në ato arkiva. Meqenëse Italia kishte qenë rivale e Austro-Hungarisë në Shqipëri në atë kohë, ishte gjithashtu e domosdoshme të studioheshin arkivat italiane në Romë — Archivio Centrale dello Stato dhe Archivio Storico del Ministero degli Affari Esteri — kryesisht për të verifikuar faktet dhe për të arritur një gjykim më të ekuilibruar. Për të plotësuar kërkimin, u shqyrtuan edhe arkivat e një fuqie të tretë, Francës — Archives du Ministère des Affaires Étrangères, Paris — veçanërisht pasi ato ishin mjaft të pasura me informacione mbi çështjet e brendshme shqiptare.

Por materiali arkivor, sado thelbësor të ishte në këtë rast, nuk mund të përcillte një pamje të plotë të zhvillimeve gjatë periudhës në shqyrtim. Kam studiuar gjithashtu materiale të botuara të rëndësishme, veçanërisht periodikë bashkëkohorë dhe broshura politike.

Një vështirësi tjetër u ndesh në trajtimin e materialit. Ekzistonte një ndryshim i dukshëm në zhvillim ndërmjet pjesës jugore dhe asaj veriore të Shqipërisë. Për më tepër, ndarja e popullsisë në tri grupe fetare, secili me orientimin e vet kulturor dhe me interesa politike të veçanta, e bënte tablonë edhe më komplekse. Interesat e fuqive të mëdha — në këtë rast Austro-Hungarisë dhe Italisë — si dhe të shteteve fqinje, të cilat kishin synimet e tyre, e shtonin më tej ndërlikimin.

Redaktorët e dokumenteve mbi Shqipërinë mesjetare kanë mbrojtur idenë se gjatë Mesjetës ky vend ka qenë një “monadë” në të cilën pasqyrohej bota ballkanike. Siç do të shihet në këtë studim, ka arsye të forta për të pohuar se në periudhën 1878-1912 Shqipëria ishte edhe më tepër një “monadë” ballkanike.

Një çështje që duhej hetuar ishte nëse ndërkohë rusët ose shqiptarët kishin shkruar diçka me rëndësi mbi këtë temë. Në vitin 1959, Instituti i Historisë i Akademisë së Shkencave të BRSS botoi në Moskë një libër të I. G. Senkeviçit mbi lëvizjen çlirimtare të popullit shqiptar gjatë viteve 1905-1912 (Osvoboditel’noe dvizhenie albanskogo naroda v 1905–1912 gg.). Edhe pse mban emrin e një autori, ai është padyshim një vepër kolektive, e shkruar me ndihmën e studiuesve shqiptarë. Bazohet kryesisht mbi materialin e Haus-Hof-und Staatsarchiv, të cilin Tirana e ka mikrofilmuar dhe i ka dhënë klasifikimin e vet. Përveç prirjes marksiste, e cila ishte e pritshme, libri sovjetik përmban disa keqinterpretime, të cilët janë theksuar në këtë punim.

Në vitin 1961, historianët shqiptarë përgatitën për studentët e Universitetit Shtetëror të Tiranës dy vëllime të shkurtër të shumëfishuar me daktilograf: njëri mbulonte periudhën 1839-1900; tjetri periudhën 1900-1919. Të dyja janë pa shënime fundore, por kushdo që është i njohur me dokumentet e Haus-Hof-und Staatsarchiv mund të zbulojë lehtë se cilat dokumente janë përdorur. Për periudhën 1905-1912, ekziston një ngjashmëri e habitshme, madje shpesh identike, midis vëllimit të shumëfishuar të Tiranës dhe librit të I. G. Senkeviçit, çka dëshmon për karakterin kolektiv të këtij të fundit. Megjithatë, vëllimet e Tiranës, të botuara pas konfliktit shqiptaro-sovjetik, shfaqin një largim të caktuar nga ndikimet e Moskës dhe një prirje më nacionaliste sesa studimet historike shqiptare të mëparshme. Këto vepra të historianëve komunistë nuk i kam shpërfillur, por i kam përdorur në mënyrë kritike.

Referencat turke në librin e I. G. Senkeviçit apo në vëllimet e Tiranës nuk mbështeten mbi material arkivor osman. Arkivat e perandorisë osmane që lidhen me Shqipërinë ende nuk janë studiuar. Vështirësia duket se qëndron jo aq në vëllimin e tyre, sa në mungesën e klasifikimit dhe të studiuesve kompetentë që të kryejnë kërkimin e nevojshëm. Kur të shfrytëzohen, arkivat osmane do të japin një ndihmesë të çmuar për plotësimin e historisë shqiptare në vitet 1878-1912, sidomos nëse krahasohen me materialin arkivor të gjetur në kryeqytetet e Europës Perëndimore.

Dua të falënderoj nëpunësit e ndryshëm të arkivave që më ndihmuan, veçanërisht Dr. Anna H. Benna të Haus-Hof-und Staatsarchiv, e cila ishte gjithmonë e gatshme të më jepte ndihmën e saj.

Gjatë punës në këtë projekt, përfitova nga inkurajimi i Profesor Philip E. Mosely të Universitetit Columbia, të cilit dua t’i shpreh falënderimet e mia të përzemërta. Mirënjohje të veçantë i detyrohem Dr. John C. Campbell të Këshillit për Marrëdhënie me Jashtë, një specialist i Ballkanit prej shumë kohësh, i cili e lexoi dorëshkrimin me kujdes dhe dha vlerësimin e tij.

Jam gjithashtu thellësisht borxhli ndaj gruas sime, komentet e së cilës ndihmuan në përmirësimin e këtij libri.

Ky projekt nuk do të kishte mundur të përfundohej po të mos ishin grantet bujare, si për kërkimin ashtu edhe për shkrimin, të ofruara nga Komiteti i Përbashkët për Studimet Sllave dhe të Europës Lindore, i Këshilli Amerikan të Shoqërive të Dijes dhe i Këshillit të Kërkimeve të Shkencave Shoqërore, të cilëve dua t’u shpreh mirënjohjen time. Falënderime gjithashtu shkojnë për Universitetin Columbia që mbuloi shpenzimet e daktilografimit të dorëshkrimit.

Instituti mbi Evropën Qendrore-Lindore

STAVRO SKENDI

Universiteti Columbia

Maj 1965

Filed Under: Opinion

James Rubin, Ismail Kadare, Rambouillet dhe Hashim Thaçi

September 18, 2025 by s p

Lëvizja për çlirimin e Kosovës – pjesë e emancipimit evropian.

Prof. Dr. Sylë Ukshini

Deponimi i James Rubinit në Gjykatën Speciale ka rivendosur një ekuilibër të munguar në narrativën tonë për luftën e Kosovës. Njëkohësisht, ai ka nxjerrë në pah, siç do të thoshte Ismail Kadare, një “kapardisje shqiptare” që nuk është vetëm dukuri e ditëve tona, por shfaqet edhe në momentet vendimtare të vitit 1999. Rëndësia e dëshmisë së Rubinit, si palë e tretë me kredibilitet ndërkombëtar, sjell një dimension më realist për atë që ka ndodhur në dhe për Kosovën, duke rrëzuar pretendimet e disa figurave lokale të verbuara nga inate personale e fisnore, të cilat i rikthejnë shqiptarët te përplasjet e shekujve të shkuar. Përputhja mes asaj që thotë Rubin dhe asaj që shënon Kadare në ditarin e tij është kuptimplote: e vërteta historike nuk mund të shkruhet pa shumëburimësi dhe pa kontekstualizim rigoroz të rrethanave në të cilat ngjarjet kanë ndodhur. Rrjedhimisht, ngjarjet e viteve 1998–1999 nuk mund të “implantohet” në rivalitetet politike të sotme pa u kthyer në karikaturë.

Dëshmia e James Rubinit dhe pesha e saj

Rubin dëshmon se, në atë kohë, SHBA-ja dhe Britania e Madhe kishin marrë tashmë vendimin strategjik se Kosova duhej të shkëputej nga Serbia. Kjo kornizë ndihmon të kuptohet pse nënshkrimi i Rambujesë nuk ishte një akt i izoluar, por hallkë e një procesi më të gjerë diplomatik dhe ushtarak. Për opinionin publik shqiptar, megjithatë, ekzistonin zëra që kërkonin vijimin e luftës edhe pa mbështetjen amerikane; kjo ambivalencë politike dhe emocionale shpjegon tensionet e brendshme të asaj kohe.

Kadare si dëshmitar dhe autoritet moral

Në esenë Ra ky mort e u pamë – Ditar për Kosovën, artikuj, letra, Kadare përshkruan takimin e vonë të 18 marsit 1999 me Hashim Thaçin, udhëheqës i delegacionit të Kosovës në Rambuje. Shënimi i tij ka rëndësi të veçantë sepse përputhet me linjën faktike të dëshmisë së Rubinit dhe, mbi të gjitha, sepse e pozicionon shkrimtarin si mbështetës të qartë të aktit politik në një moment kritik. Përgjigjja e pakushtëzuar e Kadaresë për të përkrahur publikisht nënshkrimin i jep tekstit një dimension normativ: ai nuk vetëm regjistron një ngjarje, por ushtron peshë morale në funksion të një vendimi historik. Në këtë optikë, Kadare e lexon aktin si “ogur të mirë”, duke legjitimuar UÇK-në përballë shpifjeve të propagandës serbe e ruse, si edhe dyshimeve të një pjese të shtypit perëndimor.

Rambujeja: presione, përgjegjësi dhe nevoja për konsensus

Fragmenti i Kadaresë nxjerr në pah se vendimi për nënshkrim shoqërohej me presione të shumëfishta: kritikat e Adem Demaçit ndaj delegacionit, rrezikun e pakënaqësive nga disa komandantë të UÇK-së, si dhe polarizimin e opinionit shqiptar. Në këtë kontekst, mbi supe të një udhëheqësi të ri si Hashim Thaçi rëndonte përgjegjësia për vendin, luftën dhe UÇK-në. Vetëdija për nevojën e konsensusit të gjerë brenda spektrit politik shqiptar lidhet me mësimin historik nga gabimet e mëhershme të elitave kosovare në momente kyçe. Po kështu, pozicionimet e gabuara të viteve 1981 kontribuuan në dobësimin gradual të pozitës së Kosovës, duke u keqpërdorur më pas nga propaganda serbe për ta viktimizuar veten dhe për ta fajësuar viktimën.

“Kapardisja shqiptare” dhe qortimi i një retorike sterile

Me kërkesën dhe inkurajimin e diplomatëve perëndimorë, Kadare doli publikisht në mbrojtje të procesit të Rambujesë. I revoltuar nga një “krekosje” retorike që injoronte rrethanat ndërkombëtare dhe logjikën strategjike, ai reagoi me shkrimin “Kapardisja shqiptare”, ku vërente se nga “shtëpitë e ngrohta” bëheshin thirrje për mosfirmosje të dokumentit të propozuar nga aleatët, veçanërisht nga Sekretarja Amerikane e Shtetit, Madeleine Albright. “Ky qëndrim i papërgjegjshëm shoqërohet me trille e me gjeste kinse të bujshme. Njëri mburret se është ai që e ka në dorë ç’do të vendoset në Rambuje, se po të mos dojë ai, e të mos shkojë ai, gjithçka duhet të prishet. E një tjetër që nuk ka shkelur kurrë në Kosovë, jep mësime patriotike, bën thirrje që në emër të kësaj apo asaj, Kosova të bëhet shkrumb e hi. E kështu me radhë e kështu pa fund. Dhe është gjithmonë populli shqiptar që paguan, që mjerohet, që digjet e kullon gjak. Kurse këta “biznesmenë të lirisë” s’pësojnë kurrë asgjë,” shkruante Kadare më 24 shkurt 1999, në “Courrier International”.

E njëjta vijë argumentuese shfaqet edhe në letrën që Kadare i dërgon delegacionit të Kosovës: të mos humbej rasti historik, të mos dëgjoheshin “rrahagjoksit e papërgjegjshëm” dhe të kuptohej se lëshimi kur duhet është po aq trimëri sa edhe lufta.

Mbështetja e kushtëzuar për UÇK-në dhe logjika e ndërhyrjes humanitare

Kadare, në intervistën për gazetën gjermane Tagesspiegel, artikulon një mbështetje të kushtëzuar për armatosjen e UÇK-së brenda logjikës së ndërhyrjes humanitare: nëse NATO do të hezitonte të angazhohej me trupa tokësore për të shmangur rreziqet për ushtarët e saj, atëherë mbështetja për palën e gatshme të marrë përsipër rrezikun për mbrojtjen e civilëve do të ishte e arsyeshme. Në këtë kuadër, armatosja e UÇK-së shihet si instrument i përkohshëm i vetëmbrojtjes kolektive, i legjitimuar nga mungesa e ndërhyrjes së menjëhershme ndërkombëtare.

Ndërthurja e rrëfimit diplomatik dhe atij letrar

Shënimi i Kadaresë për Rambujenë është vendosur në një moment kyç: kur vendi ishte në prag të vendimeve që do të përcaktonin kursin drejt ndërhyrjes ndërkombëtare dhe, në vijim, drejt pavarësisë. Si dëshmi letrare me përmbajtje historike, ai ndërthur politikën, letërsinë dhe përjetimin personal. Njëkohësisht, ky shënim konvergon me deponimet e James Rubinit në Hagë, duke krijuar një vijë koherence ndërmjet burimit kulturor dhe dëshmisë diplomatike.

Kombinimi i dëshmisë së Rubinit dhe shënimeve të Kadaresë ofron një kuadër të plotë për ta parë lëvizjen çlirimtare të Kosovës si pjesë të emancipimit evropian. Diplomacia perëndimore, autoriteti moral i shkrimtarit dhe përgjegjësia politike e delegacionit kosovar krijojnë një triadë interpretative që ndihmon të kuptohet pse Rambujeja duhej lexuar jo si kompromis i dobët, por si hap i domosdoshëm drejt lirisë. Në këtë kuptim, rrëfimi i I Rubinit ne Hages dhe ditari Kadare e perplotesojne nje moment te pandrysheeshem histroik dhe jo vetëm rivendosin ekuilibrin historik, por vendos edhe standardin metodologjik: shumëburimësi, kontekst dhe maturi politike si parakushte të së vërtetës historike për Kosovën.

Në këtë kontekst, ja se çfarë shkruan Kadare për takimin e tij me Hashium Thaçin:

Paris, 18 mars 1999

Në mbrëmje vonë, Hashim Thaçi shpreh dëshirën të më takonje Vjen gati në mesnatë, bashkë me Ram Bujën dhe përkthyesen e delegacionit, Bukurije Gjonbalin. Një copë herë biseduam kokë më kokë. Në dhomën tjetër pinin kafe njerëzit e familjes sime, dy shoqëruesit e Thaçit dhe ambasadori shqiptar në Paris. Rojet e policisë së fshehtë franceze jane kudo nëpër shkallët e ndërtesës. Thaçi ishte i paqetë. Natyrisht, kishte vendosur ta nënshkruante marrëveshjen, por ka shume presione. Në Kosovë, Adem Demaçi vazhdonte të nxisë pakënaqësi kundër delegacionit, madje i quante edhe tradhtarë. Disa nga komandantët e UÇK-së mund të krijonin përsëri ngatërresa. Thaçi përmendi letrën që i kam drejtuar delegacionit në Rambuje, si dhe shkrimin “Kapardisja shqiptare”, që e kisha botuar tri ditë më pas. Thote se përpiqet të nxjerrw mësime nga çdo kritikë, por gjnedja s esht aq e thjesht. Ai me bene nje pyetje qe eshte njekohesisht nje kerkese: Në rast se sonte do ta nënshkruante marrëveshjen, ue si shkrimtar shqiptar a do ta perkrahja ate akt publikisht? Pa asnjë ngurrim, iu përgjigja se po, do ta përkrahja. Madje, qysh në atë çast. Mbaroi biseda kokë më kokë. I ftojme gjithë në sallonin e ndenjës. Jam dyfish i gëzuar. E para, sepse kjo punë po kryhet. E dyta, sepse në këtë këshillim të luftëtarëve të Kosovës me një njeri të kulturës, shoh një ogur të mirë. Sa shumë shpifje janë bërë kundër UÇK-së: shpifje nga propaganda serbe, nga gazetat ruse, nga një pjesë e shtypit perëndimor, madje edhe nga vetë ultrapacifistët shqiptarë. Por ata, me këtë gjest, me këtë këshillim, tregojnë se, pavarësisht nga shtresimet e pashmangshme të një gueriljeje ballkanase, e kane ende një dozë të fortë idealizmi — një përmasë që i lidh me të ardhmen, me qytetërimin evropian. Pak kohë më parë, në shtypin shqiptar — në Kosova Press, në mos gaboj — kam shprehur mendimin se lëvizja për çlirimin e Kosovës duhet të jetë pjesë e emancipimit evropian. Familja e popujve të kontinentit duhet ta marrë këtë mesazh. Dhe t’i përgjigjet atij.

Letra e Kadaresë dërguar delegacionit kosovar në Rambouillet

“Ju jeni aty për lirinë, pra për jetën e Kosovës dhe jo për vdekjen e saj”

Nga urtësia, trimëria, ndershmëria juaj, bashkë me fatin e Kosovës varen fate të tëra jetësh njerëzore, varen jetë grash, fëmijësh, e burrash. Në këtë rast doja të përsërisja se të bësh lëshim atëherë kur duhet bërë, është po aq trimëri e heroizëm, sa edhe kur je në luftë. Ju lutem mos dëgjoni rrahagjoksit e papërgjegjshëm, të cilët e kanë lehtë të bërtasin: o pavarësi menjëherë, o të bëhemi shkrumb! Askush s’ka të drejtë të propozojë shkrumbin dhe vdekjen për popullin e vet. Ju jeni aty për lirinë, pra për jetën e Kosovës dhe jo për vdekjen e saj

Paris, 22 shkurt 1999

Në pamundësi t’ju them gojarisht disa mendime të miat për atë çka po ndodh e çka po pret gjithë kombi shqiptar prej jush, më lejoni t’ju drejtohem me këtë letër të shkurtër. Një shqetësim i orëve të fundit u bë nxitje për këtë letër, e sidomos deklarata e Madeleine Albright se:

a) nëse të dyja palët nuk bien dakord nuk do të ketë ndërhyrje ushtarake në Jugosllavi,

b) nëse shkas për dështim bëhen shqiptarët, ndihma ndaj tyre do të pritet.

Besoj se jam në gjendje të dalloj deklaratat që bëhen për arsye presioni nga ato që shprehin një të vërtetë më të thellë. Nga njoftimet që kam dhe nga një intuitë alarmuese, kam bindjen se deklarata e Sekretares së Shtetit të SHBA-së duhet marrë me seriozitetin më të madh.

Në të dyja rastet, pra edhe sikur të dyja palët, serbe e shqiptare, të mos bien dakord, e sidomos në rastin e dytë, sikur faji t’u mbetet shqiptarëve, serbët dalin të fituar. Dhe në të dy rastet, shqiptarët dalin të humbur. Me sa duket, strategjia serbe është bazuar pikërisht në këtë kurth: t’i bëjë shqiptarët bashkëfajtorë, madje edhe fajtorë dhe vetë të dalë e larë. Serbët s’kanë ç’kërkojnë më shumë nga kjo konferencë. Për ata do të jetë fitore e madhe. Mendoj se kjo është e mjaftë për të kuptuar se kurrsesi delegacioni shqiptar nuk duhet të bjerë në grackë.

Pyetja dramatike që shtrohet është: ndonëse aspirata jonë është më e madhe, a mund të kënaqemi megjithatë me aq sa kemi fituar? A mund të arrihej më shumë nga një fazë e parë kalimtare prej tre vjetësh?

Filed Under: Interviste

Rendi botëror në rrezik: Përgatitjet ushtarake, asimetria e fuqive dhe sfida për sigurinë ndërkombëtare”

September 18, 2025 by s p

Prof.dr. Muhamet Racaj/

Në dekadat e fundit, bota po përballet me një ndryshim thelbësor në arkitekturën globale të sigurisë. Pas përfundimit të Luftës së Ftohtë, u krijua një perceptim i stabilitetit relativ dhe rendit botëror të bazuar në demokracinë liberale dhe bashkëpunimin ndërkombëtar. Megjithatë, gjatë viteve të fundit të shekullit XXI këto themele janë vënë në provë për shkak të rritjes së konflikteve të armatosura, përdorimit të luftës hibride dhe sulmeve kibernetike.
Ky studim synon të trajtojë pyetjen qendrore: A po përgatitet bota për një përplasje të gjerë dhe të pakthyeshme, siç do të ishte Lufta e Tretë Botërore, apo po ndryshon në mënyrë thelbësore rendi botëror në një rrugë të re e më komplekse?
Objektivi është të analizohen retorika ushtarake, përgatitjet operative dhe ndryshimet në rendin ndërkombëtar me qëllim të evidentimit të faktorëve kryesorë që ndikojnë në stabilitetin global dhe sfidave të sigurisë. Ky hulumtim kontribuon në literaturën ekzistuese duke adresuar transformimet e reja strategjike dhe rëndësinë e tyre për proceset ndërkombëtare të paqes dhe sigurisë.

Retorika dhe Doktrina Ushtarake në Perëndim


Në vitet e fundit, zgjatja e retorikës agresive nga liderët ushtarakë dhe politikë në SHBA ka intensifikuar ndjeshëm alarmet ndërkombëtare. Veprime si zhvendosja e nëndetëseve bërthamore në pozicione strategjike janë përdorur jo vetëm si mjet ushtarak, por edhe si instrument psikologjik për të paralajmëruar dhe ndikuar në sjelljen e fuqive rivale. Kjo tregon një kthesë të qartë drejt një politike më të ashpër, ku parandalimi bazohet në presion dhe gatishmëri për përplasje direkte në të ardhmen e afërt.
Punimet e specialistëve dhe deklaratat e gjeneralëve amerikanë tregojnë një rigjallërim të doktrinave të Luftës së Ftohtë mjaftueshëm për t’u krahasuar me periudhat më të tensionuara historike, por me mjete dhe përmasa shumë më të avancuara teknologjike dhe të informacionit.
Retorika e përdorur synon të nxisë bashkëpunim më të madh të aleatëve evropianë në mbrojtje, ndërsa paralajmëron për shkelje apo kërcënime nga Rusia dhe Kina. Kjo përdoret gjithashtu për të testuar vijat e kuqe dhe për të krijuar një atmosferë presioni psikologjik ndaj aktorëve të mëdhenj ndërkombëtarë, duke rritur rrezikun për keqinterpretim dhe përshkallëzim të konflikteve.

Përgatitjet operative në Evropë dhe nëpër botë


Në nivel rajonal dhe global, përgatitjet për një konflikt të mundshëm kanë hyrë në faza të avancuara. Në Francë, për shembull, autoritetet shëndetësore janë urdhëruar të marrin masa për të trajtuar një fluks masiv ushtarësh të plagosur brenda sistemit civil shëndetësor, një skenar që tregon seriozitetin e vlerësimeve për rritjen e rrezikut ushtarak në rajon.
Në Gjermani, mekanizmat e sigurisë kanë deklaruar gatishmëri të plotë për ndërhyrje, sidomos gjatë stërvitjeve ushtarake ruse në Bjellorusi në vitin 2025. Deklaratat e kreut të mbrojtjes gjermane shprehin një qëndrim vigjilent dhe kontrast direkt ndaj manovrave ruse.
Këto përgatitje janë pjesë e një koordinimi më të gjerë të kombinuar midis vendeve të Perëndimit dhe partnerëve globalë si Japonia, Koreja e Jugut, Australia dhe Zelanda e Re për forcimin e mbrojtjes strategjike në rajonet kritike, përfshirë Indo-Paqësorin.
Ndërkohë që tensionet rajonale në Azinë Juglindore, si incidenti kufitar mes Tajlandës dhe Kamboxhias, demonstrojnë se edhe konfliktet lokale mund të prishin stabilitetin më të gjerë rajonal dhe ndikojnë drejtpërdrejt në sigurinë globale.
Fuqitë e mëdha, përfshirë Kinën, Rusinë dhe Indinë, vazhdojnë të forcojnë kapacitetet e tyre ushtarake dhe të teknologjisë, duke e aktivizuar kështu një dinamikë ekuilibri forcash që po përcakton formën e re të rendit botëror në fushën e sigurisë.


Asimetria e shpenzimeve ushtarake: Rusia dhe Evropa


Në mënyrë ilustrative, kjo dinamikë shihet edhe në raportet mbi mbrojtjen ajrore dhe përgjigjen e NATO-s ndaj sulmeve me dronë nga Rusia. Sipas të dhënave, dronët rusë të derivuar nga modelet iraniane Shahed, me kosto mesatarisht 20–50 mijë euro secili, arritën deri në hapësirën ajrore polake gjatë një vale sulmesh mbi Ukrainën. Për t’i përballuar këto mjete relativisht të lira, vendet e NATO-s aktivizuan sisteme shumë më të kushtueshme, përfshirë avionë F-35 me vlerë mbi 100 milionë dollarë secili, avionë vëzhgues Awacs (rreth 300 milionë dollarë) dhe, sipas burimeve, edhe avionë F-22 me vlerë mbi 350 milionë dollarë. Pra, më shumë se një miliard euro u përdorën përballë një kërcënimi me kosto disa herë më të ulët. Ky disproporcion shfaq një fenomen thelbësor të luftës moderne: në shumicën e rasteve, sistemet mbrojtëse janë shumë më të kushtueshme sesa armët sulmuese, duke krijuar një asimetri të rrezikshme në balancat strategjike midis Rusisë dhe Evropës. Për më tepër, NATO rrëzoi vetëm disa prej dronëve — ata që konsideroheshin si kërcënim i drejtpërdrejtë — ndërsa pjesa tjetër u lejua të vazhdonte fluturimin, duke ekspozuar një dobësi në logjikën e operacioneve të mbrojtjes ajrore.

Ndryshimet në rendin ndërkombëtar dhe pasojat


Rendi ndërkombëtar i bazuar në normat dhe institucionet ekzistuese po përballet me sfida të mëdha. Nga njëra anë, tensionet dhe mungesat e bashkëpunimit ndërmjet fuqive të mëdha kanë çuar në rrëzimin e disa prej mekanizmave të koordinimit global. Nga ana tjetër, ka tentime të fuqive si Kina dhe Rusia për të krijuar aleanca dhe struktura alternative që sfidojnë orkestrimin dhe kontrollin tradicional të vendeve perëndimore.Ballkani, për shkak të trashëgimisë historike të konflikteve, vazhdon të jetë një zonë e ndjeshme, ku tensionet dhe instrumentet e luftës hibride po përdoren shpesh për qëllime destabilizuese nga disa faktorë të brendshëm dhe të jashtëm.
Kjo situatë krijon një mjedis të pasigurt që mund të sjellë shtrirje të ndikimeve të konflikteve në harta të mëdha rajonale dhe globale, duke rritur rrezikun e përshkallëzimit të krizave të vogla në përplasje më të gjëra ushtarake.

Rreziku i përshkallëzimit dhe luftës globale


Lufta hibride, sulmet kibernetike, dhe përdorimi i propagandës janë elementë që ndryshojnë natyrën tradicionale të luftës, duke e bërë atë shumë më të paparashikueshme dhe komplekse. Konflikti aktual në Ukrainë dhe përfshirja e fuqive globale në këtë krizë paraqesin një shembull shqetësues se si një konflikt lokal mund të kthehet në një përplasje me pasoja globale.
Retorika agresive dhe ndërhyrjet në fushat e tjera, përveç frontit ushtarak, përfshirë sulmet kibernetike ndaj infrastrukturave kritike, ngrenë rrezikun e destabilizimeve që mund të kenë efekt të menjëhershëm dhe të gjerë në stabilitetin ndërkombëtar.
Në këtë situatë, mungesa e dialogut dhe shkëmbimit efektiv diplomatik është faktor kryesor në rritjen e mundësisë së një përshkallëzimi të pandalshëm.

Përfundim dhe rekomandime


Ky studim thekson rëndësinë e ndërtimit të mekanizmave të rinj ndërkombëtarë që fokusohen te dialogu, menaxhimi i krizave dhe bashkëpunimi për ruajtjen e paqes. Përgatitjet ushtarake që janë bërë të dukshme në botë tregojnë seriozitetin e kërcënimeve potenciale, por gjithashtu shërbejnë si thirrje për veprime që shmangin përplasjet e gjera.
Në veçanti, shembujt e fundit të asimetrisë midis armëve të lira sulmuese (si dronët rusë) dhe sistemeve mbrojtëse shumë të kushtueshme të NATO-s nënvizojnë tendencën e re të luftës moderne, ku agresioni me kosto të vogël mund t’i imponojë kundërshtarit shpenzime kolosale. Ky është një faktor që duhet të analizohet dhe të integrohet në politikat e ardhshme të sigurisë evropiane dhe botërore.


Rekomandohet:
• Forcimi i mekanizmave të bashkëpunimit ndërkombëtar dhe zgjidhjes së konflikteve paqësore;
• Reduktimi i retorikës dhe propagandës që ushqejnë tensionet;
• Përmirësimi i transparencës politike dhe ushtarake;
• Inkurajimi i veprimeve institucionale për të fuqizuar ligjin ndërkombëtar dhe respektimin e tij;
• Involvimi më i madh i mediave dhe komuniteteve akademike në edukimin dhe informimin e publikut mbi rreziqet dhe mundësitë për paqe;
• Hartimi i strategjive të reja për adresimin e asimetrisë së kostos ndërmjet mjeteve sulmuese dhe mbrojtëse, përmes zhvillimit të teknologjive inovative të mbrojtjes me kosto efektive.

Filed Under: Analiza

Solidarity: Fabric, Thread and Needle

September 18, 2025 by s p

Opening Reception, September 20th, 5-9 PMSeptember 20th–December 5th 4th Corner Foundation578 Hitchcock Hill Rd, Windham, VT 05359info@4cfoundation.orgOn view through December 5thMonday–Thursday 10:00-4:00, Saturday and Sunday by Appt. Only4th 

Corner Foundation and 2chairs are pleased to present Solidarity: Fabric,Thread and Needle, an exhibition that gathers together a selection of textile-based works by contemporary artists. The word ‘Solidarity’ is important because it conveys a sense of cohesion and interconnectedness that many of these works materially inhabit. The needle is critical given its essential function, working in harmony with thread to join one thing to another, as artist Louise Bourgeois describes: The needle is used to repair the damage. It’s a claim to forgiveness. It’s never aggressive, it’s not a pin.[i]The hand putting it to use, whether mending a sock or turning fabric into garments on an industrial sewing machine, has traditionally been gendered female. In one of the deadliest accidents in the history of the garment industry, the 2013 collapse of the Rana Plaza complex in Bangladesh, most of the workers were women. The impetus to produce fabric faster and more efficiently was closely tied to the advent of the steam engine. The shift from water power to steam and its reliance on fossil fuel gained traction in Britain and the US as it freed textile manufacturers from the requirement of siting factories near sources of moving water, resulting in the period we now refer to as the Anthropocene.  

The artists in this exhibition, through the use and transformation of textile based materials explore conceptual, political and narrative concerns in a variety of ways that provide partial answers to a series of questions related to the social role of art posed by artist Thomas Hirschhorn in 2024: How to do art in times of war, destruction, violence, anger, hate, resentment? What kind of art should be done in moments of darkness and desperation? Can art be a tool for understanding history’s changes? Can a work of art draw alternative forms of understanding the world? How to continue working–as an artist–and in doing so, avoid falling into the traps of facts, journalism, and comments?[ii]The gallery space at 4th Corner Foundation offers a unique example in support of the notion that architecture may have its origins in weaving. Its interlocking interior walls, like woven threads–warp and weft–create a visually porous yet structurally sound environment, an ideal setting for an exhibition that reflects the bonds between material, maker and community. 

Alexis Zoto’s most recent work consists of handwoven tapestries made from everyday materials such as her child’s shoelaces, discarded clothing and dry cleaning bags that combine with embedded texts to present the viewer with conflicting messages, personal thoughts and advice that may have filtered through generations of her matrilineal heritage. The viewer reading these works may feel they are caught in the middle of a conversation. Zoto explains that her work “is informed and inspired by her Albanian Orthodox heritage and her experiences as a woman, artist, educator, wife, and mother.” Zoto credits the Albanian weavers she interviewed for her scholarly work on kilims as the reason she began weaving as a way to better understand their process. 

British artist Raisa Kabir notes that a local plant variety of cotton from Bangladesh went extinct largely due to the adoption of the American long grain cotton plant, harvested by enslaved persons, and uniquely suited to machine production. The juxtaposition between hand and industrial weaving is dramatically demonstrated in two works by Kabir, one woven by hand and the other by machine. Kabir describes her work as rooted in research, revealing how British and European industrial textile manufacturing extracted intellectual property (designs and techniques) and labor from India, resulting in the destruction of local organic cotton production as well as its thriving hand weaving industry. Kabir describes her practice as “weaving resistance” concerned with the “interwoven cultural politics of cloth” striving to re-imagine the world through weaving, performance and writing. 

Ziddi Msangi’s graphic work explores the form and content of East African Kanga cloths as a transcultural form of  visual and textual communication. Msangi, like Kabir, is also concerned with the global networks of textile manufacturing built on the backs of enslaved persons and unethical labor practices that continue to this day. Msangi writes: “The Kanga’s high-quality cloth was printed with resist, block, or hand-painted African visual language on bolts of fabric steam milled in Massachusetts made from white cotton picked in the Carolinas. The enslaved Africans in the insidious Trans-Atlantic Slave Trade labored to produce the cotton as a commodity sold back to Africans in a system designed to enslave black bodies.” Msangi’s designs incorporate critiques of power, male privilege and identity as shaped by historical and cultural narratives. 

In their collaborative work Victoria Fu and Matt Rich embody Louise Bourgeois’ idea of the needle as a tool of care and unity. Fu, a moving image artist, and Rich, an abstract painter, join together their separate practices both conceptually and materially. The results are playful works that operate within a space of critical tension, and can be read simultaneously as paintings, sculptures, photographs, and functional objects. Loosely based on the “humble” apron, an item of domestic labor intended to be of use, the works are designed for a body (or bodies), are all flat and frontal, and have straps. The textile-based objects are sometimes installed on the wall as paintings, draped over furniture and walls, or hung on hooks for the public to try on. Fu and Rich have frequently collaborated, giving over their works to be activated by others. For this exhibition, collaborator Marcelline Mandeng Nken will perform with one of their works at the opening. 

Gwen Smith uses fabric, either silk indigo dyed by the artist or African block print, to fill in the voids cut from photographic contact sheets celebrating her bold embrace of surfing. Poetically merging her personal history as a surfer with Herman Melville’s Moby-Dick; or, The Whale, Smith claims the sea for herself as a black woman, mother and artist echoing artist Hannah Brönte’s assertion that “an element as monumental as the ocean is colonized by this heteropatriarchy; it should be for everyone but it’s not.”[i] The title Mocha Island references the Chilean island where stories abound of  a notorious white whale responsible for numerous shipwrecks and notably the inspiration for Melville’s novel. In Stripped Bare (Costa Rica) the bright fabric illuminates the blank forms to amplify the joyful core found in the often stigmatized experiences around womanhood and blackness. The fabric used in Smith’s work follows the search for indigenous pathways to map Black Leisure.  

Vicky Kim’s work likewise engages with photography, combining postcard reproductions and found images from fashion magazines with rough hand dyed and printed cotton sheets. Hanging down against the wall, covered in irregularly repeating patterns of expressionistic smudges and splatters, the silkscreened fabric recalls the stained squalor of makeshift curtains, the drudgery and toil of domestic labor, as well as the space of the body and its residues. Juxtaposed with the abstraction of these marks, the images, fixed directly to the surface with tape, evoke the passionate yet provisional affinities of youth, such as those found in the decoration of adolescent bedrooms. Layered, but separate, never becoming one, the viewer is left to consider how these two features align, their dual intensities and contrasting modes of representation together touching on matters of desire and identity. 

Lisa Anne Auerbach has called herself a “live meme.” Long before social media supplanted the physical bulletin board, Auerbach’s sweaters rendered her body a site for political messaging. The text and images in these sweaters are materially incorporated within the knitted object; this is not an additive process. Auerbach’s project hews closely to a history of knitting, in particular patterns popular in the 1970s like Fair Isle knits favored by the preppy set and traditional Norwegian Setesdal sweaters appropriated by the same, while also worn by Olympic athletes. If traditional Norwegian patterns were designed to ward off evil spirits maybe Auerbach’s sweaters carry some vestigial power to protect and possibly even to project something like hope. For Auerbach, “making things solidifies ideas….the translation from the haziness of consciousness into an object to be worn includes the manifestation of intention.” 

Charles LeDray is known for his obsessive sartorial craftsmanship in the tailoring of tiny suits and uniforms. But garments are only one part of the countless miniature objects–tens of thousands–LeDray has crafted by hand. At first, due to the small scale of these works, the viewer may feel a sense of mastery over them, but that soon fades as one tries to make sense of the puzzle pieces laid out before them. Associations of masculinity suggested by the title Briefs could refer to men’s underwear or the brand of cigar once contained in the diminutive boxes. With their contents exposed, a beguiling and confusing portrait begins to take shape that complicates thoughts about gender. There are pin cushions, thread, lace, buttons, lava brand soap–a hyper masculine signifier–and odds and ends of paper fragments. What is the viewer to make of a small ad for a screening at Broadway and 46th St. of “Children of Loneliness” about “the third sex” or a partial clipping concerning  “thought,” its dangers, its power and its value? The work requires seeing and reflection to decipher these curious analog bits.

Baxter Koziol takes on the burden of masculinity differently from LeDray by employing his own unique array of masculine signifiers. Both LeDray and Koziol were taught to sew by their mothers. Koziol stitches together discarded scraps of fabric to produce soft sculptural interpretations of hyper-masculine forms. In Mobile Command Unit (2024) the viewer is confronted with a work that conflates an instrument of war with a living room fixture–an armchair–embodying conflicting figures of masculinity: from military combatant to video gamer to dad with a beer in his La-Z-Boy. Koziol’s exploration of masculine excesses and expectations are inspired by literature, film and popular culture ranging from The Lord of the Flies to Robocop. His work often incorporates actual toys such as super-hero figurines to further complicate the ways that masculinity is performed and idealized. 

The baby Yvonne is the eponymous character in Rosemarie Trockel’s video work Yvonne(1997), a playful moving image collage featuring a continuous parade of knitted garments situated within architecture, community, and popular culture. The video features a diverse cast of characters within a domestic context, reinforcing the intimate connections these knitted things have with the human body. In prior work from the 1980s, Trockel produced an edition of machine knitted balaclavas with familiar and abstract patterns that evoked conflicting ideas of protection and protest. Around the same time, Trockel made a series of “knitted paintings,” a medium associated with women and craft. Both process and material offered a critique of a male dominated art world that overvalued painting at the expense of other media. Trockel’s uncraftlike use of knitting is part of her conceptual breadth and uncategorizability. 

According to Janice Redman“the act of making becomes a personal ritual, a process of revealing that which lies beneath the surface of the everyday.” She explains that she is from a family of makers; her mother was a seamstress and a lacemaker. Working with domestic objects with which she has an intimate connection, Redman manages to shift the familiar into the realm of the uncanny. In a work titled Ourobos (2018) a change purse opens up to suggest an endless cycle of thrift and expenditure, always empty, always in need. In Nestled(2021) a neatly stitched woolen bowl becomes the antithesis of the comfort hinted at in the title reminding us that home and family are always a negotiation between pain and relief. Not unlike Meret Oppenheim, familiar objects are turned into hallucinatory images both threatening and humorous.

The title of Marcelline Mandeng Nken’s Grandmère (2024) extends the theme of matrilineal relations in silent homage to Louise Bourgeois’ Mamanas well as Mandeng Nken’s own grandmother who taught her to sew. This outsized wooden needle, according to Mandeng Nken, “doubles as an elder’s staff, merging aspects of the maternal and the mechanical, as well as the domestic and the monstrous, into a singular, uncanny form.” The sculpture retains the defiant nature of wood revealing an occasional knot or irregularity which aids in perceiving it organically as the anatomy of a spider’s leg. Mandeng Nken goes on to explain that her sculpture “is not just a tool but also the body of a creature that weaves invisible architectures of care and capture.” Untitled (caryatid) will be performed during the opening, activating one of Victoria Fu and Matt Rich’s art objects.

Peter Coffin’s conceptual practice is shaped by West Coast Conceptualism and Funk art. Coffin explains that West Coast Conceptual artists did not abandon material, labor or craft, while East Coast Conceptual art was founded on the “dematerialization” of the art object. Although he did not make it, Coffin’s hot air balloon swatch is intended to extend the life of a beautifully designed object so that people can continue to enjoy it in a different context. Untitled (3D God’s Eye) is a model that defines Cartesian geometry and is configured within a tradition that derives from the popular American craft known as a “God’s Eye.” Coffin explains this work tweaks the familiar form while invoking nostalgia and craft. A “God’s Eye” is traditionally made of two crossed sticks with yarn that is wrapped from and around their center to form a diamond shape. Coffin will lead a workshop on September 21st (12-3PM) open to all ages in the making of 3-D God’s Eyes and God’s Eye glasses. 

Elshu, a project of textile designer Lauren Frauenschuh, transforms knitwear into one-of-a-kind objects that speak to the truth of their making, celebrating the organic and painstaking process of placing each thread by hand. The minimalist design, made by tying strands of yarn on each re-purposed chair is reminiscent of the patterns in Rosemarie Trockel’s knitted paintings while also recalling utilitarian Bauhaus design. In the 1920s Bauhaus textile designer Gunta Stölzl wove upholstery fabric for tubular chairs similar to the ones made functional once more by Elshu. By transforming knitwear into a canvas for raw expression, Elshu invites the user or wearer to build on the intention and purpose of these works. 

Elizabeth Duffy’s project involves unbraiding braided rugs made from fabric remnants no longer useful due to deterioration through wear. After unfurling and ironing each segment, Duffy then reassembles them, resulting in unexpected configurations. Wearing/Tent (2020) suggests shelter, but the domestic is turned inside out as the fabric spills back into small pools of the original braided rugs on the outside of the tent. In Wearing/Sentinels(2020), the tenderness of Duffy’s project is particularly present as ironing boards are covered with rug remnants made from women’s stockings. Traces of working women’s bodies are imprinted in the fabric through holes and repairs that were attempted time and again. These works, according to the artist, serve “to acknowledge the labor of anonymous women makers through time.”  

Ruth Shafer explores the ways gender and class inform the bulk of domestic labor. Often rendered invisible, this labor is only perceived in its aftermath–a made bed, folded linens and clean laundry. Shafer pushes the viewer to think about the political implications of care, domesticity and the home. With Slipcover (2022), Shafer manifests an analogy in material form by merging the female figure with furniture. She explains, “furniture and the female body have a lot in common. Physically, there are arms, legs, a strong back and comfortable cushions to lean back on.” Slab (2024) according to Shafer “is both a tomb and an offering to those whose homes and bodies are no longer their own.” The rectangle of upholstery, reminiscent of a tombstone, a fallen beam, or detritus from a home destroyed in an unending cycle of warfare, collapses to reveal a ghostlike form just visible beneath the fabric. 


Heidi Blunt’s work eschews the elegant formality of traditional tapestries. Rather than aristocratic hunting scenes or visions of unicorns, the viewer is confronted with a dingy bathroom strewn with dirty underpants–a room where we are at our most vulnerable. Blunt brings together found and rescued textiles in GRWM: Hirsute (2023), destabilizing the social media trend “Get Ready With Me” by demonstrating the strenuous efforts made to rid her face of an unwanted lady beard, an act once held in shameful secrecy. The work lifts the curtain on this private ritual, creating space for dialogue and freedom, while also exploring conflicted feelings about facial hair, identity, and the gender norms reinforced through its removal. 

In Tomoe Tsutsumi’s performative work I want to fix your hole the artist humbly mends for the visitor a worn garment in need of repair. The hole and its repair return an object to usefulness in a gesture of care invoking Louise Bourgeois’ understanding of the needle. The visitors who participate are held in place for the time it takes Tsutsumi to examine the hole and then to mend it. Generating a conversation between the artist and the participant is the point of Tsutsumi’s work falling outside of the transactional discourse between tailor and customer. This work also subverts the discourse around art and its market. The final product is not simply a fixed garment, but also a work of abstract art that bears the handiwork of the artist in bold red thread.  Lisa Anne Auerbach Heidi Blunt Peter Coffin Elizabeth Duffy Elshu Victoria Fu and Matt Rich Raisa Kabir Vicky Kim Baxter Koziol Charles LeDray Ziddi Msangi Marcelline Mandeng Nken Janice Redman Ruth Shafer Gwen Smith Rosemarie Trockel Tomoe Tsutsumi Alexis Zoto[i] Pandora Tabatabai Asbaghi and Jerry Gorovoy, Louise Bourgeois: Blue Days and Pink Days (Milan: Fondazione Prada, 1997) 218.[ii] https://gladstonegallery.com/exhibit/fake-it-fake-it-till-you-fake-it/

Filed Under: Sofra Poetike

  • « Previous Page
  • 1
  • …
  • 328
  • 329
  • 330
  • 331
  • 332
  • …
  • 2946
  • Next Page »

Artikujt e fundit

  • KUJTIME PER ITALIANIN DOM ANTONIO SHARRA
  • MASAKRA E TIVARIT MARS-PRILL 1945
  • Kuptimi i Pashkëve Ortodokse – midis ritualit dhe ringjalljes së ndërgjegjes
  • RIKTHIMI I MUSTAFA MAKSUTIT NË FAQET E HISTORISË
  • Shqipëria në politikën ballkanike të Austro-Hungarisë
  • Eliot Engel, in memoriam…
  • VATRA TELEGRAM NGUSHËLLIMI PËR NDARJEN NGA JETA TË ELIOT ENGEL, MIKUT TË MADH TË KOMBIT SHQIPTAR
  • Përkujtojmë në përvjetorin e lindjes një nga figurat e Rilindjes Kombëtare, Aleksandër Stavre Drenova
  • GËRSHËRA E ARGJENDTË
  • Përgjithmonë vetëm mirnjohës për Kongresmenin Eliot Engel
  • PËRKUJTIM PËR ELIOT ENGEL, NJË MIK I PAZENDËVËSUSHËM, ZËRI I SHQIPTARVE NË SHBA
  • Meditim para varrit të Faik Konicës
  • Bashkimi i Diasporës Shqiptare të Greqisë
  • “Fortifikimi ilir i Komlikut në Fregen dhe Ungrej të Lezhës (Mirdita Etnografike)”
  • “The Real Thing”: A Conversation with Luljeta Lleshanaku

Kategoritë

Arkiv

Tags

albano kolonjari alfons Grishaj Anton Cefa arben llalla asllan Bushati Astrit Lulushi Aurenc Bebja Behlul Jashari Beqir Sina dalip greca Elida Buçpapaj Elmi Berisha Enver Bytyci Ermira Babamusta Eugjen Merlika Fahri Xharra Frank shkreli Fritz radovani Gezim Llojdia Ilir Levonja Interviste Keze Kozeta Zylo Kolec Traboini kosova Kosove Marjana Bulku Murat Gecaj nderroi jete ne Kosove Nene Tereza presidenti Nishani Rafaela Prifti Rafael Floqi Raimonda Moisiu Ramiz Lushaj reshat kripa Sadik Elshani SHBA Shefqet Kercelli shqiperia shqiptaret Sokol Paja Thaci Vatra Visar Zhiti

Log in

This website uses cookies to improve your experience. We'll assume you're ok with this, but you can opt-out if you wish. Cookie settingsACCEPT
Privacy & Cookies Policy

Privacy Overview

This website uses cookies to improve your experience while you navigate through the website. Out of these cookies, the cookies that are categorized as necessary are stored on your browser as they are essential for the working of basic functionalities of the website. We also use third-party cookies that help us analyze and understand how you use this website. These cookies will be stored in your browser only with your consent. You also have the option to opt-out of these cookies. But opting out of some of these cookies may have an effect on your browsing experience.
Necessary
Always Enabled
Necessary cookies are absolutely essential for the website to function properly. This category only includes cookies that ensures basic functionalities and security features of the website. These cookies do not store any personal information.
Non-necessary
Any cookies that may not be particularly necessary for the website to function and is used specifically to collect user personal data via analytics, ads, other embedded contents are termed as non-necessary cookies. It is mandatory to procure user consent prior to running these cookies on your website.
SAVE & ACCEPT