s p – Page 375 – Dielli

Dita Botërore në Kopshtet Kulturore të Cleveland-it – 24 Gusht 2025

August 19, 2025 by s p

Merrni pjesë në një ditë të paharrueshme plot muzikë dhe Paradën e Flamujve, ku kultura të ndryshme nga e gjithë bota do të përfaqësohen në një atmosferë festive në Kopshtet Kulturore të Cleveland-it.

Data: 24 Gusht 2025

Vendi: Cleveland Cultural Gardens

One World Day at the Cleveland Cultural Gardens – August 24, 2025

Be part of an unforgettable day filled with music and the Parade of Flags, where cultures from around the globe are represented in a festive atmosphere at the Cleveland Cultural Gardens.

Date: August 24, 2025

Location: Cleveland Cultural Gardens

Përpjekjet e para të diplomacisë kosovare në ekzil për të sensibilizuar liderët perëndimorë

August 19, 2025 by s p

Prof. Dr. Sylë Ukshini/

Letra e Nikë Gjeloshit drejtuar Helmut Kohl (1993) në Arkivin Politik të Minstrisë së Jashtme të Gjermanisë.

Letra e nënshkruar nga Nikë Gjeloshi, në atë kohë zëvendëskryeministër i Qeverisë në ekzil të Kosovës, i është dërguar kancelarit gjerman Helmut Kohl në prill 1993. Dokumenti i takon një periudhe kritike, kur pas shpërbërjes së Jugosllavisë luftërat në Kroaci dhe Bosnje po zhvilloheshin me intensitet, ndërsa Kosova mbetej nën presion të madh ushtarak dhe politik nga regjimi i Sllobodan Millosheviqit. Përfaqësuesit politikë të Kosovës kërkonin mbështetje ndërkombëtare për çështjen e pavarësisë dhe për ta shmangur shpërthimin e një lufte të re në rajon.

Përmbajtja kryesore

Letra artikulon disa pika themelore:

– Paralajmërimi për rrezikun e konfliktit në Kosovë – Gjeloshi e paraqet situatën si të ngarkuar me rrezik, duke e lidhur paqen e Kosovës me stabilitetin e Evropës.

– Kritika ndaj regjimit të Millosheviqit – theksohet se Serbia po mbante trupa të mëdha ushtarake në Kosovë për të ushtruar presion mbi shqiptarët, duke ndjekur një strategji të destabilizimit rajonal.

– Argumentimi historik dhe juridik – kujtohet vendimi i padrejtë i Konferencës së Ambasadorëve në Londër (1913) dhe Konferencës së Paqes në Versajë, kur Kosova u nda nga territoret shqiptare, duke theksuar se populli shqiptar kurrë nuk e kishte pranuar këtë ndarje.

– Referenca tek e drejta ndërkombëtare dhe parimet e vetëvendosjes – Gjeloshi e lidh kauzën kosovare me parimet e reja të rendit ndërkombëtar pas Luftës së Ftohtë, duke përmendur referendumin e vitit 1991 dhe zgjedhjet parlamentare të vitit 1992 si shprehje të vullnetit demokratik.

– Apel për mbështetje gjermane dhe perëndimore – theksohet se Kosova ka potencial njerëzor, burime natyrore dhe vullnet demokratik, duke u paraqitur si faktor që do të kontribuonte në paqen rajonale dhe evropiane.

Letra e Gjeloshit ka një vlerë të veçantë si dëshmi e përpjekjeve të diplomacisë kosovare në ekzil për të sensibilizuar liderët perëndimorë. Ajo tregon se elitat politike të Kosovës e perceptonin çështjen jo si një problem të izoluar, por si pjesë e rendit të ri evropian pas Luftës së Ftohtë. Në këtë kuptim, dokumenti reflekton qasjen e lidershipit të atëhershëm ksoovar: kombinimin e legjitimitetit historik me kërkesën për mbështetje ndërkombëtare në bazë të parimeve të demokracisë dhe të drejtës së popujve për vetëvendosje.

Takimi Trump–Zelensky: midis garancive të sigurisë dhe dilemës së paqes

August 19, 2025 by s p

Hisen Berisha/

Takimi i Presidentit amerikan Donald Trump me Presidentin ukrainas Volodymyr Zelensky në SHBA shënon një moment të rëndësishëm në trajektoren e luftës në Ukrainë dhe në qasjen e Perëndimit ndaj kësaj krize të zgjatur. Në thelb, ky takim synonte të qartësonte dy gjëra: vizionin e Trump-it për paqen dhe pritjet e Kievit për garanci të pakthyeshme sigurie.

Shtetet e Bashkuara janë potencialisht të përgatitura të japin garanci sigurie sipas një formule që kodifikohet me Nenin 5 të NATO-s, por që nuk është pjesë direkte e Aleancës, garantuar drejtpërdrejt nga Uashingtoni dhe disa vende evropiane. Ky është një sinjal i fortë se Trump dëshiron të shmangë hyrjen e NATO-s në një konflikt të drejtpërdrejtë me Rusinë, por megjithatë të krijojë një mekanizëm të ri mbrojtës për Ukrainën.

Nga ana e tij, Zelensky nga “kopmpleksi i inferioritetit” personal, përkatësisht “nga ndjenja e inferioritetit gjeopolitik” si shtet, ka kërkuar më shumë se një zotim verbal: garanci të qarta për integritetin territorial, për sovranitetin e vendit dhe për vazhdimësinë e ndihmës ushtarake e financiare. Për Kievin, çdo paqe që arrihet nuk duhet të jetë në kurriz të territorit apo pavarësisë së Ukrainës.

Aleatët evropianë dhe Sekretari i Përgjithshëm i NATO-s, Mark Rutte, theksuan rëndësinë e unitetit perëndimor dhe nevojën për të mbështetur Ukrainën deri në fitore. Megjithatë, disa kryeqytete evropiane lindore, janë skeptike ndaj ideve të Trump-it për një marrëveshje të shpejtë, duke pasur frikë se ajo mund të nënkuptojë presion mbi Kievin për të pranuar kushte të papërshtatshme.

Nga ana e kundërt, Kremlini e lexon këtë lëvizje si shenjë lodhjeje të Perëndimit dhe tenton ta paraqesë ofertën e garancive amerikane si dëshmi se SHBA-të nuk janë të gatshme të përballen drejtpërdrejt me Rusinë përmes NATO-s. Por, praktika e ndërhyrjes së aleatëve perëndimor në krye me SHBA (model që u testua edhe në rastin e Kosovës – kundër Jugosllavisë – kur ndërhyrja e udhëhequr nga SHBA ma bazë ligjore nga Neni 5 i NATO) duhet t’iu shërbej si “mësim i nxjerrur” – Rusisë dhe aleatëve të saj.

Putini e përshëndeti çdo gatishmëri për negociata, nëse ato zhvillohen mbi baza që i japin avantazh Moskës. Por edhe zgjatja e pafund e luftës po e rrënon nga themelet ekonomikisht Rusinë dhe do ta detyroj të nënshtrohet nën presionin ekonomik, politik dhe ushtarak të aleatëve perëndimor. Shumë shpejt Rusia do përballet me krizën sociale që do i zbeh ambiciet etatiste të Putin. Në këtë pritje e asociojnë edhe luftrat secesioniste të vendeve të ish bllokut lindor në BRSS – periudhë që e ktheu Rusinë në vendin me krizën më të rëndë sociale në kontinent sa që në vitin 1999 – ushtarët rus në postblloqe lypnin nëpër rrugët e Kosovës. Kurse Putin, “perandorinë” arriti ta rindërtoj – vetëm me dominimin e antivlerave globaliste në Evropë dhe SHBA.

Në këtë kuadër, takimi Trump–Zelensky nuk ishte vetëm një shkëmbim protokollesh, por një test i madh politik. Trump kërkon të projektojë vizionin e tij për shmangien e “luftrave të pafundme” dhe për ndërtimin e një arkitekture alternative sigurie, ndërsa Zelensky përpiqet të sigurojë që ky vizion të mos përkthehet në lëshime që cënojnë shtetin e tij. Aleatët evropianë shihen si faktor kyç për të balancuar këto dy qasje, ndërsa Putini mbetet spektatori i interesuar që pret përçarjen e Perëndimit. Prandaj Zelensky dhe aleatët perëndimorë duhet ti adaptohen me veprimin e konceptin e strategjisë alternative të sigurisë për Ukrainën që po ofron Doktrina Trump.

E ky takim nuk i mbylli dilemat, por i bëri edhe më të qarta linjat e përplasjes politike: mes vizionit amerikan për një zgjidhje të shpejtë dhe insistimit ukrainas për një paqe të drejtë e të qëndrueshme. Pra, ky takim e ka zhvendosur fokusin nga pyetja nëse do të ketë paqe , tek pyetja se çfarë paqeje do të pranojnë palët.

Kategoritë e komentuesve në rrjetet sociale dhe ç’duhet të bëjmë me ta

August 19, 2025 by s p

Nga ROLAND QAFOKU/

Të gjithë ata që përdorin rrjetet sociale duke postuar statuse, apo bëjnë komente gjithëfarësojsh, unë i ndaj në gjashtë kategori:

1. Ata që kanë nivel i ulët intelektual, që nuk kanë minimumin e formimit gjeneral dhe janë me IQ të ulët. Kanë avantazhin që facebook-u, instagram-i, tik-toku, u ka dhënë mundësinë të japin publikisht mendimin e tyre pas shpikjes së rrjetjeve sociale. Këta që deri dje e shumta shprehnin mendimet e tyre në klubin e fshatit, tani kanë një oqean mundësie që të gjitha budallallëqet i tyre ti lexojë e gjithë bota. Fatkeqësisht janë një kategori masive që e perceptojnë tastierën si një mrekulli. Kanë mendësinë që mjafton të shtypin butonat dhe fjalët e tyre janë mrekullia mbi tokë. Japin mendim për gjithçka edhe pse nuk dinë asgjë. Komentojnë për një ngjarje politike pa qenë fare të informuar. Komentojnë për Donald Trump-in si të bëhej fjalë për çobanin e fshatit. Japin mendim për filmin e fundit të Hollywood edhe pse “Titanic-un” e prodhuar në 1997 e panë për herë të parë në 2007. Japin mendim për librin e fundit best seller në Tiranë me arsyen se janë edhe ata autorë, sepse edhe ata kanë shkruar një libër, ndonjëse ai është për fshatin e tyre. Rrethohen nga të njëjtin nivel dhe mendojnë se të gjithë janë ashtu si ata. Por, nuk e dinë të shkretët se mendimi i tyre vlen po aq sa dikur në klubin e fshatit. Këta i shpërfill.

2. Ata që janë përherë të mllefosur. Shkruajnë, postojnë dhe komentojnë vetëm negativisht. Atë që nuk kanë arritur dot në jetë, mundohen ta kompesojnë duke shpërndarë në facebook energji negative. Nuk lënë faqe dhe profil pa komentuar me fjalë vulgare dhe të pista. Siç e thotë miku im Luan Laze për këta facebook-u është vendi ku shkruhet diagnoza. Për këta shtyp butonin block.

3. Ata që fshihen me profile false dhe ushtrojnë sportin më të pistë në botë: komentuesit e paidentifikuar. Pa elementët bazë të një burrërie, kjo kategori komenton, shan, shpif, bën ngatërrestarin, duke bërë lëmsh një dynja të tërë. Fatkeqësia shtohet kur më rezulton se shumica e këtyre jetojnë jashtë Shqipërisë dhe unë ende nuk e di arsyen përse. Sigurisht që ky stil është shndërruar një mani, por mjekët spikatër duhet të zbulojnë një diagnozë më preçize për ata. Për këta butoni block nuk mjafton.

4. Militantët e partive. Oh ç’janë ata! Majtas dhe djathtas, këta janë kategoria më e çuditshme dhe që shkaktojnë më shumë pasoja. Janë gati të hidhen në fyt përse në statuset e tua nuk lavdëron partinë e tyre dhe nuk godet me forcë kundërshtarët politikë. Është pikërisht kjo kategori që e shfaq më hapur polarizimin e shoqërisë sonë. Siç nuk e kuptojnë dot që nuk mund të kesh bindje si ata, ata nuk e konceptojnë dot gjithashtu që një njeri normal mund të ketë gjykime të ekuilibruara dhe kjo të jetë normale. Edhe një pyetje normale për një politikan këta e quajnë provokim të rëndë me pasoja për kombin. Megjithatë për këtë kategori duhet patur respekt sepse janë të sinqertë nën militantizmin e tyre. Let it be!

5. Ajo kategori e atyre që janë gjysmë të ditur. Të formuar në çdo aspekt përgjysmë, këta kanë arritur diçka në jetë, por jo gjithçka për të qenë të aftë të shprehin mendime të sakta dhe të qarta. Këtë status gjysmak përpiqen ta kompesojnë duke shkruar dhe komentuar disa herë mirë dhe disa herë negativisht sipas interesit që u vjen për mbarë. Kthehen në grafomanë dhe kanë vullnetin të japin mendim edhe pse nuk ua kërkon kush. Nuk e pyesin asnjëherë veten se çfarë përfaqësojnë dhe çfarë kanë bërë në jetë dhe më e rëndësishmja a vlen mendimi i tyre. Këta ose e ngrejnë dikë në qiell, ose e groposin shtatë pashë nën dhe. Këta më argëtojnë pa masë. Kjo kategori realisht meritojnë tu bësh një koment. Po një koment ama, jo më shumë. Se gjysma tjetër kushedi se çfarë pjell. Kur bëhen shumë, unë i përdor si elemente të rëndësishëm në studimet e mia.

6. Ata që bëjnë komente normale dhe dallohen nga mendimi i thellë dhe i qartë. Nuk para lavdërojnë, por kanë një sens debati dhe polemike falë një formimi të lartë gjeneral, të kompletuar për të cilat ke dëshirë ti lexosh. Statuset e tyre janë plotë dije, informacion, kulturë dhe është fat që prej tyre të marrësh vërejtje, kritika, lëre pastaj lavdërime që do ishte si një dekoratë në qafë. Janë aset në rrjetet sociale dhe është fat që i ke friends dhe komunikon me ta. I mbaj fort. Sa dëshirë kam që këta t’i intervistoj dhe t’i kem pjesë në emisioneve të mi!

Si përfundim, panorama e komentuesëve në rrjetet sociale i ngjan kësaj fotografie (Kortezi e Eljan Taninit) po shoqëroj këtë shkrim. Pastaj, është “klienti” ai që zgjedh ta lexojë, të vështrojë, të argëtohet, ta shpërfillë, apo edhe të blejë aty.

Thank you for your attention to this matter!

August 19, 2025 by s p

Donald J. Trump/

I had a very good meeting with distinguished guests, President Volodymyr Zelenskyy, of Ukraine, President Emmanuel Macron, of France, President Alexander Stubb, of Finland, Prime Minister Giorgia Meloni, of Italy, Prime Minister Keir Starmer, of the United Kingdom, Chancellor of the Federal Republic of Germany, Friedrich Merz, President of the European Commission, Ursula von der Leyen, and Secretary General of NATO, Mark Rutte, in the White House, which ended in a further meeting in the Oval Office. During the meeting we discussed Security Guarantees for Ukraine, which Guarantees would be provided by the various European Countries, with a coordination with the United States of America. Everyone is very happy about the possibility of PEACE for Russia/Ukraine. At the conclusion of the meetings, I called President Putin, and began the arrangements for a meeting, at a location to be determined, between President Putin and President Zelenskyy. After that meeting takes place, we will have a Trilat, which would be the two Presidents, plus myself. Again, this was a very good, early step for a War that has been going on for almost four years. Vice President JD Vance, Secretary of State Marco Rubio, and Special Envoy Steve Witkoff, are coordinating with Russia and Ukraine. Thank you for your attention to this matter!