s p – Page 403 – Dielli

Feim Ibrahimi – Kompozitori i modernitetit dhe himnit shpirtëror të shqiptarëve – “Rrjedh në këngë e ligjërime”

August 2, 2025 by s p

Në përvjetorin e 28-të të ndarjes nga jeta të kompozitorit Feim Ibrahimi (1935–1997), kujtojmë jo vetëm figurën e një prej krijuesve më të mëdhenj të muzikës shqiptare, por edhe trashëgiminë e një vizionari që i dha tonin e kohës së tij muzikës serioze dhe vokale shqiptare. Ai ishte produkt i një shkolle të mirëfilltë kombëtare të muzikës, e cila në gjysmën e dytë të shekullit XX filloi të konsolidohej në përpjekje për të krijuar një identitet të veçantë të muzikës shqiptare, të përshkuar nga ndërthurja e traditës dhe modernitetit.

Feim Ibrahimi i përket brezit të parë të kompozitorëve shqiptarë të formuar në Shqipëri, të cilët sollën në krijimtarinë e tyre një ndjeshmëri të re, një guxim eksperimental dhe një ndërlidhje të fortë midis përjetimit personal dhe fatit historik të popullit. Krijimtaria e tij është pasuri e çmuar e muzikës shqiptare dhe përfaqëson një vepër të gjerë dhe të shumëllojshme: nga muzika simfonike e deri te muzika për fëmijë, nga kënga artistike te baletet dhe muzika korale.

Një prej kulmeve të veprës së tij, që ka kaluar përtej kohës dhe është shndërruar në një himn shpirtëror të shqiptarëve kudo në botë, është kënga “Kënga rrjedh në këngë e ligjërime ” me vargjet e ppetit Gjok Beci dhe melodinë e ndërtuar mbi një strukturë të thjeshtë por prekëse, e intepretuar mjeshtërisht nga Vaçe Zela, , kjo këngë mishëron ndjenjën e përkatësisë, të dhembjes dhe krenarisë kombëtare. Ajo u bë simbol i një fryme të re kulturore në fund të viteve ’70 dhe vazhdon të mbetet një prej pikëreferimeve më të forta muzikore në kujtesën kolektive shqiptare. Nuk është e rastësishme që kjo këngë këndohet në raste të mëdha kombëtare, në diaspora, në shkolla dhe institucione, duke përforcuar rolin e saj si një thirrje për unitet, dashuri dhe identitet.

Por Feim Ibrahimi nuk u kufizua vetëm në formën klasike të muzikës vokale. Ai guxoi të futë në muzikën shqiptare elementë të avangardës europiane, teknikën seriale dhe ekspresivitetin e përmbajtur të muzikës moderne. Ishte ndër të parët që eksperimentoi me përmasa të reja harmonike dhe ritmike, duke zgjeruar ndjeshëm horizontet e muzikës shqiptare.

Një shembull i veçantë i përballjes së tij me tematikat historike dhe mitologjike është baleti “Plaga e dhjetë e Gjergj Elez Alisë”(1983), një vepër që përpunon në mënyrë metaforike motivin e qëndresës dhe flijimit të Gjergj Elez Alisë, një prej figurave më të fuqishme të epikës legjendare shqiptare. Në këtë balet, Ibrahimi përçon jo vetëm dhimbjen, përpjekjen dhe heroizmin, por edhe dramën shpirtërore të njeriut që mbart mbi supe plagët e historisë. Muzika është e fuqishme, herëherë therëse, me kontraste të forta që e lidhin veprën me një ndjeshmëri moderne europiane, duke e universalizuar kështu një mit shqiptar.

Një tjetër aspekt i rëndësishëm i krijimtarisë së tij është pasqyrimi i ngjarjeve historike dhe sociale përmes gjuhës muzikore. Veprat e tij nuk janë të shkëputura nga konteksti, përkundrazi, ato shërbejnë si pasqyra të realiteteve të kohës: lufta, ndërtimi, idealizmi, dilemave të brendshme të individit dhe shoqërisë. Muzika e tij është angazhuese dhe meditative, por asnjëherë propagandistike. Ai i qëndroi gjithnjë besnik artit të vërtetë dhe përkushtimit ndaj cilësisë dhe origjinalitetit artistik.

Feim Ibrahimi pati gjithashtu një rol të madh institucional dhe formues në jetën muzikore të Shqipërisë. Ai ishte organizator dhe drejtues i festivaleve dhe ngjarjeve muzikore, duke ushqyer zhvillimin e brezave të rinj të kompozitorëve shqiptarë. Puna e tij në fushën e edukimit muzikor ishte po aq e rëndësishme sa edhe krijimtaria artistike.

Trashëgimia që ai la pas përfshin qindra vepra, shumë prej të cilave janë të arkivuara në fonotekat dhe bibliotekat muzikore shqiptare. Fatkeqësisht, siç ndodh shpesh në vendin tonë, një pjesë e veprës së tij pret ende të rigjendet, të restaurohet dhe të rivlerësohet siç e meriton. Rikthimi i veprave të tij në skenë, sidomos simfonitë, baletet dhe veprat për kor dhe orkestër, është një detyrë kulturore e domosdoshme për institucionet tona.

Sot, në 28-vjetorin e ndarjes së tij nga jeta, përkujtojmë Feim Ibrahimin jo vetëm si një kompozitor të shquar, por edhe si një figurë formuese të identitetit muzikor shqiptar të shekullit XX. Ai ishte një zë i rrallë që solli thellësi, elegancë dhe kurajë në muzikën tonë, dhe që me veprën e tij vijon të frymëzojë, të sfidojë dhe të prekë zemrat e dëgjuesve, përtej kohës dhe kufijve.

Në kujtim të Drita Ivanajt

August 2, 2025 by s p

Zef Ujkaj/

Më 31 korrik 2025, në moshën 92-vjeçare, u nda nga jeta Drita Ivanaj (Ujkaj), një ndër bijat më të ndritura të një prej familjeve më të shquara të historisë shqiptare. Homazhet për të ndjerën u zhvilluan në ambientet e Fondacionit “Martin dhe Mirash Ivanaj” në Tiranë, institucioni që ajo krijoi e drejtoi me përkushtim, ndërsa përcjellja për në banesën e fundit u bë në varrezat e Sharrës, pranë të atit, Martin, xhaxhait Mirash dhe kushëririt Nikollë. Me largimin e saj nga jeta, Shqipëria humbi një personalitet të rëndësishëm, që i kushtoi jetën trashëgimisë familjare, promovimit të vlerave kombëtare, ruajtjes së kujtesës historike dhe përhapjes së dijes ndër brezat e rinj.

Drita Ivanaj lindi në vitin 1933, në Tiranë. Ajo ishte e bija e juristit dhe gjyqtarit të lartë Martin Ivanaj dhe bashkëshortes së tij Giuseppina Pogliotti, italiane nga Napoli. Pas pushtimit fashist të Shqipërisë në vitin 1939, në moshën 6-vjeçare, Drita u largua nga Shqipëria bashkë me nënën e saj, fillimisht në Itali dhe më pas në SHBA, ku ajo ndërtoi një jetë të pavarur përmes edukimit, punës dhe përkushtimit të jashtëzakonshëm. Në Itali, Drita kreu Liceun Shkencor dhe më vonë studimet e larta në Hunter College në Nju Jork për Ekonomi dhe Menaxhim Biznesi. Drita pati një karrierë të suksesshme në menaxhimin e biznesit ndërkombëtar, ku për 15 vite drejtoi zyrën përfaqësuese të kompanisë italiane FIAT në SHBA. Më pas, ajo u orientua drejt fushës së sistemeve kompjuterike dhe për më shumë se dy dekada shërbeu në Universitetin Columbia si eksperte e lartë dhe menaxhere projektesh për dixhitalizimin e sistemeve administrative.

Në vitet ’90, me rënien e komunizmit, Drita u rikthye për herë të parë në Shqipëri dhe rifilloi lidhjen e saj me vendin e origjinës, me qëllimin kryesor mbrojtjen e trashëgimisë së familjes Ivanaj dhe restaurimin e shtëpisë së Ivanajve – dikur e bastisur nga pushtuesit dhe e sekuestruar nga regjimi komunist – në një vend dijeje dhe kulture. Gjithashtu me përpjekje të mëdha arriti të riatdhesojë eshtrat e të atit nga Stambolli, për t’i prehur në Tiranë pranë vëllait të tij, Mirashit.

Në vitin 1995, ajo themeloi Fondacionin Ivanaj në Nju Jork dhe pas një viti Fondacionin “Martin dhe Mirash Ivanaj”, në shtëpinë e rindërtuar, në Tiranë, të cilën e mori në pronësi pas shumë peripecive. Fondacioni “Martin dhe Mirash Ivanaj” është një organizatë jofitimprurëse që promovon arsimin, kulturën dhe vlerat kombëtare. Në ambientet e këtij fondacioni përveç dokumenteve të shumta, artefakteve, librave, është i ekspozuar edhe një flamur, i cili u mor nga shtëpia e tyre në Tiranë, nga bashkëshortja e Martinit, Giuseppina, përpara se fashistët të futeshin në kryeqytet duke e marrë me vehte në Itali dhe pastaj në Amerikë.

Sot, ky fondacion përfaqëson një nga institucionet më serioze dhe të përkushtuara ndaj ruajtjes së trashëgimisë dhe edukimit qytetar në Shqipëri.

Historia e familjes Ivanaj është e lidhur ngushtë me ndërtimin e shtetit shqiptar modern. Prejardhja e tyre është nga Bëkajt e Trieshit, në Malësi, një fis i njohur për trimëri dhe atdhedashuri. Djemtë e Dodë Ivanit – Martini, Mirashi dhe Zefi – do të linin gjurmë të pashlyeshme në historinë e Shqipërisë. Shkollimin fillor e kryen në vendlindje, ndërsa gjimnazin në Beograd. Studimet universitare i përfunduan në Romë, ku Mirashi u diplomua në filozofi dhe jurisprudencë, ndërsa Martini në të drejtë zakonore, me fokus mbi traditat juridike të Trieshit, Hotit dhe Grudës. Tezat e tyre u vlerësuan maksimalisht dhe botimi i tyre u bë i mundur falë bijës së Martinit, Drita Ivanaj, dekada më pas.

Pas kthimit në Shqipëri, Martini kontribuoi si avokat, gjykatës, anëtar dhe kryetar i Gjykatës së Lartë (1932–1938), ku dha ndihmesë të jashtëzakonshme në hartimin e legjislacionit modern shqiptar. Vdiq në ekzil në Stamboll më 1940, duke lënë bashkëshorten Giuseppina dhe vajzën e tyre të vogël, Dritën.

Mirashi Ivanaj, një ndër personalitetet më të mëdha të arsimit shqiptar, la gjurmë si reformator i shkollës kombëtare. Ai hartoi dhe zbatoi reformën e madhe të arsimit shtetëror dhe laik, duke e bërë arsimin fillor të detyrueshëm dhe falas. Në postin e Ministrit të Arsimit (1933–1935), luftoi për të krijuar një shkollë shqiptare të pavarur nga ndikimet e huaja dhe fetare, të bazuar në parimet e dijes, qytetarisë dhe barazisë. Krahas tyre, kushëriri Nikollë Ivanaj dha kontribut të vyer si botues dhe publicist, pjesëmarrës në Kongresin e Triestes dhe përfaqësues i Shqipërisë në Konferencën e Paqes në Paris (1919). Vepra e tij letrare dhe publicistike është dëshmi e përkushtimit të Ivanajve ndaj një Shqipërie të lirë, të arsimuar dhe të denjë.

Pas pushtimit fashist, vëllezërit Ivanaj refuzuan bashkëpunimin me pushtuesit dhe u larguan nga Shqipëria. Mirashi u rikthye pas luftës për të shërbyer si pedagog, por pas përndjekjes së ministrit Gjergj Kokoshi, ai vetë u arrestua në vitin 1947 dhe u dënua me burg për bindjet e tij demokratike. Vdiq më 1953 në spitalin e Tiranës, në vetmi, pa nderimet që i takonin.

Biblioteka dhe arkivi i familjes u shkatërruan nga fashistët dhe komunistët. Por vëllezërit Ivanaj lanë një trashëgimi të pavdekshme – ndërtuan institucione, mbollën dije, kultivuan vlera dhe jetuan me dinjitet.

Mirashi mban titujt “Kumandar i Urdhrit të Skënderbeut”, “Martir i Demokracisë”, “Mësues i Popullit” dhe “Nderi i Kombit”. Ai dhe Martini janë dëshmi se Shqipëria është ndërtuar edhe mbi sakrificat e mendjes dhe shpirtit.

Me ndarjen nga jeta të Dritës, u shua pinjollja e fundit e një familjeje që i dha Shqipërisë gjykatësin dhe ligjvënësin, reformatorin e arsimit, botuesin dhe publicistin, luftëtarin për pavarësi dhe mbrojtësin e trashëgimisë. Ajo mbylli me dinjitet një histori të lavdishme, duke lënë pas gjurmë të thella në shoqërinë shqiptare. Në emrin tim dhe të vëllazërisë Ujkaj, Ju falënderojmë nga zemra të gjithëve për ngushëllimet dhe fjalët e ngrohta që na keni dhënë në këtë kohë të dhimbshme, pas ndarjes nga jeta të motrës dhe bijës sonë të dashur, Drita Ivanaj.

Drita pushoftë në paqe. Kujtimi i saj do mbetet përjetë i gjallë në zemrat tona, jo vetëm si pjesë e pandashme e familjes sonë, por si një grua që me përkushtim, vendosmëri dhe dashuri për atdheun, punoi pa u lodhur që vepra e vëllezërve Ivanaj – Mirashit dhe Martinit – të mos harrohej kurrë. Ajo u bë ura lidhëse mes së kaluarës dhe brezave të sotëm, duke themeluar një fondacion të posaçëm për të ruajtur, promovuar dhe bërë të njohur trashëgiminë intelektuale dhe atdhetare të familjes Ivanaj, në shërbim të arsimit, drejtësisë dhe shtetit shqiptar.

Sot, më shumë se kurrë, ne ndjejmë krenarinë dhe përgjegjësinë për të vazhduar këtë amanet. Drita nuk ishte thjesht një bijë e Ivanajve, por një dritë që vazhdoi rrugën e tyre me dinjitet, fisnikëri dhe vizion. Bëkajt e Trieshit, Malësia dhe mbarë Shqipëria do të të kujtojnë me krenari. Qoftë i përjetshëm kujtimi i saj!

Prishja e Marrëveshjes së Mukjes një nga aktet e tradhëtisë kombëtare bërë nga komunistët!

August 2, 2025 by s p

Shpëtim Axhami/

Nga data 1 deri më 3 gusht 1943, në fshatin Mukje u zhvillua një ndër ngjarjet më të rëndësishme të historisë moderne shqiptare, Konferenca e Mukjes. Ajo solli Marrëveshjen e Mukjes, një akt i rrallë uniteti kombëtar, që synonte bashkimin e forcave nacionaliste dhe komuniste në një luftë të përbashkët kundër pushtuesit fashist, përkrah aleatëve të mëdhenj të Luftës së Dytë Botërore.

Kjo marrëveshje tregoi qartë se nacionalistët dhe e djathta tradicionale shqiptare ishin dhe mbeten në anën e interesit kombëtar, në shërbim të Shqipërisë dhe shqiptarëve kudo që ndodhen. Ndërkohë, e majta sllavo-bolshevike e shihte luftën si trampolinë për të marrë pushtetin, edhe nëse kjo do të thoshte sakrifikimin e çështjes kombëtare.

Çfarë përmbante Marrëveshja e Mukjes?

•Bashkëpunim i menjëhershëm ushtarak kundër pushtuesve, në koordinim me aleatët ndërkombëtarë;

•Krijimi i Komitetit për Shpëtimin e Shqipërisë, me përfaqësim të barabartë (nga 6 përfaqësues) nga të dy palët – nacionalistë dhe komunistë;

•Forma e regjimit do të vendosej pas luftës, sipas vullnetit të popullit, duke ruajtur mundësinë e rikthimit të Monarkisë Kushtetuese, si forma legjitime e regjimit para luftës.

Po të ishte zbatuar Marrëveshja e Mukjes, Shqipëria do të kishte një tjetër fat historik: pushteti komunist nuk do të vendosej, dhe ëndrra për Shqipërinë Etnike do të ishte më afër realizimit. Por kjo marrëveshje u tradhtua brutalisht nga Enver Hoxha dhe Partia Komuniste Shqiptare, nën urdhrat e PKJ-së jugosllave, e cila kishte frikë nga një Shqipëri e bashkuar dhe e lirë.

Pas prishjes së marrëveshjes, Abaz Kupi, deri në atë moment figura kyçe që bashkërendonte formacionet nacionaliste dhe një nga drejtuesit e Komitetit të Mukjes, e dënoi publikisht tradhtinë dhe në nëntor 1943 themeloi Organizatën Kombëtare Lëvizja e Legalitetit (OKLL). Kjo lëvizje nacionaliste qëndroi krah forcave aleate në luftë kundër pushtuesve, duke përfaqësuar aspiratën për një Shqipëri të bashkuar dhe me regjim Monarki Kushtetuese.

Për këtë qëndrim të palëkundur kombëtar, Enver Hoxha urdhëroi vrasjen e Abaz Kupit dhe të shumë drejtuesve të tjerë nacionalistë, zogistë dhe ballustë, të cilët kishin firmosur Marrëveshjen e Mukjes. Kështu nisi gjenocidi vëllavrasës komunist, një politikë e pastrimit të kundërshtarëve politikë dhe një kapitull tragjik i historisë shqiptare, ku Shqipëria u zhyt në errësirën e diktaturës dhe çështjet kombëtare mbetën peng i Beogradit dhe Moskës.

Konferenca dhe Marrëveshja e Mukjes mbeten simbol i vizionit kombëtar dhe bashkimit për Shqipërinë, ndërsa prishja e saj është një nga aktet më të rënda të tradhtisë kombëtare. Sot më shumë se kurrë, shqiptarët duhet të nxjerrin mësime nga historia: mosbesimi ndaj ideologjive të huaja, refuzimi i çdo tradhtie që vjen në emër të pushtetit personal, dhe mbi të gjitha, besimi te vullneti dhe uniteti kombëtar.

“ATDHEU MBI TË GJITHA!”

1 gusht 1912, botohet në Rumani gazeta “Atdheu”

August 2, 2025 by s p

Bujar Leskaj/

Në 1 gusht 1912 viti filloi të botohej në Rumani gazeta “Atdheu”, organ i shoqërisë “Bashkimi’, që asokohe kryesohej nga Jani Mihal Lehova, i cili ishte njëherësh edhe kryeredaktori i saj, ndërsa drejtor përgjegjës qe Aleksandru Naum Çërrava.

Ishte e përdyjavshme politike, shoqërore, kulturore letrare, folklorike në gjuhën shqipe.

Programin e vet gazeta e shpaloste që në numrin e parë: “Do të punojë për të drejtat kombtare të Shqipërisë, pas Kostitucionit; do të predikojë bashkimin e shqiptarëve me ndjenjën kombtare; do përpiqet t’u shtjerë dhe ndërmend shqiptarëve të mërgimit, mos të harrojnë mëmëdhenë dhe të ndihin për përparim të kombit, ndër udhë politike, kulturore dhe ekonomike.”

Këtij orientimi gazeta iu përmbajt si në muajt e fundit të periudhës së Rilindjes (deri në shpalljen e Pavarësisë dolën 7 numra), ashtu edhe gjatë jetës në Pavarësi, sidomos deri në numrin e 35-të të saj.

Jeta e gazetës mund të ndahet në dy kohë:

Koha e parë qe periudha kur gazeta pasqyroi ngjarjet që çuan në shpalljen e Pavarësisë në Vlorë, më tej zhvillimet në Shqipëri nën qeverinë e përkohshme të Ismail Qemal Vlorës.

Më tej, që nga numri 36, gazeta u transferua në Shqipëri dhe numri 37 doli në qarkullim në qytetin e Durrësit, por botimi bëhej në shtypshkronjën “Nikaj” të Shkodrës.

Koha e dytë e të përkohshmes “Atdheu” nis me shpalljen e Pavarësisë deri në fundin e janarit 1914, kur në Shqipëri bëheshin përgatitjet për ardhjen e pricit Vilhelm Vid në fronin Shqipërisë.

Gazeta “Atdheu” pasqyroi probelmet me të cilat u ndesh qeveria e përkohshme e Ismail Qemalit, ndërkohë që një vëmendje e madhe iu kushtua bashkimkit politik të shqiptarëve.

Shqiptarët dikur e tallnin dhe diktaturën. Tash, diktatura “i ngrin” buzëqeshjen

August 2, 2025 by s p

Fejton nga Rafael Floqi

Create a caricature of Edi Rama and the Penal Code

Më 1 gusht të vitit 2025, ndërsa pjesa tjetër e Evropës diskutonte për inteligjencën artificiale, ndryshimet klimatike dhe të ardhmen digjitale, Shqipëria – një vend krenar për eksportin e domateve dhe deklaratave me lot në sy – po i vinte drynin humorit. Qeveria shqiptare, nën udhëheqjen vizionare të Edi Ramës (tani me syze të kuqe mode) dhe Presidentit që ka më shumë selfie se fjalime, vendosi të fusë në burg çdo qytetar që do të guxojë të qeshë në drejtim të gabuar.

Kur Shteti Bëhet Simbol dhe Kryeministri Shenjt

Na u bëka gjoja për ligj! Na u derdhka nga maja e pushtetit një “nen”, që nuk paska asgjë kundër medias, as kundër gazetarëve – por në fakt është një kamxhik i lyer me bojë parlamentare për t’i rënë fjalës së lirë pas qafe. Sepse, siç thotë i drejtë e i prerë miku im i mirë, gazetari Agim Baçi: ky nuk është ligj, por akt armiqësor ndaj vetë demokracisë.

Na thuhet me buzë të ngrira se shpifja nuk duhet të tolerohet. Dakord! Por që me shpifje po barazohet kritika, ironia, tallja dhe revolta qytetare – kjo është jo vetëm qesharake, por e rrezikshme. Një vend ku fyerja ndaj një “zotnie me pushtet” dënohet më rëndë se vjedhja e pronës publike, është një vend që ka filluar të kafshojë vetveten.

Neni 236 alias /55 është hallka e re në zinxhirin e artë që pushteti kërkon t’i vërë rreth qafës popullit. Aty nuk mbron shtetin – por fytyrat që e sundojnë. Nuk mbron flamurin – por frakun e kryeministrit. Nuk mbron Kushtetutën – por arrogancën e atyre që e përbuzin atë përditë nga foltoret dhe ekranet.

Kush janë këta që duan të shpallen “simbol kombëtar”? A është flamuri? A është alfabeti i Kongresit të Manastirit? Jo! Simboli i ri qenka “ai që nuk duhet kritikuar”. Kryeministri. Kryeparlamentari. Ministri që bërtet. Drejtori që vjedh. Kryebashkiaku që i ka hapur llogari gruas me paret e bashkisë për djegëse .Të gjithë – të shenjtë, të mbrojtur me ligj nga fjalët e rënda të qytetarit që nuk ka as bukë, as drita, as drejtësi!

Jo, zoti kryeministër! Nuk je simbol kombëtar. Je funksionar shtetëror. Je i zgjedhur nga populli për të shërbyer, jo për t’u adhuruar. Kritika ndaj teje nuk është tradhti – është frymëmarrja e fundit që ka mbetur në këtë vend pa oksigjen lirie.

Kodi Penal i Ri – tani me aromë autoritarizmi me parfum evropian

Sipas draftit të ri, çdo tallje, memë, status thumbues, mimikë sarkastike apo pështymë metaforike kundrejt institucioneve të Republikës konsiderohet “përdhosje”. Dhe për këtë, qytetari rrezikon deri në tre vjet burg. Çfarë është liria e fjalës kur mund të zëvendësohet me një kod me nene që ngjajnë si të shkruara nga një grup redaktorësh të serialit “Black Mirror”, por me angazhim ligjor shqiptar?

Në këtë realitet të ri, parodistët, karikaturistët dhe gazetarët do të kenë statusin e “armikut publik me sfond gazmor”. Armët e rrezikshme për rendin: meme-t në Instagram, video-t satirike në TikTok dhe komentet në Facebook që fillojnë me “Po ky Presidenti…”.

Kur BE-ja u zgjua nga gjumi i zgjerimit

Ndërkohë në Bruksel, zyrtarët e BE-së, duke pirë espresso italiane dhe duke përkëdhelur një pako direktivash që askush nuk lexon, morën vesh se Shqipëria po prodhonte një Kod Penal me përbërës jashtë recetës evropiane. Reagimi i tyre ishte si i një prindi që zbulon se fëmija i tij ka vizatuar me bojë murin: “Ne nuk kemi qenë pjesë e këtij grupi!”

BE-ja shprehu shqetësim të thellë, që në gjuhën diplomatike përkthehet: “Çfarë dreqin po bëni?” Ata kujtuan se negociatat me Shqipërinë kërkojnë dekriminalizimin e shpifjes, jo institucionalizimin e qeshjes së ndaluar me nen penal. Dhe sikur për t’i vënë kapakun farsës, Bashkimi Evropian kujtoi se është gati të ndihmojë me “asistencë teknike”, si për të thënë: “Mos e përzieni diktaturën me direktivat tona, ju lutem!”

Portokallia e vërtetë jeton në Parlament

Në vend të ndjekjes penale për krime reale si trafiku i drogës, pastrimi i parave apo abuzimi me detyrën, Kodi i Ri i Ramës përqendrohet te “abuzimi me metaforën”. Pra, për shembull, nëse ti thua: “Kryeministri ngjan si Elton Ilirjani me ato syze të kuqe”, për këtë jo vetëm që mund të paditesh, por edhe të jesh subjekt i një raporti të posaçëm nga Këshilli i Sigurisë Kombëtare për destabilizim memetik.

Opozita? Ajo e përfaqësuar nga Balliu e quan këtë kod “represion institucional në emër të shtetit ligjor”. Ndërkohë që në TikTok po përgatitet një trend i ri: “3 vjet burg për një meme”, i cili do të konkurrojë me trendin e gotave “Bëj sikur je në burg se the që Begaj nuk flet dot”.

Nëse ky nen kalon, atëherë do të na duhet të mbyllim gojën, të ulim kokën dhe të përshëndesim si ushtarë çdo absurditet që del nga kupola e Rilindjes. Madje të themi “faleminderit” kur na burgosin për një status ironik. Ose më mirë, të kërkojmë leje që të mendojmë.

Nëse pushtetarët barazohen me simbolet kombëtare, atëherë ky vend nuk quhet më republikë, por Hakmarrje e Madhe ndaj Fjalës. Dhe në këtë hakmarrje, e vetmja gjë që ngrihet lart nuk është më flamuri – por censura.

Mos e prekni kritikën, se ajo është e vetmja që ju ka mbetur për të mos u bërë qesharakë.

Kush është shoferi i Kodit?

Me një stil që do ta bënte edhe Pinokun të skuqej nga turpi, Edi Rama deklaroi në rrjetin social “X” se “Ministria e Drejtësisë dhe Këshilli i Ministrave nuk kanë marrë pjesë në hartimin e draftit”, por, siç e tha me modesti të skajshme, ia kanë lënë në dorë “një grupi ekspertësh të nderuar”, të udhëhequr nga vetë profesori Arben Rakipi – një lloj Shën Benedikti juridik, që zbret nga maja e Shkollës së Magjistraturës për të ndriçuar shtigjet e drejtësisë.

Qeveria? Jo, ajo është veç një “nga shumë palët”, e cila “e ka marrë dhe po e studion draftin”, sikur të ishte një disertacion i panjohur, jo një dokument që ka dalë nga oborri i saj. Sepse, siç e dimë tashmë, qeveria shqiptare nuk ndërhyn kurrë, vetëm sodit nga larg me një gotë verë dhe një penë të artë në dorë.

Por, fatkeqësisht për këtë fabul alibish, ekspertët që kanë punuar me draftin kanë thënë se Ministria e Drejtësisë jo vetëm që nuk ka qenë në pushime gjatë hartimit të tij, por ka qenë ndër organizatorët më aktivë, me përfaqësues të saj në çdo kthesë të grupit të punës. Me pak fjalë, ndërsa Rama e paraqet qeverinë si një kalimtar të rastit, dëshmitarët e rrëfejnë si shoferin kryesor të kësaj makine legjislative.

Konkluzioni?

Shqipëria nuk ka më nevojë për humor, sepse tashmë jeton brenda një satire të mirëfilltë. E vetmja gjë që mungon është që vetë Kodi Penal të botohet në formë albumi me karikatura, të shpërndahet falas me gazetën “Zëri i Batutës së Kontrolluar” dhe të ketë kapitullin e vet të titulluar:

“Neni i të Qeshurit të Pashallarëve”/ Neni 236 /alias 55 – Kush qesh, prangoset.