Gjeneral ® Piro Ahmetaj/

Sigurisht e kam ndjekur me përgjegjësi të shtuar, trufullimar e radhës së Presidentit Aleksandër Vuçiç, mbas nënshkrimit të marrëveshjes ushtarake midis Republikës së Kroacisë, Kosovës dhe të Shqipërisë. Në pamundësi t’ju pergjigjem veçmas interesimit mediave brenda dhe jashtë vendit, në vijim gjeni një përgjigje të përbashkët mbi burimin të panikut të shtirur dhe kërcënimeve delirante të z. Vučič si dhe rekomandime për paqen dhe ardhmërinë Euroatlantike të popujve të ballkanit perendimor.

Asgjë e re nuk ka ndodhur! I llahtarisur nga oshilacionet që ende bubullojnë nga “bombat e perëndimit mbi bunkrerin Milloshevicit 26 vjet më parë”; nga paranoja ballkanike e përjetësimit të pushtetit si dhe i tmerruar nga revoltat masive që pushtuan beogradin dy javë më parë, Presidenti i Serbisë Aleksandër Vučič demostroi: “revoltën e Beogradit ndaj një garë armatimesh ne rajon” duke ju referuar marrëveshjes së nënshkruar nga respektivisht 3 ministrat e Mbrojtjes në Tiranë më 18 mars.

Nuk ështe hera e parë (ka me dhjetëra në 26 vitet e fundit të pas clirimit të Kosovës nga USA/NATO) dhe sigurisht s‘ka për të qënë as e fundit. Për ta ilistruar riciklimin e dalldisjes së radhës, po sjell në vëmendje turfullimin e Tij në Janar 2024 kur: “DASh/SHBA konfirmoi shitjen e 246 raketave Javelin me vlerë prej 75 milionë $ për Forcat e Sigurisë së Kosovës, “vetëm” për të përmirësuar aftësitë mbrojtëse të Kosovës dhe ndërveprueshmërinë me NATO-n”!

Duke shprehur mbështetjen dhe komplimenta ndaj 3 ministrave nënëshkrues, në kapacitetin e ekspertit për çështjet e SK, Rajonit dhe USA/NATO (pra jo revolte patriotike), me vijim po paraqes vlerësime, përgjigje si dhe këshilla strategjike ndaj panikut të shtirur të z.Vučič.

Së pari, e këshilloj Vuçiç të vetë përmbahet, të mos vijojë të bëjë as viktimën e llastuar, as trimin e tërbuar dhe as donkishotin e moderuar duke u vetë-barazuar me Trump-in në Ballkan. Në fakt “rolin e viktimë, pra nga palë humbëse/përgjegjëse për krime ndaj njerëzimit, nuk e ka ushtruar keq dhe Serbia ka përfituar jo pak deri në 2014”! Por mjaft është mjaft !

Së dyti, në asnjë pikë, asnjë rresht dhe asnjë gërme të marrëveshjes në fjalë nuk gjej, pasi nuk ka asnjë qëllim kërcënues ose armiqësor ndaj sovranitetit dhe interesave të Serbisë. Në të kundërt, kjo marrëveshje ka pêr qëllim VETËM për ta forcuar bashkëpunimin mes 3 vendeve për: “promovimin e aftësive mbrojtëse dhe bashkëpunimin midis industrive ushtarake, forcimin e ndërveprimit nëpërmjet edukimit, trajnimit dhe stërvitjeve, kundërvënien e kërcënimeve hibride, si dhe mbështetjen pêr integrimin euro-atlantik”, përfshi sigurisht Kosovën (meqënëse kjo e tërbon Beogradin) nga çdo kërcënim potencial, që për fat te keq, mbetet e vetë-indetifikuar Serbia.

Thënë këtë, edhe pse të ashpër diplomatikisht, e gjej të qartë përgjigjen e kryeministit të Kroacisë, Andrej Plenkoviçit, që po e citoj: “Nuk ka asnjë natyrë armiqësore, dhe nuk ka nevojë të pyesim askënd, as Serbinë dhe as NATO-n”.

Së treti, për sa kontekstin e ankesës në Bruksel:“se NATO-ja nuk ka qenë e njoftuar për këtë”, e gjej si delirancë profesionale të këshilltarëve të z. Vuçiç (ose si të gjithë autokratët e ka zënë sëmundja e të gjithëditurit), si ekspert me eksperiencë më shumë se modeste në NATO, konfirmoj se iniciativat, marrëveshjet dhe projektet rajonale janë të inkurajuara nga Koncepti Strategjik i NATO-s por dhe të imponuara nga qasja pragmatike e Presidentit Trump. Si i shëmbull, përmend marreveshjet ushtarake ndermjet 3 vendeve Balltike; 3 vendeve Nordike, 7 vendeve te Vishegradit, që pavarësisht se të gjitha anetare te NATO-s, kanë nënshkruar marrëveshje të ngjashme bashkëpunimi!

Së katërti, përpara të bëjë potere për/në NATO, do duhet që Beogradi zyrtar, të qartësojë disa PSE (?) për marrveshjet e: “bashkëpunimit ushtarak (Mig-29, Raketa, Tanke) me Rusinë (?); prodhimin e raketave & dronëve me Kinën (?) blerjen e 12 avjoneve të gjeneratës së fundit “Rafalo” me Francën (?), etj! Ndërkohë, që të gjitha këto janë armatime sulmuese/vrasëse që jo vetëm kërcënojne tërësinë territoriale të Republikës së Kosovës por edhe hedhin në erë status-quonë gjeopolitike, investimin dhe interesat USA, NATO dhe BE për paqen, stabilitetin dhe axhendën Euroatltantike të 6 vendeve të Ballkanit Perëndimor.

Edhe me praktikisht do duhet të konfirmohet zyrtarisht ndaj SHBA/NATO/BE por edhe popullit Serb, pse Beogradi harxhon mbi 1.5 Miliard € në vit (pra më shumë se Kroacia, RSh dhe Kosova së bashku), për armatosjen deri në dhëmbë (me Tanke, Mig-29, Helikopter luftimi Mi-35, raketa Pantsir-s, FK-3, etj) (?); kur dihet që Serbia ka ZERO, kapacitete ose këllqe të sfidojë fuqinë ushtarake të USA/NATO/UK.

Së gjashti, ndërsa për përpjekjet për të testuar kohezionin mes 32 vendeve të NATO-s, përfshi edhe tentativën e fundit për bashkëpunim ushtarak me Hungarine, nga kapaciteti ekpertit garantoj se edhe kjo do të dështojë me turp para se Vucic të ketë ikur nga pushteti. Kjo pasi në këtë rast (për ti hedhur benzinë Ballkanit), Hungaria nuk do të tolerohet jo vetëm nga vendet e Rajonit por edhe nga Presidenti Trump, UK, Gjermania dhe jo vetëm.

Së shtati, pretendimin e presidentit Vuçiç se “ky memorandum shkel marrëveshjen e armëve të vitit 1996 të nënshkruar në Firence mes Kroacisë dhe Republikës së atëhershme Federale të Jugosllavisë, Bosnje dhe Hercegovinës (?!!)”, e gjej teresisht qesharak, pasi RFJ (që përfshinte edhe Malin e Zi) ka mbaruar/kapitulluar bashkë me të gjitha marrëveshjet në fushen e mbojtjes dhe sigurisë. Thënë këtë, është Beogradi që nën orkestrimin e Moskes ka shkelur me të dy këmbet marrëveshjen dhe miliarda $ investime të SHBA-ve për ndërtimin e masave të mirëbesimit reciprok në Ballkan (SCBM)!

Së teti, shtatë gjetjeve të sipërpërmendura, po ju shtoj edhe 3 këshilla strategjike ndaj Beogradit zyrtar: (a) Të heqë dorë nga oshilacionet për: “kufijtë e rinj shtetëror në rajon si dhe kërcënimet ushtarake ndaj sovranitetit të Kosovës”, e cila prej 1999 mbetet nën përgjësinë e KFOR/NATO-s; (b) Të mos harxhojë kot para nga taksat e popullit Serb, për armatime moderne, pasi asnjë nga 3 vendet nënshkruese dhe as të treja së bashku nuk e kërcënojmë ushtarakisht Serbinë. Në të kundërt armatosja deri ne dhëmbë e Serbisë, i shërben vetëm “luftës për përjetësimin e pushtetit ne Beograd, interesave te Kremlinit në Rajon, krimit të organizuar si dhe të ultra-nacionalistëve jo vetëm në Serbi”; (c) Revoltat e studentore, i hoqen maskën pazareve të z. Vučić, si faktor i vetëm i moderuar përkundër “rivaleve ektremistë në Beograd si dhe përpjekjeve të Tij për të pirë nga 5 nëna (Moska, Brukseli, Pekini, Parisi dhe Washingtoni)!

Në SHTESË, duke përsëritur konsiderat më të sinqerta ndaj 3 ministrave te mbrojtjes, do të këshilloja Zagrebin, Prishtinën dhe Tiranën zyrtare, që përkunder “përpëlitjeve dëshpëruese dhe kërcënimeve delekuente të Beogradit”, ta zgjerojne këtë marrëveshje edhe me 2 vendet e tjera NATO-s në rajon (Mali Zi & Maqedonia e Veriut), si dhe përtej “shpërdorimit politik” do duhet ta materializojnë me projekte konkrete si për policimin ajror, emergjencat civile, sigurinë kibernetike, ndaj të cilave asnjë nga vendet tona nuk është imun dhe as mundet kurrësesi të zhvillojë kapacitete për t‘u mbrojtur më vete.

Ndërsa posacërisht për Ministrin z. Vengu, jo vetëm që shpreh publikisht komplimente të merituara për kurorëzimin e kësaj përpjekje në Tiranë, por edhe e inkurajoj që RSh të iniciojë një vlerësim strategjik (bashkarisht me Kroacinë, Malin e Zi dhe MV rreth kërcënimeve të rajonit (e ngjashme me atë të PMR qe zhvillon NATO) për ta kërkuar/prezantuar në një mbledhje të posaçme të NAC/Bruksel. Më konkretisht në këtë vlerësim, do duhet të konsiderohen edhe shqetësimet për armatosjen deri në dhëmbë të Serbisë si dhe shpërdorimi për interesat Ruse në Rajon, etj, në mënyre që të miratohet nga 32 vendet (përfshi Franca, Hungaria, etj), si një direktivë e përbashkët ku të konfirmohen jo vetëm qëndrimet e vëndeve anëtare ndaj këtyre kërcënimeve por edhe vendosmëria zyrtare për të forcuar kohezionin dhe përpjekjet për paqen dhe axhendën e integrimit Euro-Atlantik edhe të 6 vendeve të ballkanit perëndimor.

Ndërsa faktorët politik, aktorët zyrtarë dhe strategjistët/kolegët në Zagreb, Prishtinë, Tiranë, Washington, Bruksel, etj do t’i sugjeroja që perspektivën e stabilitetit në rajon dhe bashkëpunimin me Serbinë do duhet ta para-kushtëzojnë me rikthimin e dy Masave të Mirëbesimit Reciprok (CSBM), nëpërmjet të cilave “Beogradi Zyrtare të imponohet” se: (1) Do të ruajë balancat e fuqisë ushtarake sulmuese (armatime, si Mig -29, raketa Pantsir-S dhe FK-3, etj) deri në nivelin që të mos kërcënojë integritetin territorial; (2) Nuk do të vendos instalime dhe aktivitete ushtarake (20 km distancë ajrore dhe 5 tokësorë), në kufijtë ndër-shtetërore mes vendeve të rajonit.

Nga ana tjetër, do t’i këshilloja vllazërisht faktorët e Prishtinës zyrtare që: “riciklimi i panikut të shtirur si dhe kërcënimeve delirante të Beogradit ndaj kufive shtetëror të Kosovës”, kurrësesi të mos i konsiderojnë si dhurata, por si përgjegjësi e lartë shtetërore për të ndërtuar Kosovën moderne, përtej prezencës së NATO-s (që nuk mundet të jetë e përjetshme), vendin ku qytetarët pavarësisht përkatësive etnike, fetare dhe politike të ndihen të barabartë para ligjit, si dhe faktorizimin të rolit të Kosovës nga konsumatore në kontribuese për paqen, stabilitetin demokrartik dhe për integrimin në NATO dhe BE!

Në të njejtën kohë, do të ri-këshilloja faktorët institucional në Tiranë dhe Prishtinë, që për interesa jetike kombëtare, të tejkalojnē axhendar/epshet e politikës për mbajtjen/marrjen e Pushtetit por të përulen në gjunjë para përgjegjësive shtetërore duke jetësuar Platformën e përbashkët: “2-Shtete sovrane 1-Komb i vetëm”, duke e konsultuar dhe garantuar SHBA dhe NATO se kjo “qasje/smart e vonuar” nuk kërcënon Serbinë, por do të kontribuojë si balancë racionale për paqen afatgjatë ndërmjet vendeve të rajonit.

Me këtë rast, rikonfimoj se, mbetem edhe me i përkushtuar për të kontribuar me përgjegjësi, përulësi dhe eksperiencën Euroatlantike për mbrojtjen dhe zhvillimin e interesave kombëtare si dhe për forcimin e partneritetit strategjik me USA/NATO-n!

Nga*: Gjeneral ® Piro Ahmetaj:

Senior Ekspert për SK, Rajonin dhe NATO-n,

Zv/President i Këshillit të Atlantikut; ish:

Këshilltar për Sigurinë Kombëtare në PD,

Këshilltar i Presidentit; Zv/ShShPFA,

Përfaqësues i RSh në SHAPE/NATO.

Nga Arian Galdini/

Historia e një kombi nuk është thjesht një renditje kronologjike ngjarjesh, por një ndërthurje e thellë e kuptimeve, përpjekjeve, projeksioneve dhe përjetësimit të një vetëdijeje kolektive që kërkon të jetë e lirë, vetëformësuese dhe sovrane në përkufizimin e fatit të vet. 

Në këtë kuptim, çdo përfshirje në një strukturë më të madhe se vetvetja nuk është kurrë një akt teknik apo neutral, por përbën një ndodhi metafizike në qenien e një kombi, ose një lartësim të domethënies së vetes nëpërmjet ndarjes së përbashkët të fatit historik, ose një vetëzbehje që çon drejt zhbërjes së atij kuptimi që e bën një komb të jetë vetvetja.

Në këtë udhëkryq historik, Shqipëria përballet me një zgjedhje që është më shumë se politike, ajo është ontologjike dhe civilizimore. 

Çështja nuk është thjesht a duhet apo jo të anëtarësohemi në Bashkimin Evropian. 

Pyetja e vërtetë është: çfarë bëhemi ne kur anëtarësohemi vetëm? 

Çfarë humbasim? 

Çfarë komprometojmë në kuptimin e vetvetes, në rrënjët, në horizontet e bashkësisë si komb shqiptar?

Në pamje të parë, diskursi politik, mediatik dhe akademik në Shqipëri e trajton integrimin evropian si një aksiomë, si një e mirë absolute, si një përmbushje e dëshiruar dhe e vonuar historikisht. 

Por kur një aksiomë nuk lejohet të vihet në dyshim, ajo rrezikon të shndërrohet në dogmë. 

Dhe kur një dogmë imponon rrugën drejt një strukture supranacionale, pa analizuar pasojat e brendshme strukturore, ajo bëhet një strategji e nënshtrimit, jo një akt i emancipimit.

Nëse Shqipëria i bashkohet BE-së pa Kosovën, atëherë ndodh një ndarje reale e trupit kombëtar në dy regjime juridikë që do të kenë orientime, obligime dhe dinamika të ndryshme. 

Kjo nuk është më një çështje teknike. 

Kjo është një ndarje metafizike në vetë trupin e qenies shqiptare. 

Në një epokë kur të gjitha kombet e Ballkanit kërkojnë të realizojnë bashkësinë e tyre historike dhe etnike nëpërmjet integrimeve të përbashkëta, vetëm shqiptarët rrezikojnë të ndahen përmes një anëtarësimi që fragmenton, dhe jo që bashkon.

Dhe ky është thelbi i dilemës sonë kombëtare:

A është anëtarësimi i njëanshëm dhe i përshpejtuar i Shqipërisë në Bashkimin Evropian një hap drejt modernizimit institucional dhe përfshirjes në një rend perëndimor, apo një akt që, pa Kosovën, e dekonstruon, zhbën përfundimisht projektin historik të bashkimit kombëtar shqiptar, duke e futur atë në harresë politike dhe margjinalitet gjeostrategjik?

Në këtë pikë, duhet ndalur çdo retorikë sipërfaqësore. 

Duhet menduar thellë. 

Duhet parë përtej syve të burokracive të Brukselit dhe lëvizjeve të ambasadorëve në Tiranë. 

Duhet vështruar me sytë e atyre që shohin kah historia, kah kujtesa dhe kah përgjegjësia e të ardhmes. 

Siç thotë Roger Scruton, “një komb nuk mund të jetë i lirë nëse nuk kupton përse ekziston”. 

Dhe kjo fjalë, “ekzistencë”, nuk është metaforë. 

Ajo është pyetja e madhe që çdo komb i bën vetes në momente të krizës ontologjike.

Përse ekziston kombi shqiptar?

A ekziston për të hyrë në një strukturë që e njeh vetëm Shqipërinë si shtet e jo shqiptarinë si bashkësi historike? 

A ekziston për të deleguar sovranitetin, pa pasur më parë garantimin e unitetit të vet kombëtar? A ekziston për të arritur standardet e BE-së në kurriz të projektit të vet vetëpërcaktues? 

A ekziston për t’u integruar si pjesë e një harte që nuk pranon kurrë të rishikojë padrejtësitë historike të 1913-ës?

Ne nuk kemi luksin të mashtrohemi. Historia jonë është përplot me shembuj të integrimeve të parakohshme, të bashkimeve të shpejta që kanë prodhuar më shumë shkëputje sesa unifikim. 

Rruga drejt BE-së, nëse ndiqet në mënyrë të njëanshme dhe të pashoqëruar nga një doktrinë kombëtare për bashkimin e shqiptarëve në një projekt gjeopolitik të përbashkët, nuk është rruga e bashkimit me Evropën, por është rruga e ndarjes me vetveten.

Në këtë dritë, pyetja më e rëndësishme nuk është kur do hyjmë në BE. 

Pyetja është: me kë do hyjmë apo si do të hyjmë në BE? 

Me çfarë kuptimi të vetes, me çfarë bashkësie shqiptare, me çfarë projekti kombëtar?

Nëse nuk i përgjigjemi kësaj pyetjeje sot, nesër do jemi të ndarë, të heshtur dhe të gjunjëzuar përballë një Evrope që do na pranojë si individë e shtetas të shkëputur, por jo si një komb me ideal, qëllim dhe destin të vetin.

Shqipëria: Fitore formale, humbje S

strategjike…

Nëse Shqipëria përmbyll procesin e anëtarësimit në Bashkimin Evropian gjatë këtij cikli afatshkurtër dmth në harkun kohor 2027 apo 2030, rezultati i parë do të jetë një sukses formal, por një humbje thelbësore në planin strategjik kombëtar. 

Në pamje të parë, ky anëtarësim do të interpretohet si një triumf diplomatik dhe institucional, një hap përfundimtar drejt asaj që është propaganduar si “kthimi në shtëpinë evropiane”. 

Por, në thelb, bëhet fjalë për një zhvendosje të strukturës së orientimit kombëtar, ku mjeti bëhet qëllim dhe qëllimi humbet në mjegullën e një entiteti politik që nuk e njeh dhe as e promovon bashkësinë shqiptare si subjekt historik dhe politik.

Modelet e zgjerimeve të mëparshme tregojnë se anëtarësimi në BE sjell një sërë përfitimesh teknike: qasje në fondet strukturore dhe të kohezionit, rritje të perceptimit të besueshmërisë ndërkombëtare, standardizim të legjislacionit dhe njëfarë tërheqjeje investimesh. 

Këto janë pamjet sipërfaqësore të një procesi që në të vërtetë transformon thelbin e funksionimit të një shteti dhe të vetë përfytyrimit të tij mbi misionin historik.

Por siç e ka analizuar Jurgen Habermas në veprën “Legitimation Crisis”, teknokratizimi i pushtetit politik në sistemet liberale, sidomos në kontekste të brishta institucionalisht si Shqipëria, çon në një krizë të thellë legjitimiteti. 

Kur mekanizmat e vendimmarrjes transferohen në instanca supranacionale, ndërkohë që bazat kulturore, përfaqësuese dhe historike të shoqërisë nuk janë konsoliduar, ndodh një erodim i besimit, një shkëputje e thellë midis qeverisjes dhe përfaqësimit.

Për Shqipërinë, kjo përkthehet në një sërë pasojash:

 • Institucionet kombëtare reduktohen në ekzekutues pasivë të direktivave që nuk burojnë nga realiteti shqiptar. Vendimmarrja e vërtetë do të zhvendoset përtej kufijve, ndërkohë që elitat politike vendase do të shndërrohen në ndërmjetës të interesave të Brukselit, e jo më në përfaqësues të misionit kombëtar.

 • Kapitali njerëzor, veçanërisht rinia dhe shtresat më të përgatitura, do të intensifikojnë emigrimin, jo më vetëm për shkaqe ekonomike, por si rezultat i perceptimit të Shqipërisë si një vend pa të ardhme ku potenciali i tyre nuk mund të realizohet. Kjo do të përshpejtojë një zbrazje shpirtërore dhe demografike që do ta lërë kombin pa palcë vetëzhvillimi.

 • Sektorët e ndjeshëm të ekonomisë vendase, veçanërisht bujqësia, prodhimi i vogël dhe tregjet lokale, do të gjenden nën trysninë e një konkurrence që i tejkalon kapacitetet e tyre reale. Standardizimi evropian, në mungesë të mbrojtjes selektive dhe të një modeli kombëtar të zhvillimit, do të ketë efektin e mbytjes ekonomike nga sipër, dhe jo rritjes nga poshtë.

Kosova: Ndarje e heshtur, presion i rritur.

Ndërsa Shqipëria do të shfaqet në skenën ndërkombëtare si anëtare e re e BE-së, Kosova do të mbetet jashtë dyerve të këtij bashkimi, duke u përballur me një realitet gjithnjë e më të vështirë. 

Dhe ky nuk do të jetë thjesht një status “kandidat në pritje”. 

Përkundrazi, do të jetë një gjendje e institucionalizuar të jashtmit brenda kombit.

Në praktikë, kjo do të nënkuptojë:

 • Presion të shtuar për kompromise në dialogun me Serbinë, pasi çdo përparim i saj do të varet nga balanca e kërkuar nga faktori ndërkombëtar midis “stabilitetit rajonal” dhe “pranimit reciprok”. 

Por në këtë ekuilibër të ftohtë gjeopolitik, Kosova mbetet hallka më e dobët dhe më e ekspozuar ndaj presioneve për zhbërje të brendshme apo autonomi të pjesshme në këmbim të integrimit gradual.

 • Përjashtim nga rrjetet reale integruese, si programet e mobilitetit, bashkëpunimit institucional dhe qasjes në tregje të përbashkëta. 

Nëse Shqipëria ecën përpara pa të, Kosova do të ngelet një “zonë tampon”, as brenda BE-së, as brenda një blloku shqiptar, as e njohur plotësisht, as e integruar efektivisht.

 • Vendosje të një kufiri të ri evropian në mes të shqiptarëve, me gjithë retorikën e bashkëpunimit, me gjithë marrëveshjet për integrim ekonomik apo bashkëpunim kulturor. 

Fakti është se kufiri i BE-së bëhet kufiri i ndarjes shqiptare, i ri-institucionalizuar dhe i mbrojtur me legjislacion evropian.

Kësisoj, bashkimi formal i Shqipërisë me BE-në pa Kosovën nuk është vetëm një veprim teknikisht i shpejtë, është një akt ndarës substancial. 

Ai krijon dy ritme të ndryshme historike për të njëjtin komb. 

Njëri do të përfshihet në një sistem që e rregullon nga jashtë, ndërsa tjetri do të mbetet në një zonë të paqartë, ku çdo lëvizje drejt së ardhmes kalon përmes rrugës së kompromisit me tjetërsimin.

Në këtë afatshkurtër, fitoret janë sipërfaqësore dhe kalimtare. 

Humbjet janë të padukshme, por strukturore dhe të pakthyeshme. 

Dhe pikërisht për këtë arsye, çdo hap që përjashton Kosovën nga integrimi i përbashkët është një hap drejt institucionalizimit të ndarjes kombëtare, me pasoja që do të zgjasin jo tri vjet, por tri breza.

Afatmesëm: Normalizimi i shkëputjes, zbehja e Kombit…

Hipotetikisht, nëse ndodh anëtarësimi i përshpejtuar i Shqipërisë në BE ta zëmë në vitin 2027 apo 2039, pas kalimit të fazës së parë euforike të anëtarësimit të njëanshëm të Shqipërisë në Bashkimin Evropian, skena politike dhe kombëtare shqiptare hyn në një fazë më të heshtur, por shumë më të rrezikshme: normalizimin e shkëputjes. 

Në këtë periudhë, proceset që në fillim ishin të dukshme dhe të debatueshme, fillojnë të fshihen pas perdeve të një rendi të ri, ku çarja midis Shqipërisë dhe Kosovës nuk përjetohet më si devijim apo krizë, por si gjendje normale.

Kjo është pikërisht ajo që filozofi politik Carl Schmitt përshkruan si transformim të thelbit të politikës: kur dallimi ndërmjet “mik” dhe “armik” nuk është më rezultat i konfliktit të hapur, por është i koduar ndryshe, në struktura të padukshme dhe të institucionalizuara. 

Në këtë rast, ndarja e trupit kombëtar nuk shfaqet si ndarje tragjike, por si funksionalitet institucional, i pranuar heshturazi dhe i përforcuar përditë nga sistemet që e bëjnë të mundur.

Dy realitete zhvillohen në kahe të ndryshme:

 • Shqipëria inkorporohet brenda logjikës së një rendi supranacional, ku prioritetet ekonomike, kulturore, juridike dhe diplomatike diktohen nga instanca të jashtme. Identiteti kombëtar fillon të përkufizohet më shumë si një “kulturë rajonale” brenda një bashkësie më të madhe, sesa si një subjekt politik i pavarur me drejtim historik të vetin.

 • Kosova, në anën tjetër, ngec në një pozitë të ndërmjetme, në kufijtë e Perëndimit, pa hyrje të garantuar, pa liri reale veprimi dhe nën trysni të përhershme për të bërë kompromise që e copëtojnë brenda vetes. 

Shtetformimi i saj mbetet i brishtë, ndërsa legjitimiteti i saj ndërkombëtar i kushtëzuar nga vullneti i të tjerëve.

Në këtë kontekst të ri, raporti ndërmjet Shqipërisë dhe Kosovës transformohet thellësisht, jo përmes ndonjë deklarate të qartë ndarjeje, por përmes një zbehjeje progresive në të gjitha fushat ku ndërveprimi ishte dikur jetik.

Ekonomia: Ndërprerja e frymëmarrjes së përbashkët.

Tregjet e Shqipërisë dhe Kosovës fillojnë të ndjekin logjika të ndryshme rregullimi. Shqipëria futet nën kornizat e politikave të përbashkëta të BE-së, me standarde dhe kuota që nuk përkojnë me realitetin kosovar. 

Bashkëpunimi tregtar ngushtohet për shkak të barrierave të padukshme burokratike, fiskale dhe doganore. 

Lëvizja e lirë e mallrave, që dikur shihej si themeli i bashkëpunimit ekonomik kombëtar, transformohet në një procedurë të ngatërruar dhe të ngadaltë, që e dekurajon vetvetiu shkëmbimin e brendshëm shqiptar.

Arsimi dhe Lëvizshmëria: Dy horizonte të ndryshme për të njëjtin brez.

Programet arsimore fillojnë të ndjekin udhëtime të ndryshme. 

Shqipëria adopton kurrikula të harmonizuara me BE-në, ndërsa Kosova mbetet e izoluar nga programet kryesore të mobilitetit evropian. 

Studentët dhe të rinjtë shqiptarë të Kosovës përballen me burokraci të shumëfishta dhe diskriminim të heshtur në qasjen ndaj mundësive që për të rinjtë e Shqipërisë bëhen rutinë. 

Mbi të gjitha, ndodh një ndarje psikologjike: brezat e rinj fillojnë të formësojnë horizontet e tyre kulturore dhe qytetare në përputhje me realitetet e vendeve ku jetojnë, jo në raport me bashkësinë kombëtare.

Juridiksioni dhe Diplomacia: Shkëputje e heshtur e kohezionit strategjik.

Në planin juridik dhe diplomatik, Shqipëria dhe Kosova fillojnë të ndjekin rrugë gjithnjë e më të veçuara. 

Shqipëria i nënshtrohet jurisprudencës së BE-së dhe e transformon politikën e saj të jashtme në përputhje me politikën e përbashkët të Unionit. 

Kjo përjashton çdo lloj koordinimi real me Kosovën në çështje strategjike, sepse vendimet e Shqipërisë tashmë janë të kufizuara nga pozicionet kolektive të BE-së, të cilat shpesh janë të kujdesshme, të paangazhuara ose edhe të ndikuara nga shtete që nuk e njohin Kosovën si shtet. Kësisoj, zëri diplomatik shqiptar nuk dyfishohet në mbrojtje të një kauze të përbashkët, por zbehet në një heshtje të institucionalizuar që shndërrohet në normë.

Kjo fazë afatmesme është më e rrezikshmja, sepse ajo nuk përmban asgjë spektakolare. 

Nuk ka akte të mëdha tradhtie apo vendime të papritura. 

Ka vetëm dëmtim të heshtur, zbehje graduale dhe shkëputje të paemërtuar.

Kur ndarja bëhet normale dhe kombi ndjehet si diçka e largët, si një ide e bukur por jopraktike, atëherë ka ndodhur zhbërja më e rrezikshme: zhbërja nga brenda, pa traumë, pa dhimbje, por me amnezi.

Afatgjatë: Dy Kombësi, dy realitete, një zhbërje.

Nëse trajektorja e nisur me anëtarësimin e njëanshëm të Shqipërisë në Bashkimin Evropian vazhdon pa korrigjim, atëherë pas vitit 2035 do të përballemi me një gjendje të konsoliduar fragmentimi kombëtar. 

Kjo nuk do të jetë më thjesht një ndarje politike apo institucionale, por një transformim rrënjësor i vetë përfytyrimit mbi identitetin shqiptar, i përftuar nga kushtet e reja civilizuese ku do të jenë zhytur pjesët e ndara të kombit.

Do të kemi përpara një realitet të dyfishtë, i cili, në thelb, përfaqëson dy mënyra të ndryshme të ekzistencës shqiptare në shekullin XXI, të ndërtuara mbi bazamente kulturore, ligjore, ekonomike dhe ndërkombëtare të pakompatueshme.

 • Shqipëria, tashmë e integruar prej më shumë se një dekade në BE, do të jetë shndërruar në një provincë burokratike të një rendi supranacional, ku vendimmarrja e vërtetë do të jetë përjashtuar nga hapësira publike kombëtare. 

Përfaqësimi nuk do të ketë më lidhje me vullnetin politik të popullit shqiptar, por me pajtueshmërinë ndaj direktivave që burojnë nga një aparat administrativ ndërkombëtar. Kultura politike do të jetë zbehur në një cinizëm teknokratik, ku idealet kombëtare shihen si anakronizma folklorike, dhe çdo përpjekje për sovranitet interpretohet si devijim euroskeptik.

 • Kosova, e mbetur jashtë BE-së, do të jetë shndërruar në një zonë tampon, e varur nga dinamika që vendosen në trekëndëshin Beograd–Bruksel–Washington. 

Pavarësia e saj do të vazhdojë të mbetet pjesërisht e kontestuar, pjesërisht e kushtëzuar, dhe në asnjë moment e garantuar përfundimisht. 

Politika e jashtme do të jetë kryesisht reaktive, jo projektive; shteti do të funksionojë mbi baza të paqëndrueshme; dhe çdo përpjekje për zhvillim strategjik do të mbetet peng i marrëdhënieve me Serbinë dhe mungesës së përfshirjes reale në arkitekturën euroatlantike.

Në këtë kontekst, ajo që humbet nuk është vetëm bashkimi territorial i shqiptarëve, por vetë kuptimi i përbashkët i të qenit shqiptar. 

Nëse për dekada me radhë kemi folur për një kombi shqiptar me dy shtete, do të jemi tashmë përballë një realiteti me dy kombësi të veçuara, të cilat ndajnë gjuhën, por jo më projektin historik.

Ky është rreziku më i thellë: copëtimi i identitetit, jo më nga forca e jashtme, por nga mjedisi i brendshëm që e ka bërë ndarjen të natyrshme.

Ashtu siç thotë filozofi Charles Taylor, “identiteti formohet nëpërmjet dialogut me botën që na rrethon.” 

Nëse Shqipëria dhe Kosova jetojnë në struktura të ndryshme civilizuese, atëherë edhe bota me të cilën ndërveprojnë për të formësuar vetveten është thelbësisht e ndryshme. 

Njëra dialogon me një rend juridik, ekonomik dhe kulturor që e largon gjithnjë e më shumë nga komponentët autoktonë të shqiptarësisë; tjetra lufton për të ruajtur një ekzistencë që nuk i njihet në mënyrë të plotë nga rendi ndërkombëtar.

Pasojat do të jenë të shumëfishta dhe të pakthyeshme:

 • Në planin kulturor, do të krijohen dy universe simbolikë të veçuar, ku përfytyrimi i kombit, historia e tij, dhe figurat themeluese do të përjetohen në mënyra të ndryshme, ndonjëherë edhe kontradiktore.

 • Në planin gjuhësor dhe arsimor, do të ketë standarde të ndryshme, referenca të ndryshme dhe orientime të ndryshme drejt së ardhmes. Kjo do të krijojë një humbje të densitetit të përbashkët kulturor, e cila ishte baza e rezistencës së shqiptarëve përmes shekujve.

 • Në planin psikologjik kolektiv, do të konsolidohet një ndjenjë e thellë e “tjetërsimit të brendshëm”, ku shqiptarët e Shqipërisë do të ndjejnë gjithnjë e më pak lidhje me ata të Kosovës, dhe anasjelltas. Përkatësia nuk do të lidhet më me gjakun, gjuhën dhe trashëgiminë, por me statusin juridik, stilin e jetesës dhe të ardhmen individuale në strukturat përkatëse.

Kjo është ajo që mund ta quajmë zbërthimi i heshtur i kombit. 

Nuk ka të bëjë me ndonjë ndalim formal të bashkimit kombëtar. 

Nuk ka ndonjë akt ndarjeje të shpallur. 

Ka vetëm një proces të zgjatur, sistematik, ku vetëdija kombëtare zëvendësohet me përkatësi teknokratike, ndërsa historia e përbashkët zëvendësohet me përditshmërinë e ndarë.

Nëse nuk ndërhyjmë që sot, me një doktrinë të vetëdijshme kombëtare, që refuzon integrimet e njëanshme dhe kërkon një bashkim të koordinuar të të dy shteteve shqiptare, atëherë, në vitin 2050, ideja e shqiptarësisë si projekt politik, shpirtëror dhe historik i përbashkët do të jetë veçse një kujtim i mjegullt në arkivat e nostalgjisë.

Kombet nuk zhbëhen gjithmonë me luftë. Ndonjëherë, zhbërja ndodh kur e lëmë veten të na formësojë një botë që s’na njeh dhe s’na do siç jemi.

Zgjidhja Strategjike: Integrim i bashkërenduar ose refuzim me dinjitet.

Asnjë komb që respekton vetveten nuk e ndërton të ardhmen mbi themelet e një ndarjeje të përhershme të trupit të tij. 

Dhe asnjë strategji e vërtetë kombëtare nuk mund të pranojë integrimin në një rend të ri politik si çmim për të mohuar ose përjashtuar një pjesë të vetes. 

Për shqiptarët, rruga drejt Bashkimit Evropian duhet të jetë rruga e bashkimit të kombit nëpërmjet një integrimi të përbashkët, ose të mos jetë fare.

Nuk kemi luksin të jemi teknikë në një çështje që është qenësisht metafizike. 

Ky nuk është një kalkulim për fondet e kohezionit apo për raportet e progresit. 

Ky është një akt i lirisë kombëtare, një vendim moral mbi vetë kuptimin e shqiptarësisë në epokën e rendit të ri global.

Për këtë arsye, strategjia e vetme legjitime dhe e dobishme kombëtarisht për Shqipërinë dhe Kosovën është ajo që:

Të kërkohet, synohet dhe realizohet integrimi i bashkërenduar i të dy shteteve shqiptare në BE, si një bllok kombëtar i pandashëm.

Kjo qasje është moralisht e ndershme, politikisht e mençur dhe historikisht e drejtë. 

Ajo kërkon që Shqipëria të mos përshpejtojë integrimin e saj duke braktisur Kosovën në periferitë e historisë, por të ndërtojë një partneritet strategjik të barabartë, ku të dy shtetet ecin me të njëjtin hap, me të njëjtin vizion dhe me të njëjtin përfaqësim.

Një integrim i tillë do të nënkuptonte që:

 • Shqipëria të kushtëzojë ritmin e saj me përparimin e Kosovës, duke ndërtuar një platformë të përbashkët negociuese që afirmon bashkësinë shqiptare si një faktor i pandashëm në rajon;

 • Të kërkohet nga BE-ja një paketë e veçantë për integrimin paralel të Shqipërisë dhe Kosovës, me justifikimin historik, gjeopolitik dhe moral të domosdoshmërisë së unitetit kombëtar në këtë proces.

Nëse kjo nuk realizohet, Shqipëria të kërkojë status special të bashkëpunimit të avancuar me Kosovën brenda BE-së.

Në rrethanat ku Bashkimi Evropian refuzon një integrim paralel të të dy shteteve shqiptare, Shqipëria duhet të mbrojë një formulë alternative të bashkimit funksional, nëpërmjet një statusi të veçantë të bashkëpunimit të brendshëm ndërmjet dy vendeve, të mbrojtur në mënyrë të posaçme nga traktatet e BE-së.

Kjo do të përfshinte:

 • Ruajtjen dhe garantimin ligjor të lëvizjes së lirë ndërmjet Shqipërisë dhe Kosovës, pavarësisht nga kufijtë e BE-së;

 • Krijimin e strukturave të përbashkëta të qeverisjes, arsimit, tregtisë, mbrojtjes dhe diplomacisë, që funksionojnë në një regjim të përjashtuar nga ndalimet standarde të unionit;

 • Njohjen e kësaj lidhjeje të veçantë nga vetë BE-ja, si një model i përshtatjes institucionale të integrimit me ndjeshmëritë historike të kombeve që kanë përjetuar ndarje të padrejta.

Nëse as kjo nuk realizohet, Shqipëria duhet të ngadalësojë integrimin e saj në mënyrë të vetëdijshme, si akt i ruajtjes së unitetit kombëtar.

Ky është skenari më i vështirë dhe më i guximshëm, por edhe më i ndershmi në raport me historinë dhe gjakun shqiptar. 

Nëse të gjitha rrugët e bashkimit kombëtar brenda BE-së mbyllen, atëherë Shqipëria nuk duhet të ecë përpara si një ishull brenda kontinentit, por të ndalet dhe të kërkojë rrugën që nuk e lë askënd pas, veçanërisht Kosovën.

Ky do të ishte një refuzim me dinjitet, jo i integrimit evropian si vlerë, por i asimilimit të vlerave kombëtare në një rend që nuk i njeh dhe nuk i respekton ato. 

Ky akt do të afirmonte se për shqiptarët, uniteti vjen përpara përfitimit, dhe bashkimi vjen përpara integrimit.

Në fund të fundit, kemi të bëjmë me një zgjedhje thelbësore: të jemi të bashkuar e më vonë, apo të jemi të ndarë e më shpejt. 

Të jemi komb me kuptim, apo shtet me viza të lira. 

Të jemi histori, apo statistikë. 

Të jemi subjekt, apo objekt.

Një komb nuk matet me numrin e programeve që përthith, por me sasinë e dinjitetit që nuk e dorëzon kurrë.

Nëse Bashkimi Evropian nuk na do si bashkësi kombëtare e pandashme, atëherë ne nuk kemi pse të dorëzojmë veten tonë në këmbim të një vendi në tavolinë që nuk është e jona.

Dhe nëse Kosova nuk do të jetë në Evropë bashkë me Shqipërinë, atëherë as Shqipëria nuk do të jetë kurrë në Evropë në kuptimin e plotë të fjalës.

Sepse pa bashkim, nuk ka integrim që e shpëton shpirtin e një kombi.

Satirë nga Rafael Floqi /

Në një vend ku politika dhe showbiz-i kanë humbur çdo vijë ndarëse, Shqipëria ka përfunduar në sezonin më të ri të reality show-t politik: “Republika e Klounëve”. Kryeministri Edi Rama dhe ish-kundërshtari i tij i përjetshëm, Lulzim Basha, nuk janë më thjesht politikanë. Jo, ata janë protagonistët e një shfaqjeje të përditshme, ku drama, komedia dhe absurdi ndërthuren në një simfoni kaosi.

Lulzim Basha, njëherë e një kohë lider i një partie opozitare, tashmë ka kaluar nga fjalimet politike tek freestyle-t e rrugës. Për të, Facebook-u është bërë kuvendi më i madh, ku refrenet e Unikkatilit zëvendësojnë çdo lloj programi politik. Mes videove qesharake dhe disset që të kujtojnë konfliktet adoleshente të rrjeteve sociale, Basha s’është më një alternativë politike.as sigël s’ka më. Ai është një zhanër më vete. Një kryqëzim mes një influencer-i të dështuar dhe një karikature që i ka harruar linjat e vizatimit.

Pavarësisht interesit të Ramës për të tërhequr në fushatë Bashën për diversion votash brenda së djathtës, apo ky i fundit për të marr vëmendjen nëpërmjet kryeministrit për të sfumuar Berishën, nuk mund të mos evidentosh rolet e përzgjedhura për ta realizuar këtë tallava politike.

Për Ramës, marrja e roleve në fushatë si akrobat, këngëtar, gastor, aktor, instrumentist, kujtojmë dajren e famshme në fushatën e 2017 janë më se të zakonshme, pasi i kanë rezultuar të sukseshme në kushtet e një kundërshtari politik të dobët. Ai ka kuptuar që zbavitja, argëtimi, spektakli në shoqëri si e jona që maroset mbas reality show ala “Big Brother Vip” apo “Përputhen” sjell rezultate elektorate. Në krahun tjetër, edhe Basha në kushtet ku PD është forcë kryesore opozitare nuk ka rrugë tjetër për të marr vëmendjen e publikut.

Me këtë strategji kanë veshur kostumet e arketipeve të personazheve të reality show dhe i komunikojnë votuesit. Zhargoni lokalist ala tironse i përdorur në komunikim, nën sfondin seksist ku bie në sy grupi i çunave të lagjesh i gatshëm për xhiro me makinë nëpër gjimnazet e Tironës me makina të shtrejnta ku nuk dihet nga e kanë burimin e financimit, të ekzaltuar nga muzika REP ku katër fjalë qarkullojnë në të gjithë tekstin me postur të fortësh i bëjnë karshillëk njëri – tjetrit. 

Nga ana tjetër, Edi Rama, mjeshtri i propagandës dhe surrealizmit, e ka shndërruar ish-rivalin në lodrën e tij të preferuar. Në vend që të merret me çështjet reale të vendit, ai bën improvizime nga studioja e tij e ëndrrave, ndërsa Luli i përgjigjet nga ndonjë cep i parkut me një selfie-stick dhe një tekst që i pëlqen vetëm algoritmit.

Në një vend tjetër, një lider opozitar do të ngrinte zërin për skandalet e qeverisë. Por këtu, opozita nuk është më zë, është meme. Shakaja është se askush nuk e di më kush qesh e kush qan. Populli shikon një episod të ri të kësaj farse dhe shtyn ditën, ndërsa fatura e dritave shkon lart dhe shpresa zbret poshtë. E megjithatë, Luli dhe Rama vijojnë garën e tyre në fushën e komedisë.

Në 2017-ën, Rama e përdori Bashën për të bërë paktin që e mbajti në pushtet. Në 2021-in, ai u sigurua që PD-ja të mbetej një orendi pa jetë. Tani, në 2025-ën, Luli është transformuar në një “walking meme ”, një hologram politik që kërcen në ritmin e atyre që duan ta përdorin. Dhe Rama? Ai nuk ka nevojë të përpiqet më. Me një opozitë të tillë, ai mund të shpikë çfarë të dojë: një qytet pa beton, një pikturë pa bojë ose një fjalim pa logjikë.

Por të mos gënjehemi. As Basha nuk bën këtë nga padija. Ai e di mirë që s’do të jetë më kryeministër. Prandaj ka zgjedhur rolin e Joker-it politik. Të paktën, kur njerëzit qeshin, nuk pyesin më për varfërinë. Dhe Rama, i ulur në fronin e tij artistik, vetëm sa tund kokën dhe qesh me të. Në këtë shfaqje groteske, edhe fjalët “opozitë” dhe “pozitë” janë bërë sinonime. Të gjithë janë pjesë e të njëjtit ansambël.

Pra, në zgjedhjet e ardhshme, mos u mundoni të gjeni një alternativë. Zgjidhni kë doni në skenën politike: klounin me kravatë apo klounin me penel? Bileta është e shtrenjtë, por shfaqja është e garantuar. Dhe ne, si gjithmonë, kemi vetëm një rol: spektatorë që paguajnë për ta parë. Republikë e Klounëve, sezoni 2025. Bëhuni gati për episodin e radhës.

Në fund të fundit, edhe një batutë mes dy protagonistëve nuk do të ishte çudi:

Luli: “O Ramë, Unikkatili më tha që s’mundem me u shty me ty, po ç’a mendon ti?”

Rama: “Luli, për ty s’ka nevojë të shtyhet njeri, ti e shtyn veten mrekullisht drejt humnerës!”

Luli: “Po unë kam edhe freestyle-in e radhës të flokëve, gati për 1 milionë views!”

Rama: “Bravo, Luli! Ndërsa ti freestylo, mua flokët më lanë dhe minjtë më ikën po unë vazhdoj të sundoj.Se po iku macja lozin minjtë se tani për tani po hamë dhe tanët. Secili me talentin e vet!”

Hisen Berisha/

24 Marsi 1999 – Dita që ndryshoi historinë e Kosovës.

26 vjet pas ndërhyrjes së NATO-s kundër forcave të armatosura të RFJ-së/Serbisë, prezenca e aleancës më të fuqishme ushtarake në botë në Kosovë mbetet jetike për stabilitetin rajonal dhe sigurinë e vendit tonë.

Më 24 Mars 1999, NATO ndërhyri për të ndalur fushatën e spastrimit etnik të regjimit të Slobodan Millosheviqit, duke parandaluar një gjenocid të përmasave edhe më të mëdha ndaj popullit shqiptar.

Kjo ndërhyrje ishte një kthesë historike që jo vetëm shpëtoi mijëra jetë, por edhe konfirmoi përkushtimin e botës demokratike për të mbrojtur vlerat e lirisë dhe të drejtave të njeriut.

Ndërhyrja e NATO-s nuk erdhi rastësisht. Krimet e regjimit serb, të cilat kulmuan me masakrën ndaj Familjes Jashari në Prekaz më 5-7 mars 1998, ishin një sinjal alarmi për komunitetin ndërkombëtar. Qëndresa heroike e Komandantit historik Adem Jashari dhe sakrifica e familjes së tij treguan se populli shqiptar nuk do të nënshtrohej.

Ky akt i qëndresës u bë frymëzim për Ushtrinë Çlirimtare të Kosovës dhe një faktor kyç në ndërgjegjësimin e botës mbi padrejtësitë që po ndodhnin në Kosovë.

Në këtë kontekst, një aleancë e fortë dhe e qëndrueshme në Kosovë dhe Ballkan nuk mund të imagjinohet pa praninë e SHBA-së dhe NATO-s.

Baza ushtarake e Forcave të Armatosura të SHBA-ve në Kosovë është një faktor kyç për stabilitetin afatgjatë, dhe ne duhet të punojmë që ky “kamp” të ndryshojë statusin në një “bazë” të përhershme, duke forcuar partneritetin strategjik me SHBA-në dhe duke garantuar një prani të përhershme e të qëndrueshme ushtarake, e cila parandalon çdo kërcënim ndaj Kosovës dhe rajonit.

Sot, kur rajoni përballet me sfida të reja të sigurisë dhe kërcënime hibride, Serbia vazhdon të luajë një rol destabilizues, siç u pa edhe në sulmin terrorist në Veri të Kosovës. Në këtë kontekst, roli i NATO-s dhe KFOR-it mbetet i domosdoshëm për të ruajtur paqen dhe sigurinë në Kosovë dhe Ballkan. Ndërkohë që qeveria duhet të investoj në forcimin e mbrojtjes, pa u kufizuar nga standardi buxhetor i vendeve anëtare të NATO-s, për ta bërë Kosovën “Izraelin” e Ballkanit.

Në këtë ditë historike, përveç përkujtimit të ndërhyrjes së NATO-s, nderojmë edhe nisjen e luftës së UÇK-së në Gllogjan dhe mbarë Dukagjinin me 24 Mars 1998, një moment kyç në rrugëtimin tonë për çlirim.

Me respekt dhe mirënjohje, kujtojmë të gjithë ata që ranë për liri nga radhët e UÇK dhe Forcave të NATO-s, viktimat civile dhe të gjithë dalëzotësit e atdheut. Kujtimi dhe lavdia e tyre do të mbeten të gjalla në historinë e Kosovës dhe në zemrat e atyre që vlerësojnë lirinë dhe dinjitetin njerëzor. Sakrifica e tyre mbetet udhërrëfyese për brezat e ardhshëm dhe një përgjegjësi e madhe për ne që të mbrojmë dhe forcojmë të arriturat e lirisë.

Lavdi të rënëve për liri!

Nder dhe respekt për aleatët që qëndruan me ne në ditët më të vështira dhe vazhdojnë të jenë garantuesit e paqes sonë!

Foto: https://www.geopolitica.info

Prof. Dr. Roland GJINI

Universiteti “Aleksandër Xhuvani” i Elbasanit/

Sulmi i serbëve mbi familjen Jashari në Drenicë

Me fillimin e vitit 1998, nga lufta e UÇK-së, u arrit të çlirohej tërë krahina e Drenicës. Regjimi serb dhe Millosheviçi, nga frika që suksesi i UÇK-së në Drenicë mos përhapej në tërë Kosovën, vendosën të mësyjnë me forca të shumta, rrethuan Drenicën, jo vetëm për ta ripushtuar atë, por, në radhë të parë, për të ndëshkuar e shpartalluar UÇK-në, sidomos drejtuesin e saj Adem Jashari, madje krejt familjen e fisin e tij. Gjendja në Kosovë u bë më e trazuar se kurrë. Këtë situatë e gjejmë mirë të pasqyruar në faqet e gazetës Dielli. Federata Panshqiptare “Vatra” nuk mund të rrinte pa reaguar ndaj kësaj gjëndjeje të vështirë për shqiptarët e Kosovës. Kështu, më datë 4 mars të vitit 1998, Këshilli i “Vatrës” del para opinionin publik me një deklaratë të ashpër kundër raprezaljeve të serbëve në Kosovë. Po shkëpusim disa pjesë nga kjo Deklaratë: “… Prishtina dhe e gjithë Kosova po lahen me gjakun e pafajshëm të fëmijëve tanë, të nënave e baballarëve, të motrave e vëllezërve tanë. Dhe e gjithë kjo, sepse mbi popullin shqiptar të Kosovës rëndon një faj i madh: dëshira për të jetuar i lirë, për të vendosur vetë mbi fatet e tij, mbi jetën e tij, mbi të ardhmen e fëmijëve të tij. … Vatranët, të brengosur thellë për vëllezërit e motrat e tyre në Kosovë, dënojnë terrorin serb dhe fajësojnë bashkësinë ndërkombëtare, sepse nuk i është qasur e nuk po i qaset me drejtësi e vendosmëri çështjes së Kosovës dhe çështjes shqiptare në tërësi. … Vatranët kërkojnë që të ushtrohet presion dhe të përdoren të gjitha mjetet e mundshme për të ndaluar menjëherë mizoritë serbe dhe për fillimin urgjent të bisedimeve shqiptaro-serbe në praninë e një pale të tretë autoritare e të paanshme: Shteteve të Bashkuara të Amerikës ose OSBE-së. … Vatranët u shprehin keqardhjen vëllezërve dhe motrave të tyre në Kosovë për gjendjen e krijuar dhe u kujtojnë atyre se nuk janë e nuk do të jenë kurrë vetëm e të braktisur…” (Gazeta Dielli, 1/1998)

Vrasja e Adem Jasharit dhe e 55 vetëve nga fisi i tij në javën e parë të muajit mars, rriti zemërimin dhe indinjatën jo vetëm te shqiptarët e Kosovës, kudo që ata ndodheshin, por edhe te një pjesë e mirë e opinionit ndërkombëtar. I menjëhershëm ishte edhe reagimi i Federatës Panshqiptare të Amerikës “Vatra”, e cila organizon një nga demostratat më të mëdha që kanë bërë ndonjëherë shqiptarët e Amerikës. Më 25 mars të vitit 1998, në Washington u grumbulluan më se 20 000 shqiptarë, të ardhur nga të katër anët e këtij vendi të madh. Faqja e parë e gazetës Delli e muajve janar-mars të vitit 1998 i kushtohet pikërisht kësaj ngjarjeje, protestës masive të shqiptarëve kundër masakrave serbe në Drenicë e Kosovë. Në njoftimin e bërë nga gazeta Dielli shkruhet se protestuesit shqiptarë gjatë ditëve të marsit, dhe sidomos më 25 të këtij muaji, mbushin plot sheshet e shëtitoret pranë Kapitol-Hillit, pranë Shtëpisë së Bardhë e kudo gjetkë në qytete të tjerë në SHBA e Kanada. Në këtë tubim madhështor fjalën e rastit e mbajti kryetari i Federatës Panshqiptare “Vatra”, zoti Agim Karagjozi. Fjala e tij u botua e plotë në faqen e parë të gazetës Dielli. Ndër të tjera, ai tha: “Kemi ardhur sot këtu, në kryeqytetin e Amerikës, atdheut tonë të adoptuar dhe superfuqisë së vetme në botë, … të kërkojmë ndihmën e Shtëpisë së Bardhë, të Kongresit dhe të popullit amerikan për mbështetjen e kërkesave të drejta e legjitime të shqiptarëve, njohjen e pavarësisë së Kosovës. Me praninë tonë sot këtu, ne duam gjithashtu t’i bëjmë të ditur botës, ashtu si po bëjnë bashkëatdhetarët tanë në Shqipëri, në Maqedoni, në trojet e tjera shqiptare dhe në të gjithë diasporën, se shqiptarët, kudo që jetojnë janë në unitet për çështjen madhore kombëtare të tyre. … Prandaj mos të habitet në se ne sot e ndjejmë të nevojshme t’i kujtojmë botës se kur është fjala për lirinë dhe të drejtat e tyre kombëtare, shqiptarët janë më se të aftë për rezistencë të armatosur. Armiku serb gabon në se Drenica heroike, Drenica e Azem e Shote galicës, e Shaban Polluzhës dhe e luftëtarëve të panumërt, që me pushkë e flijim i kanë mbrojtur ato troje nga pushtuesit gjatë historisë, do të mposhten para masakrave barbare.” (Gazeta Dielli, 1/1998) Kur zoti Karagjozi thotë që shqiptarët janë më se të aftë për rezistencë të armatosur, bën të qartë para opinionit ndërkombëtar se kauza e luftës së UÇK-së është sa e drejtë, aq edhe e ligjshme, se kjo luftë është e njohur tashmë edhe nga SHBA.

Drenica kishte përqëndruar vëmendjen kryesore të gazetës Dielli të numrit të saj të janar-marsit, Po këtu botohet edhe një editorial me titull “Sfida e përgjakshme e Drenicës”.

Ky editorial gjykon qëndrimin politik të vendeve perëndimore e të vetë shqiptarëve, kudo që ata jetojnë, për çështjen e Kosovës. Në të theksohet që ngjarjet e përgjakshme të Drenicës morën në provim vullnetin, gatishmërinë, synimet dhe forcat tona, por edhe predispozicionin e Evropës dhe të gjithë botës për t’ju përgjigjur në një mënyrë apo një tjetër çështjes së Kosovës. Artikulli përmend që vetë shqiptarët e Kosovës janë të vendosur për të vënë në jetë të drejtat e tyre në mënyrë paqësore, por nga ana tjetër atyre po u qartësohet gjithnjë e më tepër domosdoshmëria e organizimit me urgjencë të vetëmbrojtjes. … Ndërsa Evropa, nënvizon editoriali, mbetet ajo e gjithëmonshmja. Pret të nisë vallen kur të pushojë daullja. (Gazeta Dielli, 1/1998).

Sa i takon SHBA-së, ende nuk është pjekur te kjo fuqi e madhe e botës ideja për të dënuar e ndëshkuar përfundimisht Serbinë e Millosheviçin për qëndrimet e tyre antinjerëzore ndaj shqiptarëve në Jugosllavi. Jemi në kohën kur ende nuk ka ndodhur masakra e Reçakut. Vetëm pas saj, me fillimin e vitit 1999, SHBA jo vetëm do të pozicionohet qartë pro Kosovës, por do të këmbëngulë në ndalimin e dhunës e vrasjeve të Serbi dhe në dënimin e Millosheviçit. Prandaj editoriali, lidhur me qëndrimin e SHBA-së, në krahasim me Evropën, për çështjen e Kosovës konstaton se SHBA është më e dhënë dhe më e vendosur mbas çështjes sonë, por, si gjithnjë, të dyja këto, si Evropa dhe Amerika, edhe kësaj here, duke patur frikën e një destabilizimi rrënjësor të rajonit, po më së tepërmi të interesave të tyre në këtë gadishull, e kundërshtuan pa kurrëfarë mëdyshje, se me keqardhje jo se jo, pavarësinë e Kosovës, (Gazeta Dielli, 1/1998), janë fjalët që mbyllin editorialin.

Siç theksuam më lart numri i janar-marsit 1998 i gazetës Dielli i kushtohet pothuaj i tëri, në të 16 faqet e tij, Kosovës e ngjarjeve të përgjakshme të Drenicës. Kështu, një faqe e brendshme e saj e tëra përfshin një shkrim historik lidhur me kontributin e kësaj zone dhe Prekazit në rrjedhat e kohërave dhe sidomos në shekujt XIX-XX. Këtu përmenden veprat heroike të atdhetarëve të njohur si Isa Boletini, Hasan Prishtina, Adem Delia, Shote e Azem Galica e mjaft të tjerëve.

Po në këtë gazete është përfshirë edhe një reportazh për Drenicën, shkruar nga Hys Shkreli, me titull Pranverë në Drenicë. Autori e nis shkrimin me fjalët që zakonisht pranvera vjen me ngjyra optimizmi, por për Drenicën nuk ishte e tillë. Në këtë vend këtë vit erdhi një pranverë kobi, tmerri e gjaku. (Gazeta Dielli, 1/1998) Ai shkruan se kjo ishte një pranverë vdekjesh, që shuan oxhaqe, fiken vatra… Në vend të dallëndysheve atje zbritën korbat e zes serbë. Hys Shkreli pranverën e këtij vti në Drenicë nuk e sheh vetëm zi, por edhe me shpresa për të ardhmen. Kështu, ai jep mesazhe të tillë si: Vërtetë Drenica u bë pikëtakimi i lirisë me vdekjen … por edhe vendi i betimit tonë të ri.

Drenica u bë fat i yni, Prekazi u bë fat i yni. Drenicë po bëhemi të gjithë. … Për të vrarët ai thotë se ata (serbët) menduan se ju vranë, por ju ngjalleni përditë … në dhjetëra, në qindra. Vdekja juaj do të jetë edhe një jetë më tepër për Kosovën, mbyllet reportazhi.

Në numrin e muajve prill-qershor 1998 gazeta Dielli boton një intervistë me titull “Angazhimi i “Vatrës” për Kosovën nuk është gjë e re”. Intervista i është dhënë Radios “Zëri i Amerikës” nga Kryetari i Federatës Panshqiptare “Vatra”, Agim Karagjozi, më datë 18 prill 1998. Në thelb, intervista e kryetarit të “Vatrës” parashtron aktivitetin e kësaj federate për të informuar publikun shqiptar në Amerikë, por edhe për të sensibilizuar opinionin dhe Kongresin, Departamentin dhe admininistratën amerikane për kauzën e drejtë të luftës së shqiptarëve të Kosovës kundër pushtuesve serbë dhe dhunës së ushtruar sistematikisht nga regjimi serb dhe nga Millosheviçi. Gjithashtu, kjo intervistë prek edhe gjendjen e Shqipërisë pas trazirave të 1997-tës dhe ardhjes në pushtet të forcave të majta. Qëndrimet e “Vatrës” për këto situata shihen qartë në fjalët e zotit Agim Karagjozi në përgjigje të pyetjeve të Zërit të Amerikës. Kështu, pyetjes se çfarë pune po bën kjo organizatë panshqiptare për afrimin sa më parë të një zgjidhje për krizën në Kosovë, zoti Karagjozi përgjigjet: “Duhet të përmend që angazhimi i “Vatrës” për çështjen e Kosovës nuk është gjë e re. Që nga themelimi i kësaj shoqate, ajo ka qenë pjesë e çështjes kombëtare në tërësi, për të cilën “Vatra” u organizua: sigurimi i pavarësisë së Shqipërisë, i sovranitetit të shtetit të vërtetë shqiptar, ku të përfshiheshin të gjitha viset e banuara nga shqiptarët. Pas referendumit të vitit 1991 Vatra është solidarizuar vendosmërisht me kërkesën e shqiptarëve të Kosovës për pavarësi dhe është angazhuar për arritjen e kësaj kërkesë të drejtë e legjitime …

Në ditët e sotme, vendin kryesor në përpjekjet e “Vatrës” do ta zënë takimet me miqtë tanë amerikanë, të cilët sa më shumë informohen për realitetin e problemit të Kosovës – për shtypjen dhe dhunën e egër serbe – aq më tepër e shohin se kërkesat e shqiptarëve janë të drejta dhe aq më fort i mbështesin ato.” (Gazeta Dielli, 2/1998)

Gazeta Dielli e muajve korrik-shtator 1998 njofton se një përfaqësi e Shoqatës Atdhetare Politike Kosova gjatë fundit të korrikut e fillimit të muajit gusht erdhi në New York të SHBA-së dhe vizitoi edhe Federatën Panshqiptare “Vatra”. Në darkën e shtruar për nder të kësaj vizite, fjalën e mirëseardhjes e mbajti kryetari i Federatës “Vatra”, Agim Karagjozi, i cili mes të tjerash, foli për nevojën e forcimit të unitetit kombëtar, sidomos në situatën e tanishme që po kalon kombi ynë dhe për rëndësinë e takimeve të tilla në dobi të forcimit të këtij uniteti. Zoti Karagjozi vuri theksin edhe në zgjidhjen e problemeve të rëndësishme të çështjes kombëtare, siç është problemi i Kosovës. Nuk mjafton vetëm miratimi i vendimeve e i qëndrimeve të njëri-tjetrit, por organizatat tona duhet të shqyrtojnë së bashku situatat e krijuara, të përcaktojnë rrugët dhe të bashkërendojnë veprimet. Ndërsa kryetari i Shoqatës Kosova, zoti Murat Gjonbalaj, pasi falenderoi vendasit për mikpritjen, foli për situatën e ndërlikuar në Kosovë. Të dyja shoqatat dolën me një Deklaratë të përbashkët, e cila gjithashu është botuar në këtë numur gazete. Në të i bëhet thirrje tërë faktorit shqiptar për bashkim, në mbështjetje të Luftës së Kosovës për liri e pavarësi.

Vatra e Dielli mbrojnë kauzën e drejtë të shqiptarëve të Kosovës

Në fund të vitit 1998 një delegacion i Kuvendit të Kosovës zhvilloi një vizitë në SHBA, ku bëri disa takime të rëndësishme. Kuvendi i ri i Kosovës u krijua pas shpërndarjes së kuvendit të mëparshëm vite më parë nga dhuna serbe. Ky kuvend doli nga zgjedhjet e 22 marsit 1998, i konstitutiuar në16 korrik po të atij viti. Delegacioni i këtij kuvendi kryesohej nga sekretari i Përgjithshëm i Kuvendit të Kosovës, Fatmir Vejsiu. Gjatë qëndrimit në New York, zoti Fatmir Vejsiu i dha një intervistë gazetarit të Diellit, intervistë e cila u botua nga kjo gazetë në numrin e saj të muajve tetor-dhjetor 1998.

Gjatë intervistës zoti Vejsiu iu përgjigj pyetjeve të ndryshme që kishin të bënin me marrëdhëniet me Kuvendin e Shqipërisë, pyetjeve që kishin të bënin me marrëdhëniet mes forcave politike në Kosovë e të tjera. Interesante në këtë intervistë është se në gazetën Dielli për herë të parë përmendet UÇK-ja si forcë luftarake kombëtare, nga fjalët e vetë zotit Fatmir Vejsiu.

Në fakt, deri në dy takimet e ambasadorit amerikan, zotit Hollbruk me përfaqësuesit e UÇK-së në Zvicër në muajin maj dhe pas një muaji, në qershor 1998, për këtë formacion ushtarak, ka patur gjykime të ndryshme si në planin e brendshëm, ashtu edhe atë të jashtëm. Disa nga etiketimet që i bëheshin UÇK-së ishin: forcë “terroriste”, lëvizje revolucionare “marksiste-leniniste”, apo si lëvizje “islamike fundamentaliste”.

Ndërkohë edhe në Kosovë, deri në fillim të vitit 1999, lidhur me luftën kundër pushtuesve serbë nga forcat politike ishin shfaqur dy rryma: ata që shihnin si rrugë të vetme luftën e armatosur kundër pushtuesve serbo-sllavë, të cilët mbështesnin UÇK-në, që më pas ky krah formoi Partinë Demokratike të Kosovës, dhe krahu apo rryma që ishte për përdorimin e rrugës paqësore, e Presidentit Ibrahim Rugova, i mbështetur nga shumica e Lidhjes Demokratike. Nisur nga këto rrethana edhe Ushtria Çlirimtare e Kosovës vepronte me aksione, pa marrë çertifikatën e një arme të domosdoshme për t’u përballur me dhunën serbe, si në planin e jashtëm ashtu edhe të brendshëm. “Legalizimi” që i bëri z. Hollbruk kësaj force, e legjimoi atë para popullit shqiptar dhe para opinionit ndërkombëtar. Prandaj edhe zoti Fatmir Vejsiu, pyetjes së gazetarit të Diellit se si paraqiten sot konkretisht mosmarrëveshjet mes forcave politike dhe ushtarake në Kosovë, ai në mënyrë të drejtëpërdrejtë përgjigjet: “… ka mospërputhje, të cilat, për fat të keq, midis faktorëve politikë dhe atij ushtarak në Kosovë dëshirohet të interpretohen në variantën më të keqe dhe të stërmadhohen përtej dimensioneve që kanë. Në një fazë, ndonjë nga faktorët politikë në Kosovë, ka bërë garë për të përshpejtuar e për të vënë patronat ndaj faktorit ushtarak dhe, me këtë rast, “ta zërë trenin” apo të shfrytëzojë shansin e plasimit në pozicion tjetër të “top listës”, pa na kuptuar thellë se i gjithë faktori ushtarak, që sinjifikohet fuqishëm me Ushtrinë Çlirimtare të Kosovës, paraqet bërthamën e popullit, pjesëtarë të së cilës janë bijtë e bijat e gjithë popullit, dhe se qëndrimi, kujtoj, shumë i drejtë i UÇK-së është funksionimi i saj i efektshëm mbi bazë të partishmërisë. Kuvendi i Republikës së Kosovës, përkatësisht kryesia e Kuvendit, ka përkrahur dhe do të përkrahë një qëndrim të tillë, duke kërkuar në të njëjtën kohë, siç u theksua edhe më herët, ndërtimin e institucioneve të shtetit, përkatësisht mbi këtë bazë, institucionalizimin e të gjithë veprimtarive, ku secila prej tyre do të ketë përgjegjësi të posaçme nga fusha e vet”. (Gazeta Dielli, 4/1998)

Masakra e Reçakut bind SHBA-të për drejtësinë e kauzës së Kosovës

Numri i parë i gazetës Dielli për vitin 1999, i përbërë edhe ky nga 16 faqe, përfshin tri muaj: janar-shkurt dhe mars. I takon muajve më të ngjeshur në ngjarje për Kosovën: Intesifikimi i eksodit të kosovarëve drejt Shqipërisë, Maqedonisë e Malit të zi, masakra e Reçakut, dhe nisja e bombardimeve të Natos ndaj Beogradit e bazave ushtarake serbe më 24 mars. Kjo e fundit ishte preludi i fitores së lirisë dhe i çlirimit të popullit të Kosovës nga sundimi i gjatë serbo-sllav. Prandaj gazeta e parë e vitit 1999 në faqet e para të saj do t’i kushtohet kësaj ngjarjeje të rëndësishme. Kryeartikulli i saj titullohet Zëri shqiptaro-amerikan i protestës, shkruar nga Lekë Drini. Artikulli bën fjalë për organizimin dhe zhvillimin e demostratave më të mëdha të bërë ndonjëherë nga shqiptarët e SHBA-së në Washington e New York, demostrim i cili u bë për të ngritur zërin në realizimin sa më shpejt të pavarësisë së Kosovës, për t’u shpëtuar një herë e mirë nga dhuna e shtypja serbe. Duke shpresuar në aktin e fundit të ndërmarrë nga NATO dhe SHBA, në bombardimin e Beogradit dhe të bazave ushtarake të Serbisë, kryeartikulli shkruan: “… sot bota u bind dhe po bindet gjithnjë e më shumë se jemi një popull që duam të jetojmë në paqe e miqësi me gjithë botën e sidomos me fqinjët… Ne jemi një popull i lashtë, pra duam t’i ruajmë trojet tona që na i kanë lënë të parët, nuk duam as më shumë e as më pak, veç asaj hapësire ku flitet shqipja jonë… se jemi një popull krenar e dinjitoz, pra duam të na respektojnë të tjerët, ashtu siç i respektojmë ata. … Se jemi një popull i tillë u dyndën shqiptarët nga rrugët e Nju Jorkut e të Uashingtonit, që nga ndërtesa e OKB-së, te Shtëpia e Bardhë, dhe ngritëm lart zërin shqiptar të së drejtës: t’i jepet sa më parë pavarësia Kosovës. … Një mirënjohje të thellë me një falenderim të përzemërt në emër të të gjithë shqiptarëve në trojet e veta dhe të shpërndarë nëpër botë, shqiptarët e Amerikës i rezervuan personaliteteve më të larta amerikane: presidentit të vendosur deri në fund Clinton dhe zonjës Madeleine Albright, e palodhur në përpjekjet e saj për një zgjidhje paqësore, si dhe të gjithë senatorëve, kongresmenëve, personaliteteve të tjera të politikës, shkencës, kulturës e artit, që në këto ditë aq të vështira për ne, nuk e kursyen miqësinë e sinqertë dhe ndihmën pa interes. …” (Gazeta Dielli, 1/1999)

Kryeartikulli më tej shkruan se nga këto demostrata bashkësia shqiptare e Amerikës, e përkrahur nga mjaft miq amerikanë, sidomos nga senatori Bob Dole dhe kongresmeni Eliot Engel, hartuan disa kërkesa që ia dërguan administratës së lartë amerikane. Thelbi i këtyre kërkesave ishte: Të armatosen, në kuadrin e Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës, bijtë dhe bijat e saj dhe të gjithë trojeve shqiptare për ta çuar deri në fitoren përfundimtare luftën për çlirim, të dërgohen trupat tokësore të NATO-s për ta shkatërruar njëherë e mirë ushtrinë serbe, që ka humbur dritën e arsyes, të dënohet arkitekti i krimit dhe bashkëpunëtorët e tij, t’i jepet dhe sigurohet nga forcat ndërkombëtare pavarësia e Kosovës, të kthehen në vatrat e veta kosovarët e martirizuar dhe të ndihmohen të fillojnë nga e para jetën në paqe e liri. Interesant është fakti që pothuaj të tëra këto kërkesa u morën në konsideratë nga administrata amerikane e Presidenit Klinton, së bashku me ndërkombëtarët, të cilët pas çlirimit të Kosovës, në qershor të vitit 1999, jo vetëm njohën UÇK-në e luftën e saj të drejtë, por e kthyen atë në forcën ushtarake për mbrojtjen e shtetit të ri të Kosovës. Po kështu, pas muajit qershor në Kosovë u vendosën forca paqeruajtëse të NATO-s, u rikthyen tërë kosovarët që ishin detyruar të largoheshin për shkak të luftës dhe u ndihmuan që të nisin jetën normale, kryekrimineli serb Millosheviç iu dërgua gjykatës ndërkombëtare për gjykim, qeverisja e re e Kosovës do të ishte nën mbikqyrjen dhe protektoratin ndërkombëtar.

Po në faqen e parë të gazetës Dielli të muajve janar-mars 1999 jepet edhe fjala e kryetarit të “Vatrës”, zotit Agim Karagjozi, mbajtur para demostruesve të New Yorkut më datë 29 mars 1999. Fjala e tij gjithashtu vlerësonte aktin e guximshëm të Amerikës e NATO-s, që u angazhuan për zgjidhjen përfundimtare të problemit të Kosovës. Ndër të tjera zoti Karagjozi u shpreh: “… Amerika, kampione e drejtësisë dhe e të drejtave të njeriut, mbrojtje e shpresë e popujve të vegjël, ashtu si në kohën e presidentit Woodrow Wilson, në Konferencën e Paqes në Paris, i doli krah popullit tonë të sulmuar e të masakruar me një plan të peshuar mirë. … Ne i jemi sot dhe do t’i jemi për jetë thellësisht mirënjohës Shteteve të Bashkuara të Amerikës dhe presidentit Clinton, që në këtë kohë plot rreziqe për të ardhmen e popullit tonë, na dolën mbrojtës të vendosur, duke shkuar gjer në luftë për t’i dhënë fund pushtimit të Kosovës nga forcat e kriminelit Sllobodan Millosheviç… Një mirënjohje të veçantë do ta ruajmë ndaj sekretares së shtetit Madeleine Albright, për përkushtimin dhe përpjekjet e palodhura të saja që marrëveshja e miratuar nga Grupi i Kontaktit të zbatohet. Mirënjohës u jemi gjithashtu partnerëve të NATO-s, që me vendosmëri e mbështetën marrëveshjen kalimtare dhe po marrin pjesë në goditjet ajrore… Ne duhet të kërkojmë nga Administrata e Washingtonit që me shpejtësinë më të madhe t’i intensifikojë në maksimum goditjet ajrore kundër forcave gjakatare në Kosovë, të furnizojë shqiptarët me armatime moderne dhe t’u japë të gjitha ndihmat e pajisjet ushtarake të nevojshme, që ata vetë t’i presin hovin sulmeve shfarosëse dhe ta shpëtojnë atë popull nga gjenocidi”. (Gazeta Dielli, 1/1999)

Shkrimi editorial i kësaj gazete titullohet: Një firmë në Rambouillet. Bëhet fjalë për Marrëveshjen e Rambujesë që duhet të nënshkruanin të dy palët, para se të fillonte bombardimi.

Mosbindja e Millosheviçit për ta nënshkruar këtë marrëveshje, detyroi SHBA-në dhe NATO-n të fillojë bombardimin e Beogradit. Editoriali e paraqet fenomenin e “Rambujesë” si një befasi, e papritur, si një dimension të çuditshëm, aq sa mund të jetë e çuditshme vetmia e një firme në tryezat e diplomacisë. Më tej, editoriali e përcakton këtë firmë si një shkëlqim në qiellin e hapur të historisë, si një yll i aspiratës së një populli që dëshiron të jetojë i lirë, në paqe me fqinjët dhe gjithë botën dhe zotohet për këtë. Vetmia e kësaj firme do të mbetet si një dorë e shtrisë për miqësi. Dhe vetëm kaq. Një dorë e mbetur në hava, vijon editoriali, pa përgjigje. Si do të shkojë fati i Rambujesë? Pyet vetë editoriali dhe po vetë jep pargjigjen: “… Shqiptarët e Kosovës po presin. Shqiptarët në viset e tyre dhe në të gjithë botën po presin. Ballkani dhe bota po presin. Çfarë do të bëjë më tej krimineli Millosheviç dhe çfarë do të bëjë vullneti evro-amerikan? Tani që është bërë e pakuptimtë dhe e panevojshme firma e Millosheviçit në Rambuje, a do t’i kthejë Aleanca Atlantike areoplanët “në shtëpi”, … apo do t’i vërë pikat “i-së”, d.m.th. për të kapur Millosheviçin për veshi, jo ma me e çue në Rambuje, por në Hagë? … Shqiptarët duhet të mendojnë se historia nuk mbaron sot dhe çështja kombëtare, megjithëse me humbje të mëdha e të stërmëdha, ka hyrë ë rrugën e zgjidhjes dhe Kosovës, sado përgjakshëm, po i buzëqesh pavarësia” (Gazeta Dielli, 1/1999), përfundon editoriali.

Sa i takon një takimi të çuditshëm që Millosheviçi bëri me z. Ibrahim Rugova, gjatë kohës që Beogradi bombardohej nga NATO, gazeta Dielli sqaron se ky takim ka të bëjë me një informatë të gënjeshtërt dhe është pjesë e propogandës serbe. Më tej Dielli shkruan se “Vatra” e konsideron këtë si informatë manipuluese për t’i ulur moralin shqiptarëve (Gazeta Dielli, 1/1999). Në fakt, do të jetë vetë Presidenti Rugova, i cili, më pas, do të flasë e do të bëjë të qartë opinionin shqiptar për rrethanat e zhvillimit të këtij takimi.

Ndërkohë që vazhdonte bombardimi i NATO-s mbi Beograd e Serbi, Millosheviçi urdhëronte forcat e veta ushtarake të hakmerreshin duke vrarë, gjymtuar e duke detyruar të largoheshin nga shtëpitë e tyre mijëra e qindra mijë shqiptarë të Kosovës. Janë këto arsyet që gazeta Dielli jep në faqet e saj një deklaratë të Federatës Panshqiptare “Vatra” si dhe i kushton këtij gjenocidi të ushtruar nga serbët editorialin e saj në numrin e dytë të kësaj gazete për vitin 1999, që përfshin muajt prill-maj-qershor. Deklarata është hartuar më 28 maj të vitit 1999 nga Këshilli Drejtues i “Vatrës”, ku mes të tjerash përmban: “Me brengosje kemi ndjekur tragjedinë e rëndë që po përjetojnë motrat dhe vëllezërit tanë kosovarë dhe, si gjithë shqiptarët atdhedashës kudo në botë, ndiejmë dhimbjen e thellë të mizorive ç’njerëzore të kryera mbi ta. Gjenocidi dhe dëbimi në masë i shqiptarëve nga trojet e tyre stërgjyshore, të planifikuara nga serbët prej kohësh me synimin të arrijnë spastrimin e etnik dhe t’ua bëjnë të pamundur jetën në Kosovë, kanë tronditur botën e qytetëruar dhe kanë krijuar rrezikun më kërcënues për të ardhmen e kombit shqiptar … Qëndresa stoike e popullit të Kosovës në përpjekjet e tij për pavarësi dhe dinjiteti që ai ka treguar përballë kësaj tragjedie, kanë dëshmuar se ai është një popull fisnik e i papërkulshëm – virtyte këto që kanë fituar admirimin e të huajve. Heroizmi i luftëtarëve të rinj të Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës, që vrapojnë nga të gjitha anët drejt frontit të luftës, të gatshëm të flijohen në mbrojtje të trojeve amtare, janë dëshmia supreme e dashurisë për atdhe e komb … Është imperative që në këto ditë kritike t’i bindim Fuqitë e Mëdha, që kërkojnë të na ndihmojnë, se jemi të aftë dhe në lartësinë e duhur t’i zgjidhim çështjet tona të brendshme si një popull i qytetëruar, duke i lëshuar vend njëri-tjetrin për atë ç’ka jemi e çka kemi.” (Gazeta Dielli, 2/1999)

Në këtë Deklaratë kundërshtohen ato zëra që kohët e fundit, kërkojnë të mohojnë arritjet e gjertanishme: institucionet legjitime dhe forcën politike kryesore, Lidhjen Demokratike të Kosovës – dhe arbitrarisht të monopolizojnë përfaqësimin e vullnetit të popullit, këta sipas “Vatrës”, nuk i shërbejnë interesave të Kosovës. – theksohet në Deklaratë. (Gazeta Dielli, 2/1999)

Po në të njëjtën faqe me deklaratën, gazeta Dielli jep edhe një artikull editorial me titull Diplomacia plus. Editoriali ndalet te veprimet ç’njerëzore të forcave ushtarake e paramilitare serbo-sllave ndaj popullsisë civile të Kosovës. Ndërsa NATO bombardonte … Millosheviçi mbillte vdekjen e një populli të tërë dhe i vinte zjarrin tërë krahinës, shkruan editoriali. Më tej përshkruhen masakrat serbe ndaj këtij populli: “… serbët u lëshuan mbi popullsinë e pafajshme të Kosovës, mbi fëmijët, gratë, pleqtë, me një qëllim të vetëm: ta zhduknin nga faqja e dheut racën shqiptare. Ashtu siç patën ardhur dikur nga Uralet, të egër dhe kriminelë, siç i pati sjellë një vakt e një kohë Atila, u lëshuan me një tërbim të pashembullt arkanë e sheshelë, millosheviçë e paraushtarakë, policë e qytetarë të ç’bënin Kosovën e të bënin Serbinë, ta shndrronin “Stara Serbinë” në “Nova Serbia”, në një Serbi të re, ku shkinat, vetëm ato, duke përkundër djepat, të këndonin lavditë e përgjakshme të fisit.” (Gazeta Dielli, 2/1999)

Editoriali bën të qartë që tashmë qëllimet dhe luftën e Serbisë nuk e kanë kuptuar vetëm shqiptarët por edhe bashkësia ndërkombëtare, me përjashtim të rusëve që i mbështesin serbët në platformën e tyre antishqiptare. Editoriali mbyllet me fjalët optimiste për të ardhmen e Kosovës: “Jemi ne të vrarët, të gjakosurit, të djegurit, të dhunuarit, të nëpërkëmburit, gjymtyrëthyerit, synxjerrurit, të shpërngulurit e të stërshpërngulurit, të copëtuarit e Kongreseve berlineze dhe Konferencave londineze, që kërkojmë, jo thjesht për hir të asaj që pësuam, por për hir të së drejtës Kosovën tonë, të lirë e të pavarur.” (Gazeta Dielli, 2/1999)

Në rrugën e pavdekësisë, titullohet artikulli-homazh për vrasjen më 9 maj të Prof. Fehmi Aganit nga serbët. Artikulli shkruan se në 15 maj të vitit 1999, në një ambient të LDK-së në Bronx të Nju Jorkut, në prani të një numri të madh bashkëatdhetarësh dhe të përfaqësuesve të shoqatave shqiptare të bashkësisë sonë, u zhvillua një mbledhje përkujtimore, për vrasjen nga dora kriminale serbe e anëtarit të Akademisë të Shkencave e Arteve të Kosovës, pedagogut të shquar të Universitetit të Prishtinës, të një nga themeluesve të LDK-së e nënkryetarit të saj, prof. dr. Fehmi Aganit. Në emër të Federatës Panshqiptare “Vatra”, fjalën e rastit e mbajti kryetari i saj, zoti Agim Karagjozi, i cili ndër të tjera tha: “Vdekja e prof. dr. Fehmi Aganit është shumë e rëndë sidomos në këtë kohë që po përjetojmë këtë tragjedi kaq të madhe dhe kemi nevojë për figurat si e prof. Aganit që të na ndriçojnë, të na udhëheqin dhe të na tregojnë rrugën e daljes nga kjo tragjedi. Kjo është një humbje e pazëvendësueshme.” (Gazeta Dielli, 2/1999)

Në këtë takim e morën fjalën për të folur rreth figurës së Fehmi Aganit edhe dr. Fuat Myftia, në cilësinë e kryetarit të Partisë Lëvizja e Legalitetit për Nju Jorkun, Lavdrim Cami, kryetar i Shoqatës Atdhetare Dibrane, dr, Gjon Buçaj, nënkryetar i “Vatrës”, e të tjerë si Sihaledin Velaj, Sinan Kamberaj, prof. dr. Kajmak Gazidede e Musa Dakaj.

Po për Fehmi Aganin, në gazetën Dielli të muajve prill-qershor 1999, është botuar një nekrologji vlerësuese, me titull In memoriam, e shkruar nga Sinan Kamberaj, të cilën ai e mbajti në takimin e organizuar në Bronx më 15 maj 1999. Në këtë shkrim vlerësues e përkujtimor kushtuar vrasjes së akademikut të njohur, autori, mes të tjerash thotë: “Duke përkujtuar e nderuar prof. Aganin, ne në fakt përkujtojmë dhe nderojmë edhe shumë kolegë të tij, pedagogë e mësues, shumë studentë të tij, që ranë në altarin e lirisë së Kosovës, mijëra bashkëatdhetarë tanët, që u vranë dhe u masakruan barbarisht nga forcat militare çetnike serbe, anekënd Kosovës, lirisë e pavarësisë së cilës, prof Agani ua kushtoi pa kursyer gjithë dijen dhe fuqinë fizike, gjatë tërë jetës së tij. … Vrasja e prof Aganit është një vrasje sa mizore, po aq edhe simbolike. Beogradi, duke e vrarë prof. Aganin, ka dashur t’u thotë shqiptarëve se u vret atyre mendjen, por është gabuar. Prof Agani është larguar fizikisht prej nesh, ndërsa është e pamundur të fshijnë nga kujtimet brezat që kanë dëgjuar mësimet e tij, aq sa është e pamundur të mos ua transmetojnë edhe ata brezave të tjerë idealin e prof. Aganit, duke e bërë atë të pavdekshëm.” (Gazeta Dielli, 2/1999)