Analizë nga Rafael Floqi/

Richard Grenell ka pasur një karrierë të spikatur në politikën amerikane dhe diplomacinë ndërkombëtare, por edhe një rrugëtim të mbushur me përplasje dhe kontradikta. Artikulli i i fundit Daily Mail pёr të ofron një pasqyrë të qartë të asaj që mund të quhet një “rënie e shpejtë” e ndikimit të tij, duke theksuar tensionet brenda administratës Trump, përplasjet e tij me figura të njohura dhe, gjithashtu, ndikimin që ka pasur në marrëdhëniet ndërkombëtare, përfshirë ato me Ballkanin dhe Kosovën.

Kjo analizë shqyrton ndikimin e tij në politikën e jashtme, si dhe pasojat që ka pasur angazhimi i tij në çështjen e Kosovës, në dritën e qëndrimeve të tij të diskutueshme dhe marrëveshjeve të bëra me liderë të Serbisë.

Përplasjet brenda Administratës Trump dhe Rënia e Ndikimit të Grenell

Një nga momentet më të rëndësishme të karrierës diplomatike të Richard Grenell ishte roli i tij si dërguar special i SHBA për negociatat mes Kosovës dhe Serbisë. Grenell ka pasur një qasje që është parë si pragmatike ndaj këtyre marrëdhënieve, duke kërkuar mundësi për të arritur një marrëveshje që mund të përmirësonte lidhjet ekonomike dhe që mund të kontribuonte në stabilitetin e rajonit. Megjithatë, qasja e tij ka qenë shpesh e kontestuar, si nga ana e Kosovës, ashtu edhe nga ajo e Serbisë, duke krijuar përçarje mes palëve dhe duke nxitur reagime negative.

Një prej aspekteve më të diskutueshme të angazhimit të Grenell ka qenë mbështetja e tij për mundësinë e shkëmbimit të territoreve mes Kosovës dhe Serbisë. Ky koncept është parë si një ide shumë të rrezikshme, pasi mund të përfshinte ndryshime të kufijve dhe mund të provokonte konflikte të reja në një rajon të brishtë. Më shumë se një strategji për të arritur një marrëveshje, kjo ide ka përforcuar frikën se një marrëveshje e tillë mund të forconte tendencat nacionaliste në të dy vendet dhe të çonte në një destabilizim më të madh të Ballkanit.

Grenell: Pёr idenë e shkëmbimit të territoreve, fajtor ishte Bolton

Në një intervistë me mua, pёr ALBTVUSA, para zgjedhjeve të 2024, ai pohoi se gjatë takimit në Shtëpinë e Bardhë mes Aleksandër Vuçiq dhe kryeministrit të Kosovës Abdullah Hoti :“nuk u diskutuan shkëmbime territoriale” por pёr rritjen e shkëmbimeve ekonomike . Ai gjithashtu kritikoi ish-këshilltarin John Bolton dhe ia la atij idenë e shkëmbimit të territoreve si ide e tij dhe jo e vetja. Edhe në këtë kontekst, përpjekjet e Richard Grenell për të nxitur një marrëveshje të tillë kanë dështuar të arrijnë konsensus të gjerë dhe e kanë bërë atë një figurë kontroverse, pasi shumë e konsideronin atë marrëveshjen e rrezikshme. Ai në konfidencë më tha se “ne edhe po të donim nuk do ta mund ta bënim dot këtë, pёr shkak të kundërshtimit të hapur të zonjës Merkel” por ai theksoi e faktin e mungesës së Thaçit të ndaluar një ditë para takimit.

Dihet se Merkel kishte kërkuar largimin e tij nga ambasada ne Gjermani

Në fakt, edhe shkëmbimet ekonomike dhe e ashtuquajtura Autostrada e Paqes”, që do të lidhte Beogradin përmes Nishit dhe Prishtinës me portin e Durrësit, ishte parashikuar fillimisht nga Procesi i Berlinit një dekadë më parë dhe kishte mbështetje të fortë nga Brukseli dhe Uashingtoni. dhe ajo ishte temë që “ Marrëveshja e Uashingtonit riafirmoi përkushtimin për ndërtimin e saj, si dhe të një hekurudhe përgjatë të njëjtës linjë., Sot sipas Serbia Forbes “ Serbia ka ndërtuar vetëm 5.5 kilometra rrugë – dhe sipas raportimeve, edhe ato gabimisht. Ish-ministri i Ndërtimit, Goran Vesiç, deklaroi se nuk e dinte si kishte ndodhur gabimi. Në vend të autostradës, u ndërtua një profil gjysmë-autostrade mbi rrugën ekzistuese. Duke qenë se kjo nuk ishte në planin fillestar, Vesiç njoftoi rifillimin e projektit. Afati i përfundimit ka kaluar prej vitesh dhe nuk ka një datë të re.

Kundër prokurorit Jack Smith pёr shkak të Trump-it dhe Thaçit

Në një intervistë të fundit, me mua para zgjedhjeve Richard Grenell gjithashtu shprehu një qëndrim të fortë kundër prokurorit të posaçëm të SHBA, Jack Smith, duke e akuzuar atë për një qëndrim politik ndaj ish-presidentit Trump. Grenell, i cili ka qenë gjithashtu një mbështetës i fortë i politikave të Trump, e kritikoi atë edhe për mënyrën se si u trajtua rasti i Thaçit, duke sugjeruar se arrestimi i ish-presidentit të Kosovës, një ditë para një takimi të rëndësishëm me presidentin serb Aleksandër Vuçiç dhe Donald Trump, dhe ishte një manovër politike. Jack Smith kishte dorëzuar akuzën vetëm një ditë më parë se pritej të zhvillohej takimi. Ai u shpreh se, “nëse do të kishte pasur mundësi, ai do ta kishte liruar Thaçin, duke argumentuar se arrestimi i tij ishte i papranueshëm dhe mund të ishte një përpjekje për të dëmtuar mundësinë e një marrëveshjeje historike mes Kosovës dhe Serbisë. Kjo deklaratë e Grenell duket si një tjetër dëshmi e angazhimit të tij për të mbrojtur “interesat e Kosovës” dhe për të sfiduar atë që ai e sheh si një ndikim të padrejtë nga institucionet ndërkombëtare. Por fakti që pas deklaratave të fundit të Hagës ndaj Thaçit Grenell nuk u ndje , dëshmon se roli i tij është bërë tashmë i pa rëndësishëm dhe se po vlerësohej më shumë në Kosovë ( kjo për shkak të një kompleksi inferioriteti që kemi ndaj ndërkombëtareve), se sa në SHBA. Kjo situatë ilustron ndikimin që ka pasur politika e brendshme e SHBA në zhvillimet e jashtme, duke e bërë çdo përpjekje për paqe të vështirë dhe të ngarkuar me tensione të brendshme dhe ndërkombëtare.

Si më fshehu Grenell takimin me Claudia Tenney ?!

Edhe pse unë si shumica e shqiptarëve bëj apel për lirimin e liderëve të UÇK-së por një lirim me ndërmjetësimin e Grenell s’do ishte i shëndoshë. Madje dhe gjatë intervistës me të, qw u mbajt në Michigan ku Grenell po përpiqej pёr fitore të Trumpit në këtë shtet të lëkunduar , vota e shqiptarëve kishte rëndësi, kur e pyeta se gjate Konventës të GOP-së ai ishte takuar me kongresmenë kryetaren e lobit serb ai gënjeu dhe e shtyu atë takim para ne kohe, kur unë kisha lexuar lajmit e lobit serb në atë takim Claudia Tenney, e cila është bashkëkryetare republikane e Dhomës së Përfaqësuesve të SHBA-së nga shteti i Nju Jorkut.

Ajo ka pasur angazhim të hershëm me rajonin e Ballkanit dhe ka punuar në të kaluarën në konsullatën e ish-Jugosllavisë në Nju Jork. Ajo gjithashtu shërben si bashkë-kryetare e Serbian Caucus në Kongresin e SHBA-së — një grup ligjvënësish që fokusohen në marrëdhëniet SHBA–Serbi .Grupi pro serb bashkon anëtarë nga të dyja partitë për të diskutuar çështje që lidhen me Serbinë, komunitetin serbo-amerikan dhe politikën amerikane ndaj Ballkanit. Ky nuk është një “lob” në kuptimin ligjor, por një grup parlamentar diskutimi dhe koordinimi. Megjithatë fakti që ai e mohoi takimin më la shije të keqe.

Venezuela dhe ”humbja “e Grenellit

Një tjetër problem i madh ka qenë mosmarrëveshjet e brendshme brenda administratës Trump, ku Grenell është përballur me përplasje të forta me figura të tjera kyçe. Sipas artikullit të Daily Mail, Grenell ka pasur përplasje të ashpra me Sekretarin e Shtetit, Marko Rubio, lidhur me politikën e Shteteve të Bashkuara ndaj Venezuelës. Grenell mbështeti një qasje më të moderuar dhe pragmatike, duke favorizuar negociatat dhe marrëveshjet, ndërsa Rubio dhe grupi i tij mbështetën një linjë më të ashpër, të quajtur “presion maksimal.” Kjo përplasje është parë si një nga arsyet që e ka lënë Grenell jashtë vendimmarrjes kryesore të administratës Trump, dhe kjo është vetëm një nga shumë përplasjet e tij të brendshme që kanë dëmtuar reputacionin dhe ndikimin e tij.

Përplasje të tjera të tij brenda administratës janë përmendur, si dhe një incident i ashpër verbal me Susie Wiles, shefen e stafit të Trump, gjatë Konventës Kombëtare Republikane. Ky incident ka pasur pasojë të drejtpërdrejtë në mundësinë e një pozite të lartë për Grenell në një mandat të dytë të Trump, duke shënuar fundin e çdo mundësie për të marrë një post të rëndësishëm në administratën e ardhshme të Trump.

Marrëveshjet dhe Biznesi: Grenell si “Diplomat Transaksional”

Një aspekt tjetër i rëndësishëm i karrierës së Grenell është se ai është konsideruar një “diplomat transaksional.” Ky term i përdorur nga diplomatët që kanë punuar me të, nënkupton një qasje pragmatike dhe të orientuar nga biznesi, ku përpjekjet e diplomacisë janë shpesh të lidhura me interesa dhe marrëveshje ekonomike, në vend të një angazhimi të thellë dhe të përhershëm për stabilitetin dhe paqen.

Një nga shembujt e këtij qasjeje është angazhimi i tij në projektin e zhvillimit të një hoteli luksoz në Beograd, i cili u zhvillua në bashkëpunim me firmën e investimeve të Jared Kushner. Ky projekt është një tjetër shembull i se si Grenell ka përdorur diplomacinë për të ndihmuar në arritjen e marrëveshjeve që lidhen me interesat financiare dhe tregtare, por gjithashtu është një mundësi për të krijuar lidhje më të forta me liderët e Serbisë dhe për të rritur ndikimin e tij. Po të njëjtin rol ai ka luajtur edhe në projektin e Sazanit.

Grenell i ashpër me Kurtin, i afërt me Ramën

Grenell u bë figura kryesore amerikane në dialogun mes Kosovës dhe Serbisë gjatë administratës Trump. Ai ka pasur pozicione të forta publike dhe ka komentuar politikisht çështje që lidhen me udhëheqësit e Kosovës.

Për shembull, ai ka kritikuar ashpër kryeministrin Albin Kurti, duke thënë se marrëdhëniet Kosova–SHBA “nuk kanë qenë kurrë më poshtë”, dhe duke e përmendur këtë si një problem të udhëheqjes së tij. Po ashtu, ai është përplasur publikisht edhe me Vjosa Osmanin, ku e ka akuzuar për “manipulim të fjalëve të Trump” për marrëveshjet mes Kosovës dhe Serbisë. Në anën tjetër, Grenell është shfaqur i afërt me kryeministrin e Shqipërisë Edi Rama dhe kalon dhe ditë pushimesh verore mes rivierës shqiptare dhe ishujve grekë. Ky lloj angazhimi, megjithatë, ka krijuar kritika dhe dyshime mbi motivet e tij, duke i dhënë mundësinë kritikëve të akuzojnë Grenell për përdorimin e diplomacisë për interesa personale dhe për përfitim të drejtpërdrejtë. Ky aspekt ka ndikuar në mënyrë të dukshme në perceptimin që diplomatët dhe figura të tjera të administratës e kanë pasur ndaj tij, duke e bërë atë një figurë të diskutueshme.

Ambicia dhe Realiteti i Rënies së Karrierës

Pavarësisht këtyre përpjekjeve dhe angazhimeve, Grenell ka përjetuar një rënie të shpejtë të ndikimit dhe reputacionit. Pas largimit nga pozitat kyçe të administratës Trump dhe përplasjes me kolegët e tij, ai ka mbetur një figurë më pak influente në qarqet diplomatike. Po ashtu, angazhimi i tij si drejtues i Qendrës Kennedy për Arte Performuese, një post që më parë do të kishte konsideruar si një mundësi për t’u risjellë në sferën publike, ka hasur në kritika të forta dhe ka sjellë polemika mbi menaxhimin e tij të institucionit.

Pasojat për Politikën e Jashtme të SHBA dhe Kosovën

Marrëveshjet dhe angazhimi i Grenell përmes projekteve biznesore dhe diplomacisë pragmatike kanë ndikuar në mënyrë të drejtpërdrejtë në politikën e jashtme të SHBA dhe në rajonin e Ballkanit. Në veçanti, përpjekjet e tij për të ndërmjetësuar një marrëveshje mes Kosovës dhe Serbisë, duke përfshirë idenë e shkëmbimit të territoreve, kanë krijuar një ndarje të thellë midis palëve dhe kanë bërë që shumë të dyshojnë nëse kjo ishte një zgjidhje e përshtatshme për stabilitetin e rajonit. Grenell, megjithatë, mbetet një figurë që është ende në ndjekje të ambicieve të tij të mëdha, por realiteti i rënies së tij në politikën e brendshme dhe të jashtme ka vënë në dyshim aftësinë e tij për të rikthyer ndikimin që dikur gëzonte, ndoshta për fat të Kosovës.

Fakti që në përshëndetjen e Presidentit Trump për pavarësinë e Kosovës me rastin e 18-vjetorit të Shpalljes së Pavarësisë së Kosovës.” rikonfirmuar mbështetjen e palëkundur të Shteteve të Bashkuara të Amerikës për sovranitetin dhe integritetin territorial të Republikës së Kosovës. Presidenti Trump gjithashtu shprehu gatishmërinë e SHBA-së për të zgjeruar partneritetin ndërmjet dy vendeve, veçanërisht përmes rritjes së tregtisë dhe investimeve, me qëllim avancimin e prosperitetit të përbashkët, dhe theksoi se Shtetet e Bashkuara janë të gatshme të punojnë krah Kosovës për të çuar përpara paqen dhe stabilitetin në dobi të ndërsjellë.

Presidenti Trump po ashtu shprehu mirënjohjen e tij ndaj Presidentes Osmani dhe popullit të Kosovës për mbështetjen e përpjekjeve amerikane për paqe, dhe e mirëpriti Kosovën si anëtare themeluese të Bordit të Paqes, i cili synon ta bëjë botën më të sigurt, më të fortë dhe më të begatë. Gjë që tregon se “artet performuese të Grenellit “, nuk nevojiten më, apo siç e cilësojnë nw Washington tani se “ai është një aktor i lirë”

Largimi im nga Kosova ndodhi si pasojë e përndjekjes politike. Kam qenë pjesë e organizatës së Jusuf Gërvallës, Lëvizjes Nacionalçlirimtare për Republikën e Shqiptarëve në Jugosllavi, që synonte bashkimin e trojeve shqiptare në një republikë të vetme. Organizimi i protestave në Klinë, si nxënës i gjimnazit “Luigj Gurakuqi”, ishte arsyeja pse u arrestova në vitin 1982, vetëm 16 vjeç. Edhe pse u lirova, ajo periudhë ishte e rëndë për shkak të vetmisë së madhe – njerëzit kishin frikë të flisnin me mua, shokët më shmangeshin, e ndërronin edhe rrugën për mos më më fole, sepse represioni ishte i madh. Prandaj, në kushte të tilla duhej të largoshesha. Fillimisht kërkova strehim politik në Dortmund të Gjemanisë, ku vazhdova angazhimin me veprimtarë të lëvizjes, sidomos përmes klubit “Emin Duraku” në Dusseldorf.

Në fund të vitit 1984 mora ftesë për të qëndruar në Suedi, por synimi im ishte Amerika. Babai im, mësimdhënës për shumë vite në Kosovë, rrezikonte të përjashtohej nga puna për shkak të aktivitetit tim politik. Familja erdhi në Shtetet e Bashkuara të Amerikës në vitin 1984, ndërsa unë iu bashkova në vitin 1986, në moshën 18 vjeçare. Që nga ajo kohë, nuk iu ndava kurrë çështjes së Kosovës. Në diasporë jam marrë vazhdimisht me aktivizëm, kam organizuar protesta në Gjenevë, Bernë, Stokholm e Malmo. Në SHBA kam qenë bartës i aktiviteteve të klubit “Jusuf Gërvalla” në New York dhe bashkëthemelues i shoqatës “Shpresa” në Brooklyn më 1986, ku shërbeva për shumë vite edhe si sekretar. “Shpresa” pati një rol të madh në proceset e pajtimit të gjaqeve në diasporë, në fillim të ‘90-ve, dhe arriti deri në 3,500 anëtarë. Më vonë, u angazhova në shoqatën “Vatra”, shoqata më e vjetër shqiptare në Amerikë, e cila ka 114 vite që funksionon, ku kam qenë edhe nënkryetar. Edhe sot jam aktiv, ndonëse tashmë mendoj që ka ardhur koha për t’u tërhequr gradualisht.

Më 17 shkurt 2008 isha në Brooklyn. E dija që shpallja do të ndodhte, por për arsye personale nuk munda të udhëtoja në Kosovë bashkë me miqtë e mi, rreth 200–300 veta u nisën prej këtu. Për mua, ajo ishte një ëndërr shekullore. Gjithmonë kam besuar se Kosova një ditë do të bëhej e pavarur, por nuk e dija nëse atë ditë do ta shijonim ne apo brezat e ardhshëm.

Atë ditë ndodhi një organizim spontan në Times Square, Manhattan. U bashkova me shqiptarët që kishin dalë për të festuar – rreth një mijë vetë. U bllokua i gjithë sheshi. S’kishim as leje për të festuar, asgjë, por policia u tregua shumë e mirë. Pra, u mbyll “Times Square” për të festuar shqiptarët. Ishte krenari e jashtëzakonshme: breza të rinj, të lindur e rritur në Amerikë, të gjithë të veshur kuq e zi. Nuk e kishim ende flamurin e Kosovës, por flamuri kombëtar mbuloi gjithë sheshin.

Të gjitha mediat amerikane kanë qenë të pranishme atë ditë, midis tyre National Broadcasting Company, The New York Times. Kur e transmetuan në ekranet e mëdha shpalljen e pavarësisë së Kosovës: “Happy Independence to all Albanians from Kosovo” në “Times Square”, ka qenë kënaqësi e madhe, sepse ai vend është më i vizituari në Amerikë. Kishte njerëz nga e gjithë bota që mbetën duke shikuar çka ka ndodhur. U bllokua trafiku, u bllokuan Rruga 42 dhe Broadway – e kjo i bie si me u blloku zemra e Manhattan. Për shkak të pavarësisë, njerëzit kanë bërë tri orë për ta kaluar Manhattanin.

Çdo njani prej nesh për dëshirë e kish pasë me qenë në Kosovë atë ditë, por organizimi spontan i rinisë shqiptare në New York na mahniti. Përmes thirrjeve nëpër rrjetet sociale: “Hajdeni në Manhattan, po bashkohemi e po festojmë në ‘Times Square’”, ata u mblodhën brenda pak orësh. Ajo atmosferë e zëvendësonte disi mungesën, edhe pse brenda meje mbetej një ndjenjë pengu që nuk aty ku po ndodhte historia.

Unë jam prej atyre që gjithmonë shoh përpara. Shteti ynë është i ri, vetëm 18 vjet, dhe asgjë nuk ndërtohet brenda natës. Si një fëmijë që lind e rritet gradualisht, edhe shteti forcohet me kohë. Ka probleme, por ato zgjidhen me vite pune. E rëndësishme është që kemi shtetin tonë, ushtrinë tonë, institucionet tona dhe përfaqësitë diplomatike. Për ne në diasporë, kjo ka një domethënie të veçantë: nuk kemi më nevojë të trokasim në dyer të huaja, kemi adresën tonë.

Besim Malota, 62 vjeçar, ish-aktivist politik, anëtar i Federatës Vatra,

Trumbull, Connecticut, SHBA

Fragment nga shkrimi “U mbyll Times Square për me festu shqiptarët” Kosova 2.0, autore Valmira Rashiti https://kosovotwopointzero.com/…/u-mbyll-times-square…

Ambasador Blerim Reka/

Para 60 ambasadorëve dhe diplomatëve të shteteve anëtare të OKB-së, pas fjalimit tim të mirëseardhjes, për rrugëtimin e sukseshëm shtet-ndërtues foli zv. ministri i punëve të jashtme dhe të diaspores, Kreshnik Ahmeti.

Ndërkaq, në emër të Misionit të SHBA-së në OKB, festën shtetërore të Kosovës e uroi ambasadori Dan Negrea, përfaqësuesi amerikan në ECOSOC në OKB.

Prof. Dr. Fejzulla BERISHA/

Në historinë e kombeve ekzistojnë data që nuk përfaqësojnë vetëm një përvjetor, por shënojnë një kthesë themelore në ekzistencën politike, juridike dhe historike të tyre. Për popullin e Kosovës, 17 shkurti 2008 është një datë e tillë – një moment që kurorëzoi një proces të gjatë historik, të shoqëruar me sakrifica të mëdha, përpjekje të pandërprera dhe një rezistencë të qëndrueshme për liri, dinjitet dhe shtetësi.

Pavarësia e Republikës së Kosovës nuk ishte një akt i izoluar politik dhe as një zhvillim i rastësishëm i marrëdhënieve ndërkombëtare. Ajo përfaqësonte përfundimin logjik të një procesi historik dhe juridik të gjatë, i cili kaloi përmes mohimit sistematik të të drejtave themelore, shkatërrimit të autonomisë kushtetuese të vitit 1989, represionit shtetëror, konfliktit të armatosur, ndërhyrjes humanitare ndërkombëtare dhe administrimit ndërkombëtar, deri në krijimin e kushteve për ushtrimin e së drejtës së vetëvendosjes.

Në këtë kuptim, pavarësia e Kosovës duhet të kuptohet si realizim i një parimi themelor të së drejtës ndërkombëtare – e drejta e popujve për vetëvendosje – një parim që ka qenë historikisht i lidhur me proceset e dekolonizimit, por që në praktikën bashkëkohore është interpretuar edhe në kontekstin e shkeljeve të rënda dhe të vazhdueshme të të drejtave themelore të njeriut dhe të mohimit të përfaqësimit politik.

Pavarësia si akt juridik dhe si themel i rendit kushtetues
Nga këndvështrimi juridik, shpallja e pavarësisë përbën aktin themelor të krijimit të një rendi të ri kushtetues dhe institucional. Me këtë akt, sovraniteti u vendos në duart e qytetarëve, ndërsa legjitimiteti shtetëror u ndërtua mbi parimet universale të demokracisë përfaqësuese, sundimit të ligjit dhe respektimit të të drejtave dhe lirive themelore.

Miratimi i Kushtetutës së Republikës së Kosovës më 15 qershor 2008 përforcoi këtë realitet juridik dhe institucional. Kushtetuta e Kosovës, për nga struktura dhe përmbajtja normative, përfaqëson një nga shembujt më progresivë të konstitucionalizmit bashkëkohor evropian, veçanërisht për shkak të integrimit të drejtpërdrejtë të instrumenteve ndërkombëtare për të drejtat e njeriut në rendin juridik të brendshëm dhe përparësisë së tyre ndaj legjislacionit vendor.

Ky standard jo vetëm që e vendosi Kosovën në përputhje me sistemin evropian të mbrojtjes së të drejtave të njeriut, por gjithashtu dëshmoi orientimin e qartë strategjik të shtetit drejt vlerave euro-atlantike dhe rendit juridik ndërkombëtar.

Konfirmimi ndërkombëtar dhe pesha e mendimit të Gjykatës Ndërkombëtare të Drejtësisë

Legjitimiteti i pavarësisë së Kosovës nuk mbështetet vetëm në vullnetin e popullit dhe në realitetin historik, por edhe në konfirmimin juridik ndërkombëtar. Mendimi Këshillues i Gjykatës Ndërkombëtare të Drejtësisë i vitit 2010 përbën një nga momentet më të rëndësishme në historinë juridike të shtetësisë së Kosovës.

Konstatimi i Gjykatës se shpallja e pavarësisë nuk kishte shkelur të drejtën ndërkombëtare përforcoi në mënyrë të pakontestueshme pozitën juridike dhe politike të Kosovës në arenën ndërkombëtare. Ky mendim nuk ishte vetëm një interpretim teknik juridik, por një afirmim i parimit se e drejta ndërkombëtare nuk mund të përdoret si instrument për të mohuar realitetet historike dhe politike të krijuara mbi bazën e vullnetit të lirë të një populli dhe të proceseve të mbështetura nga komuniteti ndërkombëtar.

Në praktikë, ky vendim ndikoi drejtpërdrejt në procesin e njohjeve ndërkombëtare dhe në forcimin e subjektivitetit ndërkombëtar të Republikës së Kosovës.

Shtetndërtimi si proces i vazhdueshëm

Tetëmbëdhjetë vjet pas shpalljes së pavarësisë, Kosova ka ndërtuar institucione demokratike funksionale, ka konsoliduar një rend kushtetues stabil dhe ka dëshmuar kapacitet për të përmbushur obligimet e saj në marrëdhëniet ndërkombëtare.

Megjithatë, shtetndërtimi është një proces që nuk përfundon me shpalljen e pavarësisë. Forcimi i sundimit të ligjit, rritja e efikasitetit institucional, lufta kundër korrupsionit, zhvillimi ekonomik dhe integrimi në strukturat euro-atlantike mbeten objektiva strategjike të domosdoshme për konsolidimin e plotë të shtetit.

Në këtë kontekst, normalizimi i marrëdhënieve me Serbinë mbetet një nga çështjet më të rëndësishme për stabilitetin afatgjatë rajonal. Përvoja historike dhe praktika e marrëdhënieve ndërkombëtare dëshmojnë se paqja e qëndrueshme ndërtohet mbi njohjen reciproke, respektimin e sovranitetit dhe pranimin e realiteteve juridike dhe politike.

Pavarësia si përgjegjësi historike

Pavarësia e Kosovës nuk është vetëm një fitore e së kaluarës; ajo është një përgjegjësi e përhershme për të ardhmen. Brezat që sakrifikuan për liri e përmbushën detyrën e tyre historike. Detyra e brezave të sotëm është ndërtimi i një shteti më të drejtë, më të zhvilluar dhe më të respektuar në komunitetin ndërkombëtar.

Shteti nuk qëndron vetëm mbi kujtesën historike, por mbi funksionimin e drejtësisë, mbi mirëqenien e qytetarëve dhe mbi besimin publik në institucione. Këto janë themelet reale të qëndrueshmërisë së çdo demokracie moderne.

Sot, Republika e Kosovës është një realitet i pakthyeshëm historik, politik dhe juridik. Ky realitet është ndërtuar me sakrificë, është mbrojtur me përkushtim dhe duhet të forcohet me urtësi.

Në historinë e kombeve, ka çaste kur një njeri bëhet vetëdije, bëhet simbol, bëhet epokë. Për kombin shqiptar, në fundin e shekullit XX, ky çast mori emrin e Komandantit Legjendar të Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës, Adem Jashari. Figura e tij nuk është thjesht pjesë e historisë së luftës së Kosovës; ajo është gur themeli i narrativës moderne të lirisë sonë kombëtare dhe emblemë e sakrificës sublime për dinjitetin njerëzor.

Kosova, tokë e lashtë e trungut shqiptar, ka qenë në rrjedhë të shekujve hapësirë përplasjesh perandorake dhe objekt i ambicieve të ndryshme shtetërore. Megjithatë, identiteti i saj shqiptar mbeti i pathyeshëm. Në shekullin XX, veçanërisht pas vitit 1989, kur autonomia e Kosovës u suprimua me dhunë nga regjimi i atëhershëm serb, populli shqiptar i Kosovës u përball me një sistem represiv të institucionalizuar: përjashtim nga institucionet, mbyllje shkollash, largime masive nga puna, ndjekje penale, dhunë policore, burgosje dhe presion të vazhdueshëm politik.

Në këtë realitet të rëndë historik, rezistenca mori forma të ndryshme – politike, kulturore, institucionale dhe, në fund, të armatosura. Në zemër të Drenicës, në Prekazin legjendar, u shfaq figura e Adem Jasharit, i lindur më 28 nëntor 1955 – në ditën e Flamurit Kombëtar, një përkim simbolik që historia do ta vuloste me përmbajtje të thellë. Ai u rrit në një familje me traditë të fortë atdhetare, ku kujtesa e qëndresës ndaj pushtuesve ishte pjesë e edukimit shpirtëror.

Formimi i tij si luftëtar nuk ishte akt spontan, por rezultat i një bindjeje të thellë se liria nuk arrihet me lutje, por me vendosmëri. Në fillim të viteve ’90, ai u bë një ndër organizatorët e parë të strukturave të armatosura që më vonë do të njiheshin si Ushtria Çlirimtare e Kosovës. Veprimtaria e tij zhvillohej në kushte të jashtëzakonshme rreziku, nën ndjekjen e vazhdueshme të forcave serbe, por ai nuk u tërhoq. Përkundrazi, u bë pikë referimi për të rinjtë që kërkonin një formë më të drejtpërdrejtë të rezistencës.

Ngjarjet që e shndërruan atë në simbol të përjetshëm të qëndresës shqiptare ndodhën në mars të vitit 1998. Më 5 mars, forca të shumta policore dhe ushtarake serbe rrethuan kullën e familjes Jashari në Prekaz. Rrethimi ishte i plotë dhe i organizuar me artileri të rëndë, mjete të blinduara dhe një numër të madh trupash speciale. Qëllimi ishte eliminimi fizik i Adem Jasharit dhe shuarja e një simboli që po fitonte përmasa kombëtare.

Luftimet zgjatën tri ditë, nga 5 deri më 7 mars 1998. Përballë një makinerie të madhe ushtarake, Adem Jashari dhe familjarët e tij refuzuan dorëzimin. Ata zgjodhën qëndresën deri në fund, duke e kthyer kullën në një fortesë të dinjitetit kombëtar. Në përfundim të betejës, 59 anëtarë të familjes Jashari, përfshirë gra, pleq dhe fëmijë, u vranë. Ky akt i pashembullt sakrifice tronditi ndërgjegjen kombëtare dhe u bë moment kthese në historinë e Kosovës.

Heroizmi i Adem Jasharit nuk qëndron vetëm në aktin e luftimit, por në vendimin e ndërgjegjshëm për të mos u nënshtruar. Ai e dinte se përballja ishte e pabarabartë, por ai gjithashtu e dinte se simbolika e qëndresës do të ishte më e fuqishme se çdo kalkulim taktik. Prekazi u bë altar i lirisë, ndërsa gjaku i derdhur u kthye në thirrje për mobilizim mbarëkombëtar.

Pas marsit 1998, lufta në Kosovë mori përmasa të gjera. Radhët e UÇK-së u shtuan, ndërsa represioni serb u ashpërsua. U dogjën fshatra, u kryen masakra, u dëbuan me qindra mijëra shqiptarë nga shtëpitë e tyre. Spastrimi etnik u bë realitet i përditshëm. Por në këtë errësirë, figura e Adem Jasharit qëndronte si dritë orientuese. Ai u bë frymëzim për çdo luftëtar, për çdo familje të përndjekur, për çdo fëmijë të dëbuar nga shtëpia e vet.

Në traditën historike shqiptare, figura të tilla kanë shënuar epoka. Që nga Gjergj Kastrioti Skënderbeu, i cili për 25 vjet mbrojti trojet shqiptare nga një perandori e madhe, e deri te kryengritësit e shekujve XIX e XX, historia jonë ka njohur burra që kanë mishëruar idealin e lirisë. Adem Jashari qëndron në këtë vazhdimësi, si përfaqësues i një epoke moderne, ku lufta për liri u zhvillua nën sytë e botës.

Flamuri kuqezi, simbol i identitetit dhe i unitetit kombëtar, mori në Kosovë një dimension të ri gjatë luftës. Ai nuk ishte vetëm shenjë përkatësie, por betim për liri. Në çdo betejë, në çdo marshim të luftëtarëve të UÇK-së, flamuri ishte prania morale e historisë sonë të gjatë. Adem Jashari u bë mishërim i këtij flamuri – një flamur i gjallë që valëvitej mbi sakrificë dhe mbi besimin se liria do të vinte.

Ndërhyrja ndërkombëtare në vitin 1999 dhe përfundimi i luftës shënuan një kapitull të ri për Kosovën. Por themeli moral i këtij kapitulli mbeti sakrifica e dëshmorëve, me në krye Adem Jasharin. Pavarësia e Kosovës, e shpallur më 17 shkurt 2008, nuk mund të kuptohet jashtë kontekstit të asaj sakrifice. Ajo është produkt i një procesi të gjatë historik, ku gjaku i derdhur në Prekaz dhe në mbarë Kosovën u bë argument i fuqishëm për të drejtën e vetëvendosjes.

Adem Jashari mbetet trimi i të gjithë luftëtarëve të Kosovës, sepse ai mishëroi në mënyrë të plotë idealin e tyre. Ai nuk luftoi për lavdi personale, por për një të drejtë kolektive. Ai nuk u bë simbol nga propaganda, por nga sakrifica reale. Ai nuk kërkoi histori, por historia e kërkoi atë.

Sot, kur flasim për veprën e tij heroike, ne nuk kujtojmë vetëm një betejë tre-ditore. Ne kujtojmë një filozofi qëndrese, një etikë të lirisë, një akt të vetëdijshëm flijimi që ndryshoi rrjedhën e historisë sonë kombëtare. Adem Jashari është dëshmi se kombet jetojnë përmes atyre që janë të gatshëm të japin gjithçka për to.

Në panteonin e historisë shqiptare, emri i tij qëndron krahas figurave më të mëdha të qëndresës sonë. Ai është nyja që lidh të kaluarën heroike me shtetin modern të Kosovës. Dhe për sa kohë që flamuri kuqezi do të valëvitet në tokën shqiptare, emri i Adem Jasharit do të mbetet i gdhendur në ndërgjegjen tonë si simbol i përjetshëm i lirisë, i trimërisë dhe i dinjitetit kombëtar.

Gjon F. Ivezaj