Ekonomi – Page 223 – Dielli

Kosova, 158 milionë euro investime të jashtme për 5 muaj

August 6, 2015 by dgreca

-Mustafa: Në 2015-ën, vetëm për pesë muaj kemi më shumë investime të jashtme se sa kemi pasur për tërë vitin 2014. Qeveria e Kosovës krijon ambientin për biznes dhe investimet e huaja direkte/
Nga Behlul Jashari/ PRISHTINË, 6 Gusht 2015/ Në Kosovë, investimet e jashtme kanë arritur 158 milionë euro për pesë muaj, tha sot kryeministri Isa Mustafa në një konferencë shtypi, të mbajtur në Prishtinë së bashku me ministren e Tregtisë dhe Industrisë, Hykmete Bajrami. Ai prezantoi të arriturat e qeverisë në përmirësimin e ambientit të të bërit biznes dhe investimet e huaja direkte në Kosovë gjatë gjashtë muajve.
“Qeveria e Republikës së Kosovës ka vlerësuar se gjatë kësaj periudhe është arritur një progres domethënës, në implementimin e prioriteteve strategjike sa i përket përmirësimit të ambientit të biznesit dhe tërheqjes së investimeve të huaja. Objektivi ynë më i rëndësishëm është që të rritet prodhimtaria vendore, të kemi investime më të mëdha të jashtme në Kosovë, të përmirësojmë bilancin tregtar, të krijojmë vende të reja të punës dhe ta rrisim normën e zhvillimit ekonomik”, theksoi Mustafa.
“E vlerësojmë veçmas faktin se gjatë kësaj periudhe kemi pasur një rritje të investimeve të jashtme. Në bazë të dhënave të Bankës Qendrore të Kosovës, investimet e jashtme kanë arritur gati 160 milionë euro, ose saktësisht 158 milionë euro për pesë muaj. Ndërsa, për pesë muaj të vitit të kaluar kanë qenë 29 milionë ose për tërë vitin e kaluar kanë qenë 151 milionë, që flet se vetëm për pesë muaj kemi më shumë investime të jashtme se sa kemi pasur për tërë vitin e kaluar”, u shpreh kreu i qeverisë kosovare.

Më gëzon fakti poashtu, vijoi ai. që kemi edhe numër shumë më të madh të firmave me pronarë të jashtëm, të cilat janë regjistruar në Kosovë gjatë gjashtë muajve, përkatësisht janë regjistruar 211 biznese, me pronarë të jashtëm karshi 80 bizneseve, sa kanë qenë për të njëjtën periudhë në vitin 2014.

“Një e arritur shumë e madhe është edhe nënshkrimi i kontratës për Brezovicën me konsorciumin francez, e cila kontratë parasheh që përfundimisht të kemi investime të jashtme prej 410 milionë eurove në Kosovë dhe hapjen e 3000 vendeve të punës, përkatësisht do të kemi 163 milionë euro për tre vitet e para investime të drejtpërdrejta dhe në mënyrë graduale do të rriten edhe vendet e punës”, tha Mustafa.

Ministria, vijoi ai, ka marrë masa gjatë kësaj periudhe në ndarjen e granteve të cilat janë siguruar përmes Bashkimit Evropian në shumë prej 4 milionë euro, janë përkrahur 20 mikro ndërmarrje dhe 16 ndërmarrje të vogla dhe të mesme me këto shuma, dhe ka funksionuar edhe skema voucher përmes së cilës është mundësuar që t’ju jepen këshilla bizneseve sipas kërkesave të tyre.

“Mendojmë se po tregohen shumë efikase edhe Zonat Ekonomike në Kosovë. Zona e Drenasit veç është përmbyllë me 41 biznese dhe më nuk ka vend as për biznese të brendshme as të jashtme aty, por po punohet në zgjerimin e kësaj e zone. Është investuar pastaj në Zonën Ekonomike në Mitrovicë gjatë këtij viti me 200 mijë euro dhe në Zonën Ekonomike në Shtime, ndërsa presim që Zona Ekonomike në Gjakovë të fillojë të realizohet në momentin kur ajo i zgjidh problemet pronësore të kësaj zone dhe poashtu kemi pas investime shtesë në Zonën e Drenasit sa i përket energjisë elektrike dhe sigurimit të ujit”, tha kryeministri kosovar.

Ne, vijoi Mustafa, e vlerësojmë poashtu të rëndësishme edhe organizimin e panaireve dhe pjesëmarrjen e bizneseve tona dhe bizneseve të jashtme në panaire në vendin tonë dhe pjesëmarrja e tyre në panaire në vendet e jashtme.

“Dëshiroj tani të theksoj se çfarë është bërë gjatë kësaj periudhe në rregullativën ligjore dhe në aktet e tjera, të cilat kanë mundësuar që ne të sigurojmë një ambient më të mirë për biznese. Është bërë plotësim ndryshimi i Ligjit për Markat Tregtare dhe Ligjit për Patentën. Esenca e kësaj qëndron në thjeshtëzimin e procedurave për regjistrimin e bizneseve, në mbrojtjen e pronësisë industriale dhe në përmirësimin e klimës së të bërit biznes tek ne”, tha Mustafa.

Ai shtoi se, qeveria ka aprovuar Projektligjin për Treguesit Gjeografikë dhe Emërimet e Origjinës, ndërsa tani kemi në procedurë Projektligjin për Dizajnin Industrial. “Të dy këto ligje bëhen në bazë të kritereve të Bashkimit Evropian, të cilat ne duhet t’i përmbushim edhe me rastin e Marrëveshjes për Stabilizim Asociim, por vetëm në situatën kur nënshkruhet Marrëveshja. Ne po i paraprijmë kësaj Marrëveshje edhe me këto ligje”, u shpreh kryeministri kosovar.

Jemi zotuar se do ta formojmë Fondin Zhvillimor të Kosovës, theksoi Mustafa, duke shtuar se hapin e parë e kemi bërë dje në Qeveri me aprovimin e Projektligjit për themelimin e Fondit Kosovar për Garantimin e Kredive, ndërsa më vonë do të vazhdojmë edhe me shtyllat e tjera të këtij Fondi Zhvillimor.

“Ky Fond për Garantimin e Kredive tani për tani përmbledh një shumë financiare prej rreth 15.5 milionë euro, pjesa dërrmuese e tyre, apo rreth 10 milionë e 500 mijë janë si donacion apo kontribut i USAID-it, pastaj kemi kontributin e Bankës Gjermane për Zhvillim, të Zvicrës dhe të Austrisë dhe një milion është kontribut i qeverisë së Republikës së Kosovës, përkatësisht i Ministrisë së Tregtisë dhe Industrisë. Më vonë ky Fond do të veprojë në bazë të vetëfinancimit dhe jam i bindur se do të jap një kontribut multiplikues në zhvillimin ekonomik”, tha kreu i qeverisë kosovare.
Ajo çfarë e konsiderojmë se është shumë e rëndësishme, vijoi Mustafa, është Projektligji për Investime Strategjike.
“Ne po punojmë tani konceptin e këtij ligji, do ta kemi në Qeveri javën e ardhshme, ndërsa si projektligj do ta përgatisim deri në fund të gushtit. Ne vlerësojmë se me aprovimin e këtij Ligji në Kuvendin e Republikës së Kosovës do të krijojmë krejtësisht kushte tjera, të cilat do të mundësojnë marrëveshje të drejtpërdrejta me investitorë të jashtëm dhe tërheqjen e investimeve strategjike. Përmes këtij Ligji ne do të përcaktojmë se cilat janë fushat e investimeve strategjike në Kosovë, cilat janë kompanitë të cilat do të konsiderohen si kompani me interes strategjik në pikëpamje të shumës që ato investojnë këtu dhe në pikëpamje të numrit të të punësuarve, dhe cilat do të jenë procedurat përmes të cilave ne do të tërheqim dhe do të arrijmë marrëveshje me investitorët e jashtëm”, theksoi Mustafa.
Ai bëri të ditur se, përmes Ministrisë poashtu janë aprovuar, përkatësisht janë pru udhëzime administrative të cilat e kanë thjeshtëzuar mënyrën e të bërit biznes, të regjistrimit të bizneseve dhe poashtu udhëzime administrative të cilat e kanë rregulluar regjistrimin e bizneseve të jashtme, përkatësisht investitorëve të jashtëm. “Ne do të kemi një portfolio të saktë në të ardhmen të të gjitha investimeve që do të kemi nga jashtë në Kosovë”, paralajmëroi Mustafa.
“Është punuar mjaft shumë edhe në miratimin e standardeve të caktuara, në regjistrimin e markave tregtare, është filluar me rregullimin e tregut të naftës, sepse kemi pasur 44 për qind të pikave të karburanteve në fund të vitit 2014, të cilat nuk kanë pasur licencë të vlefshme. Janë ndërmarrë të gjitha masat dhe ato tani po vihen në kontroll. Kemi kërkesa të mëdha për licenca dhe Ministria po procedon me të gjitha kriteret në mënyrë që ato të plotësohen”, tha kryeministri.
Mustafa shtoi se, në pikëpamje të bashkëpunimit rajonal, në fushën e zhvillimit ekonomik, ne tani jemi duke bërë përgatitjet tek Ministria e Tregtisë dhe Industrisë dhe ministritë tjera që merren me fushën e ekonomisë, që të implementojmë detyrime tona që rrjedhin më vonë nga Marrëveshja për Stabilizim Asociim.
“Kjo Ministri është drejtpërdrejt e kyçur në pjesëmarrjen aktive në aktivitetet e CEFTA-s, edhe në organizimet tjera ndërkombëtare. Kemi aktivizuar Këshillin Kombëtar për Zhvillim. Ky Këshill tani ka filluar të funksionojë dhe përmes këtij Këshilli ne po marrim sugjerime, propozime, masa nga akterët që e përbëjnë, në mënyrë që ecuritë e zhvillimit ekonomik dhe orientimet zhvillimore në të ardhmen t’i orientojmë në interes të zhvillimit më të shpejtë të Kosovës”, tha kryeministri kosovar.
Qeveria e Kosovës vazhdon me punë në këtë verë e muaj pushimesh, ndërsa paralajmëron edhe shumë angazhime edhe në ditët e javët e ardhëshme, veçmas në çështjet zhvillimore të vendit.
Qeveria e Kosovës në mbledhjen e djeshme miratoi Projektligjin për themelimin e Fondit Kosovar për Garanci Kreditore. “Fondi per Garantimin e Kredive po themelohet me një përkrahje të madhe të Shteteve të Bashkuara të Amerikës, edhe në aplikimin e përvojave më të mira të përkrahjes së bizneseve dhe të garantimit të kredive për biznese”, ka theksuar Mustafa në mbledhjen e qeverisë.
Në 24 korrik, kryeministri Mustafa në konferencë për shtyp ka prezantuar realizimin e prioriteteve të qeverisë së Kosovës në fushën e ekonomisë, veçmas në fushën e politikave fiskale dhe rezultateve që priten nga këto politika, ndërsa paralajmëroi se, “në ditët në vijim opinioni publik dhe mediat do të informohen edhe për çështjet e tjera të rëndësishme aktuale”, duke bërë të ditur se po punohej për Ligjin mbi fondin e garantimit të kredive.
Qeveria e Kosovës ka bërë të ditur se po punohet edhe në projektin e termocentralit “Kosova e Re”, që të sigurohet energji elektrike në mënyrë perspektive për Kosovën.
Është poashtu në negociata që të shihen mundësitë edhe të zhvillimit të projekteve tjera, edhe për termocentralin “Kosovën A”, pastaj në projektet që kanë të bëjnë me Ballkanin Perëndimor 6 që përfshijnë hekurudhën, transmisionin 400 kilovoltësh, rrugën Prishtinë-Shkup dhe autostradën për në Merdar, si dhe në projekte që kanë të bëjnë me bujqësinë e të tjera.

FSHATRAT E MIRDITES PO I GERRYEN EROZIONI

August 6, 2015 by dgreca

*Gjendja e vështirë në fshatrat Prosek, Perlat, dhe Kthellë,deri në afërsi të Laç Bruçit në Burrel, po rrezikon ikjen e banoreve.Fshataret nuk dëshirojnë të largohen nga pronat e tyre, por erozioni duket se ua ka futur frikën se do ta humbin luftën, nëse shteti nuk interesohet./
*Investimet e bëra në këtë zonë rrezikojnë të shkojnë kot…/
Nga Ahmet ZANI/
“Duam të investojmë në fshatin tonë, por më kot pasi toka po na rrëshket” kështu është shprehur një djalosh nga fshati Prosek në Mirditë.Fatmir Dodaj na tregon për gjendjen e tre fshatrave të cilët sistematikisht po zhvendosen nga erozioni.Jemi në ankth, nga kjo situatë e rrezikshme që po i kanoset banesave tona nga zhvendosjet e tokës.
Përgjatë aksit të ri rrugor nga qyteti i Rrëshenit për në Burrel teksa do të shfaqet fillimitsh fshati Jezull vetëm tre km nga qyteza e Rrëshenit, thuajse fshati është larguar tërësisht.Inxhinieri gjeolog Gjon Deda ish drejtues i Bashksisë së Rrëshenit tregon për gjendjen e vështirë që është shfaqur fshatrave Prosek, Perlat, dhe Kthellë, madje deri në afërsi të Laç Bruçit në Burrel. Inxhinieri Deda e thekson situatën mjaft alarmante nga problematika që është e shfaqur prej disa vitesh dhe nuk po gjen asnjë zgjidhje nga institucionet. Dhe rruga e re ka pësuar dëmtime si shkak i erozionit, ndërsa po rrezikon dhe objektet e rëndwsishme si banesa, shkolla, madje dhe shtyllat e tensionit të lartë. Struktura e tokës është e papërshtatshme sikundër dhe studimet e gjeologëve kanë përcaktuar zonat problematike, dhe kësisoj kërkohet investime.
Zef Prenga i moshuari nga Proseku përpos situatës së çarjes së shtëpive, problem tjetër për ta është mungesa e ujit të pijshëm si dhe për vaditje. Një fqinj i tij ka investuar afro pesë km linjë tubacioni për të sjellë ujin e pijshëm në shtëpinë e tij, ndonëse dhe banesa e tij ka pësuar shumë dëmtime nga shkarja e tokës. Këtu tek ne sikur nuk ka shtet ore miq- na është drejtuar i moshuari, asnjëri nuk përkujdeset apo dhe të shqetësohet për një situatë të tillë që na ka zënë ne. Eshtë gjynah dhe për bimët, apo pemët që janë duke u tharë, ngaqë mungon vaditja. Disa nga banorët paskan investuar në vreshtari si tokë produktive për agrumet dhe vreshtarinë. Punojmë tërë natën në vaditjen e vreshtit që të mos na shkojë dëm mundi pasi është investim i konsiderueshëm për të prodhuar rrushin si i vetmi burim fitimi i këtyre banorëve të Prosekut. Një kategori tjetër njerëzish kujdesn për blegtorinë, pasi është zonë e pasur me kullota.
Në Komunën e Kthellës jemi interesuar për t’u informuar për situatën, por asnjeri nuk ndodhej në zyra ngaqë bashkia e madhe e Rrëshenit është pjesa e këtij teritori ku dhe janë shfaqur problematikat nga erozioni i papërballueshëm dhe mjaft shqetësues.
Do të largohemi nga kjo zonë që ka sjellë vetëm trishtim pwr banorët për të shijuar udhëtimin nëpërmjet luginave dhe maleve plot bukuri të zonave të Mirditës ku do të qëndrojmë për pak çaste tek një lokal ngjitur me rrugën në afërsi të Perlatit. Ajri i pastër dhe simfonia e korit të gjinkallave sikur do të harronim paksa tablonë që kemi lënë pas. Bashkë me grupin tonë ndodheshin dhe një çift shtetasish italianë që këkronin të investonin për këto zona të rrezikuara nga erozioni. Kristian Amarti dhe bashkëshortja e tij si dhe Zef Gjonaj,mirditor i lindur këtyre anëve , që e njeh mirë këtë zonë dhe tashmë ai bashkëpunon në rritjen dhe kultivimin e Paulonia që i shërben më së miri zonave të dëmtuara nga rrëshkitjet e tokës. Misioni i tyre është të mbështesin fermerët në mbjelljen e kësja lënde drusore e cila është e leverdisshme dhe për industrinë e përpunimit të drurit, por kjo mbron tokën nga erozioni pasi rrënjët e pemës Paulonia depërtojnë në thellësinë e tokës deri në tre metra.
Pranë lokalit ku po pushonim Preng Toma ish- drejtues komune dhe i bashkisë së Rrëshenit gjatë bashkëbisedës për problematikën e zonave do të na rrëfejë dhe ai për situatën por njëkohësisht ka bërë dhe propozime konkrete për të parandaluar fenomenin. 1/3 e sipërfaqes në tërë Mirditën është e rrezikuar nga fenomeni i erozionit, ndërsa kërkohet investim cilësor,, pasi investimi i deritanishëm nuk ka qenë në paarmetrat e duhura. Fondi i dhënë për mbrojtjen e zonave të rrezikuara nuk është menaxhuar mbi bazën e studimit konkret.
Pas disa konkluzioneve me grupin që është interesuar pvr t’u ardhur në ndihmë zonave do të përshkojmë rrugën në drejtim të qytetit të Burrelit ku na pret Agronomi dibran Hajrulla Nikolli, i cili ka kultivuar në tokën e tij pemën Paulonia dhe sipas pohimit të tij, gjendja është e kënaqshme.
Nga qyteti i Rrëshenit deri në Burrel për rreth 40 km rrugë e re asfaltuar me shijen e natyrës së bukur, por me shqetësimin e banorëve të këtyre zonave nga “gllabërimi ” që i bëhet tokës nga erozioni dhe pamundësia e shtetarëve të mbrojnë qytetarët e vet, një mundësi do t’ju shfaqet nga minimizimi i fenomenit si kjo e mbjelles së pemës Paulonia tashmë e miratuar dhe nga diksateri i ministrisë së Bujqësisë. Këta banorë të urtë dhe shumë punëtorë nuk duan të largohen nga pronat e tyre, por erozioni duket se ua ka futur frikën se do ta humbin luftën, nëse shteti nuk interesohet.

Albanian Government Cuts State Budget

August 6, 2015 by dgreca

By Gjergj Erbara/*
The Albanian government used emergency measures to cut its expenditures by four per cent for this year to keep its budget deficit unchanged despite disappointing revenues.
The Albanian government used emergency measures to cut its projected revenues and expenditures for 2015 after the first part of the year showed sluggish growth in tax receipts, putting in doubt the current strategy that aims to revive economic growth by cutting public debt.
Using a ‘normative act’ – a government decision with the power of a law that ensures rapid passage through parliament – the left-wing government cut its planned expenditures and revenues by 116 million euros, almost four per cent of its 2015 budget, in order to keep the overall deficit unchanged.
The normative act was signed on 29 July but was kept secret and not published on the government’s official webpage. It was discovered by local media only after it appeared in the country’s Official Gazette on Tuesday.
The government leaded by the Prime Minister Edi Rama has already been criticised for backtracking on its transparency standards, especially when its decisions concern the budget or tax policies.
Ministry of Finance statistics published earlier this week showed that tax revenues were 96 million euros lower than the expectations for the first half of this year.
Rama said last week that he is studying the causes of the bad performance but has come to no conclusions yet.
“We are in the process and near to finishing an in-depth analysis on the causes of the revenue shortfall compared to the forecast,” he said.
However, the International Monetary Fund representative in the country told Top Channel TV that he thought that there are administrative problems in the tax collection agencies.
“There are some external factors, like low oil prices, low [money] interest rates or low inflation. But some others has to do with the applicability of the law and tax regulations. So, there is a problem in the administration. Taxes are not low in Albania but the performance of the revenues is not strong,” said the IMF representative in Albania Jens Reinke.
The IMF has yet to give its approval to a review of its current three-year agreement with Albania.
The government has promised to counter tax evasion through a mass campaign starting in September and by toughening legal punishments of tax cheaters. However, many experts have noted that the country’s revenue problem lies mostly in the customs administration service, which is responsible for collecting the majority of taxes in the country and has achieved poor results during the last several months.(Balkan Insight)

Bordi Ekzekutiv i FMN-së ka aprovuar Programin Stand-By me Kosovën

July 30, 2015 by dgreca

Nga Behlul Jashari*/ PRISHTINË, 30 Korrik 2015/-Bordi Ekzekutiv i Fondit Monetar Ndërkombëtar në mbledhjen e mbajtur në 29 korrik 2015 ka aprovuar Programin Stand-By me Kosovën. Ky Program do të zgjasë për një periudhë 22 mujore dhe përmes tij synohet të mbështeten politikat e Qeverisë për reforma fiskale, financiare e strukturore. Këto reforma janë pjesë e Programit të Qeverisë dhe implementimi i tyre direkt do të ndikojë në forcimin e pozitës fiskale të vendit dhe njëherit do të krijojnë parakushte për një rritje më të shpejtë dhe më të qëndrueshme të ekonomisë së Kosovës.
Ministria e Financave, e cila sapo dërgoi sot njoftimin, si dhe të gjitha institucionet përgjegjëse për implementim të Programit me FMN janë duke punuar në vazhdimësi për t’u siguruar se të gjitha kriteret e performancës dhe ato strukturore përmbushen sipas marrëveshjes dhe në kohë.
Në fakt, një numër i veprimeve që janë pjesë e Programit tanimë janë përmbushur, siç është rasti me aprovimin e Rishikimit të Buxhetit për vitin 2015 dhe ligjeve që lidhen me reformat fiskale, ndërsa tani do fillojë implementimi i këtyre ligjeve.
Pritet që vizita e radhës e Misionit të Fondit Monetar Ndërkombëtar për Rishikimin e parë të Marrëveshjes të jetë gjatë muajit shtator, ndërsa duke filluar nga ky muaj, nën koordinimin e Ministrisë së Financave, do të mbahen takime të rregullta të të gjitha institucioneve përgjegjëse për të monitoruar nga afër implementimin e Programit.
Në 9 qershor 2015 Ministria kosovare e Financave njoftonte se ka përfunduar me sukses vizitën misioni i FMN-së në Kosovë.
“Pas 10 ditë diskutimeve me ekipin e FMN-së përfundimisht kemi arritur në një konkluzion për një program të mundshëm të Kosovës me FMN-në për një periudhë 22 mujore, i cili program i akomodon në tërësi nevojat që ka shteti i Kosovës, ekonomia e Kosovës për të ofruar mundësi zhvillimi për të ardhmen” ka thënë ministri Avdullah Hoti në konferencën e për shtyp me rastin e përfundimit të vizitës së delegacionit të Misionit të Fondit Monetar Ndërkombëtar, të kryesuar nga Jacques Miniane.
“Programi përfshinë një mbështetje financiare që do të merr buxheti i Kosovës për të mbushur bilancin bankar në mënyrë që ne të kemi siguri të mjaftueshme në financat publike dhe mbi këtë bazë të kemi mundësi të hyjmë në projekte zhvillimore”, ka thënë Hoti .
Ndërsa, shefi i Misionit të Fondit Monetar Ndërkombëtar për Kosovën Jacques Miniane, ka theksuar se, “Misioni arriti marrëveshje në nivel të stafit me autoritetet lidhur me një program ekonomik i cili do të mbështetej me një Marrëveshje Stand-By (MSB) me FMN-në, në një kohëzgjatje prej 22 muajsh. Qasja e propozuar do të kishte gjithsej SDR (të drejta speciale të tërheqjes) prej 147.5 milionë (rreth €185 milionë), apo 250 për qind të kuotës. Marrëveshja në nivel të stafit duhet të presë aprovimin e Menaxhmentit dhe Bordit Ekzekutiv të FMN-së. Shqyrtimi nga ana e Bordit Ekzekutiv pritet të bëhet deri në fund të muajit korrik”.
“Rritja ekonomike në Kosovë ka mbetur relativisht e fortë dhe e qëndrueshme viteve të fundit, e nxitur pjesërisht nga remitancat e larta nga diaspora. Megjithatë, ekziston një konsensus i gjerë që nevojitet një rritje ekonomike më e lart për t’i afruar të ardhurat në nivel të vendeve fqinje dhe për të siguruar vende pune të cilësisë së lartë, për të cilat Kosova ka shumë nevojë. Për ta arritur këtë, autoritetet synojnë që t’i adresojnë hendeqet në infrastrukturë dhe shkathtësi, t’i adresojnë kostot e larta të punës, t’i heqin pengesat strukturore të kredidhënies bankare, si dhe ta forcojnë mjedisin e biznesit. Veprimet vendimtare në këto fusha do ta ndihmojnë ekonominë e Kosovës që të arrijë një rritje të fuqishme dhe gjithëpërfshirëse, të nxitur nga sektori privat dhe eksportet”, ka shtuar Miniane.
*Dielli falenderon Gazetarin e njohur nga Kosova, Behlul Jashari,qe percjell per lexuesit tane infomacione, analiza,veprimtari kulturore, arstistike, politike, ne nje kohe rekord.

EKONOMI- NJE PROJEKT ME VLERA TE SHUMFISHTA

July 15, 2015 by dgreca

*Nëse do të gjejnë përkrahjen e shtetit, problemi i fermerëve të Korçës do të jetë i zgjidhur përfundimisht./
*Prodhimi i maltove për birrë sjell kultivimin e shumë bimëve dhe shitje të garantuar të tyre. Një sipërmarrës vendas ose i huaj do t’i jepte jetë projektit/
Shkruajne:Ing. Engjell Sina & Specialist Demir Arëza*/
Gjatë 25 viteve të fundit jeta e fermerit korçar nuk ka qenë e lehtë. Ata asnjëherë nuk kanë qenë të orientuar çfarë duhet të mbjellin dhe çfarë kërkohet në tregun vendas dhe të huaj. Mbi të gjitha nuk kanë qenë konkurues. Shpesh herë prodhimet e tyre kanë mbetur pa shitur dhe dëmi ekonomik për ta ka qenë i madh. E njëjta gjë ka vijuar për vite të tëra me radhë. Janë hedhur ide të ndryshme si mund të dilet nga kjo situatë por deri më sot përmirësimet nuk kanë qenë ato që priteshin. Jo rrallë herë është menduar për rindërtimin e fabrikës së sheqerit, por investitorët e huaj pasi shohin gjendjen e fabrikës nga afër, ikin ashtu siç vijnë dhe nuk duken më. Pas çdo ikje të tyre e ardhmja e fermerit bëhet edhe më e pashpresë, mirëpo e vërteta nuk paska qenka kështu.

Studimi
Nga studimi që kemi realizuar rezulton se prodhimtaria e fermerit në qarkun e Korçës i ka të gjitha mundësitë për të qenë e suksesshme dhe me të ardhura të garantuara nga shitja e prodhimeve të tyre. Studimi bën fjalë për një punësim të përhershëm në përmasa të mëdha të fermerëve të Korçës. Aktualisht këtë gjë e bazojmë te fabrika e malterisë, ndërtuar në Sovjan të Korçës dhe te fabrika e alkoolit në Maliq, ndërsa më pas edhe te ngritja e fabrikës së sheqerit nga vetë biznesmenët vendas, pasi kjo fabrikë do të bëhet vetiu e nevojshme dhe do të tërheqë vëmendjen e investitorëve. Ne jemi të gatshëm të ndihmojnë për realizimin e këtij projekti madhor deri në implementimin e plotë të tij. Studimi, siç e theksuam edhe më sipër, pretendon punësimin masiv të fërmerëve që merren me bujqësi si dhe të atyre që kanë për aktivitet blegtorinë, pse jo edhe një punësim prej disa qindra vetash në fabrikat që do të përpunojnë prodhimet e ardhura nga fermerët. Pra, bëhet fjalë për një nga projektet më të sigurta të prezantuar deri më sot

Çfarë do të prodhohet
Sigurisht, si në çdo projekt madhor, fillimi është i vështirë, por jo në këtë rast. Nga ana jonë është përllogaritur me detaje gjithçka: çfarë bimësh do të kultivohen, sa do të jetë sasia e prodhimit, kush do të jetë blerësi, pse tregu do të jetë i garantuar etj. Studimi në fjalë synon prodhimin e maltos për prodhimin e birrës dhe maltos aktive, prodhimin e mushtit nga patatja, prodhimin e alkoolit, prodhimin e niseshtesë etj, si dhe të një sërë produkteve të tjera që mund të përdoren më sukses në blegtori për vetë vlerat ushqyse që kanë dhe çmimet e leverdisshme. Gjithsesi, le të ndalemi edhe një çast te prodhimi i maltove. Për prodhimin e tyre kërkohet kultivimi i shumë bimëve bujqësore, ose më konkretisht, fermerëve të Korçës do t’u kërkohen sasi të tilla prodhimi, si: 6.600 ton patate industriale në vit; 6.600 ton panxhar sheqeri në vit; 3000 ton elb polistik ose grurë në vit; 9.600 ton elb dyfletësh në vit etj. Gjithashtu, kërkohen sasi të të konsierueshme frutash, si: rrush, mollë, kumbulla, dardhë, boçe pishe, ftonj etj. Pa u thelluar në detaje teknike, për informacion, mund të sjellim një shembull të tillë: nga sasia prej 9.600 ton elb në fund të procesit sigurohet një masë prej rreth 7.488 ton malto në depozitë (sillozet) e gatshme për t’u tregtuar. Përfundimi: nga 128.2 kg elb distik dyfletësh përfitohen 100 kg malto për birrë.
Mato aktive

Së dyti, do të realizohet prodhimi i maltos aktive që do të përdoret në fabrikën e alkoolit në Maliq gjatë përpunimit të patates dhe panxharit të sheqerit për prodhimin e distilateve alkoolike 70%, me reflektim dhe aromatizim të produktit. Në malterinë e Sovjanit do të përpunohen 3.000 ton në vit elb polistik apo ekuivalenti në grurë duke kaluar në të gjitha ciklet e procesit dhe do të përdoret direkt siç del nga procesi. Krejt sasia e kërkuar nga linja e alkoolit do të jetë 2.640 ton në vit malto aktive. Siç e thamë edhe më sipër, fillimisht gjithçka do të bazohet te dy fabrikat: e malterisë në Sovjan dhe e alkoolit në Maliq. Hapi i parë i këtij projekti do të jetë nënshkrimii një marrëveshjeje me pronarët e dy fabrikave, të cilët do të jenë blerësit e prodhimeve të fermerëve të Korçës.

Prodhim mushtit nga patatja
Gjithashtu në studimin tashmë të përfunduar, kemi parashikuar edhe prodhimin e mushtit nga patatja. Kjo linjë e studiuar si në stadin laboratorik ashtu edhe në provat pilot, shoqërohet detyrimisht me skemën e projektit teknologjik për prodhimin e mushtit në stadin industrial me përmasa të mëdha në listën e makinerive dhe pajisjeve të domosdoshme për ecurinë e linjës së prodhimit. Në kompleksin për rikonstruksionin e pajisjeve të fabrikës së niseshtesë në Maliq do të përpunohen rreth 42 ton patate në ditë në bashkëveprim me rreth 4.2 ton malto aktive në ditë. Nga kjo skemë, duke përpunuar rreth 42 ton patate dhe 4.2 ton malto aktive do të prodhohen rreth 42.000 litra musht maltose në 24 orë, njëkohësisht do të veçohen si bërsi rreth 40 ton me lagështirë. Gjithashtu kemi marrë parasysh edhe mundësinë e eksportimit. Për këtë arsye, do të përgatiten kampionaturat për përdorim brenda dhe jashtë vendit. Këto do të realizohen nga prova e parë teknologjike që do të realizohet me përmasa të mëdha dhe pasi të jenë rezultatet, krahas ndërtimit të frabrikës së sheqerit në Maliq të bëhet e mundur të funksionojë dhe ky kompleks (malteria Sovjan dhe fabrika e alkoolit Maliq), shumë afër njëra- tjetrës, e cila vuan vetëm për organizimin e aktivitetit dhe sigurisht me një shtytje dhe kujdes shtetëror. Ky do të ishte një rast i mirë dhe i shpejtë për punësim konkret dhe të vazhdueshëm në përmasa të mëdha të fërnërëve

Për blegtorinë
Pra, siç e theksuam edhe më sipër, nga prodhimi i 4.2 ton malto, veçohen edhe 40 ton bërsi me lagështirë. Kjo bërsi është shumë e përshtatshme si ushqim për bagëtitë, veçanërisht për lopët dhe derrat. Fermerët në këtë zonë do te kenë nevojë për bërsi sepse ato janë të përpunuara, me to krijohen receptura të ndryshme përzjerjeje, gjithashtu krijohet mundësia e ndërtimit të stallave të mëdha me shumë lverdi. Përveç prodhimeve të lartpërmendura, nga proceset teknologjike veçohen 16.500 ton në vit bërsi me lagështi që përbëjnë një ushqim ideal për të gjitha llojet e bagëtive. Ndërtimi i stallave të mëdha pranë objekteve të pasura me ujë të bollshëm, shërbimi do të ishte një aktivitet shumëfitimprurës në të cilën investimet nuk do të shkonin kot. Në atmosferë lirohet gaz karbonik, një gaz biologjik i cili për nevoja të ekonomisë mund të disiplinohet dhe të shfytëzohet duke u mbushur nëpër bombula me gaz ushqimor

Punësime në fabrika
Përveç punësimeve në bujqësi edhe punësimi në fabrikë do të jetë i ndjeshëm pasi do të punësohen me qindra persona. ku është e nevojshme të kryhen një numër i madh procesesh. Sjellja e lëndës së parë, e patates industriale dhe e maltos aktive sipas kërkesave teknologjike do të realizohet me makina. Kjo lëndë, patatja, do të depozitohet në kavaleta pastaj në bunkerin operativ të fabrikës. Para se të përdoret patatja industriale, fillimisht ajo ka nevojë për procesin e pastrimit nga dherat. Kjo do të realizohet me anë të larjes me ujë në lavatriçe që do të vendoset për ketë qëllim. Patatja para se të hyjë në këto procese ka nevojë të cpëzohet, mundësisht sa më imët, gjithashtu me makinerinë e përzjerjes dhe pompës së llumit realizohet më së miri homogjenizimi i tre komponentëve të ngarkesës. Patate –malto dhe tretësirë me ph të caktuar. Procesi teknologjik garanton kalimin e plotë të amidonit në maltozë. Përfundimisht në baterinë e pompave të fuqishme do të dërgohet në linja respektive të prodhimit të mushtit të frekuentur, nga i cili prodhohet alkool 95 gradë. Prodhimi ditor do të jetë musht parafermentimit 42.000 litra dhe bërsi me lagështirë 40.000 kg

Prodhimi i distilave alkoolike
Prodhimi i distilave alkoolike me 70% alkool në përbërje, i aromatizuar sipas llojit të frutit dhe kerkesës së tregut. Kjo do të realizohet në fabrikën e akloolit në Maliq, pajisjet e se cilës janë në gatishmëri të plotë. Aktiviteti i saj do të jetë ky: ditë pune efektive në fabrikë 300; prodhimi ditor 8000 litra aklool 100%, i konvertuar në distilat alkoolike me 70%, në volum alkool gjithsej 11.400 litra dhe i aromatizuar me frutin përkatës, si: rrush, mollë, kumbulla, dardhë, boçe pishe, ftua etj. Sasia vjetore e prodhimit të alkoolit 70% si distilat i aromatizuar 340.000 litra. Ky prodhim vjetor ka nevojë që sektori i bujqësisë të sigurojë prodhimet bujqësore të sipërshënuara. Distilati alkoolik me 70% alkool në përbërje do t’i nënshtrohet një analize të plotë fiziko-kimike dhe organoleptike
Realizimi i projektit

Për realizimin e këtij projekti madhor na duhet të organizojmë një grup projektimi për një periudhë tre mujore për të kryer projektin e plotë të rikonstruksionit të ish-fabrikës së niseshtesë në Maliq, e cila do të përshtatet për prodhimin e mushtit në formë maltose të parafermentuar. Kjo është lënda e parë për prodhimin e alkoolit etilik 95 gradë, shumë cilësore, konform normave të Bashkimit Europian, ai plotëson të gjitha normat organo-leptike dhe kimike. Me këtë iniciativë praktike lind domosdoshëmria e sigurimit të lëndës së parë përpunuese të patates industriale në vend. Kjo kombinohet me malton aktive të elbit ose të grurit, e cila prodhohet nga vetë fabrika ose mund të sigurohet nga malteria në Sovjan ose në formën ALFA dhe BETA. Atëherë, përfundimisht mund të themi, nëse do të gjejnë përkrahjen e shtetit, problemi i fermerëve të Korçës do të jetë i zgjidhur përfundimisht.
* Ne Foto:Ing. Engjell SINA