The Pan-Albanian Federation of America “VATRA” expresses its deep concern and strong opposition to the tendering process and agreement for the development of beaches in Ulcinj by the private company “Eagle Hills,” which is backed by capital from the United Arab Emirates. According to recent reports, “Eagle Hills” has obtained the right to manage nine out of 19 beaches on the Plazhi i Madh – Velika Plaža (Long Beach) in Ulcinj until the year 2028, following a tendering process that has sparked significant controversy and concern among the local community and relevant institutions.

The Mayor of Ulcinj has strongly criticized the way this process was conducted, describing it as a “pre-planned scenario” that has been carried out without transparency and in contradiction with the interests of the citizens of Ulcinj.

Moreover, it has been reported that the company “Eagle Hills Montenegro” was registered in Montenegro in March of this year with a symbolic capital of just one euro, raising serious doubts about its long-term capabilities and intentions in the region.

Rightfully, this risky project has been denounced by several political parties, as well as by President Jakov Milatović. It has met with serious opposition from civil society, environmental organizations, and several institutions that have pointed to violations of existing laws to facilitate a development project of such scale.

According to the government, the agreement is expected to bring investments worth around €30 billion, but the authorities have not provided any information regarding the basis for these projections.

“VATRA” emphasizes the importance of preserving the integrity of the tendering and economic development processes, by upholding local laws and ensuring full transparency at every step.

We call on the Montenegrin authorities to review this agreement, to take into account the concerns of the local community, and to ensure that any development project aligns with national and community interests.

Dr. Elmi Berisha

President

Pan-Albanian Federation of America “VATRA”

Kristina Nano/

Jetojmë tashmë në momente në histori kur gjithçka e njohur fillon të lëkundet. E vjetra nuk është shuar ende, por e reja nuk ka lindur plotësisht. Antonio Gramsci i quante këto si “interregnum”, momente të frikshme ndërkalimi, ku krizat lindin pikërisht nga bllokimi i lindjes dhe ikjes. Kjo është koha ku jemi sot. Që nga 20 janari 2025, me rikthimin e Presidentit Donald Trump në Shtëpinë e Bardhë, bota ka hyrë zyrtarisht në një cikël të ri tensioni, riartikulim interesash dhe rishpërndarje fuqish. Politika nuk mund të jetë më thjesht menaxhimi i së zakonshmes. Liderët nuk mund të sillen sikur jetojnë në versionin lokal të një bote që nuk ekziston më.

Ndaj, në këtë fushatë elektorale të 11 majit 2025, ku garuesit shqiptarë përpiqen të marrin votën e qytetarëve, unë do t’u këshilloja me urgjencë të ndalin së menduari në terma të vjetra, në mendime elektorale e taktika banale, dhe të fillojnë të sillen si udhëheqës të epokave të rënda.

Sepse koha jonë ka ndryshuar. Sepse bota po ridizenjohet. Sepse askush nuk e di ende se çfarë do të ndodhë me Europën. Sepse edhe kur Kryeministrja Meloni shkon në Zyrën Ovale, askush nuk është i sigurt nëse kjo do të sjellë afrim, ndarje apo tension të ri mes SHBA dhe BE.

A ka Shqipëria një plan? A ka doktrinë të qartë? A ka udhëheqës që i lexon epokat?

Lideri nuk duhet të jetë produkt i fushatës, por pararendës i kohës.

Një nga mëkatet më të mëdha të politikës shqiptare është që liderët sillen si pasqyrë e opinionit publik, dhe jo si pararendës të vetëdijes kolektive.

Ata marrin forma sipas sondazheve, jo sipas nevojave të historisë. Por sipas James MacGregor Burns, lideri transformues nuk ndjek opinionin publik, por e formëson atë. Ai shfaqet me vetëdije të thellë, vizion afatgjatë dhe ndërton realitete të reja.

Në një kohë të paparashikueshme gjeopolitike, ku BE mund të fragmentarizohet, ku Amerika kthehet në strategji unilaterale, dhe ku Rusia dhe Kina shtrihen si perandori me interesa të zgjeruara, Shqipëria nuk ka luksin të prodhojë liderë sondazhesh.

Ajo ka nevojë për liderë me busull epokale.

Lideri i vërtetë duhet të dijë të mendojë me gravitet gjeostrategjik.

Carl von Clausewitz shkruante se “lufta është vazhdimi i politikës me mjete të tjera”.

Sot, fushata gjeopolitike është pa armë por plot tarifa, embargo, ndikime teknologjike dhe operacione hibride.

Një lider që nuk ka vizion strategjik, që nuk kupton ku po shkon bota, që nuk kupton rendin e ri energjetik, digjital, teknologjik dhe ushtarak, është i destinuar ta zhysë vendin e vet në humbëtirë.

Unë do t’u këshilloja liderëve shqiptarë të nisin me urgjencë të formulojnë një doktrinë kombëtare të politikës së jashtme dhe të sigurisë.

Të dinë të pozicionohen, të japin orientim, të kenë platformë.

Mjaft me ndjekjen servile të fuqive të mëdha.

Koha e imponon përgjegjësi.

Lidershipi duhet të ndërtojë institucione që i mbijetojnë liderit.

Asnjë vend nuk është i fortë nëse lidhet pas emrit të një individi.

Forca e një shteti matet me fuqinë e institucioneve të tij, jo me famën e liderit që i prin.

John Locke shkruante se sundimi pa ndarje pushtetesh është rruga drejt tiranisë. Shqipëria është një vend ku liderët vijnë si mesia dhe shuhen si diktatorë.

Unë do t’u këshilloja liderëve shqiptarë të ndërpresin kulturën e personalizimit.

Të ndërtojnë mekanizma llogaridhënieje, transparence, ndarjeje pushtetesh dhe konkurrimi real politik.

Qytetarët nuk kanë nevojë për prijës, por për shërbëtorë të republikës.

Shqipëria duhet të ketë një plan ekonomik që lidhet me realitetin e ri global.

Tarifat amerikane, proteksionizmi europian, shpërndarja e zinxhirëve të furnizimit, krizat energjetike, trazirat monetare, lëvizin tregjet globale.

Shqipëria nuk ka as kapacitete prodhimi të brendshëm, as vizion industrial, as strategji eksporti.

Vetëm turizmi, betoni dhe remitancat nuk mjaftojnë për një vend të lirë dhe sovran.

Unë do t’u këshilloja liderëve që duan të qeverisin: Filloni me vetë sensibilizim.

Shqiptarët nuk jetojnë vetëm në Tiranë dhe vetëm në rrjetet sociale.

Ata janë të mjerë, të vetmuar, të papaguar, të papunë, të pashpresë.

Planet ekonomike të të ardhmes nuk duhet të jenë slogane, por strategji zhvillimi të territorit, njeriut dhe dijes.

Lidershipi nuk është pushtet, por barrë.

Të jesh lider, thotë Dietrich Bonhoeffer, nuk do të thotë të shfaqesh si i fortë, por të mbash barrën e të gjithëve mbi supe.

Koha jonë është barrë e rëndë.

Ne jetojmë në një botë që çdo ditë ndërrohet në rregulla, orientime dhe frikë.

Vetëm ata që dinë të mbajnë barrë, të udhëheqin me drejtësi, durim, qartësi dhe dije, do të mbijetojnë si udhëheqës të epokës.

Liderët shqiptarë në këtë fushatë të 11 majit 2025, nuk duhet të premtojnë më rrugë, ndriçim, dhe internet falas.

Ata duhet të shfaqen si udhërrëfyes të një kombi në krizë orientimi.

Si pararendës të epokave që vijnë, jo si jehonë e epokave që shkuan.

Ata nuk duhet të konkurrojnë për pushtet, por për besim.

Nuk duhet të shfaqen si fitimtarë, por si mbartës të barrës së madhe të kombit që u është besuar.

Sepse bota ka ndryshuar.

Sepse rregullat janë thyer.

Sepse askush nuk e di se çfarë do të vijë.

Por historia gjithmonë i është nënshtuar vizionarëve, jo menaxherëve.

Dhe Shqipëria nuk mund të mbetet pa ta.

Këto do të ishin këshillat e mia të sinqerta për liderët shqiptarë që vijnë.

Marrëdhënia me të ardhmen nuk matet me vota, por me përgjegjësi.

Analizë gjeopolitike nga Rafael Floqi

I. Një kthesë e re strategjike: SHBA si forcë e vetme mbi botën

Në vitet e fundit, Shtetet e Bashkuara të Amerikës kanë filluar të ndjekin një rrugë të re gjeopolitike, që dallon qartë nga idealet e rendit liberal ndërkombëtar të pas Luftës së Dytë Botërore. SHBA nuk po shkon thjesht drejt një izolacionizmi apo tërheqjeje, por drejt një forme të re të unipolarizmit – një rend botëror ku ajo do të vazhdojë të jetë fuqia dominuese, por jo më si prijëse e konsensusit global, por si aktore e vetme, që vepron sipas interesave të saj dhe jashtë kornizave të institucioneve të mëparshme ndërkombëtare.

Kjo qasje e re nuk nisi me Donald Trump-in, por u përshpejtua nën presidencën e tij. Megjithëse ai shpesh përshkruhej si devijim, politikat e tij – si tërheqja nga marrëveshjet ndërkombëtare, tarifat ndaj aleatëve dhe përçmimi i institucioneve multilaterale – ishin simptoma të një kthese më të thellë. Kjo kthesë lidhet me forcimin e pozicionit strukturor të SHBA-së në ekonomi, ushtri dhe teknologji.

Në aspektin ekonomik, SHBA-ja ka përparësinë e një tregu të brendshëm të fuqishëm dhe relativisht të pavarur nga tregtia ndërkombëtare. Përdorimi global i dollarit amerikan i jep Uashingtonit një fuqi të jashtëzakonshme për të vendosur sanksione dhe për të ndikuar në rrjedhat financiare ndërkombëtare. Ndërkohë, SHBA është bërë eksportuesja më e madhe e energjisë dhe furnizuesi më i rëndësishëm i ushqimeve në botë – një aset strategjik në një botë që po përballet me paqëndrueshmëri të zinxhirëve të furnizimit dhe kriza mjedisore.

Në aspektin ushtarak, Shtetet e Bashkuara janë ende të vetmet që mund të zhvillojnë operacione të mëdha globale. Aleanca e NATO-s dhe prania e përhershme ushtarake në të gjithë botën, që përfshin më shumë se 70 shtete, e bëjnë Uashingtonin shtyllën e arkitekturës së sigurisë ndërkombëtare. Asnjë fuqi tjetër – as Kina dhe as Rusia – nuk mund të rivalizojnë në këtë aspekt.

II. Rendi liberal në krizë dhe rritja e forcave autokratike

Rendi liberal ndërkombëtar, i ndërtuar fillimisht për të shmangur një tjetër Luftë Botërore dhe më pas për të përballuar kërcënimin komunist gjatë Luftës së Ftohtë, doli triumfues në fund të shekullit XX. Por sot, ai është në krizë të thellë. Ai ishte një rend i bazuar në vlera të përbashkëta – demokraci, tregje të hapura, institucione multilaterale – të mbështetura nga forca ekonomike dhe ushtarake amerikane.

Problemi i këtij rendi nuk qëndron thjesht te braktisja nga SHBA, por edhe te mënyra si ai i integron rivalët. Përpjekja për ta përfshirë Kinën dhe Rusinë si “aktorë përgjegjës” brenda këtij rendi, çoi në fuqizimin e tyre ekonomik e teknologjik, gjë që më pas u përdor për të sfiduar vetë rendin që i mundësoi ngritjen. Rusia ka përdorur pasuritë e saj natyrore dhe mjetet hibride – nga sulmet kibernetike deri te ndërhyrjet zgjedhore – për të minuar demokracitë perëndimore. Kina ka ndërtuar një sistem autoritar dixhital dhe ka filluar të eksportojë këtë model përmes teknologjisë 5G, inteligjencës artificiale dhe platformave të propagandës.

Ndërkohë, aleatët tradicionalë të SHBA-së kanë dobësuar fuqinë e tyre relative. Evropa Perëndimore dhe Japonia kanë ulur shpenzimet për mbrojtje, ndërsa janë bërë gjithnjë e më të varura nga Kina për eksportet dhe energjinë. Mospërputhja mes varësisë së tyre ndaj sigurisë amerikane dhe politikave të tyre të buta ndaj autokracive i ka bërë këta aleatë më pak të besueshëm.

Institucionet ndërkombëtare gjithashtu kanë humbur efektivitetin. Organizata Botërore e Tregtisë, Kombet e Bashkuara, madje edhe aleanca si G7, shpesh janë penguar nga vendimmarrja e ngadaltë ose nga influenca e shteteve autokratike që i përdorin këto platforma për të bllokuar reformat.

III. E ardhmja teknologjike dhe një rend i ri amerikan

Në horizont shfaqen dy forca transformuese që do ta përcaktojnë rendin e ardhshëm global: teknologjia dhe demografia. SHBA është më e përgatitur për të përfituar nga këto zhvillime sesa rivalët e saj. Me një popullsi më të re dhe rritje të qëndrueshme, Shtetet e Bashkuara do të kenë avantazh demografik kundrejt Evropës, Kinës dhe Rusisë, që po plaken me shpejtësi. Ndërkohë, automatizimi, prodhimi i decentralizuar dhe teknologjitë e energjisë do ta bëjnë SHBA-në më pak të varur nga zinxhirët globalë të furnizimit dhe më të aftë për të vepruar në mënyrë të pavarur.

Kjo vetëmjaftueshmëri strukturore do t’i japë SHBA-së mundësinë të ndërtojë një sistem të ri, ku ajo nuk e ndan barrën me aleatët dhe nuk kërkon më konsensus ndërkombëtar. Ky rend i ri mund të jetë më i ngushtë, më selektiv, më transaksional – ku SHBA zgjedh partnerët sipas interesit strategjik dhe jo sipas përkatësisë ideologjike apo përkushtimit institucional.

Kjo strategji mund të jetë më efikase në ndalimin e kërcënimeve nga Rusia, Kina dhe të tjerët, por mbetet e rrezikshme: e vetme, SHBA rrezikon të tejzgjatet dhe të humbasë legjitimitetin moral që e ka ndihmuar të udhëheqë botën për dekada. Nëse e braktis rendin liberal pa ndërtuar një alternativë të qëndrueshme, ajo mund të përballët me një botë më të fragmentuar, më të dhunshme dhe më pak të qëndrueshme.

Si përfundim, SHBA ka hyrë në një fazë të re të historisë së saj ndërkombëtare, ku nuk ka më një rival të barabartë, por as nuk ka më një rend të qëndrueshëm që ta mbështesë. Pyetja thelbësore nuk është nëse SHBA do të udhëheqë, por si do të udhëheqë: si kampione e rendit liberal apo si superfuqi e vetme që vepron sipas interesit të saj? 

“Një superfuqi që vepron vetëm, mund të fitojë luftëra – por pa ide që bashkojnë, nuk ndërton dot paqe.”

Zgjedhja do të përcaktojë fatin e rendit global për dekadat që vijnë.

Rafaela Prifti/

Një pauzë 90 ditore ka hyrë në fuqi nga administrata Trump pas Ditës së Çlirimit kur filluan tarifat e reja ndaj mallrave të importuara nga Shtetet e Bashkuara në datën 9 prill. Sipas administratës ato synojnë të ringjallin industrinë prodhuese amerikane. Ndërkohë, dy ekonomitë më të mëdha të botës kanë intensifikuar luftën tregtare dhe rritjen e tarifave e kundër-tarifave ndaj njëra tjetrës.

Dy javë pas vendosjes së tarifave nga administata Trump ka shumë interesim për të kuptuar pse Rusia nuk u përfshi në tarifat ndëshkuese gjithëpërfshirëse të shpallura në pothuajse mbarë botën, përfshirë Ukrainën. Drejtuesi i Këshillit Ekonomik Kombëtar, Kevin Hassett, bëri të ditur se Presidenti Trump vendosi të përjashtonte Rusinë nga tarifat për shkak të rrezikut të dështimit të bisedimeve për një armëpushim të mundshëm në konfliktin në Ukrainë.

“Kjo nuk do të thotë se Rusia po trajtohet krejtësisht ndryshe nga vendet e tjera, por Presidenti Trump po fokusohet në bisedimet me Rusinë për t’i dhënë fund konfliktit ruso-ukrainas”, njoftoi Hassett.

Tabloja e marrëdhenieve tregtare ka më shumë ngjyrime se kaq. Pas shpalljes së tarifave, zëdhënësja e Shtëpisë së Bardhë, Karoline Leavitt, u shpreh se Rusia nuk ishte përfshirë në tarifat gjithëpërfshirëse, pasi sanksionet e SHBA-së përjashtojnë çdo tregti të rëndësishme. Gjithashtu Koreja e Veriut, Kuba dhe Bjellorusia, që janë nën sanksione, janë përjashtuar nga tarifat.

Të dhënat e publikuara nga Zyra amerikane e Regjistrimit të Biznesit tregojnë se marrëdhëniet tregtare midis Rusisë dhe SHBA-së kanë rënë ndjeshëm në krahasim me periudhën para agresionit kundër Ukrainës. Megjithatë, Rusia renditet përpara Ukrainës në bilancin tregtar të SHBA-së për importet e mallrave. Sipas Zyrës së Statistikave të SHBA-së, në vitin 2024 vlera e eksportit të mallrave nga Rusia ka qenë rreth 3.5 miliardë dollarë, krahasuar me rreth 1.2 miliardë dollarë nga Ukraina. Kjo shifër është më e lartë se tarifat e importeve amerikane ndaj vendeve shumë të vogla çka ka shtuar interesimin per motivet e administratës. Presidenti Trump ka kërcënuar se do t’ju vendosë tarifa blerësve të naftës ruse, sektori bazë për makinerinë ushtarake tëvendit, nëse Presidenti Putin pengon negociatat për armëpushim në Ukrainë. Mospërfshirja e Rusisë mund të jetë një manevër politike përsynimet e administratës.

Nga ana tjetër, kjo mund të jetë e lidhur me faktin se pjesën më të madhe të eksportit rus e përbëjnë plehrat kimike duke qenë se Rusia është furnizuesi i tretë i Shteve të Bashkuara në këtë sektor. Strategjia e Presidentit Trump ka qenëfokusimi në uljen e çmimeve për fermerët amerikanë

Sot Organizata Botërore e Tregtisë njoftoi se parashikimet e saj për tregtinë globale këtë vit janë “përkeqësuar ndjeshëm” për shkak të paketës së tarifave të reja për mallrat dhe të pasigurisë rreth politikës së ardhshme tregtare.

Normat më të larta përfshijnë një tarifë masive ndaj mallrave kineze dhe 20 për qind për produktet nga Bashkimi Evropian. Ky moment pason raundin e dytë pas vendosjes së tarifave bazë prej 10 për qind për importet e shumë shteteve në mbarë botën.

Faton Bislimi/

Kosova po kalon një nga momentet më të vështira të saj politike që nga shpallja e pavarësisë. Dështimi i seancës konstituive të Kuvendit është vetëm simptoma e fundit e një sëmundjeje më të thellë: mosfunksionimi i sistemit politik, antagonizmi ekstrem dhe mungesa e bashkëpunimit për të mirën e përbashkët.

Sot, qytetarët janë të lodhur nga partitë që nuk komunikojnë me njëra-tjetrën, që flasin me mllef e përçmim, që nuk u përgjigjen halleve reale të popullit. Sot, dështimet politike e interesat partiake na shiten si veprime për të ruajtur demokracinë. Qytetarët janë lodhur nga lufta për pushtet dhe jo për vizion. Nga premtimet që harrohen pas zgjedhjeve. Nga mungesa e rezultateve.

Prej vitesh kam pasur nderin dhe përkushtimin të angazhohem në procese që kanë lidhur Kosovën me Shtetet e Bashkuara të Amerikës – nëpërmjet punës sime në Washington, përfaqësimit të çështjes shqiptare në qarqet ndërkombëtare, dhe mbështetjes ndaj reformave që synojnë forcimin e shtetit të së drejtës. Kam qenë gjithnjë ithtar i një çasjeje të qendrës së djathtë, ku vlerat si familja, ekonomia e tregut të lirë, liria individuale dhe përgjegjësia shtetërore janë themel i zhvillimit; ku qeverisja është në shërbim të qytetarit e jo pushtetarit; ku ambicja politike e angazhimi publik janë veçse mjete për t’i shërbyer vendit, e jo vetit; ku asgjë nuk vendoset para Kosovës! Pra, Kosova e para, asgjë tjetër!

Në këtë kontekst, shumë njerëz po pyesin me të drejtë: A ka ardhur koha për një forcë të re politike? Një përbashkim publik që nuk bazohet në inat, por në ide. Jo në hakmarrje, por në bashkëpunim. Jo në populizëm, por në profesionalizëm.

Nëse nuk bëjmë diçka ndryshe sot, do ta humbim edhe këtë gjeneratë.

Kosova ka nevojë për një politikë që flet ndershëm me qytetarin. Për një vizion autentik që sjell shpresë, unitet dhe funksionalitet. Një politikë që nuk shikon pas, por përpara. Për një vizion që e kalon retorikën e zakonshme, dhe e vendos theksin tek vlerat, jo tek ndarjet. Një përbashkim mbi themelet e shtetit dhe rrënjet e kombit.

Nëse do të ekzistonte një përpjekje e tillë — e bazuar në integritet, profesionalizëm, respekt për mendimin ndryshe, dhe unitet ne dallime — a do të ishim të gatshëm ta mbështesnim? Të bëheshim pjesë? Të kontribuonim qoftë edhe me një ide të vogël?

Kjo është veçse thirrje për reflektim, sepse ndryshimi nuk fillon vetëm nga fjalimet e bukura publike, por nga bisedat që me fisnikëri i hapim me njëri-tjetrin. Idetë e rrënjosura në bindje e ideale, jo domosdoshmërisht fillojnë në ndonjë zyrë apo kolltuk, por në zemrat e qytetarëve sado të zhgënjyer që ende nuk kanë hequr dorë nga shpresa!