Miradije Berisha/

Në qytetin e bukur të Salzburgut, larg atdheut, por me zemrat gjithmonë të lidhura me të, Shoqata e Mësuesve Shqiptarë “Naim Frashëri” mbajti me dashuri dhe përkushtim programin festiv për Ditën e Pavarësisë së Kosovës. Ishte një pasdite e mbushur me emocion, krenari dhe ndjenja të thella atdhedashurie.

Fëmijët, të përgatitur me shumë përkushtim, sollën një atmosferë magjike me talentin dhe energjinë e tyre. Me veshjet tradicionale dhe buzëqeshjet plot gëzim, ata shpalosën një program të pasur me valle, këngë, recitime dhe pjesë skenike që prekën zemrat e të pranishmëve. Çdo fjalë e shqiptuar, çdo hap i hedhur në valle dhe çdo melodi e kënduar ishte një dëshmi e fortë e dashurisë për gjuhën, kulturën dhe historinë tonë të lavdishme.

Në sytë e të rriturve vezullonte mall e krenari, teksa shihnin brezin e ri duke mbajtur gjallë traditat dhe frymën e atdhedashurisë, pavarësisht largësisë nga vendlindja. Ishte pasdite që jo vetëm festoi pavarësinë e Kosovës, por edhe forcoi lidhjen shpirtërore mes shqiptarëve në diasporë, duke treguar se atdheu jeton në zemrat tona kudo që të jemi.

Në përfundim, duartrokitjet e fuqishme dhe emocionet e ndjera ishin dëshmia më e bukur se dashuria për Atdheun nuk njeh kufij, dhe se brez pas brezi, ajo do të vazhdojë të rrezatojë në zemrat tona.

Arben Iliazi/

NDËRRON JETË MJESHTRI I MADH I DIPLOMACISË SHABAN MURATI

Të nderuar miq, bashkëatdhetarë të të gjitha trevave shqiptare dhe të diasporës! Mjeshtri i Madh i diplomacisë Profesori i shquar, personaliteti poliedrik, humanisti, historiani, gazetari e polemistë i flaktë, Profesor Shaban Murati, iku në amshim. U prehtë në paqe Shpirti i Tij! Ngushëllime familjes dhe gjithë atdhetarëve shqiptarë! Shpirti i të ikurve vjen nëpërmjet kujtesës. Prof. Shaban Murati do të komunikojë me të gjallët përjetësisht, për të verifikuar testamentin e veprave të shumta kombëtare. Kjo është një e vërtetë që u përket studiuesve të vërtetë. Vdekëtarët e rëndomtë, nuk mund të luajnë rolin e pasvdekjes. Vdektarët e pazakontë, si Shaban Murati, patjetër mund ta luajnë.

Me një karrierë të gjatë në diplomaci, Prof. Shaban Murati i ka këshilluar shqiptarët dhe ka motivuar diplomacinë e re shqiptare të mësojnë nga përvoja e popujve të tjerë, si dhe nga përvoja kombëtare, të mendojnë me kokën e vet, të dinë se kriteri kryesor është kombi, të mos bëjnë asgjë që bie në kundërshtim me interesat e kombit.

Me një aktivitet të gjatë publicistik, diplomatik, filozofik e letrar, Profesor Shaban Murati ka një rol të jashtëzakonshëm për daljen nga keqkuptimi i kobshëm i apokalipsit revolucionar dhe shndërrimin e madh antropologjik të shoqërisë shqiptare drejt një shoqërie moderne evropiane. Gjithë vepra e tij ka si lajtmotiv reformimin e kodit të kombësisë, ruajtjen dhe përcjelljen e vlerave të trashëgimisë sonë kombëtare.

Vepra e Shaban Muratit është një mesazh, një apel për intelektualët shqiptarë, për diplomatët, historianët dhe studiuesit e rinj, që të rendin pas së vërtetës me guxim. Në Shqipërinë tonë, ku rrallë flitet për atdhetarizëm normal dhe ku në diplomaci po ndodh një fenomen i gjemetrisë ireale dhe absurde, Shaban Murati, vizionar dhe kurajoz, u përpoq të fshijë tabu dhe antitabu, duke u përfshirë me një zell të pashoq në jetën publike të vendit, për një lulëzim të ri të energjive kombëtare, me moton që mbikombëtarja të mbështetet në themele kombëtare.

Personalitete të tilla janë garancia më e mirë për kombin, që ai të shkundet nga izolimi dhe inferioriteti, për të kuptuar fuqinë e tij të mirëfilltë, cilado qoftë ajo.

Ai përfaqësonte një shkollë më vete të diplomacisë shqiptare. Duke i quajtur gjërat me emrin e tyre, sentencat diplomatike të ambasadorit janë pohime sublime për të hequr dorë nga hallaktjet e deliri spontan dhe për të mos u trembur nga fantazma e vetvetes.

Murati është, para së gjithash, themeluesi i modelit kulturor kritik të diplomacisë shqiptare, duke nxitur shkollën diplomatike shqiptare të përshtatet me sfidat e reja të integrimit euro – atlantik. Veprat e tij janë një manual me interes si për diplomacinë dhe institucionet e shtetit shqiptar, ashtu dhe për studiuesit dhe të apasionuarit e diplomacisë dhe të politikës së jashtme.

Ato përbëjnë një kontribut të çmuar në drejtim të zhvillimit të mendimit diplomatik shqiptar, aq i domosdoshëm për formimin e identitetit shtetëror dhe kombëtar të saj. “Ata që kanë drejtuar Shqipërinë dhe diplomacinë, përgjithësisht kanë qenë profanë në diplomaci dhe nuk patën as vizion e as dimension shtetëror, që të kërkonin dhe t`i jepnin identitet diplomacisë shqiptare. Ata nuk qenë në gjendje të ndërmarrin qoftë edhe një nismë të vetme diplomatike shqiptare.

Në disa libra, Shaban Murati ka ndriçuar gjenezën dhe dinamikën diplomatike aktuale të një prej çështjeve më enigmatike të marrëdhënieve midis Shqipërisë dhe Greqisë, që mori emrin “Çështja e detit”.

Ndërsa për çështjen çame Ambasadori Murati është shprehur në mënyrë të qartë dhe prerë: “Një nga provat më ulëritëse të asimetrisë së marrëdhënieve dypalëshe apo thënë më hapur, të përulësisë dhe të kompleksit të inferioritetit të diplomacisë shqiptare gjatë gjithë periudhës postkomuniste, është çështja çame”.

Në librin “Çështja shqiptare pas pavarësisë së Kosovës” Murati e ka përcaktuar çështjen çame si pjesë e çështjes së pazgjidhur shqiptare në Ballkan: “Çështja çame është një problem politik dhe historik, me një specifikë të veçantë dhe e cila duhet trajtuar si e tillë nga diplomacia dhe shteti i Shqipërisë”.

Mund të shprehemi pa droje se në historinë e diplomacisë shqiptare Shaban Murati renditet pas Mehmet Konicës, Medi Frashërit e Rauf Ficos.

Murati, ashtu si Fico, mbetet gjithmonë një evropian i madh i një vendi të vogël, një studiues vizionar dhe me ndërgjegje të pastër kombëtare, prijës i diplomacisë shqiptare, me kontribute të jashtëzakonshme në themelin e diplomacisë sonë.

I qoftë dheu i lehtë në gji të Parajsës!

Viliem Kurtulaj/

Perhaps you too have heard the expression “The Balkans is a powder keg.” This expression is commonly used whenever there are conflicts in the Balkan Peninsula. In fact, in a quick review, since the creation of the modern Albanian state in 1912, there is no evidence that the Albanian army, or its segments, has deliberately and organized attacked another state with the aim of annexation, occupation, or ethnic cleansing. On the other hand, only in the last three decades, the armies of other Balkan countries have turned the region into a battleground. On 10 April 1994, members of the Greek armed forces attacked an Albanian border unit near the village of Peshkëpi in Dropull, where two Albanian soldiers were killed, and three others were wounded. The Albanian government did not undertake any military response against Greece for this case.

Meanwhile, attacks by the northern neighbours of Albania had become something common in the ’90s. In June-July 1991, the Serbian army attacked Slovenia to prevent its separation from Yugoslavia. This war is known as the 10-Day War, which ended with the Brioni Agreement, prohibiting the Yugoslav federal army from conducting military operations in Slovenia. Consequently, this gave Slovenia the opportunity to become an independent country. This led the Yugoslav army (dominated and leaded by Serbs) to turn towards Croatia and Bosnia.

In March 1991, Yugoslav-Serbian military forces attacked Croatian police units, killing a Croatian policeman, considered the starting act of the Serbo-Croatian war. On 19 May 1991, Croatia held a referendum for complete separation from Yugoslavia, passing with 94% of the votes in favour. On 25 June 1991, the Croatian parliament declared Croatia’s independence, breaking away from Yugoslavia. The same was done by Slovenia. The Yugoslav government responded by claiming that the declarations of independence by Slovenia and Croatia were illegal and contrary to the Yugoslav constitution. In response, it intensified attacks against Croats, resulting in a 4-year war between Serbia and Croatia. The war ended in 1995 with Croatia achieving its goals of independence and preserving its borders.

Another bloody war in the Balkans is the Bosnian War, which began in April 1992 and lasted until December 1995. This war occurred within the framework of the disintegration of Yugoslavia and developed between Serbian and Bosnian forces. The massacres committed by the Serbian army in this war were among the most horrific, culminating in the Srebrenica massacre or, as it is otherwise known, the Srebrenica genocide. This infamous event took place in July 1995, where more than 8,000 Bosnian men were killed by the Serbian army in Srebrenica. The war ended in December 1995 with the signing of the Dayton Agreement.

In 1998, another war erupted in the Balkans, a war in which the victims were different but not the aggressor. Under the leadership of Slobodan Milošević, on 28 February 1998, the Serbian army carried out several attacks against Albanians in the villages of Likoshan and Qirez in the Drenica region, in Kosova. This is considered the starting point of this war. After battles and gruesome massacres by the Serbian army, the war ended in 1999 with the intervention of NATO forces, mainly the United States forces, and the signing of the Kumanova Agreement. Since February 11, 2008, Kosova has been permanently separated from Serbia, declaring independence as a sovereign state. However, for many years afterwards, the Serbian parallel criminal structures in northern Kosova continued to be active. On 24 September 2023, a Serbian terrorist group of over 30 individuals, located in the Banjska Monastery in northern Kosova, attacked the Kosova Police, resulting in one police officer killed and another injured. After several hours of fighting with the Kosova Police, three members of this terrorist group were killed, while others withdrew towards the Serbian border, where they received protection from the Serbian government.

In January 2001, there would be war again in the Balkans. North Macedonia, which had managed to separate peacefully from Yugoslavia, would fail to secure almost any rights for the Albanian community, leading to the outbreak of a war between the Macedonian army and Albanian insurgents there, organized under the name Ushtria Çlirimtare Kombëtare (National Liberation Army). As an example of denied rights, in 2001, only 2% of Macedonian public administration employees were ethnic Albanians, even though the Albanian community in the country constituted about 30% of the total population. The war ended on 13 August 2011, with the signing of the Ohrid Agreement.

In conclusion, of all the wars or conflicts mentioned above, which have occurred in the Balkans over the last three decades, there is no case of an attack by the Albanian army against another country. It seems clear that the Serbian armies have consistently been the initiators of wars, not to mention the First World War, which also started in the Balkans after the assassination of Archduke Franz Ferdinand of Austria on 28 June 1914, in Sarajevo by the Serbian student Gavrilo Princip. Occurring in a harsh region, Albania and Albanians have suffered more than they have gained from their relationship with their neighbours. To correctly reformulate the statement “The Balkans is a powder keg,” it would be fairer and more accurate to say “Serbia is a powder keg.”

B. H. | RTKlive/

Posta e Kosovës, përmes Filatelisë së saj, në nderim të 80-vjetorit të gazetës “Rilindja”, ka vënë në qarkullim postar emisionin e ri të pullave postare.

Ky emision i pullës postare rendit kontributin e gazetarëve, redaktorëve dhe gjithë punonjësve të medies së parë të shkruar në Kosovë “Rilindja”, që nga botimi i numrit të parë të gazetës, më 12 shkurt 1945.

“Botimi i numrit të parë të gazetës kërkonte shumë përkushtim dhe punë, megjithatë falë angazhimit të madh të punonjësve, u arrit që shkronjat e gjuhës shqipe të punoheshin manualisht, në mënyrë që gazeta ‘Rilindja’ të ishte në duar të lexuesve nga 12 shkurti i vitit 1945. Kontributi i gazetës ‘Rilindja’ nuk kufizohet vetëm në fushën e informacionit, pasi që nga viti 1946, bëhet bartëse e aksioneve të shumta për zhdukjen e analfabetizmit dhe të fushatave për arsimimin e gruas. Me bartjen e shtypshkronjës në Prishtinë në vitin 1958, rritet edhe numri i botimeve, kur gradualisht ‘Rilindja’ shndërrohet në gazetë ditore”, thuhet në njoftimin e Postës së Kosovës.

Tutje theksohet se në periudhën e territ informativ të vitit ’90, si rezultat i masave të dhunshme, më 8 gusht 1990 u ndalua publikimi i gazetës “Rilindja”. Megjithatë, më 18 janar 1991, punonjësit e uzurpuar arritën që të vazhdojnë informimin e opinionit vendor dhe ndërkombëtar përmes përdorimit të emërtimit të gazetës “Bujku”.

“Kontributi i jashtëzakonshëm i të gjithë gazetarëve, redaktorëve dhe punonjësve entuziast për tejkalimin e sfidave në mënyrë që gazeta ‘Rilindja’ të arrijë në duart e lexuesve, ka qenë dhe mbetet vlerë e paçmuar në ruajtjen e identitetit kombëtar, si dhe të promovimit të vlerave të lirisë e demokracisë. Ky shënim jubilar le të shërbejë për të reflektuar mbi rolin dhe ndikimin e gazetës ‘Rilindja’, si forcë, motivim dhe shtysë për të vijuar misionin e saj fisnik në të ardhmen”, thuhet tutje në njoftim.

Dr. Erion Dasho/

Më 5 nëntor 2024, Donald Trump arrinte fitoren historike. Një nga premtimet e rëndësishme të fushatës ishte shkurtimi i shpenzimeve qeveritare që do të arrihej ndër të tjera edhe nëpërmjet shkurtimit të numrit të të punësuarve në administratën federale.

Me ardhjen në pushtet, Trump ka nisur të realizojë planin që pritet të çojë në shkurtimin e plot 200 mijë vendeve të punës, çka përkthehet në dhjetëra miliardë dollarë të kursyer çdo vit.

Në filozofinë konservatore, kjo masë quhet “shteti i vogël” dhe nënkupton jo vetëm numër të vogël nëpunësish, por, në radhë të parë, një shtet që ndërhyn sa më pak në jetën e qytetarit, taksim më të ulët, liri ekonomike dhe sociale, përgjegjësi personale, etj.

***

E kundërta ndodh në Shqipëri. Këtu boratët dhe rilindësit kanë krijuar një sektor publik të përbindshëm. Para çdo fushate zgjedhore janë me dhjetëra mijë të punësuar të rinj që i shtohen radhëve të shtetit të kthyer tashmë në një konsumator abuziv të taksave të shqiptarëve. Kjo në rastin më të mirë, pasi në rastin më të keq, midis parazitëve gëlojnë patronazhistët, hajdutët e tenderave, gjobëvënësit dhe 5D-të, të cilët rrjepin jo vetëm pagën, por edhe rryshfetet e majme.

Kur bëhen llogaritë e zgjedhjeve, analistët e Boratit e llogaritin taborin e nëpunësve midis votave të sigurta për rilindjen, madje e shumëzojnë atë me dy ose me tre, duke e bërë fakt të kryer se në sajë të tyre, Borati do të sigurojë edhe mandatin e katërt në 11 maj.

Nuk mungojnë analistët që votën e të punësuarve në shtet e shohin si “votë të pahirit” ose “votë të bukës së gojës”. Pra, një mësues, infermier, polic, punonjës bashkie, ministrie, etj., e voton rilindjen jo për bindje, por nën kërcënimin e pushtetit dhe nën frikën e flakjes në rrugë.

Përfundimi është i qartë. Afërsisht 200 mijë të punësuarit në shtet, sipas sondazheve të analistëve dhe raportimeve të patronazhistëve, i llogariten Boratit duke ngjallur edhe ndjenjën e fatalizmit se çdo përpjekje për ndryshim është e kotë dhe se Borati po ecën i sigurt drejt shpalljes mbret. Hajdut, por ama mbret…

***

Ka ardhur koha që kjo situatë e poshtër dhe poshtëruese në të njëjtën kohë të ndryshojë kryekëput.

》Së pari, qytetarët shqiptarë, sikundër ata amerikanë duhet të ndërgjegjësohen se nuk mund të paguajnë më taksa për patronazhistët, parazitët dhe hajdutët. Me ato pare duhet të paguhen pensionet e të moshuarve, ilaçet e të sëmurëve dhe shkollat e fëmijëve.

》Së dyti, rilindësit duhet të marrin mesazhin se batërdia e punësimeve nuk do të kalojë pa u ndëshkuar. Koha e llogaridhënies ka ardhur prej kohësh dhe, përveç djegësve, koncesioneve në shëndetësi, grabitjeve me rrugët, e shumë zullumeve tjera, do të mbahet përgjegjësi edhe për dhjetëra mijë parazitët e taksave të shqiptarëve.

》Së treti, parazitëve duhet të nisë t’u vijë turp nga vetja. Këtu sigurisht nuk e kam fjalën për hajdutët, kusarët dhe kriminelët e buxheteve, por për hallexhinjtë e ashtuquajtur të “bukës së gojës”. Në Shqipërinë e shkretuar nga rilindja nuk është e vështirë të gjesh një punë në sektorin privat, ku me dinjitet mund të fitosh shumë më tepër krahasuar me lëmoshat depersonalizuese të boratëve.

》Së fundi, opozita e cila prej kohësh e ka bërë konservatorizmin kalë beteje, duhet të shpalosë para shqiptarëve konceptin e shtetit të vogël. Punonjësve të ndershëm dhe të dobishëm t’u dërgohet mesazhi se shteti do të ketë gjithmonë nevojë për dijet, njohuritë dhe aftësitë e tyre. Sikundër do të ketë nevojë për ndershmëri dhe dinjitet. Nga ana tjetër, parazitëve duhet t’u tregohet dera duke nisur nga java e parë në detyrë e qeverisë së re. Jo për t’i ndëshkuar, por për t’u dhënë mundësinë e një jete profesionale dinjitoze, larg parazitizmit.

***

11 maji duhet të hyjë në histori si dita e çlirimit të shtetit dhe shoqërisë nga parazitët. Si dita kur shqiptarët do të çlirohen nga shteti shushunjë për të nisur kapitullin e një shteti të vogël, që krijon premisat për një individ të lirë dhe një shoqëri të drejtë!

11 maji duhet të hyjë në histori si dita kur shqiptarët do të çlirohen nga vargonjtë…