Luan Rama/

Pas botimit në shqip, dje doli nga shtypi dhe versioni në frëngjisht i librit historik «Udhëtimi i mbramë i Eugène dhe Hélène Pittard në Shqipëri. Gjenevë – Tiranë. Në gjurmët e Kryqit të Kuq shqiptar në Gjenevë» i publicistit dhe studjuesit Kudret Isaj.

Një vit pas botimit të librit shqip në Tiranë në vitin 2023, shtëpia botuese «Les Livres Rama» në ditët e mesit të korrikut të vitit 2024 vuri në duart e lexuesve dhe kulturëdashësve zviceranë, francezë dhe frankofonë librin e studjuesit Kudret Isaj me titull: «Udhëtimi i mbramë i Eugène dhe Hélène Pittard në Shqipëri». Botimi i këtij libri në gjuhën e Molierit është një përpjekje për të kthyer një pjesë të borxhit moral që shqiptarët i kanë Zvicrës, Gjenevës dhe qytetarëve zviceranë në të gjithë territorin helvetik.

Ky botim është gjithashtu një shprehje mirënjohjeje e autorit dhe e studjuesit Kudret Isaj ndaj institucioneve kulturore dhe shkencore helvetike si dhe ndaj miqve zviceranë, të cilët e kanë ndihmuar dhe kanë bashkëpunuar pandërprerë me të për 15 vjet me rradhë duke e mbështetur moralisht dhe intelektualisht dhe duke i besuar ëndrrës së tij të kahershme për të arritur tek kjo ditë e bukur që Eugène dhe Hélène Pittard të flasin shqip dhe frengjisht. Nëpërmjet faqeve të këtij libri, në të cilin historia e marrëdhënieve të hershme ndërmjet dy vendeve tona mëton të ketë herë herë qasjen e një proze poetike, herë herë qasjen e narracionit të një romani, mbështetur fuqimisht në rigorozitetin e burimeve autentike arkivore, lexuesit frankofonë shqiptarë dhe lexuesit zviceranë, francezë dhe belgë do të kenë mundësinë të shfletojnë faqe të panjohura më parë për t’u njohur kësisoj me rrënjet e miqësisë së vjetër midis kombit shqiptar dhe Konfederatës Zvicerane.

Botimi i këtij libri voluminoz prej 1000 faqesh kushtuar Eugène dhe Helene Pittard (Noëlle Roger) dhe lidhjeve të ngushta vëllazërore midis dy vendeve tona përbën gjithashtu një befasi të bukur dhe një dhuratë të çmuar që iu bëhet qytetarëve të Republikës dhe kantonit të Gjenevës dhe përgjithësisht të gjithë qytetarëve zviceranë. Ky libër u botua frengjisht në sajë të mbështetjes financiare të familjes Pittard në Gjenevë si dhe të Ambasadës zvicerane në Tiranë. Një meritë të veçantë i duhet njohur përkthyeses së njohur dhe të talentuar Rina Cela Grasset, e cila e ka përkthyer dorëshkrimin e autorit Kudret Isaj frëngjisht që në vitin 2020. Falenderimet më të ngrohta u takojnë gjithashtu të gjithë tipografëve të shtypshkronjës Emal në Tiranë dhe drejtorit të saj zotit Astrit Muça.

Duke iu referuar librit, si botues theksoj se : « Gjatë qëndrimit në Shqipëri dhe në Zvicër në fillim të viteve 20-të të shekullit të XX-të Prof Eugène Pittard dha një kontribut të rëndësishëm në vendosjen e themeleve të shtetit të ri dhe të brishtë shqiptar duke mbrojtur me konseguencë tërësinë territoriale të Shqipërisë dhe duke paraqitur në kancelaritë e Gjenevës dhe të Parisit argumente të pakundërshtueshme historike dhe politike që Gjirokastra dhe Korça të mbeteshin brenda kufijve të shtetit shqiptar. Pritja e përzemërt që i bëri populli i Gjirokastrës në shenjë falenderimi në vitin 1921, Prof Eugène Pittard dhe bashkëshortes së tij Helene, ka mbetur e fiksuar në memorien dhe në zemrën e tyre, si dhe në celuloidin e fotografive. Qëndrimin konseguent të Prof Eugene Pittard ndaj çështjes shqiptare e dëshmon edhe një fakt tjetër kuptimplotë, të cilin po e zbulojmë më poshtë. Prof Eugène Pittard, i zgjedhur President i komitetit Zvicër -Shqipëri, i cili e kishte selinë e tij në Gjenevë, ndërmori në vitet 1945 -1946 një fushatë grumbullimi ndihmash dhe ilaçesh kundër malarjes për fëmijët e sëmurë shqiptarë, gjë që e realizoi me ndihmën e përfaqësuesve të Komitetit Ndërkombëtar të Kryqit të kuq në Shqipëri. Prof Eugène Pittard i shoqëruar nga bashkëshortja e tij Helene Pittard e njohur me pseudonimin Noëlle Roger në harkun kohor gusht -tetor 1921 kreu një vizitë në Shqipëri. Duke patur kontakte të ngushta me Komitetin Ndërkombëtar të Kryqit të kuq në Gjenevë dhe duke patur përkrahjen dhe mbështetjen e një grupi intelektualësh patriotë tiranas, duke patur mbështetjen e disa përfaqësuesve të bashkisë dhe të prefekturës si dhe të krerëve të të tre komuniteteve fetare, Prof Eugène Pittard iu bëri thirrje pjesëmarrësve të një tubimi të mbledhur në kryeqytetin e Shqipërisë në Tiranë që kishte ardhur ora të formohej Kryqi i Kuq shqiptar, i cili u pagëzua dhe u miratua me shumicë votash në 4 tetor të vitit 1921 në një vend me 70 % të popullsisë myslimane. Ata burra që në 4 tetor 1921 formuan në Tiranë Kryqin e Kuq shqiptar ishin mëmëdhetarë të vërtetë, sepse patën largpamësinë dhe qartësinë të mos e ngatërrojnë Kryqin me fenë, duke menduar dhe besuar që atë ditë Shqipëria kishte hedhur një hap të sigurtë drejt Europës së vjetër. Në fillim të vitit 1924, në Shqipërinë e veriut kishte pllakosur zia e bukës dhe jeta e qindra malësorëve dhe fëmijëve të tyre ishte vënë në rrezik dhe ndodhej në kufijtë e mbijetesës biologjike.

Në fillim të muajit mars, Lidhja e Kombeve në Gjenevë e ngarkoi Profesor Eugène Pittard me misionin e të deleguarit të saj për të mbledhur e administruar fondet dhe për të furnizuar me misër popullsinë e skamur të veriut të Shqipërisë. Prof Eugène Pittard i shoqëruar nga bashkëshortja dhe bashkëpunëtorja e tij e palodhur Helene Pittard (Noëlle Roger) në ditët e para të prillit të vitit 1924 u nis në Shkodër «në frontin e tij të luftës» dhe u takua me përfaqësuesit e autoriteteve lokale, të cilat i vunë në dispozicion listën e mijëra familjeve që kërkonin ndihmë nga malësia e Shkodrës, e Lezhës, e Mirditës, e Kukësit dhe e Pukës. Megjithëse Eugène dhe Helene Pittard mund t’i a shpërndante misrin banorëve të vobektë para hotel Europës në Shkodër, ata u ngjitën pa asnjë mëdyshje me dëshirën e tyre në disa fshatra të largëta në malet me dëborë për t’i takuar dhe përshëndoshur malësorët në shtëpitë e tyre të varfra dhe për të parë me sy, nëse nënat dhe gratë shkodrane kishin miell në magje për fëmijët e tyre. Prof Eugène Pittard luajti rolin e koordinatorit të veprimeve dhe të marrëveshjeve të nënshkruara midis qeverisë shqiptare, autoriteteve lokale dhe konsujve të konsullatave të huaja të akredituara në qytetin e Shkodrës. Do të mbeten të paharruara skenat apoliptike kur Prof Eugène Pittard priste në portin e vogël të Shëngjinit ditën dhe natën, në dëborë, në ngricë dhe në shi anijet e ngarkuara me misër të dërguara nga Lidhja e Kombeve në Gjenevë që prisnin urdhërin e tij të shkarkoheshin në breg. Kjo është njëra anë e çështjes. Ana tjetër dramatike ka të bëjë me gjendjen e vështirë shpirtërore të Eugène Pittard dhe përpjekjet e tij për të ruajtur të paprekur dhe për të mbrojtur kontigjentet me misër të dërguara nga Lidhja e Kombeve nga sulmet e kontrabandistëve të rrugës. Kurorëzimi me sukses i operacionit gjashtëmujor të Lidhjes së Kombeve në Shqipëri, i cili zuri fill në muajin mars dhe përfundoi në fund të muajit gusht 1924, dokumentohet me një telegram, nëpërmjet të cilit, ministri i jashtëm i Shqipërisë, Sulejman Delvina në emër të qeverisë shqiptare dhe të popullit shqiptar i shpreh falenderimet dhe mirënjohjen më të thellë, Lidhjes së Kombeve në Gjenevë. Duke shkruar për kontributin shkencor të Prof Eugène Pittard për shqiptarët nuk mund të mos ndalemi tek shqiptarët e Dobruzhës në Rumani, të cilët ai i njohu dhe i takoi për herë të parë në vitin 1899. Në vitin 1902, ai do të botonte një artikull shkencor për karakteristikat e tyre antropologjike në një revistë të Universitetit të Bukureshtit. Në vazhdën e viteve krahas artikujve shkencorë që Prof Eugene Pittard botonte për antropologjinë e Shqipërisë në revista zvicerane dhe franceze, një rëndësi të veçantë kanë studimet e thelluara të tij në këtë fushë të botuara në veprat e tij voluminoze shkencore Popujt e Ballkanit botuar në vitin 1920 dhe në veprën tjetër Racat dhe Historia botuar në Paris në vitin 1924. Gjatë udhëtimit të tij në Shqipëri në vitin 1921, i shoqëruar nga bashkëshortja e tij Helene Pittard (Noëlle Roger) prof Eugène Pittard bëri disa gërmime në një shpellë afër fshatit Tren të Korçës dhe zbuloi për herë të parë në Shqipëri periudhën neolitike. Këtë zbulim të rëndësishëm për Shqipërinë, ai ia bëri të njohur qarqeve akademike zvicerane duke botuar një artikull të pajisur me fotografi në një revistë shkencore të Universitetit të Gjenevës. Do të citojmë një fragment të shkurtër të një artikulli me titull : «Përmes Shqipërisë» që Eugene Pittard ka botuar në gazetën Journal de Genève në datën 12 shtator 1921.

I strongly condemn the recent assassination attempt on former President Donald Trump. Such acts of violence are utterly unacceptable and have no place in our society. Now is the time for unity. Let us rise above our differences, condemn violence in all its forms, and work together to build a more peaceful and prosperous future for all Americans.

---

---

Nga Aurenc Bebja*, Francë – 13 Korrik 2024

“Gazzetta di Venezia” ka botuar, të enjten e 3 tetorit 1929, në ballinë, intervistën ekskluzive asokohe me Rauf Ficon, Ministrin e Jashtëm të Shqipërisë, të cilën, Aurenc Bebja, nëpërmjet blogut të tij “Dars (Klos), Mat – Albania”, e ka sjellë për publikun shqiptar : 

Rilindja e Shqipërisë dhe miqësia e saj ndaj Italisë

Romë, 2 tetor.

Ministri i Jashtëm shqiptar Rauf Fico në një intervistë është shprehur i kënaqur për udhëtimin në Itali.

“Por përshtypja më e thellë – shtoi ai – ishte nga biseda me të nderuarin Musolinin. E gjithë bota tani e admiron vlerën e tij të lartë, universale, por kur flet me të të godet fort fuqia e gjeniut të tij, ndjen gjithë epërsinë e këtij njeriu që krijoi veten dhe më pas krijoi sërish Italinë. Ai është me të vërtetë një njeri i madh.

Ne vlerësojmë të gjithë vlerën që ka aleanca italiane për ne, por sot jemi më shumë krenarë për këtë aleancë, pasi kombi juaj ka si Duçe Musolinin. Populli ynë është padyshim ende prapa në qytetërim dhe kulturë. Faji duhet t’i atribuohet pothuajse ekskluzivisht sundimit turk. Nuk mund të gjendet asnjë gjurmë e këtij dominimi : megjithatë ai daton që nga dje. Romakët, megjithatë, që kaluan nëpër këtë tokë gati njëzet shekuj më parë, lanë gjurmë të pashlyeshme, të cilat sot ringjallen në realitetin e tempujve dhe në hirin artistik të statujave.

Por njerëzit tanë janë krenarë, kalorës dhe besnikë. Jemi xhelozë për pavarësinë tonë, por jemi besnikë ndaj miqësive që dinë ta respektojnë. Italia mundi t’i jepte miqësisë së saj formën që i përshtatej vërtet ndjenjave të popullit shqiptar. Shqipërisë i duhej një periudhë paqeje. Në këto pesë vjet gjatë të cilave, nën qeverisjen e mençur të Mbretit tonë të ri, ajo mundi ta kishte atë dhe bëri hapa gjigantë.

Do t’ju kujtoj vetëm se në vitin 1920 eksportet tona mezi arrinin dy milionë franga ari; sot ata janë afër 20 milionë. Përparimi i vrullshëm i Shqipërisë i detyrohet kryesisht punës së organizatorëve, të cilët Italia i dërgoi këtu në fusha të ndryshme të prodhimit dhe administrimit. Ne e kuptojmë se këta organizatorë japin një kontribut shumë efektiv për vendin tonë, me koston e sakrificave të dukshme personale, sepse ata prej nesh që e dinë, duke e përjetuar atë, shkallën e rehatisë dhe modernitetit që ka arritur jeta në Itali, mund të vlerësojmë se sa komoditete morale dhe materiale i privojnë vetes gjatë qëndrimit të tyre mes nesh. Por rezultatet janë aq lajkatare, aq të kënaqshme sa ia vlejnë sakrificat.”

Satirë nga Rafael Floqi 

Një herë në një qytet të vogël, Ilir Beqaj ishte një burrë i zakonshëm. Ai kishte një punë të rëndësishme si Drejtues i Agjencisë Shtetërore të Programimit Strategjik dhe Koordinimit të Ndihmës (SASPAC). Por, siç thuhet, “vogëlsira bën vëllain e madh.” Nga përgjimet që i janë bërë Ilir Beqajt dhe vartësve të tij rezulton se paratë e agjencisë, Ilir Beqaj i kalonte në xhepin e tij përmes faturave fiktive ose në restorantin “Gzona” ku disa vite më parë ishte aksioner bashkë me bashkëshorten e tij, e ku çonte para për dreka e darka përmes agjencisë që drejtonte.

Një ditë, Iliri mori një telefonatë të papritur nga SPAK (Struktura e Përgjithshme e Antikorrupsionit). Ata e informuan se ishin në gjurmë të një aferë të madhe korrupsioni. Ajo quhej “Afera e Sterilizimit.” Kontrata ishte për mbi 100 milion euro dhe firmën e kishte vetëm një person: Ilir Beqaj.

Vesi del me shpirtin

Kur panë se Beqaj po i shpëtonte sterilizimit, prokurorë të tjerë nisën hetimet për fondet që Beqaj menaxhonte tek agjencia (SASPAC). 

Duhet thënë se detyrën në këtë agjenci Beqaj e mori në Nëntor 2021 dhe e la në Nëntor të 2023. Detyra i zgjati gati dy vjet. Vesi del me shpirtin. Megjithëse e dinte se ishte nën hetim nga SPAK, nisi zanatin e vjetër.

Iliri nuk e kishte parë këtë të fundit. Ai mendoi se ishte një gabim. “Unë nuk kam asgjë të bëj me sterilizimin,” tha ai. Por SPAK ishte i vendosur. Ata i sekuestruan pasaportën dhe e njoftuan se do të hetonin çdo detaj.

Iliri u ndje i kufizuar. Nuk mund të udhëtonte, dhe çdo të premte duhej të paraqitej në SPAK. Ai e kishte të vështirë të gjejë arsye për të shkuar atje. “Nuk është se kam diçka për të fshehur,” mendoi ai. Por SPAK ishte si një zonjë e dyshimtë: gjithmonë e gatshme të hedhë një sy në çdo çantë.

Nga SASPAC në SPAK

Në një moment të caktuar, Iliri u takua me shefin e SPAK, Altin Dumanin. “Çfarë po ndodh këtu?” pyeti Iliri. Altini e shikoi me një buzëqeshje të çuditshme. “Ilir, ti je një vjedhës i vogël,” tha ai. “Nuk është sterilizimi që na intereson. Ne po hetojmë fondet që menaxhon ti në agjencinë SASPAC.”

Iliri u trondit. Ai mendoi se kishte shpëtuar nga sterilizimi, por SPAK ishte më i zgjuar se sa kishte menduar. Ata e kishin kapur në vjedhje të vogla. Fondet e huaja ishin zhdukur në mënyrë të pabesueshme. “Nuk është e vështirë të vjedhësh,” tha Altini. “Por të mos kapësh është art.”

Iliri u dënua me detyrim paraqitjeje. Ai e la postin e drejtuesit të SASPAC dhe u bë një legjendë e vogël. Në çdo kafene, njerëzit flisnin për “Ilirin vjedhës.” Por ai nuk e humbi humorin. “Më mirë të jem vjedhës i vogël,” tha ai, “se drejtues i madh i burgut!”

Dhe kështu, Ilir Beqaj u bë një personazh i njohur. SPAK e kishte kapur, por ai kishte fituar një histori të shkëlqyer për t’u treguar. Në fund të fundit, vjedhjet e vogla ishin ato që e bënë atë të famshëm.  

Një histori e çuditshme e korrupsionit, faturave të trukuara dhe sterilizimit të pajisjeve kirurgjikale Në një vend ku korrupsioni është më i zakonshmi se kafja e mëngjesit, Ilir Beqajt, ish-ministri i Shëndetësisë, është përfshirë në një histori intriguese. Por çfarë fshihet pas prangave për Beqen? Le të hedhim një  vështrim:

Për të shpëtuar surratin 

Avokati i Beqajt Ermal Yzeiraj është shprehur se është një tentativë për t’i denigruar figurën, ndëra shtoi se SPAK nuk do që klienti i tij të mbrohet nga akuza për koncesionin e sterilizimit.

 “Beqaj tha në gjykatë se e gjitha kjo, është një tentativë për ta denigruar si figurë, për ta nxirë si person që mund të akuzohet edhe për vjedhje nga më minimalet. 

Për të penguar atë që të punojë për çështjen e sterilizimit në gjykatë dhe deklarimin e tij në Kuvend. Për mendimin tonë, është pikërisht SPAK, sepse e kanë personale, pasi me këtë kanë nisur punën dhe aktivitetin e SPAK, me kallëzime ndaj Beqajt. 

Dështimi me çështjet kryesore si sterilizimi dhe check up, për akuzën është shumë domethënës”, tha përfaqësuesi ligjor i ish-ministrit Beqaj. Të jetë ashtu

Shuma e Akuzave:

SPAK (Prokuroria e Posaçme kundër Korrupsionit dhe Krimit të Organizuar) ka hetuar Beqajn për abuzim me fondet e BE-së. Por, kjo nuk është për koncesionet marramendëse të sterilizimit. Jo, jo! Është për faturat e trukuara të restoranteve. Një shumë maksimumi prej 200 mijë eurosh. Pse të vjedhin miliarda kur mund të vjedhin qindarka? .

Beqaj akuzohet se ka ngritur një skemë për përvetësimin e fondeve të BE-së. Por, kjo nuk është për koncesionet e miliardave. Jo, jo! Është për farurat e restoranteve. Një shumë që mund të paguhet me monedha të vogla. Ndoshta Beqaj ka menduar se BE-ja do të paguante me eurocentë e mbetur nga xhepi i Jean-Claude Juncker-it .

Fije dhe lidhje. Si “Gzona” i gëzonte të gjithë 

Në njoftimin e SPAK përmendet se si për një drekë, për një aktivitet kishte prodhuar fatura edhe agjencia që drejtonte Ilir Beqaj, edhe Ministria e Turizmit dhe Mjedisit që drejtohet nga Mirela Kumbaro.

Bëhet fjalë për Konferencën FESTA (E Ardhmja e Turizmit të Qëndrueshëm Mjedisor në Shqipëri”). Fatura që kishte printuar Ilir Beqaj ishte 125 mijë euro, kurse ajo e Mirela Kumbaros shkonte diku tek 380 mijë euro, pra thuajse 3 herë më shumë.  Sipas SPAK, në të dyja rastet ishte kontraktuar e njëjta shoqëri tregtare e quajtur “Landways International” sh.p.k me Ortak e Administrator personi nën hetim Gazmend Haxhia. Vini re, është e njëjta kompani që shfrytëzonin drejtorët e bashkisë së Erjon Veliajt. Është kompania “Landways international” që zotëron 27% të hotelit “Mediterrain Investment Group” në Durrës, i njëjti hotel për të cilin SPAK dyshon se është ndërtuar me paratë e vjedhura nga taksat e Bashkisë së Tiranës.

Me pak fjalë, “lavatriçen” e parave të drejtorëve të Bashkisë së Tiranës e përdori edhe Ilir Beqaj

Hipoteza të mundshme:

SPAK mund të ketë preferuar të hetonte Beqajn si drejtor agjensie. Pse? Sepse është më e lehtë të hetosh për faturat e trukuara të restoranteve sesa për koncesionet e sterilizimit. Plus, kush do të doni të hetonte për sterilizimin? Nuk është ndonjë temë argëtuese për darkën . 

Ambasadorja amerikane Yuri Kim ka ndikuar në hetimet. Amerikanët janë të interesuar që rastet e korrupsionit të mos përsëriteshin. Ata dërguan emisarë në SPAK për të shpejtuar dosjet kundër Beqajt. 

Epilog:

Beqaj është nën hetim. Por, a është ai një kriminel i madh? Nuk e dimë ende. Por, nëse ai ka vjedhur qindarka, atëherë duhet të ndëshkohet. Sepse, siç thotë populli: “Qindarka e vjedhur është qindarka e humbur.” . Ndërkohë, SPAK vazhdon të hetojë. Ndoshta ata do të zbulojnë se Beqaj ka vjedhur edhe një shishe ujë të pakontrolluar. Kështu është jeta në Shqipëri. 

Për të gjithë ata që janë të zënë me faturat e trukuara të restoranteve, ju lus të vazhdoni të lexoni me kujdes. Mund të gjeni ndonjë ide për të pasuruar xhepin tuaj. 

Vetëm mos harroni të sterilizoni pajisjet!

Tiranë – Këshilli i Bashkëpunimit Rajonal (RCC), me mbështetjen e Komisionit Evropian, organizoi sot në Tiranë Konferencën e dytë të Nivelit të Lartë me temë “Sfidat e sigurisë kibernetike dhe mundësitë në Ballkanin Perëndimor”. Konferenca kishte në përmbajtje diskutime mbi infrastrukturën, duke prezantuar zgjidhje praktike, parë nga perspektiva e sektorit privat dhe publik, duke eksploruar se si teknologjitë në zhvillim mund të rrisin sigurinë e infrastrukturës kritike.

“Vitin e kaluar, ne filluam një dialog të nivelit të lartë për sigurinë kibernetike dhe që atëherë kemi parë përparim të rëndësishëm. Të gjitha ekonomitë e Ballkanit Perëndimor i kanë dhënë përparësi aftësive digjitale në agjendat e tyre kombëtare të reformave. ID-Wallet (Portofoli ID), fillimisht propozim i RCC-së, tani njihet nga BE-ja për aderim në Tregun e Përbashkët të Bashkimit Europian. RCC, me mbështetjen e BE-së, po zhvillon një qasje rajonale të sigurisë kibernetike. Legjislacioni i Ballkanit Perëndimor është në përputhje me ato të BE-së dhe siguria kibernetike është tani një fokus kyç në Tregun e Përbashkët Rajonal, duke synuar integrimin në Tregun e Përbashkët të BE-së deri në vitin 2028. Përpjekjet përfshijnë përafrimin me kornizën e certifikimit të sigurisë kibernetike të BE-së, bashkëpunimin rajonal dhe zhvillimin e legjislacionit të IA. Përqafimi i gjithëpërfshirjes është parësor në përpjekjen tonë për të zbatuar masat e sigurisë kibernetike në të gjithë Ballkanin Perëndimor”, tha në hapje të konferencës Sekretarja e Përgjithshme e RCC-së, Majlinda Bregu.

Me 5.2 miliardë njerëz në mbarë botën, që kanë akses në internet dhe me 66.2% të popullsisë që e përdorin atë për më shumë se 2 orë e 23 minuta në ditë, siguria kibernetike nuk është më një çështje e sigurisë kombëtare, por një sfidë e sigurisë globale. Vlerësohen 800,000 sulme kibernetike përafërsisht çdo vit në mbarë botën. Ballkani Perëndimor ka parë një rritje të konsiderueshme prej 40% të incidenteve kibernetike vitin e kaluar. Në vitin 2023, më shumë se 1.2 milionë të dhëna personale u ekspozuan për shkak të shkeljeve të të dhënave në rajon dhe sulmet e “ransomware” janë rritur me 200% gjatë dy viteve të fundit. Kërkesa mesatare për shpërblim në rajon është rreth 150,000 €, me disa organizata që paguajnë mbi 1 milion € për të rikuperuar të dhënat e tyre. 75% e bizneseve në Ballkanin Perëndimor raportuan sulme “phishing” vitin e fundit.

Krahas Sekretares së Përgjithshme të RCC, Konferenca e dytë e nivelit të lartë për sigurinë kibernetike u hap edhe nga Zëvendëskryeministrja dhe Ministrja e Infrastrukturës dhe Energjisë së Shqipërisë, Belinda Balluku dhe Zëvendës Shefja e Njësisë për Politikat dhe Strategjinë Rajonale të Ballkanit Perëndimor në Drejtorinë e Përgjithshme për Negociatat e Fqinjësisë dhe Zgjerimit të Komisionit Evropian, Anna Vezyroglou.

Si një platformë për diskutime të strukturuara dhe gjithëpërfshirëse mbi sfidat dhe mundësitë e sigurisë kibernetike në Ballkanin Perëndimor, Konferenca mblodhi përfaqësues të Ministrive të Ballkanit Perëndimor dhe aktorë përkatës rajonalë dhe ndërkombëtarë për të debatuar mbi prioritetet për përmirësimin e situatës aktuale të sigurisë kibernetike në rajon.

Çështjet kryesore që dolën nga konferenca, përfshijnë aktivitetet në kuadër të Planit të Veprimit të Tregut të Përbashkët Rajonal: forcimi i bashkëpunimit BE-Ballkani Perëndimor mbi kërcënimet kibernetike nëpërmjet shkëmbimit informativ në nivelglobal si thelbësore; dhënies përparësi zgjerimit të Programit të Evropës Digjitale për të përfshirë sigurinë kibernetike për Ballkanin Perëndimor; integrimin e Ballkanit Perëndimor në Kornizën e Çertifikimit të Sigurisë Kibernetike të BE-së për të rritur sigurinë e produkteve të TIK-ut; ativitetet Rajonale të Portofolit ID të lidhura me politikat e BE-së; dhënie përparësi anëtarësimit në Projektin ACTING dhe Akademinë e Aftësive të Sigurisë Kibernetike; njohjen e partneritetit publik-privat si jetik për përmirësimin e masave të sigurisë kibernetike dhe përmirësimin e bashkëpunimit ndërmjet qeverive dhe sektorëve privatë dhe së fundi, investimin në iniciativat e sigurisë kibernetike, duke përfshirë kërkimin, infrastrukturën dhe zhvillimin e fuqisë punëtore, veçanërisht për NVM-të, si thelbësore për një të ardhme të sigurt digjitale.