Emigracion – Page 101 – Dielli

SHQIPTARO-AMERIKANËT MË AFËR PRESIDENTIT TRUMP DHE PRESIDENTI MË AFËR FITORES

October 22, 2020 by dgreca

-Me 20 Tetor, i dërguari special i Presidentit Trump në bisedimet e paqes Kosovë-Serbi, ambasadori Richard Grenell, pati një takim për afër dy orë me perfaqësues të zgjedhur te komunitetit shqiptar dhe chaldean në Michigan…

Kur kanë mbetur më pak se tre javë nga dita e zgjedhjeve presidenciale në Amerikë, fushata elektorale është nxehur në kulmin e saj. Kandidatet Trump dhe Biden vazhdojnë intensivisht takimet dhe mitingjet me elektoratin. Në pjesëmarrje dhe në substancë, këto mitingje ndryshojnë si dita me natën. Ndërsa në tubimet e suportuesve të Presidentit Trump, vihet re një pjesëmarrje e jashtëzakonshme me turma entuziaste nga 20-30 mijë vetë, në tubimet e kandidatit Biden vihen re 20 deri ne 30 persona, duke perfshirë këtu gazetarët dhe shërbimin sekret. Betejat më të fuqishme po organizohen në shtetet e lëkundura ku fitorja mund të anojë majtas apo djathtas.Ndër këto shtete është edhe Michigani, të cilin katër vite më parë e fitoi Presidenti Trump me vetëm 10 mijë vota më shumë se kundërshtarja Clinton.

Edhe shqiptaro-amerikanët në Michigan, janë angazhuar fuqishëm në këtë fushatë. Në ndryshim me katër vite më parë, vihet re një zhvendosje e preferencëssë komunitetit shqiptar nga demokratët ku mendohet të kenë votuar më së shumti në 2016, drejt republikanëve në këto zgjedhje elektorale. Ky është një përceptim i dalë nga kontaktet e vazhdueshme me njerëzit dhe nga studimi dhe krahasimi i bërëi fakteve në këtë periullë kohe 4-vjeçare.

Kështu, këtë vit elektoral dallojmë se krerët e institucioneve fetare, janë pro votës për Trump. Dom Fred Kalaj, famullitar i Kishës Katolike të Shën Palit, Dom Ndue Gjergji i Kishës së Zojës Pajtore, Dervish Elidon Pashaj i Teqes Bektashiane, kishim një prononcim të Imam Neki Kaloshi apo tëRabbi Joel Kaplan te komunitetit Jewish shqiptar,të cilët janë shprehur në mbështetje të Presidentit Trump. Megjithësë liderët e kulteve fetare shprehen si individë dhe jo në emër të institucioneve që përfaqësojnë, prapëseprapëështë një indikacion i mjaftueshëm për të kuptuar se vlerat përbashkuese dhe pikat e lidhjes midis institucioneve fetare dhe partive politike rezultojnë të jenë më së shumti me Partinë Republikane. Sigurisht që janë vlerat konservatore është baza ku mbështeten institucionet fetare dhe Partia Republikane. Po ashtu deklarimi i tyre për të mbështetur Trump, mund të shërbejë edhe si orientim për anëtarët e bashkësive që drejtojnë.

Në të njëjtin drejtim edhe krerët e shoqatave dhe grupeve shoqërore në përgjithësi në Michigan janë pozicionuar djathtas apo në mbështetje të Presidentit Trump. Përmend këtu nënkryetarin e Federates Vatra njeherëshKryetar i nderit i Vatrës Michigan, Alfons Grishaj, si dhe Kryetarin aktual të kësaj dege Mondi Rakaj, jo vetëm janë deklaruar pro Trump, por kanë qenë aktivë për muaj me rradhë në mbështëtje të fushatës nëpërmjet grupimit legal në nivel kombëtar “Albanian Americans for Trump”. Përmend këtu edhe vatranë të tjerë dhe njerëz me influence si Kolonel Dritan demiraj, Julian Çefa, Kujtim Qafa, Franz Grishaj, Irena Dedivani, Odeta Fecani, Mark Gjokaj, Luigj Gjokaj, Ndrec Gojani etj. Po ashtu, kryetari i shoqatës Malësia Ruzhdi Gjokaj, Kryetari i Shoqatës Dukagjini Arben Sokoli, Kryetari i Shoqates Kastrati Petrit Dodaj, Drejtori i Televizionit ALBTVUSA Gani Vila, Drejtori iTelevizionit ACTV, Eduard Aliko etj., të gjithë këta, si individë, dallohen dukshëm me aktivitetin e tyre në terren apo rrjete sociale si suportues të Presidentit Trump.

Nuk është rastësi që Federata Vatra dhe shumica e anëtarësisë së saj në qendër dhe degë, është në mbështetje të Presidentit Trump. Anti-komunizmi, ideologjia e djathtë dhe vlerat konservatore tëVatrës dhe Partisë Republikane, janë arsyet që vatranët në përgjithësi mbështesin Presidentin Trump.

Vetëm në ditët e fundit patëm disa evente të rëndësishme të “Albanian Americans for Trump”, me përfshirjen direkte të vatranëve të Michiganit

Ditën e marte 20 Tetor, i dërguari special i Presidentit Trump në bisedimet

e paqes Kosovë-Serbi, ambasadori Richard Grenell, pati një takim për afër dy orë me perfaqësues të zgjedhur te komunitetit shqiptar dhe chaldean në Michigan. Takimi u organizua nga drejtorii Koalicionit per fitoren e Trump, Sean Moscynsky dhe u moderua nga pjestarët e ketij Koalicioni.

Takimi filloi me nje fjalë të gjatë të ambasadorit Grenell dhe me pas ai ju pergjigj pyetjeve të të pranishmeve. Në emër te komunitetit shqiptar përshëndeti famullitari i Kishës shqipare tëshënPalit, Dom Fred Kalaj, I njohur në këtë komunitet për pikëpamjet t tij konservatore dhe mbështetës i Presidentit Trump. Moren pjesë anëtarë të Albanian Americans for Trump, nga Vatra Kryetari Mondi Rakaj, kolonel Dritan Demiraj dhe Valentin Lumaj. Shume ne ate takim e quajtën hipokrizi dhetë çuditshme pjesemarrjen dhe përshëndetjenme superlativa për ambasadorin Grenell e kryetarit te Shoqatës Malësia, Ruzhdi Gjokaj, i cili vetëm pak muaj më parë, e kishte akuzuar ambasadorin Grenell për tradhëti ndaj Kosoves dhe kërkonte dorëheqjen e tij nga roli i negociatorit. Keto akuza ai i kishe bërë nëpërmjet një letrepublike të nënshkruar dhe të dërguar presidentit Trumpku po ashtu denigronte edhe figurën e Presidentit.

Përpara tubimit o urganizua nje takim i vecantë, tete-a-tete, midis Ambasadorit Grenell dhe kolonel Dritan Demiraj, ku morëm informacion se u biedua për situatën në Shqipëri, për degradimin e demokracisë dhe rritjen e kriminalitetit nën qeverisjen e Kryeministrit Rama, po ashtu biseduan për situatën parazgjedhore atje.

Mëvonë, Ambasadori Grenell e vazhdoi axhendën e tij në qytete te tjera të Michiganit.

-Ditën e Marte më 13 Tetor, në Suburban Show Place, Novi, u mbajt një miting i madhi thirrur që më parë, ku folësi kryesor ishte Eric Trump. Salla e parapregatitur për rreth 1000 persona u mbush shumë kohë përpara se eventi të fillonte. Grupimi “Albanian Americans for Trump”, u përfaqësua nga vatranët Mondi Rakaj dhe Valentin Lumaj. Për shkak të angazhimit te tyre në fushatë dhe njohjeve me disa udhëheqës të fushatës së Trump, atyre u ishin rezervuar vendet në qendër të rreshtit të parë së bashku me përfaqësues të rëndësishëm të PR dhe të Koalicionit për Fitoren e Trump. Në mes të entuziazmit të pjesmarrësve, Eric Trump theksoi edhe një herë nevojën që Amerika ka nevojë për një mandat të dytë të Presidentit dhe ftoi qytetarët që të votojnë në masë.

Mbas mitingut, Mondi Rakaj dhe Valentin Lumaj, patën rastin të“meet and greet”, të shtrengojnë duart dhe të ndajne një bisedë të shkurtër me Eric, djalin e Presidentit Trump. Atai shprehënEric, urimet më të mira për shërimin dhe shëndetin e Presidentit Trump dhe i premtuam se Shqiptaro-Amerikanët në Michigan do të votojnë për Presidentin. Eric i falenderoi për mbështetjen dhe shpresonte të takoheshim prapë së shpejti.

Takimit me Eric Trump i parapriu një bisedë telefonike disa ditë më parënë mes Eric Trump dhe Kryetarit të degës së Federatës Vatra në Michigan, njëkohësisht pjestar i grupimit“Albanians Americans for Trump”, Mondi Rakaj. Biseda u mundësua me ndërmjetësinë e znj. Evi Kokalari. Më poshtë është transkripti I plotëi bisedës së regjistruar:

Eric Trump: -Mondi, jam Eric Trump, si jeni?

Mondi Rakaj: -Mirë jam Eric, si po shkojne punët?

Eric Trump: -Mirë, ju falenderoj shume per mbështetjen, ne këtu po punojme shumë dhe do të fitojmë.

Mond Rakaj: -Shumw mirw, ne [komuniteti shqiptar] kemi nevojë për Presidentin Trump edhe për katër vite të tjera.

Eric trump: -Do t’ja arrijme, ju premtojmë se do t’ja arrijme dhe ju jemi mirenjohes per mbeshtetjen tuaj.

Mondi Rakaj: -Po ashtu kërkojmë qëPresidenti Trump të jetë më afer komunitetit shqiptar

Eric Trump: -Po patjetër, ne i duam shqiptaret, jane njerëztë fortë, të fortë si guri dhe neve na pëlqen ashtu. Duket se janë njerëzit e fortë si shqiptarët që e pelqejnë Trump-in, apo jo?

Mondi Rakaj: -I thuaj atij [Presidentit Trump] në emrin tim se ju jam mirënjohës për çfarë ka bërë për Kosovën

Eric Trump: -Faleminderit, do t’ia them patjetër, Do t’ia them patjetër

Mondi Rakaj: -Zoti e bekofte [Presidentin], nuk gjej fjalë që t’a falenderoj. Ne këtu në Michigan po përpiqemi që të bashkojmë komunitetin tonë

Erik Trump: -Është me shumë rendësi, veçanërisht në shtetin tuaj.I ftoni te gjithë të votojnë dhe ne ju falenderojmë shumë për gjithçka po bëni.

Mondi Rakaj: -Faleminderit shumë

Eric Trump: -Mbetsh me shendet

Mondi Rakaj: -Gjithashtu edhe Juve.

Një aktivitet tjetër i një rëndësie të veçantë u organizua nga znj.Evi Kokalari, shqiptare-amerikane nga New Yourk-u, anëtare e bordit financiar te fushatëssë Trump atje, dhe përfaqësuese e “Albanian Americans for Trump” e cila organizoi një takim shumë të suksesshëm në mes përfaqësuesve të religjioneve të ndryshme dhe shefit strateg ne Shtëpinë e Bardhe, Stephen Bannon. Vlen të theksohet se z. Bannon është një person shumëi rëndësishëm në rrethin e Presidentit Trump. Ai ka qenë këshilltari kryesor i Presidentit Trump në 2016 dhe drejtoi fushatën e cila i dha fitoren Presidentit Trump.Takimi u moderua nga znj. Evi Kokalari dhe u transmetua direkt nga Telivizioni Syri.net.

Nga përfaqesuesit e klerit ishin Dom Fred Kalaj, famullitar i Kishës Katolike Shqiptare të Shën Palit i shoqëruar nga dhjetra anëtarë të famullisë, mbështetë të Trump, Imam Neki Kaloshi iQendrës Islamike në Tiranë, dhe Rabbi Joel Kaplan ikomunitetit Jewish shqiptar. Nga salla e Kishës së Shën Palit asistoi dhe mundësoi lidhjen direkte Valentin Lumaj.

Mbas prezantimit, në fjalën e tij, z. Bannon për rreth 30 minuta, shpjegoi në hollësi rëndësinë e këtyre zgjedhjeve. Ai theksoi se Demokratët dhe radikalët e majtë për katër vjet rresht kanë orkestruar sulme të vazhdueshme për të rrëzuar Presidentin Trump. Ai tha se, qëllimi nuk është vetëm për te marrë Presidencën, por edhe për të shkatërruar Donald Trump si individ, pasi Trump nuk i përket dhe nuk ka qenë kurrë pjesë e establishmentit korruptiv tëWashingtonit dhe nëpërmjet shkatërrimit të personit Trump, si mbrojtës i njeriut të thjeshtë, ata duan që t’ju dërgojnë një mesazh edhe të tjerëvë si Trump, që të mos guxojnë kurrë të garojnë për President.

Bannon tha gjithashtu se duke parë zhvendosjen e Partisë Demokrate drejt të majtës ekstremiste, komunitetet të ardhura nga vendet post-komuniste si Shqipëria, Evropa lindore, Azia, Kina, vendet latine etj. të cilët e kuptojnë se një qeveri me thelb materializmin ateist pa Zot, nuk është qeveria që qëniet njerëzor që janë krijuar sipas imazhit të Zotit dëshirojnë të kenë, prandaj këto komunitete do të votojnë Presidentin Trump. Ai theksoi se këto zgjedhje janë beteja e jetës tonë çdo votëbën diferencë, prandaj kjo e rrit rendësinë e votës së komunitetit shqiptar.

Më pas biseda virtuale vazhdoi me Dom Fred Kalaj, i cili tha se shqiptarët këtë rradhë nuk votojnë vetëm për personin por edhe për principet, në këtë rast ne e duam edhe personin edhe principet që të orientojne drejt demokracisë së vërtetë, lirisë së besimit në të gjithë botën. Më pas, Dom Fred Kalaj, Imam Neki Kaloshi dhe Rabbi Joel Kaplan, thanë lutje për shëndetin e Presidentit Trump dhe të gjithë qytetarëve të prekur nga Covid-19, zgjedhjë te lira dhe të ndershme dhe paqe në mes njerëzve.

Këto aktivitete dhe substanca që mbartin në thelb, shërbejnë si apel ndaj shqiptarëve në Michigan dhe jo vetëm, që ta kuptojnë momentin historik ku ndodhet Amerika, vendi ynë i shtrenjtë ku duam të rrisim fëmijët tanë dhe të ardhmen e tyre: Votoni Presidentin Trump.

Pregatiti Valentin Lumaj

Michigan, 21 Tetor 2020

THIRRJE E KRYETARIT TE VATRES

October 8, 2020 by dgreca

FUSHATË PËR GRUMBULLIM FONDESH PËR GAZETËN”DIELLI”-

-KRYETARI I VATRËS Z. ELMI BERISHA E NIS FUSHATËN ME $ 2,000.00(DY MIJË)–

DR.PASHKO CAMAJ $ 1,000.00(NJË MIJË)

Kryetari i Federatës Panshqiptare të Amerikës z. Elmi Berisha, i sapo kthyer nga një vizitë në Kosovë dhe Shqipëri, u interesua për gjendjen financiare të gazetës Dielli dhe në një bisedë me kryeredaktorin e Gazetës, Dalip Greca, pasi mësoi gjendjen reale financiare, lëshon këtë Thirrje:

THIRRJE

E nderuar Kryesi e Vatrës

Të nderuar anëtarë të Këshillit,

Të dashur Kryetarë të degëve të Vatrës,

Të dashur miq, simpatizantë të Vatrës;

Duke marrë parasysh faktin se ky ishte një vit i vështirë për shkak të Pandemisë së Koronavirusit, duke qenë se veprimtaritë e Federatës janë zhvilluar në shumicën e rasteve virtualisht, por kur ka pasë mundësi edhe praktikisht në selinë e Federatës; ne kemi pas fat se Gazeta DIELLI nuk e ndërpreu për asnjë ditë aktivitetin e saj, ajo ishte pranë vatranëve, pranë komunitetit, përcolli ngjarje, lajme të dhimbshme, u dha lamtumirën më të dashurëve tanë që i humbëm në betejën me COVID-19,përshkroi ecurinë Pandemisë, dhe jo vetëm kaq, por ekipi i gazetës solli përmes faqeve të Diellit dhe botimit online zërat e inteleigjencës shqiptare në mbarë botën, intervistoi mjekë, shkencëtarë, artistë, profesorë, të cilët me këshillat dhe përvojën e tyre na orientuan dhe vazhdojnë të na orientojnë edhe sot përmes gazetës tonë të dashur 111 vjeçare-Diellit tonë, Diellit që ngroh Vatrën dhe komunitetin.

Që DIELLI i Vatrës të vazhdojë të shkëlqejë, të ketë vazhdimësi edhe në shekullin e dytë të jetës, ne duhet të mendojmë për të nesërmen e saj. Dhe që të mos gjendemi para të papriturave të pakëndshme, siç ka ndodhur në të shkuarën, ne duhet ta mbështesim redaksinë e Diellit duke i siguruar asaj fondet e vazhdimësisë.

Si Kryetar i Vatrës unë po e shoqëroj këtë Thirrje me 2 mijë Dollarë. Shpresoj se të gjithë vatranët, miqtë dhe simpatizantët e Vatrës, komuniteti, sipas mundësive, ta mbështesin këtë fushatë pasi Dielli është vlerë Kombëtare, është realisht Historia e Shqiptarëve të Amerikës që prej vitit 1909.

Le t’ia nisim që sot!

Me shumë respekt

Kryetari i Vatrës

ELMI BERISHA

New York, 9 Tetor 2020

-Fushates iu bashkengjit edhe nenkryetari Dr. Pashko CAMAJ me $1,000.00

Kontributet mund te paguhen ne websitin e Vatres- federatavatra.org ose mund te dergohen me chek-

Pay- VATRA,

Memo: Fushata per Diellin

dhe dergohet ne adresen:

VATRA

2437 Southern BLVD

BRONX,NY 10458.

EFEKTI KULTUROR NË NXËNIEN E GJUHËS

October 2, 2020 by dgreca

Edhe një here rreth Seminarit të III-të organizuar nga AADLC -Kumtese e prezantuar nga Arjeta FERLUSHKAJ-

Shkruan: Doktorante Arjeta Ferlushkaj-

Avantazhet e bilinguizmit, sidomos në shoqërinë e sotme bashkëkohore, njihen tashmë dhe po vërehet rëndësia e tyre hap pas hapi. Është çështje e ditës nevoja e njohjes së gjuhëve dhe kulturave të ndryshme në shekullin që jetojmë.

Mirëpo, pak flitet për sfidat që e shoqërojnë bilinguizmin, qoftë tek prindi, qoftë tek fëmija apo edhe tek mësuesi. Do të flasim konkretisht për komunitetin tonë, pra për familje, fëmijë e mësues shqiptarë që jetojnë në SHBA.

Prindërit shqiptarë (që për hir të vërtetës, kanë barrën më të rëndë) dëshirojnë që përveç anglishtes, fëmija i tyre të mësojë edhe gjuhën e tyre amë dhe i dërgojnë në shkolla ku jepet gjuha shqipe në fundjavë. Pra, fëmija ka vetëm fundjavën në dispozicion për të ‘kapur’ diçka nga klasa dhe pastaj, ‘praktikën’ më të madhe e ka në shtëpi, gjatë bashkëbisedimeve që mund të ketë me prindërit apo ndonjë motër ose vëlla. Ndërkohë, edhe mësuesi ndeshet me vështirësitë e veta, sepse duke qenë se për 5 ditë, nxënësi ka shkuar në një klasë tjetër ku gjithçka flitej e mësohej veç në anglisht, tani i duhet të punojë fort që t’i kthejë nxënësit ‘vëmendjen’ dhe dëshirën për të mësuar edhe një gjuhë tjetër. Mësuesi ka në dispozicion një ose dy ditë në javë për ta organizuar një ditë mësimi që normalisht bëhet në 4-5 ditë.

Shqetësimi i prindit konsiston në probleme si: Fëmija im bilingual flet më ngadalë se fëmijët e tjerë që mësojne veç një gjuhë, mos po e dëmtoj fëmijën tim?; Fëmija im nuk po i flet as nuk po i mëson fjalitë si duhet e po ‘ngatërrohet’ herë në shqip e herë në anglisht; Si t’i mësoj të shkruajë në gjuhën shqipe? Se për ta bërë të flasë e kam më të lehtë; Si ta bëj që ta pëlqejë nxënien e gjuhës shqipe sepse ka mjaft mësime në anglisht që ia marrin kohën?, etj.

Së pari, sa më shumë njohuri të ketë prindi mbi vështirësinë e të rriturit të një fëmije bilingual, aq më lehtë do t’i kalojë pengesat.

Prindi, duke njohur konkretisht se çfarë bëhet shqetësim për fëmijën e vet në ecjen përpara të mësimit të shqipes përkrah anglishtes, do të fokusohet pikërisht tek ato pika ku duhet më shumë punë për të marrë rezultatin e dëshiruar.

Vështirësitë e mësuesit janë të tilla që, në klasë ka nxënës nga nivele e mosha të ndryshme dhe i duhet të hartojë një program specifik që t’i përshtatet secilit prej nxënësve. Nganjëherë kjo mund të bëhet tejet e vështirë dhe mund të funksionojë vetëm teorikisht, sepse praktikisht është e vështirë për t’u realizuar. Megjithatë, gjithmonë do të ketë nxënës që janë më të avancuar se të tjerët, për shkaqe të ndryshme, prandaj dhe vëmendja e mësuesit duhet të përqëndrohet tek grupi i nxënësve që kanë përparuar më ngadalë, në mënyrë që të kapin ritmin e klasës. Një problem tjetër i ngritur nga një mësuese (me të drejtë) është prania e shumë dialekteve brenda një klase. Më në avantazh janë ato fëmijë të cilët janë rritur në familje që gjeografikisht apo praktikisht kanë qenë më afër përdorimit të gjuhës standarde sepse e kanë më të lehtë të përvetësojnë fjalorin në krahasim p.sh. me një fëmijë që është rritur në një familje shqiptare në Kosovë, Mal të Zi apo në Maqedoni.

Tani vijmë tek një çështje që duhet ta kenë parasysh të dy instancat: prindi edhe mësuesi.

Gjithmonë njëra nga gjuhët është më dominante se tjetra. E thënë kjo, anglishtja do të jetë gjuha më e ‘preferuar’ tek fëmijët sepse:

Janë më të ekspozuar ndaj kësaj gjuhe në shkollë.

Jetojnë dhe po rriten në një vend anglisht-folës.

Përcaktimi i prioritetit gjuhësor e kulturor luan rol në përshpejtimin e procesit të integrimit. Nëse një prind vendos se cilës gjuhë e kulturë duhet t’i jepet përparësi tek fëmija, do të fitojë më shumë kohë dhe do të shmangë stërmundimin tek fëmija (ndoshta edhe tek vetja) dhe ky fëmijë do të ketë më sukses në shkollë.

Dhënia e përparësive do të thonim se varet nga mosha e ardhjes së fëmijës në shtetin e huaj. Nuk mund të përdoren të njëjtat metoda për mosha të ndryshme.

Paraqitet më e vështirë situata për një fëmijë që ka prindër të dy kulturavë të ndryshme, bie fjala, njëri prind shqiptar dhe tjetri italian. Përveç nivelit të bilinguizmit që ndodhet mes familjes dhe shoqërisë amerikane që jeton, ka bilinguizëm edhe në nivel familjar. Në këtë rast, presioni është më i madh, si për fëmijën ashtu edhe për prindin. Fëmija do të ndihet konfuz dhe i vështirësohet përshtatja, ndërsa prindi ndihet i ‘kërcënuar’ se një pjesë e rrënjëve të tij do t’i asimilohen përgjatë kalimit të viteve sepse nuk do të mund ta trashëgojë tek fëmija gjuhën dhe kulturën e tij.

Nisur nga kjo, ne kemi menduar të shtrojmë për diskutim efektivitetin e disa mënyrave që zbusin kufirin preferencial mes dy gjuhëve tek fëmija. I mëshojmë fort pranimit dhe respektimit të prioritetit gjuhësor sepse, me gjithë dëshirën e mirë për ta mësuar shqipen njësoj si anglishtja, është e rëndësishme të jemi të vetëdijshëm dhe të qartë se kjo nuk është e mundur. Tekste ka, mësues ka, metoda ka por praktikisht (mësime vetëm për disa orë dhe veç një herë në javë), nuk është aq e lehtë. Edhe pse në takime dhe aktivitete të ndryshme, ne me të drejtë propagandojmë nisma të tilla dhe punohet fort që të ecet përpara, por është mirë që ne të flasim duke qendruar me kokën pas nga terreni prej nga ku të marrim informacion se si po ecën ky proces, ku çalohet e ku po përparohet, në çfarë sektori duhet punuar më fort dhe të testohen fëmijët në fund të çdo viti shkollor për të parë çfarë është mësuar deri tani etj. Për sa kohë alternojmë vëzhgimet teorike me rezultatet e marra nga terreni (praktika nga përditshmëria e mësuesve), besoj se , ajo që dukej e pamundur, bëhet e mundur.

Për të tërhequr vëmendjen e fëmijës drejt gjuhës së dytë, që në këtë rast është shqipja, mendojmë se angazhimi i prindit për t’i çuar në shkollat shqipe është një hap shumë i rëndësishëm që i ndihmon nxënësit, sidomos në shkrim.

Një tjetër rrugë është takimi, në person ose përmes komunikimit online, me grupe fëmijësh të tjerë që vijnë nga familje shqiptare. Grumbullimi i fëmijëve në disa zona mund të bëhet më lehtësisht sepse komuniteti shqiptar ka zakonin e mirë që synon të rrijë afër njëri-tjetrit me banim dhe kjo e favorizon takimin e komunikimin mes fëmijëve pas shkollës.

Mirëpo ajo që e gjykojmë si metodën më efikase është gjetja e rrugëve të të mësuarit përmes argëtimit duke futur kulturën si një metodë që mund të japë rezultat.

Çfarë do të kuptojmë me “të nxënit përmes kulturës”?

Mësimi i një gjuhe të dytë apo edhe i një të trete e me radhë, nuk konsiston vetëm në të mësuarit e një fjalori të huaj apo komunikimin me një grup që nuk flasin gjuhën tënde. Bilinguizmi apo multilinguizmi është sot mënyra më efikase për përgatitjen e brezit të ri në rrugën e tyre të ndërtimit të së ardhmes, në çfarëdo shoqërie që ata të vendosin të jetojnë e të integrohen. Ruajtja dhe kultivimi i identitetit bëhet, përveç gjuhës, edhe përmes kulturës.

Që të mësosh një gjuhë, njohja e kulturës së atij vendi ta lehtëson shumë procesin e nxënies dhe për fëmijët, kjo duhet kthyer në një kuriozitet. Për këtë ne kemi menduar se qasja më e mirë ndaj kësaj njohjeje është përmes argëtimit. Mënyrat janë të shumta e të ndryshme dhe sidomos, duhet pasur parasysh nga ana e mësuesit që t’i përshtasë sipas moshave. Shohim disa prej tyre:

Përrallat

Përdorimi që mund t’i bëhet përrallës është mjaft efikas në rastet kur gjejmë një simotër në gjuhën angleze ose të kundërtën e saj. E ngarkojmë nxënësin që të gjurmojë për variantin e ngjashëm ose të kundërt në anglisht dhe gjatë kësaj pune, do të shfrytëzojë internetin ose mësuesin/prindin në përkthimin e disa fjalëve që të kuptojë përrallën.

Gjatë këtij procesi bashkëpunues, nxënësi mëson disa fjalë të reja ndërkohë që hyn në botëkuptimin e përrallës në të njëjtën kohë.

Anektodat

Duke permendur një anektodë, kujtohesh për të tjera e kështu vazhdon dhe i rrëfen me radhe ose i kërkohet nxënësit t’i gjejë edhe ai disa me temë të ngjashme (mund t’i kërkojë nga prindi në shtëpi) dhe pastaj i vihet ‘detyrë’ t’i lexojë në klasë që të bëhen krahasime me anektodat e tjera që kanë gjetur pjesa tjetër e klasës. Nëse shihet e mundur, vihen nxënësit të diskutojnë mbi zgjedhjet e tyre dhe pse iu ka pëlqyer anektoda e përzgjedhur etj.

Fjalët e urta

Gjurmimi i disa fjalëve të urta nga mësuesi apo prindi dhe tendenca për të ndërtuar një komunikim me fëmijën përmes tyre, është një metodë që mund të ndihmojë fëmijën të memorizojë disa fjalë në shqip por edhe mëson për një botëkuptim të ri për ta. Komparatizmi i këtyre fjalëve të urta apo edhe i shprehjeve frazeologjike (idiomat) me anglishten, mendojmë se do të ishte edhe më efikas për ta tërhequr fëmijën të kërkojë vetë të mësojë diçka më shumë rreth kulturës së atij populli, mendësisë apo qoftë edhe fjalorit.

Gjëegjëzat

Të njëjtin arsyetim mund të përdorim edhe për gjëegjëzat, duke shtuar se këto të fundit mund të jenë edhe më efikase sepse kanë tone zbavitëse më të forta për nxënësit.

Këngët

Alternimi muzikës me tekstin është metoda më e mirë në memorizimin e fjalëve të një gjuhe. Duhet pasur kujdes në zgjedhjen e këngëve, qoftë nga ana tematike e qoftë nga artikulimi i pastër i fjalëve, në mënyrë që të bëhet sa më i lehtë përvetësimi i këngës.

Festivali i krijuesve/recituesve

Ky mini-konkurs mund të organizohet në klasë mes nxënësve në dy forma: i lihet temë e lirë nxënësve që kanë qejf të shkruajnë dhe t’i kërkohet të përshkruajnë çfarë mesazhi kanë dashur të përcjellin. Ndërsa për nxënësit që nuk e kanë me shumë qejf shkrimin, iu kërkohet të përzgjedhin një poezi apo fragment nga një libër që ata e pëlqejnë, ta lexojnë/recitojnë në klasë dhe të shpjegojnë arsyet e përzgjedhjes. Për të dy rastet, të bëhet bashkëbisedim në klasë.

Kësaj liste mund t’i shtohen mjaft komponentë të tjerë që do të jepnin rezultat, si filmat, revistat, websitet, pikturat etj. Tanimë shumëçka gjendet në internet prandaj dhe do ta quanim këtë procesin e përvetësimit përmes kulturës digjitale.

Duke iu referuar kulturës për nxënien e gjuhës, ne e ballafaqojmë nxënësin me të shkuarën e origjinës në një mënyrë kreative dhe jo mekanike. I mëshuam më fort argëtimit sepse interesi jonë është dy kahësh: t’ua bëjmë të dashur dhe interesant mësimin e shqipes, pra t’i afrojmë nxënësit dhe në anën tjetër, të mos largojmë ata nxënës që janë tashmë në shkollat shqipe.

Duke punuar me nxënësit me lëndë si gjuha, letërsia, historia, muzika, folklori etj., ata jo vetëm fiksojnë fjalë të reja në gjuhën shqipe, por edhe njohin e kuptojnë traditat e origjinës, historisë, koncepte e shprehje karakteristike kombëtare shqiptare etj. Të mos harrojmë se, vetëm duke zbuluar të shkuarën (kupto: njohjen e vetvetes), mund të krijojmë të ardhmen.

Është gjithashtu e vërtetë se në ditët e sotme, gjithnjë e më shumë shoqëritë janë më të hapura për të dialoguar mes tyre, për t’u pranuar mes tyre përmes zgjerimit dhe vazhdimisht ndiqet ajo nevoja e marrjes apo përvetësimit nga njëra kulturë tek tjetra, nga njëra gjuhë tek tjetra, etj. Është vetë procesi i përshtatjes me botën, kudo qofshin bilingualët, që e bën këtë të domosdoshme.

Nuk është e lehtë të mësosh një fëmijë bilingual dhe me shumë gjasa, gjatë procesit do të lodhen të dyja palët. Por, duhet menduar se sa shumë falenderues do të jenë këto fëmijë mbas disa vitesh ndaj prindërve e mësuesve të tyre për këtë ‘dhuratë’ që do iu vlejë shumë në të ardhmen.

New York

shtator 2020

MËSIMI I GJUHËS SHQIPE SI FORMË E RUAJTJES SË IDENTITETIT KOMBËTAR TË SHQIPTARËVE NË UKRAINË

September 18, 2020 by dgreca

Vladislav Ilchenko drejtues i organizatës “Bashkimi i Shqiptarëve të Ukrainës” në një rrëfim ekskluziv për gazetën Dielli, Organ i Federatës Panshqiptare të Amerikës VATRA, New York, tregon sesi ruhet identiteti kombëtar i shqiptarëve të Ukrainës nëpërmjet mësimit të gjuhës shqipe në qytetet ku ka vendbanime shqiptare. Me Vladislav Ilchenkon bisedoi gazetari i Diellit Sokol PAJA.

MËSIMI I GJUHËS SHQIPE NË UKRAINË

Gjuha shqipe mësohet si një opsion me zgjedhje në rajonin Zaporozhye në fshatin Devnenskoye në një shkollë publike, sipas një marrëveshje me Ministrinë e Arsimit në Ukrainë.Ka katër vendbanime në territorin e Ukrainës, 3 në rajonin e Zaporizhzhya, Priazovskoe rrethit Georgievka, Devnenskoe dhe Gamovka. Georgieka është emëruar pas stërgjyshit tim, ai ishte organizatori i zhvendosjes nga rajoni i Odesës në fshatin Karakurt. Ky është vendbanimi i katërt shqiptar në Ukrainë. Në rajonin e Odessa, në Karakurt, gjuha shqipe mësohet gjithashtu në klasat fillore, si në rajonin Zaporozhye. Tekstet shkollore ofrohen nga Shqipëria si pasojë e marrëveshjes mes dy shteteve.

QYTETET KU JETOJNË SHQIPTARËT NË UKRAINË

Të parët që mësuan për shqiptarët-arnautët në Rusi pas përfundimit të luftës së parë ruso-turke në 1768-1769, pas nënshkrimit të traktatit botëror Kuchuk-Kainardzhinsky, midis Rusisë dhe Turqisë, ku shqiptarët morën pjesë aktive, si në tokë ashtu edhe në det. Po shkruaj një libër për këtë, tani po e shtyp në formë elektronike, më janë dashur më shumë se dhjetë vjet për ta shkruar, për të studiuar materialet ekzistuese. Për momentin ne jemi duke pritur për klasa dhe tekste të reja.

Me kërkesën time, u hartua një fjalor Ukrainas-Shqip. Në rajonin e Zaporozhye, në fshatin Devnenskoe, kemi 12 fëmijë, mësuese është Oksana Shilo e cila ka studiuar në Shqipëri në Universitetin e Tiranës. Në Karakurt, rajoni i Odessa, mësuese është Natalya Kircheva. Për numrin real të studentëve duhet të flas në një moment tjetër pasi në kushtet e karatinës dhe pandemisë numri ndryshon.

MËSIMI I GJUHËS SHQIPE SI FORMË E RUAJTJES SË IDENTITETIT KOMBËTAR

Unë kam vajzën e madhe Vlada Ilchenko, ajo gjithashtu studioi në Universitetin e Tiranës, flet rrjedhshëm anglisht, gjermanisht, frëngjisht. Ne i kemi ruajtur të gjalla gjithmonë lidhjet me atdheun e origjinës. Fakti është se në territorin e Ukrainës shqiptarët ishin nga rajone të ndryshme të Shqipërisë, nga Peloponezi, Mani, Suliots. Tre fshatra: Georgievka, Devnenskoe dhe Gamovka kanë dialekte të ndryshme në shqiptim. Shqipëria dikur ndahej në Shqipërinë e Epërme dhe Shqipërinë e Poshtme, popullsia këtu është nga të gjitha viset shqiptare. Shqiptarët jetojnë në mënyrë kompakte në territorin e Ukrainës, shumë familje u dëbuan nën Bashkimin Sovjetik si armiq të popullit, nën sundimin e Stalinit sipas Nenit 58 paragrafi 10. Pas luftës civile në 1991, disa u kthyen në shtëpi në rajonin Azov të rajonit Zaporozhye, shumica e të cilëve jetojnë në Rusi. Banorët e parë të qytetit të Odesës ishin Arnautët, ku tani ka rrugë, Bolshaya Arnautskaya dhe Malaya Arnautskaya. Pjesëmarrësit e parë që studiuan në Tiranë, Oksana Shilo dhe vajza ime Vlada Ilchenko dhe Neli Supyur, tre studentë të tjerë që studiuan, u përballën me një numër vështirësish të mëdha por që më pas u ofruan kushte shumë të mira si pasojë e marrëveshjes ndërshtetërore.

MESAZHI JUAJ PATRIOTIK PËR DIASPORËN SHQIPTARE NË USA

Unë komunikoj me shumë shqiptarë nga Amerika dhe dy kushërinjtë e mi të dytë, Vleriy dhe Vladislav Gagunsky, jetojnë në Amerikë, Boston. Dëshiroj të gjithë shqiptarëve shëndet e lumturi. Kudo që të jemi të përpiqemi ta ruajmë traditën dhe gjuhën tonë të bukur shqipe. Të mësosh shqip është një krenari dhe nder edhe për brezat që vijnë pas nesh. Le të kujtojnë se gjaku nuk është ujë, nuk mund të hollohet. Përshëndetje të gjithëve nga Ukraina. Të gjithë jemi në të njëjtin gjak, ti dhe unë.

GJUHA SHQIPE DHE KULTURA SHQIPTARE NË DIASPORË

September 13, 2020 by dgreca

NGA FRANK SHKRELI- Ditën e shtunë me 12 shtator organizata “Albanian American dual Language and Culture” (Dy-Gjuhësia dhe Kultura Shqiptaro-Amerikane) dhe Shkolla “Cildren of the eagle” (Fëmijtë e Shqiponjës), organizuan seminarin e tretë shkencor mbi “Metoda arritje dhe perspektiva të mësimit të gjuhës shqipe në diasporë” — këtë herë në “zoom”. Seminari organizohet nga Drita Gjongecaj.

Ky seminar për shkak të situatës pandemike këte vit është organizuar online. Vitin e parë u realizua në mjediset e Vatrës dhe vjet në konsullatën e Kosovës. Qëllimi është bashkērendimi i përpjekjeve dhe zgjërimi i tyre në funksion të mësimit të gjuhës shqipe, kulturës dhe historisë tonë. Produkti i këtij seminari është i printuar në një një libër ku ndodhen te gjitha referencat dhe prezantimet e kaluara. Shpresohet që kjo përpjekje do shëndërrohet në traditë.

Më poshtë mund të lexoni një përshëndetje timen në seminarin mbi misionin e ruajtjes së kulturës dhe të gjuhës shqipe këtu në Shtetet e Bashkuara:

————————————-

Mirëmengjesi – përshëndes të gjithë pjesëmarrësit –veçanërisht organizatorët e këtij seminari me drejtuesen zonjën Drita Gjongecaj. Falënderoj për ftesën kolegën Marjana Bulku. E ndjej veten të nderuar dhe të privilegjuar të jem me ju sot!

Me kënaqësi e pranova ftesën për të marrë pjesë në këtë seminar për rëndësinë që ka mësimi i gjuhës shqipe dhe përhapja e kulturës shqiptare në botë e veçanërisht këtu në Shtetet e Bashkuara dhe në Evropën Perëndimore.

E pranova ftesën edhe për të shprehur respektin tim për organizatorët e këtij seminari si dhe mesueset dhe mësuesit — të cilët as virusi nuk i ndal as nuk i frikëson që të vazhdojnë misionin e tyre fisnik — për ruajtjen e gjuhës dhe kulturës shqipe në komunitetin shqiptaro-amerikan. U lumtë!

Jam i bindur se të gjithë ne jemi të vetdijshëm për rëndësinë që ka dy-gjuhësia, sidomos në botën e sotëme të komunikimit nepërmjet internetit. Amerika, megjithëse i prinë botës në shumë fusha të zhvillimit, nga pikëpamja e mësimit të gjuhëve të huaja dhe të dy-gjuhësisë, fatkeqësisht, është mbrapa gjithë botës.

Në këtë mjedis janë rritur e po rriten edhe fëmijt tanë, sidomos ata që kanë lindur këtu, por edhe ata që kanë ardhur në Amerikë në një moshë të re. Jemi si një pikë uji në një oqean të madh, që të përpinë.

Misioni i juaj fisnik është që të shpëtoni sa më shumë nga këto pika uji, që të mos i përpijë krejtësisht ky oqean i madh, e aq tërheqës, që e quajmë Amerikë.

Brezi i juaj — flas për valën e emigrimit pas shembjes së komunizmit – është shumë me fat. Fëmijt tuaj janë edhe më me fat, që komuniteti ka individë që posedojnë dijen, mundësitë dhe aftësitë si dhe vullnetin e mirë për t’i organizuar dhe për t’i mësuar, në gjuhën dhe kulturën e tyre të origjinës.

Jo se duam të krijojmë në Amerikë, republikën tonë shqiptare, por gjuha dhe kultura janë të rëndësishme sepse sa më gjatë që të jetojmë larg gjuhës, traditave dhe kulturës tonë, aq më shpejt do të humbet edhe gjuha edhe traditat, e si rrjedhim dhe përfundimisht — edhe lidhjet me Atdheun.

Për fat të keq, këtë fakt e dimë shumë mirë ne të brezit të vjetër në këtë vend.

Një fat tjetër i mirë për brezin e sotëm, është fakti se mundësitë për të vizituar Atdheun janë të shumta dhe pa pengesa, që për ne të brezit të vjetër ishte e ndaluar. Kjo për brezin e sotëm duhet të shërbejë edhe si një nxitje tjetër për të mësuar shqipen në diasporë.

Një ënderrë e pa realizuar e intelektualëve më të dalluar shqiptaro-amerikanë të dekadave të shkuara ishte themelimi i një katedre për studime dhe kulturë shqiptare pranë një universiteti të njohur këtu në Shtetet e Bashkuara të Amerikës.

Fatkeqësisht, një gjë e tillë nuk u realizua gjatë jetës së tyre, por ama ndodhi këtë vit kur u hap, më në fund, Katedra e Albanologjisë në Universitetin më të vjetër katolik në Amerikë, De Paul në Çikago, që sot drejtohet nga Dr. Gazmend Kapllani.

Një shkrim i imi duke njoftuar lajmin e mirë, me titull: “Historike-Themelohet e para Katedër Albanologjike në Shtetet e Bashkuara të Amerikës”, sipas disa botuesve ishte lexuar më shumë se pothuaj çdo shkrim tjetër imi, gjë që mund të jetë një tregues, sadopak, i interesimit për ruajtjen dhe konsolidimin e gjuhës dhe të kulturës shqipe në diasporë, jo vetëm në nivelin e një katedre albanologjike, por edhe në nivelin e shkollave shqipe, në përgjithësi.

Prandaj uroj në këtë 3-vjetor të seminarit Shkencoro-Arsimor që kjo nismë e juaja të vazhdojë dhe të bëhet pjesë e përhershme e jetës dhe aktivitetit të komunitetit shqiptaro-amerikan, për dekadat e ardhëshme.

Mos u çuditni nëqoftse nga këto shkolla që ju drejtoni sot, vite më vonë, të dalë një shkrimtar ose shkrimtare, si Jeronim De Rada i Arbëreshëve, i cili do të unjisonte traditat më të mirat e këtij komuniteti me ato të Atdheut të parëve tanë, si një trashëgimi brez pas brezi, që nuk do ta zhduknin as motet as shekujt. Por, falë punës suaj të përkushtuar dhe të vazhdueshme – do të lulëzojë si një shenjë e një tradite të kaluar të lumnueshme, dhe të një të ardhmje më të ndritur, për shqiptarët, jo vetëm këtu në Amerikë, por kudo.

Siç e dini, Arbëreshët e Italisë edhe sot pas më shumë se 500-vjetësh, e kanë ruajtur gjuhën e të parëve, nën rrethana shumë të vështira — me shkolla shqipe dhe me katedrat e tyre kushtuar promovimit të gjuhës, kulturës dhe traditave shqiptare.

Për këtë, shqiptarët, pa dallim, u janë mirënjohës Arbëreshve të Italisë për ruajtjen e gjuhës shqipe dhe të kulturës, rrjedhimisht, edhe për rolin që ata kanë luajtur në historinë e Shqipërisë gjatë shekujve.

Ashtu edhe sot këtu në Amerikën tonë mikpritëse, u jemi mirënjohës dhe u falënderojmë të gjithë ju për mësimin e gjuhës shqipe dhe për promovimin e kulturës shqiptare brezave të rinjë në këtë vend mikpritës, ku kemi gjetur strehimin, lirinë dhe demokracinë.

Në një botë të huaj – Ju — si misionarë të Kombit, në këtë moment të historisë — u jemi përgjithmonë, mirënjohës! U jemi mirënjohës mësueseve dhe mësuesëve si dhe veprimtarëve të shumtë të komunitetit për punën tuaj fisnike dhe atdhetare – në baza vullnetare — ndërkohë që ju urojmë shumë suksese në vitet dhe dekadat e ardhëshme.

Ashtuqë ëndërrat e dikurshme të intelektualëve të komunitetit shqiptaro-amerikanë, si një dëshirë e parealizuar nga akademikët e njohur të këtij komuniteti, si Prof. Arshi Pipa, Prof. Stavro Skendi, Prof. Nick Pano, Prof. Sami Repishti, Prof Peter Prifti e shumë të tjerë — të realizohen më në fund — në saje të punës dhe të përkushtimit tuaj — në vitet dhe dekadat e ardhëshme – jo për një, pasi një e kemi por për më shumë katedra të albanologjisë në Shtetet e Bashkuara dhe në Evropë.

Nuk jam i sigurt se në çfarë niveli janë marrëdhëniet dhe bashkpunimi i shkollave shqipe këtu në Shtetet e Bashkuara dhe cili është bashkpunimi i ambasadave dhe konsullatave të Shqipërisë dhe Kosovës me këto shkolla. Por të gjithë e dimë se cili duhej të ishte bashkpunimi. Roli i përfaqësive diplomatike shqiptare – të Republikës së Shqipërisë dhe të Republikës së Kosovës — jo vetëm këtu në Shtetet e Bashkuara por kudo në botë — është tepër jetik dhe i pazëvëndsueshëm në realizimin e objektivave të këtyre shkollave due në mbështetje të misionit të tyre. Kemi pritur 50-vjet që dyertë e diplomacisë shqiptare të hapeshin për ne. Tashti presim bashkpunim.

Më vjen shumë mirë që në këtë seminar marrin pjesë përfaqësues të disa shkollave shqipe në diasporë. Nëqoftse më lejohet (do dëshiroja të bëj) një porosi: suksesi i juaj sot dhe në të ardhmen do varet shumë nga bashkpunimi i ngushtë midis të gjitha shkollave shqipe në diasporë, në realizimin e objektivave tuaja të përbashkëta për ruajtjen e gjuhës shqipe dhe promovimin e kulturës shqiptare, në dhena të huaja.

Dua të përfundoj me një paragraf nga Ernest Koliqi – i cili së bashku me Martin Camajn mund të kenë qenë njerëzit që kanë përhapur më së shumti gjuhën dhe kulturën shqipe në diasporë, për shiptarë e për të huaj — e që besoj se përmbledh dhe vlerëson aq bukur punën dhe rolin tuaj në përhapjen e gjuhës dhe kulturës shqiptare në dhena të huaja – drejtuar lexuesve të revistës së tij Shejzat në numrin Korrik-Shtator 1969:

“Lexues i dashtun!

Kultura ashtë shpirti i kombësisë. Kush nuk njeh historinë e vendit të vet, nuk njeh vetveten. Kush nuk ka dijeni për fytyrat e jetës shqiptare që shfaqen në vjersha, në tregime, në përshkrime e përshtypje, në syzime e studime të shkrimtarve shqiptarë nuk dinë me u dhanë zhvillim shkaseve që ndien në gjak të vet. Kush nuk etshohet nga nevoja të dijë shka bluejnë mendet ma të ndritura të bashkgjakasëve, si e shohin dhe e paraqesin në pëlhura të tyne botën piktorët tanë, me çfarë tingujsh tregojnë valavitjet shpirtënore të veta muzikantët shqiptarë, d.m.th. ai që kurrë s’kapë në dorë një libër shqip, nuk soditë me andje nji piksim dalë nga nji dorë shqiptare, as nuk shuen mallet e veta në melodi ku shfrejnë mullajt e zemrës së madhe të kombit, ai veç se ka emnin shqiptar, por sa për të tjera mund të njihet i huej në rrethin tonë.

Lexues i dashtun, ashtu si e ushqen trupin me bukë e bylmet, ushqeje shpirtin me libra e shfaqje të arteve shqiptare. Në një skutë të shtëpisë s’ate, mos të mungojnë libri shqip edhe libri në gjuhë të huej që flet për Shqipni. Në lexim të tyne, gjaku i yt ka me gufue plot hare, se në të ke me ndie frymën e atdheut të adhuruem.”

Besoj se Ernest Koliqi – të cilin kam pas nderin dhe privilegjin ta njoh – p;r mua njëri prej shkrimtarëve të preferuar shqiptarë, ndoshta i dyti mbas At Gjergj Fishtës – do t’a miratonte shumë punën dhe veprimtarinë tuaj – duke thenë se në punën tuaj, njeriu “ndien frymën e atdheut të adhuruem”.

U falënderoj për vëmendjen dhe u kërkoj ndjesë se e zgjata pak më shumë se ç’duhej.